Wilt u een klacht indienen tegen een instelling of orgaan van de EU?

Inhoud

Uitvoer

Huidige taal:

Nederlands

Jaarverslag 2025

Jaarverslag - Datum Woensdag | 22 april 2026

Voorwoord

In februari 2025 begon ik aan mijn ambtstermijn met de sterke toewijding om de verdediging van de rechten van burgers in heel Europa centraal te stellen in mijn werk. Een jaar later, in een Europa dat in hoog tempo verandert, is deze toewijding nog even belangrijk als altijd. Onze gedeelde waarden en democratische systemen staan voor grote uitdagingen: geopolitieke spanningen, technologische ontwrichting en het vertrouwen van het publiek dat steeds meer onder druk staat.

In tijden van onzekerheid verwachten de burgers terecht meer: meer transparantie, meer verantwoordingsplicht en meer betekenisvolle betrokkenheid. Tegelijkertijd staan instellingen en besluitvormers vaak onder druk: ze moeten hun weg vinden in ingewikkelde procedures en tegelijkertijd streven naar tastbare resultaten. De afstand tussen de verwachtingen en de werkelijke resultaten kan snel toenemen.

Op dit cruciale moment blijkt het werk van de Europese Ombudsman niet alleen relevant, maar zelfs onmisbaar te zijn, aangezien het een fundamentele waarborg vormt die de verantwoordingsplicht handhaaft en de rechten van de burgers beschermt wanneer dat het hardst nodig is.

Als onafhankelijke en onpartijdige stem helpt de Ombudsman de kloof tussen burgers en instellingen te overbruggen. Op die manier versterken we de vertrouwensband die niet alleen onze democratische instellingen in stand houdt, maar er ook voor zorgt dat het Europese project trouw blijft aan zijn kernwaarden en beginselen.

Het Omnibus I-onderzoek illustreert duidelijk de uitdagingen waarmee de Europese besluitvorming wordt geconfronteerd in een klimaat van permanente crisisbeheersing. Nu de vorming van EU-beleid in reactie op geopolitieke en technologische druk in een stroomversnelling raakt, wordt urgentie de norm. Snelheid mag echter niet ten koste gaan van legitimiteit. Mijn bevindingen hebben aangetoond dat snelle wetgevingsmaatregelen en de eerbiediging van de kernbeginselen van de EU hand in hand moeten gaan. Snellere wetgeving vereist nog steeds stevige democratische grondslagen.

Het bevorderen en waarborgen van goed bestuur is van cruciaal belang om deze uitdagingen het hoofd te bieden. Mijn bijeenkomsten in 2025 met de voorzitters van de EU-instellingen vormden een belangrijke stap in de versterking van een oplossingsgerichte aanpak. Door middel van een constructieve, op vertrouwen gebaseerde dialoog helpen we instellingen resultaten te boeken en tegelijkertijd participatie, transparantie en verantwoordingsplicht te waarborgen – de essentiële normen voor een deugdelijke bestuurspraktijk.

Transparantie is een ander fundamenteel onderdeel van goed bestuur. Een groot deel van onze werkzaamheden is gericht op het waarborgen van de toegang van het publiek tot documenten, zodat burgers het besluitvormingsproces kunnen volgen en kritisch kunnen beoordelen. Op dit punt zijn nog verbeteringen nodig, met name wat betreft de tijdige en consistente afhandeling van toegangsverzoeken. Betere praktijken in dit opzicht zouden de verantwoordingsplicht en het vertrouwen van het publiek vergroten.

Terwijl ons Bureau in 2025 zijn dertigjarig bestaan vierde, ontvingen we in dat jaar ook een recordaantal klachten. Deze toename kan het gevolg zijn van een groter bewustzijn van zowel onze rol als de rechten van burgers op grond van het EU-recht. Het is ook een weerspiegeling van bredere ontwikkelingen in het digitale tijdperk: een grotere toegankelijkheid van administratieve processen, veranderende verwachtingen ten aanzien van de reactiesnelheid en de toenemende invloed van artificiële intelligentie op het openbaar bestuur. Deze ontwikkelingen bieden belangrijke kansen, maar brengen ook nieuwe eisen met zich mee.

Mijn voorgangers beschreven dit ambt vaak als een kleine instelling met een groot mandaat. Dat mandaat wordt nu bepaald door de strategie die ik heb gekozen en die op drie pijlers rust: goed luisteren naar de klachten van de burgers, onze besluitvormingsbevoegdheden met gezond verstand en doelgericht uitoefenen, en partnerschappen versterken die de kwaliteit van het EU-bestuur ten goede komen. Samen vormen deze prioriteiten de basis van ons werk, waarmee we een constructieve brug slaan tussen de Europeanen en de EU-instellingen.

Een ander centraal onderdeel van deze strategie is operationele uitmuntendheid. In 2026 richten we ons op het aanpassen van onze interne organisatie aan veranderende eisen, het versterken van ons vermogen op het gebied van artificiële intelligentie en het zorgen voor passende waarborgen bij technologische ontwikkelingen.

Duidelijke communicatie blijft evenzeer van essentieel belang. We fungeren steeds vaker als „gekwalificeerde vertalers” tussen instellingen en burgers, waarbij we ingewikkelde administratieve procedures in begrijpelijke taal uitleggen. Het bevorderen van heldere taal is geen kwestie van stijl, maar van toegankelijkheid en eerlijkheid.

Ten slotte komt onze toewijding ook tot uiting in ons werk binnen het Europees Netwerk van ombudsmannen, dat ik met trots coördineer. Onze samenwerking in heel Europa versterkt administratieve normen en bevordert het uitwisselen van kennis. Ter gelegenheid van het 30-jarig bestaan van het netwerk in 2026 zullen we deze mijlpaal gebruiken om de aandacht te vestigen op onze collectieve bijdrage aan het handhaven van goed bestuur in heel Europa.

In de loop van 2026 wordt onze verantwoordelijkheid als hoeders van billijkheid, transparantie en verantwoordingsplicht op de proef gesteld door verschillende uitdagingen die waakzaamheid en leiderschap vereisen. We moeten blijven pleiten voor goed bestuur, niet als abstract ideaal, maar als fundament van een Unie die naar haar burgers luistert.

„Bij de Europese Ombudsman zullen onze vastberadenheid, samenwerking en niet aflatende inzet voor onze gedeelde Europese waarden worden versterkt om de democratie te verdedigen – bij elke klacht, elke oplossing en elke beslissing.”

Teresa Anjinho, Europese ombudsvrouw

1. Strategie

Vertrouwen opbouwen, verandering stimuleren

Strategie van de Europese Ombudsman voor 2025-2029

De Europese ombudsvrouw heeft in november haar strategie voor het Bureau voor de periode 2025-2029 bekendgemaakt. Deze strategie zal als leidraad dienen voor alle activiteiten van het Bureau, van de afhandeling van klachten tot externe activiteiten, communicatie en interne administratie.

Er zijn vier algemene doelstellingen: burgers mondiger maken, positieve veranderingen teweegbrengen, partnerschappen versterken en operationele kwaliteit en efficiëntie bevorderen:

Burgers mondiger maken: Burgers en het maatschappelijk middenveld bewuster maken van de rol van de Europese Ombudsman en ervoor zorgen dat hun stem wordt gehoord en dat hun rechten worden geëerbiedigd.
Positieve veranderingen teweegbrengen: Institutionele veranderingen stimuleren en goed bestuur versterken door billijkheid, integriteit, transparantie en vertrouwen te bevorderen.
Partnerschappen versterken: Samenwerkingen aangaan en onderhouden met belanghebbenden die de Ombudsman kunnen ondersteunen en helpen om de rechten van de burgers te beschermen en goed bestuur te bevorderen.
Operationele kwaliteit en efficiëntie bevorderen: Een wendbaar toekomst- en servicegericht Bureau van de Ombudsman bevorderen dat het goede voorbeeld geeft, innovatie omarmt en blijft inspelen op veranderende ontwikkelingen en behoeften.

Vier doelstellingen van de strategie van de Ombudsman

Deze worden geschraagd door de beginselen en waarden van het Bureau, zoals rechtvaardige en billijke behandeling van mensen en organisaties, naleving van de hoogste normen voor professioneel gedrag, en bevordering van een constructieve dialoog en samenwerking met instellingen en belanghebbenden.

De uitvoering van de strategie zal worden gemonitord aan de hand van een jaarplan en meetbare jaarlijkse doelstellingen, om de doelstellingen en prioriteiten te helpen verwezenlijken.

2. Een blik op 2025

Belangrijke gevallen

Draaideuren
Het eerste initiatiefonderzoek van de ombudsvrouw is gericht op de wijze waarop de EU-agentschappen omgaan met draaideuren. Aangezien de agentschappen bijdragen aan het beleid op gebieden variërend van geneesmiddelen en voedselveiligheid tot defensie, is het van belang dat de regels voor de overstap van EU-personeel naar de particuliere sector correct worden toegepast.

Urgente besluitvorming
Een van de belangrijkste kwesties die de ombudsvrouw in 2025 heeft onderzocht, was hoe de verantwoordingsplicht kan worden gewaarborgd wanneer beslissingen onder tijdsdruk worden genomen. Dit kwam aan bod in drie onderzoeken, die betrekking hadden op wetgevingsvoorstellen ter vereenvoudiging van de regels voor landbouwers, ter vereenvoudiging van de duurzaamheidsregels voor bedrijven en ter bestrijding van migrantensmokkel.

Artificiële intelligentie
Een ander belangrijk thema van de onderzoeken in 2025 betrof AI, met name hoe de Europese Commissie zorgt voor transparantie, inclusiviteit en verantwoordingsplicht bij de vaststelling van geharmoniseerde normen voor artificiële intelligentie.

De belangrijkste cijfers

3 490
nieuwe klachten behandeld, 54 % meer dan in 2024

492
onderzoeken geopend, 19 % meer dan in 2024

35 %
van de onderzoeken betroffen transparantiekwesties

Toespraken in de schijnwerpers

„Ombudspersonen zijn niet alleen klachtenbehandelaars of probleemoplossers. Wij zijn aanstichters en opvoeders.”

Welkomsttoespraak op het congres van het Europees netwerk van ombudsmannen 2025

„[…] gehandicaptenrechten [zijn] geen bijzondere rechten. Het zijn gelijke rechten […]”

Werkzaamheden van de Europese Ombudsman met betrekking tot personen met een handicap

„Door samen te werken – door aan te dringen op transparantie, billijkheid en verantwoordingsplicht – versterken we de rechtsstaat.”

Toezicht op de naleving van de rechtsstaat door de Europese Ombudsman

Belangrijkste gebeurtenissen tijdens het jaar

Ambtseed voor het Hof van Justitie (februari)

Dertigjarig jubileum van de Europese Ombudsman (september)

Jaarlijks congres van het Europees netwerk van ombudsmannen (november)

3. Belangrijke onderwerpen

De Ombudsman helpt personen, bedrijven en organisaties die problemen hebben met het EU-bestuur. Het kan bijvoorbeeld gaan om problemen rond burgerparticipatie, vertraagde of geweigerde toegang tot documenten, ethische kwesties, schendingen van grondrechten of contractuele problemen. De rubrieken hieronder bieden een overzicht van de belangrijkste onderzoeken op een bepaald gebied.

3.1. Participatieve besluitvorming

Participatieve besluitvorming was in 2025 een belangrijk aandachtspunt voor het Bureau van de Europese Ombudsman, aangezien maatschappelijke organisaties klachten indienden over de manier waarop de Europese Commissie bestaande wetgeving vereenvoudigde of nieuwe wetgeving invoerde om aan nieuwe beleidsprioriteiten tegemoet te komen.

Aanbeveling inzake Omnibus I, het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) en de bestrijding van migrantensmokkel

In november heeft de ombudsvrouw vastgesteld dat er sprake was van wanbeheer, nadat zij een aantal procedurele tekortkomingen had geconstateerd in de wijze waarop vier wetgevingsvoorstellen waren opgesteld. De wetgevingsvoorstellen hadden betrekking op duurzaamheidsrapportage door ondernemingen, het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) en de bestrijding van migrantensmokkel.

Uit het onderzoek is gebleken dat de Commissie bij de opstelling van deze wetgevingsvoorstellen bepaalde onderdelen van haar eigen regels voor betere regelgeving niet heeft nageleefd; deze regels zijn bedoeld om ervoor te zorgen dat de wetgeving op feiten is gebaseerd en transparant en inclusief is.

Twee van de procedurele tekortkomingen die de ombudsvrouw tijdens haar onderzoek aan het licht bracht, waren het feit dat de urgentie van de wetgevingsvoorstellen niet volledig aan het publiek werd toegelicht en het feit dat de redenen voor het afwijken van de interne regels voor wetgeving niet werden gedocumenteerd. Daarnaast waren er nog andere problemen die specifiek waren voor elk wetgevingsvoorstel.

In twee toekomstgerichte aanbevelingen aan de Commissie heeft de ombudsvrouw de Commissie verzocht te zorgen voor een voorspelbare, consistente en niet-willekeurige toepassing van de regels voor betere regelgeving, en ervoor te zorgen dat de toekomstige spoedprocedure voor het opstellen van wetgevingsvoorstellen altijd transparant, op feiten gebaseerd en inclusief is.

De ombudsvrouw deed ook een aantal suggesties in het licht van de komende herziening van de regels voor betere regelgeving. Hieronder vallen onder meer het verduidelijken van minimumnormen voor raadpleging van belanghebbenden bij spoedprocedures en het uitvoeren van klimaateffectbeoordelingen voor alle wetgevingsvoorstellen.

De ombudsvrouw heeft de Commissie verzocht haar uiterlijk op 25 februari 2026 een gedetailleerd antwoord op haar aanbeveling te sturen.

Ombudsvrouw verwelkomt besluit EIB om proactief meer milieu- en sociale gegevens te publiceren

Naar aanleiding van een onderzoek door het Bureau van de Ombudsman heeft de Europese Investeringsbank (EIB) verklaard dat zij haar milieu- en sociale beoordelingen voor projecten buiten de EU die waarschijnlijk aanzienlijke gevolgen voor het milieu zullen hebben, voortaan zal publiceren voordat de Raad van Bewind een financieringsbesluit neemt. Dit zou het publiek in staat moeten stellen om op een zinvollere manier deel te nemen aan de beoordeling van de milieu- en sociale aspecten van projecten die de EIB overweegt te financieren.

De maatregelen werden genomen na een onderzoek naar de weigering van de EIB om de milieu- en sociale beoordeling van een project in Nairobi, Kenia, openbaar te maken, alsook naar haar algemene praktijk om dergelijke informatie pas te publiceren nadat financieringsbeslissingen zijn genomen. De ombudsvrouw is ingenomen met de nieuwe maatregelen.

3.2. Verantwoording van de besluitvorming

Onderzoek naar de ontwikkeling van EU-normen voor artificiële intelligentie

De ombudsvrouw heeft een onderzoek ingesteld naar de wijze waarop de Europese Commissie zorgt voor transparantie, inclusiviteit en verantwoording bij de vaststelling van geharmoniseerde normen voor artificiële intelligentie (AI). De klager, een maatschappelijke organisatie, maakte zich zorgen over het feit dat de normalisatie-instellingen die verantwoordelijk zijn voor het opstellen van normen voor de Commissie – het Europees Comité voor Normalisatie (CEN) en het Europees Comité voor elektrotechnische normalisatie (Cenelec) – niet verplicht zijn om informatie over de personen die aan deze normen werken openbaar te maken en de notulen van hun vergaderingen niet publiceren. De klager voerde ook aan dat de Commissie had nagelaten te zorgen voor een evenwichtige vertegenwoordiging van belangen in het normalisatieproces. De Commissie heeft de normalisatie-instellingen verzocht geharmoniseerde normen op te stellen en ervoor te zorgen dat deze bijdragen aan het beperken van de risico’s die AI met zich meebrengt voor de veiligheid en de grondrechten. De ombudsvrouw heeft de Commissie gevraagd naar de samenstelling van de groep die de normen voorbereidt, de door de normalisatie-instellingen toegepaste transparantieregels, de wijze waarop de Commissie het normalisatieproces beheert en monitort en hoe zij de resultaten ervan zal evalueren.

Commissie verzuimt vertragingen in vergunningsprocedure voor chemische stoffen terug te dringen

De ombudsvrouw heeft het onderzoek van haar Bureau afgerond naar de wijze waarop de Europese Commissie besluiten neemt over aanvragen van bedrijven voor vergunningen voor bijzonder gevaarlijke chemische stoffen en concludeerde dat de Commissie had verzuimd iets te doen aan de aanzienlijke vertragingen in de procedures. Het Bureau van de Ombudsman had in 2024 wanbeheer vastgesteld en de Commissie verzocht de lange doorlooptijd bij het opstellen van ontwerpbesluiten inzake vergunningverlening in het kader van de EU-verordening inzake registratie en beoordeling van en autorisatie en beperkingen ten aanzien van chemische stoffen (Reach) te verkorten.

In haar antwoord ging de Commissie echter niet in op de aanbeveling van het Bureau van de Ombudsman om haar langdurige interne procedures te herzien, en zij gaf evenmin gevolg aan de aanbeveling om aanvragen met onvoldoende informatie onmiddellijk af te wijzen zodat die bedrijven de gevaarlijke stoffen niet langer in de EU mogen gebruiken.

De ombudsvrouw benadrukte nogmaals dat de Commissie verdere maatregelen moet nemen om de doelstellingen van de Reach-verordening en de recente jurisprudentie volledig ten uitvoer te leggen, teneinde lange vertragingen bij het risicobeheer van chemische stoffen te voorkomen.

3.3. Transparantie

In 2025 betrof het grootste deel van de onderzoeken (35 %) opnieuw kwesties op het gebied van transparantie, en met name verzoeken om toegang tot documenten. De ombudsvrouw streeft ernaar ervoor te zorgen dat de wetgeving inzake de toegang tot EU-documenten (Verordening (EG) nr. 1049/2001) door de EU-organen strikt en eerlijk wordt toegepast. Dit houdt in dat degenen die documenten opvragen, ofwel tijdig deze documenten moeten ontvangen, ofwel een goed onderbouwde motivering moeten krijgen waarom de toegang wordt geweigerd.

Weigering van de Europese Commissie om het publiek toegang te verlenen tot een risicobeoordelingsverslag van X

Aangezien de digitaledienstenverordening cruciale EU-wetgeving is om verantwoordingsplicht in digitale diensten te waarborgen en een veilige onlineomgeving voor gebruikers te garanderen, heeft de ombudsvrouw vastgesteld dat er sprake was van wanbeheer bij de weigering van de Europese Commissie om de risicobeoordeling van het socialemediaplatform X te analyseren met het oog op openbaarmaking. Toen een journalist om inzage in het rapport van X verzocht, wees de Commissie dit verzoek af met het argument dat in het algemeen kon worden aangenomen dat openbaarmaking schadelijk zou kunnen zijn voor de commerciële belangen van het bedrijf en voor een lopend onderzoek naar de naleving van de digitaledienstenverordening door X. De ombudsvrouw oordeelde dat het onredelijk was van de Commissie om een algemene aanname van niet-openbaarmaking toe te passen. Hoewel X het rapport zelf met weglatingen openbaar heeft gemaakt, heeft de ombudsvrouw de Commissie aanbevolen het document afzonderlijk te beoordelen met het oog op openbaarmaking. De ombudsvrouw verzocht de Commissie in haar beoordeling ernaar te streven de journalist zo ruim mogelijk toegang te verlenen, mogelijk ook tot de door het bedrijf weggelaten tekst.

Onderzoek naar de behandeling door de Commissie van verzoeken om toegang tot tekstberichten over de onderhandelingen met Mercosur

De ombudsvrouw heeft een onderzoek ingesteld naar de behandeling door de Commissie van een verzoek om toegang tot documenten met betrekking tot een sms-bericht dat de Commissievoorzitter had ontvangen van de Franse president over de handelsonderhandelingen met de Mercosur-landen. De Commissie deelde de klager, een journalist, mee dat zij op basis van de geldende interne regels had vastgesteld dat er geen verplichting bestond om het betreffende sms-bericht te bewaren. Bovendien was de functie „verdwijnende berichten” geactiveerd op de telefoon van de Voorzitter. Het Bureau van de Ombudsman heeft verzocht om inzage in de documenten waarin de stappen worden beschreven die de Commissie heeft genomen bij de behandeling van dit verzoek om toegang. Het Bureau heeft ook verzocht om inzage in de documenten waarin het beleid van de Commissie inzake het zakelijk gebruik van mobiele telefoons en het bewaren van sms-berichten en chatberichten wordt toegelicht.

Vertragingen bij de behandeling van verzoeken om toegang tot documenten

In 2025 vonden er opnieuw onderzoeken plaats naar lange vertragingen bij de behandeling door de Commissie van verzoeken om toegang, waaronder een verzoek om toegang tot de notulen van de vergadering van de samenwerkingsgroep voor netwerk- en informatiesystemen, een door de Commissie georganiseerde groep die zich bezighoudt met cyberbeveiligingskwesties. Hoewel de Commissie uiteindelijk ruime toegang tot de betreffende documenten heeft verleend, heeft zij pas na bijna een jaar gereageerd op het verzoek van de klager om herziening van haar oorspronkelijke besluit (confirmatief verzoek).

De weg naar positieve verandering

In de loop van het jaar hebben verschillende onderzoeken van het Bureau van de Ombudsman geleid tot een betere toegang voor personen en organisaties die om documenten hadden verzocht.

1.Een van de zaken betrof een verzoek om openbaarmaking van documenten in verband met het voorstel van de Commissie inzake de „rechtsstaatprocedure“ in Hongarije. De Commissie stelde vast dat veertien documenten onder het verzoek vielen en gaf alle documenten vrij, met uitzondering van delen van drie documenten. Na tussenkomst door de ombudsvrouw verleende de Commissie volledige toegang tot de opgevraagde documenten.

Zaak 646/2024/PVV

2.Naar aanleiding van een verzoek om informatie aan het Asielagentschap van de Europese Unie (EUAA) besloot het agentschap zijn besluit te herzien: aanvankelijk had het toegang verleend tot twee van de 76 documenten met betrekking tot de opvangomstandigheden in verschillende Cypriotische opvangcentra, maar uiteindelijk verschafte het toegang tot 64 van de overige documenten.

Zaak 724/2024/AML

3.Twee verzoeken om openbaarmaking met betrekking tot het Agentschap van de Europese Unie voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving (Europol) hebben ertoe geleid dat het agentschap ruimere toegang heeft verleend tot de correspondentie die het met de Commissie heeft gevoerd over een voorstel voor een verordening ter voorkoming en bestrijding van seksueel misbruik van kinderen online, en tot de e-mails die het heeft uitgewisseld met een organisatie die zich inzet voor de bestrijding van seksueel misbruik van kinderen online.

Zaken: 1372/2024/OAM en 2219/2024/OAM

4. Het Agentschap van de Europese Unie voor cyberbeveiliging (Enisa) heeft zijn interne beleid inzake de behandeling van verzoeken om toegang van het publiek tot documenten geactualiseerd om ervoor te zorgen dat degenen die om documenten verzoeken, een lijst krijgen van de documenten die Enisa identificeert in gevallen waarin geen of slechts zeer beperkte toegang kan worden verleend. De verbeteringen, die de ombudsvrouw verwelkomde als burgervriendelijk, volgden op een onderzoek in verband met een verzoek om toegang tot documenten betreffende een door het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) uitgevoerd onderzoek naar wangedrag van een van de personeelsleden van Enisa.

Zaak 1689/2024/MIG

3.4. Ethische normen

De omgang van EU-agentschappen met draaideurgevallen

De ombudsvrouw heeft een initiatiefonderzoek ingesteld naar de manier waarop de EU-agentschappen omgaan met draaideuren. De agentschappen dragen bij aan de uitvoering van EU-beleid op een groot aantal terreinen. Het onderzoek richt zich op 15 agentschappen die in hun werk veelvuldig contact hebben met de particuliere sector, en er wordt gekeken hoe zij zijn omgegaan met recente draaideurgevallen waarbij leden van bestuursraden en leidinggevend personeel betrokken waren. De agentschappen werd ook gevraagd om informatie te verstrekken over het beleid dat zij hanteren voor het beheer van dergelijke gevallen, met inbegrip van regels inzake voorgenomen activiteiten na afloop van het mandaat en na beëindiging van de dienst, alsmede de criteria en richtsnoeren die worden gehanteerd voor de beoordeling van beperkingen na beëindiging van het dienstverband.

Het onderzoek bouwt voort op eerdere initiatiefwerkzaamheden van het Bureau van de Ombudsman betreffende de wijze waarop de Europese Commissie omgaat met de overstap van EU-personeel naar verwante functies in de particuliere sector. Het doel is om te zorgen voor een gemeenschappelijke interpretatie van draaideuren en dat een uniforme toepassing van de regels ter beperking van mogelijke belangenconflicten. De resultaten van het onderzoek worden begin 2026 verwacht.

Draaideuren bij de Europese Commissie

Het werk dat het Bureau van de Ombudsman in de loop der jaren heeft verricht op het gebied van de draaideuren, heeft de EU-instellingen ervan doordrongen hoe belangrijk het is om deze kwestie op een krachtige en samenhangende manier aan te pakken. In 2025 werd dit effect duidelijk toen de Commissie een grondige beoordeling uitvoerde om na te gaan of een voormalige EU-ambtenaar van haar DG Concurrentie voor een nieuwe werkgever mocht werken aan een specifieke mededingingszaak die door de Commissie werd behandeld. Na haar beoordeling, waarbij werd gekeken naar de feitelijke, potentiële en vermeende belangenconflicten, stelde de Commissie vast dat de voormalige medewerker niet aan de betreffende zaak mocht werken. De ombudsvrouw sprak in haar besluit tot afsluiting van het onderzoek naar deze zaak haar waardering uit voor deze aanpak.

De Europese Commissie verscherpt de maatregelen inzake belangenconflicten voor deskundigen die projecten van het Europees Defensiefonds beoordelen

Naar aanleiding van een afzonderlijk onderzoek heeft de Commissie maatregelen genomen om ervoor te zorgen dat externe deskundigen die projectvoorstellen voor het Europees Defensiefonds (EDF) beoordelen, niet betrokken zijn bij belangenconflicten. De maatregelen omvatten onder meer het verzoeken van deskundigen die kandidaat zijn om een lijst op te stellen van familieleden met banden met de defensie-industrie en om openheid te geven over hun directe financiële investeringen in defensiebedrijven. Andere maatregelen waren onder meer het verbeteren van de IT-tool voor het beheer van de beoordeling van EDF-voorstellen, zodat deze automatisch kan zoeken naar mogelijke belangenconflicten, naast de informatie die de deskundigen zelf al hebben verstrekt. De ombudsvrouw was ingenomen met de nieuwe maatregelen.

De Europese Commissie implementeert maatregelen voor door derden betaalde dienstreizen van personeel

Naar aanleiding van een nader onderzoek heeft de Commissie maatregelen genomen om ervoor te zorgen dat door derden betaalde dienstreizen van personeelsleden geen aanleiding geven tot belangenconflicten. De Commissie stemde ermee in om bij te houden wat voor soort derden dienstreizen van het personeel betalen en welke kosten zij voor hun rekening nemen, en haar beoordelingen van potentiële en vermeende belangenconflicten te bewaren. In het onderzoek werd gekeken hoe de Commissie mogelijke belangenconflicten in verband met dienstreizen had beoordeeld en beperkt, nadat was gebleken dat een voormalig directeur-generaal van de Commissie naar Qatar was gereisd en daar gastvrijheid had genoten die door derden was betaald. De ombudsvrouw was verheugd over de constructieve houding van de Commissie in deze kwestie.

3.5. Grondrechten

Toezicht op in het kader van grensbeheeroperaties toegekende EU-middelen

Het Bureau van de Ombudsman heeft begin 2025 een onderzoek afgesloten naar de wijze waarop de Europese Commissie de naleving van de grondrechten waarborgt bij de toekenning van EU-middelen aan Griekenland voor grensbeheer, en heeft enkele suggesties voor verbetering gedaan. De ombudsvrouw drong er met name bij de Commissie op aan richtsnoeren op te stellen voor de beoordeling van de naleving van de grondrechten gedurende de gehele uitvoering van het programma. Zij deed ook suggesties over de transparantie van het monitoringproces en over maatregelen om de betrokkenheid van maatschappelijke organisaties te versterken.

In reactie op de suggesties verklaarde de Commissie dat zij nauw zou blijven samenwerken met de Griekse autoriteiten om te zorgen voor een degelijk systeem voor het toezicht op onderzoeken naar vermeende schendingen van de grondrechten en om de nodige follow-up te waarborgen. De Commissie verklaarde verder dat zij de Griekse autoriteiten zou verzoeken andere relevante documenten openbaar te maken om voor meer transparantie te zorgen, en zou aandringen op een grotere betrokkenheid van maatschappelijke organisaties.

Eerbiediging van de mensenrechten in het kader van het memorandum van overeenstemming tussen de EU en Tunesië

In antwoord op een vraag van het Bureau van de Ombudsman over de wijze waarop de Commissie voornemens is de eerbiediging van de mensenrechten te waarborgen in het kader van het memorandum van overeenstemming tussen de EU en Tunesië, heeft de Commissie verklaard dat zij de betrokken EU-delegaties, uitvoerende partners en partnerlanden zal aanmoedigen om alle nodige maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat de grondrechten worden geëerbiedigd, onder andere door middel van de invoering van klachtenmechanismen voor het ontvangen van meldingen over schendingen van de mensenrechten.

De tijd die de Europese Commissie neemt om een inbreukprocedure af te ronden

De ombudsvrouw heeft vastgesteld dat er sprake was van wanbeheer met betrekking tot de tijd die de Commissie nam om een in 2016 ingeleide inbreukprocedure tegen Spanje betreffende de naleving van de EU-regels inzake omgevingslawaai af te ronden. De aanleiding was een klacht van een groep burgers die zich zorgen maakten over geluidsoverlast rond luchthavens in Spanje. De ombudsvrouw stelde vast dat er gedurende een periode van drie jaar geen enkele actie werd ondernomen door de Commissie. De ombudsvrouw verklaarde dat zij, gezien de aanzienlijke gevolgen voor de volksgezondheid, verwachtte dat de Commissie de inbreukprocedure met voorrang zou behandelen.

Verzuim om duidelijke informatie te verstrekken over de geldende termijn voor het indienen van een klacht

Naar aanleiding van een onderzoek heeft de ombudsvrouw het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) gevraagd om in de toekomst, wanneer het een betrokkene in kennis stelt van de afsluiting van een onderzoek, tijdig duidelijke informatie te verstrekken over de mogelijkheid om zich tot de Toezichthouder op de procedurewaarborgen te wenden. Deze suggestie werd gedaan nadat uit het onderzoek was gebleken dat OLAF had verzuimd het betrokken bedrijf duidelijke informatie te verstrekken over de termijn voor het indienen van een klacht. Dit leidde ertoe dat het bedrijf de klacht na het verstrijken van de termijn indiende en dat de Toezichthouder deze daarop afwees.

3.6. EU-personeel

De ombudsvrouw heeft in 2025 een aantal klachten behandeld die betrekking hadden op het Europees Bureau voor personeelsselectie (EPSO). In verschillende onderzoeken oordeelde de ombudsvrouw dat EPSO redelijk had gehandeld, maar in één onderzoek constateerde zij dat er sprake was van wanbeheer bij de manier waarop EPSO omging met een klacht over technische problemen tijdens het afnemen van examens op afstand in het kader van een personeelsselectieprocedure. In een ander onderzoek heeft de ombudsvrouw EPSO aanbevolen om in de toekomst duidelijke en volledige antwoorden te geven aan kandidaten die om een herbeoordeling verzoeken. In het antwoord moet worden aangegeven of er een herziening heeft plaatsgevonden en wat de redenen voor het besluit van EPSO waren. In een verder onderzoek stelde de ombudsvrouw vast dat er sprake was van wanbeheer bij de behandeling door EPSO van een verzoek van een kandidate die onlangs was bevallen en die een mondelinge test wilde verzetten.

Omgang met beschuldigingen van intimidatie

In 2025 verklaarde het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) dat het gevolg zou geven aan suggesties van het Bureau van de Ombudsman voor verbetering van zijn onderzoeken naar beschuldigingen van intimidatie. Dit volgde op een uitspraak van het voorgaande jaar waarin het Bureau van de Ombudsman vaststelde dat er sprake was van wanbeheer vanwege de tijd die OLAF nodig had – bijna drie jaar – om een onderzoek af te ronden naar vermeende intimidatie door een medewerker van een EU-agentschap. In zijn antwoord aan de Ombudsman verklaarde OLAF het ermee eens te zijn dat het specifieke regels nodig heeft voor onderzoeken naar beschuldigingen van intimidatie. Ook gaf OLAF aan van plan te zijn een interne handleiding uit te brengen met beste praktijken en normen voor deze onderzoeken.

3.7. Subsidies en contracten

Wanbeheer bij de behandeling van een subsidieaanvraag en bezorgdheid over een mogelijk belangenconflict

Naar aanleiding van een onderzoek heeft de ombudsvrouw de Europese Commissie verzocht om in de toekomst subsidieaanvragen niet af te wijzen op grond van een duidelijke administratieve fout. De aanleiding was dat de Commissie een subsidieaanvraag had afgewezen – in plaats van om verduidelijking te verzoeken – omdat de aanvrager EU-financiering had aangevraagd boven het maximumpercentage dat in het kader van de oproep was toegestaan. De ombudsvrouw constateerde tevens dat de Commissie de beweringen van de klager over een mogelijk belangenconflict bij de toekenning van de betreffende subsidie niet naar behoren had onderzocht.

Vertragingen van de Europese Commissie bij de afhandeling van betalingen aan een dienstverlener en zijn onderaannemer

De ombudsvrouw heeft een onderzoek ingesteld naar de lange termijn die de Commissie nodig had om betalingen aan een dienstverlener te verwerken voor diens werkzaamheden in het kader van het programma „Versterking van de Global Gateway-investeringsagenda – Ontwikkeling en uitvoering in Latijns-Amerika en het Caribisch gebied”. Door deze vertraging liep de betaling aan de onderaannemer vertraging op. Deze had tot oktober 2024 diensten verleend, maar had in mei 2025, toen hij een klacht indiende bij het Bureau van de Ombudsman, nog steeds geen betaling ontvangen. Naar aanleiding van het onderzoek van de ombudsvrouw besloot de Commissie de zaak op te lossen, verontschuldigde zij zich voor de vertraging en betaalde zij het uitstaande bedrag en de daarmee samenhangende rente aan de dienstverlener, die vervolgens de klager betaalde.

4. Klachten en onderzoeken: hoe wij de burger helpen

De kerntaak van de Europese Ombudsman bestaat erin mensen en organisaties die problemen hebben met het EU-bestuur te helpen bij de behandeling van de klachten die zij indienen. Door middel van onderzoeken streeft de Ombudsman er niet alleen naar deze problemen aan te pakken, maar ook goede administratieve praktijken binnen de EU-instellingen te bevorderen.

Het Bureau van de Ombudsman hanteert een oplossingsgerichte aanpak bij de behandeling van klachten. Om dit te bereiken, legt het Bureau de nadruk op samenwerking met de instellingen, organen en instanties van de EU – een aanpak die de vertrouwensband met de EU-bestuur bevordert en de Ombudsman tegelijkertijd in staat stelt zijn toezichthoudende taken op volledig onafhankelijke wijze uit te voeren.

Het divers samengestelde team van zaakbehandelaren van het Bureau en de meertalige website geven goed weer hoezeer de Ombudsman zich inzet om in alle 24 officiële talen van de EU ondersteuning te bieden aan hulpzoekenden.

Hoewel de Ombudsman niet altijd in staat is om alle ontvangen klachten te onderzoeken, probeert het Bureau niettemin iedereen te helpen die om hulp vraagt.

In 2025 was een sterke toename te zien van het aantal door het Bureau van de Ombudsman behandelde klachten – 54 % meer dan in 2024. Dit wordt gedeeltelijk toegeschreven aan het feit dat klagers via het gebruik van AI-tools kennis hebben genomen van het bestaan van de Ombudsman.

Het is zeer positief dat er onder het publiek meer bewustzijn bestaat over de rechten van burgers en ons werk, en dat dit toegenomen bewustzijn het afgelopen jaar heeft geleid tot een stijging van 19 % in het aantal door de Ombudsman geopende onderzoeken. Tegelijkertijd hebben de sterke toename van het aantal klachten en de werkzaamheden die nodig zijn om deze te verwerken en te analyseren, de middelen van het Bureau zwaar onder druk gezet.

Dit is met name een uitdaging wanneer het door AI verstrekte advies onjuist is, wat onder meer heeft geleid tot een sterke stijging van het aantal niet-ontvankelijke klachten (+86 %). Deze klachten zijn vaak niet-ontvankelijk omdat de klager zich niet eerst tot de instelling in kwestie heeft gewend. Terwijl het Bureau de klager in voorgaande jaren zou hebben geadviseerd zich eerst tot de betreffende instelling te wenden, is bij veel van deze nieuwe klachten de bedoelde instelling in veel gevallen feitelijk niet verantwoordelijk voor de betreffende kwestie.

Andere klachten hebben als aanleiding dat de klager het argument van een EU-instelling dat zij niet verantwoordelijk is voor de aan de orde gestelde kwestie, niet aanvaardt. De klager wendt zich vervolgens tot het Bureau van de Ombudsman, dat na bestudering van de klacht en de argumenten uiteindelijk bevestigt dat het EU-orgaan gelijk had.

4.1. Type en herkomst van de klachten

4.1.1. Overzicht van klachten en strategische onderzoeken

De Ombudsman kan alleen een onderzoek instellen naar klachten die binnen het mandaat vallen en voldoen aan de ontvankelijkheidscriteria, zoals een eerdere poging van de klager om de zaak rechtstreeks met de betrokken instelling op te lossen.

De onderwerpen van de onderzoeken van de Ombudsman vloeien voort uit het mandaat van de Ombudsman en de ontvangen klachten. Naast zijn kerntaak met betrekking tot klachtenbehandeling kan de Ombudsman echter ook strategische onderzoeken instellen om bredere structurele problemen binnen de EU-instellingen aan te pakken, of onder bepaalde omstandigheden initiatiefonderzoeken instellen naar aanleiding van een klacht die is ingediend door een klager buiten de EU.

4.1.2. Strategische onderzoeken en strategische initiatieven in 2025

Naast het instellen van onderzoeken naar specifieke klachten over wanbeheer bij de instellingen van de EU, heeft de Europese Ombudsman ook de bevoegdheid om proactief te werken aan bredere strategische kwesties. Strategische onderzoeken richten zich op bredere structurele kwesties die van invloed zijn op de EU-instellingen, terwijl strategische initiatieven verzoeken om opheldering zijn en geen formele onderzoeken.

In 2025 startte de ombudsvrouw een strategisch onderzoek naar de manier waarop EU-agentschappen omgaan met draaideurgevallen en rondde zij drie strategische onderzoeken af. Twee daarvan hadden betrekking op verantwoording – de wijze waarop de Commissie omgaat met derden die betalen voor dienstreizen en horeca voor haar personeelsleden, en de wijze waarop de Commissie de regels inzake de transparantie van deskundigengroepen toepast. Het derde afgesloten strategisch onderzoek had betrekking op het risicobeheer met betrekking tot gevaarlijke chemische stoffen door de Commissie. Het Bureau sloot ook een strategisch initiatief af over de wijze waarop de Commissie ervoor zorgt dat de herziene regels inzake het Gemeenschappelijk stelsel van ziektekostenverzekering (GSZV) voor het EU-personeel een volledige dekking bieden voor gezondheidsbehoeften in verband met een handicap.

Door de Europese Ombudsman in 2025 verrichte onderzoeken

Herkomst van door de Europese Ombudsman in 2025 geregistreerde klachten en geopende onderzoeken

4.1.3. Klachten buiten het mandaat van de Ombudsman

In 2025 heeft het Bureau een recordaantal klachten (2 249) verwerkt die buiten zijn mandaat vielen, voornamelijk omdat deze geen betrekking hadden op de werkzaamheden van het EU-bestuur. Deze stijging (+62 % ten opzichte van 2024) lijkt deels het gevolg te zijn van het gebruik van artificiële intelligentie bij het opstellen van klachten. De klachten uit Spanje, Duitsland en Polen die buiten het mandaat vielen, waren goed voor 32 % van het totale aantal van dergelijke klachten. Spanje was alleen al goed voor 14 %, de twee andere landen respectievelijk voor 10 % en 8 %.

2 249 klachten buiten het mandaat, waarvan 14 % uit Spanje, 10 % uit Duitsland en 8 % uit Polen

Klachten over openbare diensten en transparantie van het bestuur kwamen het vaakst voor, terwijl andere klachten betrekking hadden op uiteenlopende kwesties en instellingen, waaronder nationale rechtbanken, de gezondheidszorg en het vrije verkeer van personen.

Andere klachten die het Bureau ontving, hadden weliswaar betrekking op EU-instellingen, met name de Europese Commissie, maar aangezien deze politieke werkzaamheden of de inhoudelijke aspecten van wetgeving betroffen, vielen ze buiten het mandaat van de Ombudsman.

Naast klachten die door een individuele persoon, een bedrijf of een organisatie waren ingediend, ontving de Ombudsman ook diverse collectieve klachten die buiten zijn mandaat vielen. Die betroffen de situatie in het Midden-Oosten, het Europese defensie-initiatief „Readiness 2030“ en de nietigverklaring van de presidentsverkiezingen van 2024 in Roemenië.

De Ombudsman heeft alle hulpzoekenden in de taal van hun klacht of in hun voorkeurstaal geantwoord. In deze antwoorden werd het mandaat van de Ombudsman toegelicht en werd de klagers waar mogelijk geadviseerd zich tot andere organen te wenden die hen konden helpen. Hoewel het hierbij meestal ging om nationale en regionale ombudsinstellingen, wees de Ombudsman klagers ook de weg naar nationale overheidsinstanties en organisaties voor de bescherming van rechten en consumenten in de lidstaten.

Afhankelijk van de aangekaarte kwestie en waar dat gepast was, adviseerde het Bureau klagers ook om contact op te nemen met EU-instellingen (voornamelijk de Europese Commissie en het Europees Parlement) of Europese netwerken, zoals Solvit en de Europese consumentencentra.

Wanneer klagers ontevreden waren over specifieke EU-wetgeving, adviseerde de Ombudsman hun meestal om zich tot de Commissie verzoekschriften van het Europees Parlement te wenden. Degenen die kwesties aan de orde stelden over de uitvoering van EU-wetgeving op nationaal niveau, werden doorverwezen naar nationale of regionale ombudsmannen of naar EU-diensten zoals Europe Direct, Uw Europa en het e-justitieportaal.

Een belangrijke verbetering in oktober 2025 was de invoering van een gestructureerde procedure voor via e-mail ontvangen klachten. In plaats van de klachten in het klachtenbeheersysteem van het Bureau te registreren en te behandelen, reageert het Bureau nu met een standaardbericht waarin informatie wordt gegeven over het mandaat van de Ombudsman en waarin klagers worden doorverwezen naar het online klachtenformulier, dat hen helpt bij het invullen van de essentiële gegevens die nodig zijn om een volledige klacht in te dienen die binnen het mandaat valt.

Zo wordt ervoor gezorgd dat klachten die per e-mail worden ingediend op een behulpzame manier worden afgehandeld en klagers worden geholpen bij het verstrekken van alle benodigde en relevante informatie. Deze verandering was doorslaggevend voor de daling van het aandeel klachten die buiten het mandaat vielen, van ongeveer 67 % in de eerste tien maanden van het jaar tot 47 % in november en december 2025.

4.2. Tegen wie?

De door de Europese Ombudsman in 2025 verrichte onderzoeken betroffen de volgende instellingen

4.3. Waarover?

Onderwerp van de door de Europese Ombudsman in 2025 afgesloten onderzoeken

4.4. Behaalde resultaten

Door de Europese Ombudsman ondernomen actie naar aanleiding van in 2025 behandelde nieuwe klachten

Evolutie van het aantal onderzoeken die door de Europese Ombudsman op basis van een klacht of op eigen initiatief worden verricht

Resultaten van de door de Europese Ombudsman in 2025 afgesloten onderzoeken

Duur van de onderzoeken in zaken die in 2025 door de Europese Ombudsman zijn afgesloten

4.5. Invloed en prestaties

Een van de overkoepelende doelstellingen van de Europese Ombudsman is om concrete verbeteringen in de werking van het EU-bestuur te realiseren voor klagers en het publiek. De Ombudsman verwezenlijkt dit door voorstellen te doen in de vorm van oplossingen, aanbevelingen en suggesties. Daarnaast kan de Ombudsman een instelling ertoe aanzetten een zaak te schikken nog voordat er een formeel voorstel voor een oplossing of een aanbeveling wordt gedaan.

4.5.1. Aanvaardingspercentage

Het aanvaardingspercentage is het percentage positieve antwoorden op het totale aantal voorstellen (oplossingen, aanbevelingen en suggesties) van de Ombudsman. Aangezien de Ombudsman instellingen tot zes maanden de tijd geeft om gevolg te geven aan de suggesties die zijn gedaan in het besluit tot afsluiting van het onderzoek, vallen onder het aanvaardingspercentage voor 2025 zaken die werden afgesloten in 2024.

Uit de statistieken blijkt dat de EU-instellingen positief hebben gereageerd op het toegenomen gebruik door het Bureau van „oplossingsvoorstellen“, waarin de Ombudsman in een bepaald geval de door de instelling te nemen stappen uiteenzet. In 2024 werd 89 % van de voorgestelde oplossingen goedgekeurd, terwijl 78 % van de verbeteringsvoorstellen werd goedgekeurd. Over het geheel genomen werkten de EU-instellingen in 2024 in 72 % van de gevallen naar behoren samen met de Ombudsman.

De hernieuwde aandacht van de Ombudsman voor de dialoog met de instellingen, organen en instanties van de EU duurde het hele jaar 2025 voort. Zoals vermeld in haar strategie, zet de ombudsvrouw zich in om een zinvolle dialoog en productieve samenwerking met de instellingen, organen en instanties van de EU actief te bevorderen. Dit is van cruciaal belang om betere resultaten te behalen voor zowel klagers als de betrokken instellingen, waardoor de ombudsvrouw haar mandaat kan vervullen en een oplossingsgerichte aanpak kan bevorderen.

Bredere invloed

Het aanvaardingspercentage omvat de reacties van de instellingen op voorstellen op een bepaald tijdstip en geeft geen volledig beeld van de langetermijnimpact van de werkzaamheden van de Ombudsman.

Zo heeft de Ombudsman in 2016 een grootschalig onderzoek uitgevoerd naar de wijze waarop de Commissie omgaat met lobbyisten uit de tabaksindustrie, en houdt het Bureau deze kwestie sindsdien nauwlettend in de gaten. In 2025 kon de Ombudsman de Commissie prijzen voor de stappen die zij had genomen, waaronder een bewustmakingscampagne om het risico van blootstelling van haar bestuur aan de lobby van de tabaksindustrie te beoordelen en de vaststelling van een lijst met maatregelen (toolbox) voor de omgang met de lobby van de tabaksindustrie. De ombudsvrouw spoorde de Commissie aan om ten volle gebruik te maken van de maatregelen om ervoor te zorgen dat al haar afdelingen en diensten voldoen aan de verplichtingen die de EU is aangegaan in het kader van de Kaderovereenkomst van de Wereldgezondheidsorganisatie voor de bestrijding van tabaksgebruik.

Naar aanleiding van het in 2023 geopende onderzoek van de Ombudsman naar de wijze waarop de Raad van de EU en de Commissie verzoeken om toegang van het publiek tot wetgevingsdocumenten behandelen, hebben beide instellingen zich ertoe verbonden proactieve transparantie te verbeteren. De ombudsvrouw was verheugd over deze toezegging en verklaarde dat haar Bureau het bemoedigend vond dat de Raad bezig was met het opstellen van een herziene „Transparantiegids“ voor alle aangelegenheden met betrekking tot de toegang tot documenten. De ombudsvrouw benadrukte ook dat zij voornemens is na te gaan hoe beide instellingen uitvoering geven aan de suggesties die in het kader van het onderzoek zijn gedaan.

Het secretariaat dat het transparantieregister voor de Commissie, het Parlement en de Raad van de EU beheert, heeft de wijze waarop het onderzoek doet naar klachten over vermeende schendingen van de gedragscode, aangescherpt. In het kader van de verbeteringen, die volgden op een onderzoek door de Ombudsman, verklaarde het secretariaat dat het nu „grondige en zinvolle” onderzoeken uitvoert en ingeschrevenen actief om aanvullende informatie vraagt. Het heeft ook zijn richtsnoeren geactualiseerd met betrekking tot de wijze waarop ingeschrevenen hun lidmaatschap van of banden met andere entiteiten moeten specificeren.

5. Samenwerking met de instellingen

In lijn met de nieuwe strategie voor 2025-2029 voor haar Bureau heeft de Europese ombudsvrouw zich het afgelopen jaar gericht op het bevorderen van een op oplossingen gebaseerde dialoog en constructieve samenwerking met de EU-instellingen en belanghebbenden. Deze aanpak heeft tot doel de doeltreffendheid van haar Bureau bij het beschermen van de rechten van de burgers en het bevorderen van goed bestuur te vergroten.

5.1. Betrekkingen met de EU

5.1.1. Europees Parlement

Het mandaat van de Europese ombudsvrouw vloeit voort uit de EU-Verdragen en de ombudsvrouw legt verantwoording af aan de leden van het Europees Parlement. In maart had de nieuw verkozen ombudsvrouw een ontmoeting met de voorzitter van het Europees Parlement, Roberta Metsola, om de gemeenschappelijke prioriteiten voor de toekomst en de gemeenschappelijke missie van beide instellingen om de rechten van de Europese burgers te handhaven, te bespreken. Zij kwamen opnieuw bijeen in mei, toen de ombudsvrouw het jaarverslag van haar Bureau voor 2024 indiende.

Ombudsvrouw Anjinho overhandigt het jaarverslag van 2024 aan de voorzitter van het Europees Parlement, Roberta Metsola.

In de daaropvolgende maanden heeft de ombudsvrouw gesprekken gevoerd met verschillende leden van het Europees Parlement, met name met de voorzitters van commissies waarvan de werkzaamheden verband houden met de missie van het Bureau. Deze gesprekken waren bedoeld om meer bekendheid te geven aan de rol van het Bureau binnen de EU en om recente zaken en conclusies te bespreken, waarbij nauwe samenwerking tussen beide instellingen werd bevorderd.

Een essentieel aspect van deze samenwerking is de deelname van de ombudsvrouw aan hoorzittingen en evenementen die door het Parlement worden georganiseerd. Deze vormen voor haar een gelegenheid om essentiële conclusies uit belangrijke onderzoeken te presenteren en de aanbevelingen aan de EU-instellingen kracht bij te zetten.

De ombudsvrouw nam in de loop van het jaar deel aan een aantal vergaderingen van de commissies van het Parlement. Zo voerde ze bijvoorbeeld gesprekken met de Commissie juridische zaken (JURI) over spoedbesluitvorming en de noodzaak van bestuursrecht op EU-niveau. Ze nam ook deel aan besprekingen met de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken (LIBE) over de rechtsstaat in de EU en met de Commissie volksgezondheid (SANT) over de toegang van burgers tot grensoverschrijdende gezondheidszorg.

Deze uitwisselingen vormden een uitgelezen kans om het vertrouwen tussen het Bureau van de Ombudsman en het Parlement te versterken en zo de weg vrij te maken voor verdere samenwerking. Het Bureau nam ook deel aan hoorzittingen en evenementen die door leden van het Europees Parlement werden georganiseerd om specifieke onderwerpen te bespreken, zoals het toezicht op Europese fondsen, de toegang tot documenten en de transparantie van het wetgevingsproces van de EU.

Bij de viering van het 30-jarig jubileum van de Europese Ombudsman in september, die plaatsvond in het stadhuis van Straatsburg, werd de openingstoespraak gehouden door de ondervoorzitter van het Parlement, Sabine Verheyen.

Daarnaast nam de ombudsvrouw deel aan een vergadering met de hoofden van de liaisonbureaus van het Europees Parlement om meer bekendheid te geven aan de werkzaamheden van haar Bureau in de lidstaten.

Trouw aan de toewijding van haar Bureau aan duidelijke communicatie hield de ombudsvrouw een toespraak op een conferentie over helder taalgebruik die werd georganiseerd door het Directoraat-generaal Vertaling (DG TRAD) van het Parlement.

5.1.2. Commissie verzoekschriften

2 december 2025: jaarlijkse workshop over de rechten van personen met een handicap. De ombudsvrouw luistert naar de inleidende opmerkingen van Bogdan Rzońca, voorzitter van de Commissie verzoekschriften (PETI).

De Commissie verzoekschriften (PETI) van het Europees Parlement is verantwoordelijk voor het beheer van de betrekkingen met de Europese Ombudsman en voor de samenwerking die ervoor moet zorgen dat klachten van burgers op EU-niveau worden gehoord en behandeld. In 2025 zette het Bureau van de Ombudsman zijn samenwerking met PETI voort met het oog op hun gezamenlijke doel: zeker stellen dat de EU-instellingen de grondrechten van de burgers eerbiedigen.

In juni heeft de ombudsvrouw het jaarverslag van 2024 aan de leden van PETI gepresenteerd en de hoofdlijnen van haar strategie voor 2025-2029 toegelicht. Deze presentatie gaf aanleiding tot een gedachtewisseling met leden van het Europees Parlement over de huidige en toekomstige uitdagingen waarmee burgers worden geconfronteerd.

Daarnaast heeft de ombudsvrouw gesprekken gevoerd met PETI-voorzitter Bogdan Rzońca, verschillende leden van PETI, de directeur-generaal van het directoraat-generaal Rechten van de burger, Justitie en Institutionele Zaken (DG IUST) van het Europees Parlement, en het hoofd van het secretariaat van PETI.

5.1.3. De Europese Commissie en de Raad

Teresa Anjinho en Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie.

Naast het Europees Parlement zijn de Europese Commissie en de Raad van de Europese Unie belangrijke gesprekspartners voor het Bureau van de Ombudsman op EU-niveau.

Veel van de klachten die het Bureau van de Ombudsman ontvangt, hebben betrekking op de werkzaamheden van de Commissie als grootste EU-instelling en uitvoerende tak van de EU. Het onderhouden van een constructieve dialoog tussen deze twee instellingen is daarom van cruciaal belang om praktische oplossingen voor burgers te vinden.

In juni had de ombudsvrouw een ontmoeting met de voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, om belangrijke onderwerpen te bespreken, zoals tijdige toegang tot documenten en inclusieve besluitvorming. Ze had ook een ontmoeting met Maros Šefčovič, de commissaris die verantwoordelijk is voor interinstitutionele betrekkingen. Deze ontmoetingen resulteerden in een duidelijke toezegging om een open en permanente dialoog tussen het Bureau van de Ombudsman en de Commissie te bevorderen.

Op personeelsniveau onderhield het Bureau van de Ombudsman tevens nauwe contacten met de diensten van de Commissie om te zorgen voor een doeltreffende, oplossingsgerichte aanpak bij de behandeling van verzoeken om informatie.

Daarnaast had de ombudsvrouw een ontmoeting met António Costa, de voorzitter van de Europese Raad, om te praten over transparantie en ethiek binnen het EU-bestuur. Zij verkenden ook mogelijkheden voor toekomstige samenwerking om ervoor te zorgen dat de instellingen en instanties van de EU hun geloofwaardigheid in de ogen van de burgers behouden.

Teresa Anjinho ontmoet António Costa, voorzitter van de Europese Raad, in Brussel.

In december nam de ombudsvrouw deel aan een conferentie ter gelegenheid van de 25e verjaardag van de afkondiging van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, georganiseerd door de Europese Commissie, het Deense voorzitterschap van de Raad en het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten. Het evenement bood de gelegenheid om te onderzoeken hoe het Handvest de grondrechtencultuur in de EU heeft vormgegeven en om na te denken over toekomstige uitdagingen en kansen. De ombudsvrouw stelde vast dat het Handvest, als instrument van primair EU-recht waarin de grondrechten van de burgers zijn verankerd, een cruciale pijler van onze Unie is geworden.

5.1.4. Andere instellingen, agentschappen en organisaties

Het versterken van de werkrelaties met de instellingen, organen en instanties van de EU, alsook met belangrijke niet-EU-instellingen, is van cruciaal belang om ervoor te zorgen dat de rol van de Europese Ombudsman wordt begrepen en geëerbiedigd. Deze samenwerking is ook van essentieel belang om klachten snel en eerlijk af te handelen, positieve veranderingen voor burgers en bedrijven te bevorderen en goede bestuurlijke praktijken te stimuleren.

Dit beginsel vormde de leidraad voor de contacten en ontmoetingen van de ombudsvrouw in de loop van 2025, toen zij gesprekken voerde met verschillende hoofden van EU-instellingen en -agentschappen, waaronder Nadia Calviño, voorzitter van de Europese Investeringsbank (EIB), Sirpa Rautio, directeur van het Bureau voor de grondrechten (FRA), Bernhard Url, waarnemend uitvoerend directeur van de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA), en Oliver Salles, directeur van het Europees Bureau voor personeelsselectie (EPSO).

Teresa Anjinho en Sirpa Rautio, directeur van het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten, in Straatsburg.

Daarnaast nam de ombudsvrouw deel aan de plenaire vergadering van het personeelscomité van de EDEO om personeelsgerelateerde zaken te bespreken, zoals gevallen van intimidatie, en aan de vergadering van het bureau van het Comité van de Regio’s om van gedachten te wisselen over relevante zaken.

Aan het begin van haar mandaat had de ombudsvrouw een ontmoeting met Michael O’Flaherty, Commissaris voor de Mensenrechten van de Raad van Europa, en Louise Holck, voorzitter van het Europees netwerk van nationale mensenrechteninstituten (ENNHRI). De ombudsvrouw nam ook deel aan de conferentie op hoog niveau voor ombudsinstellingen en nationale mensenrechteninstellingen (NHRI), die in maart bij de Raad van Europa werd gehouden.

Conferentie op hoog niveau bij de Raad van Europa: Teresa Anjinho met Claire Bazy-Malaurie (voorzitter van de Commissie van Venetië, Raad van Europa), Michael O’Flaherty (Commissaris voor de Mensenrechten, Raad van Europa) en Bjørn Berge (adjunct-secretaris-generaal, Raad van Europa).

5.1.5. Bezoeken van de ombudsvrouw aan EU-lidstaten

In het kader van haar regelmatige bezoeken aan EU-lidstaten en EU-agentschappen is de ombudsvrouw in 2025 naar Polen, Malta en Spanje gereisd. Deze bezoeken aan lidstaten omvatten bijeenkomsten met EU-agentschappen, ngo’s, ombudsmannen, nationale autoriteiten en universiteiten om het Bureau van de Ombudsman op nationaal niveau meer bekendheid te geven.

In Polen nam de ombudsvrouw deel aan een door het Poolse ministerie van Justitie georganiseerde conferentie over „De rol van het maatschappelijk middenveld bij de bescherming van de rechtsstaat”. Tijdens haar bezoek had zij ontmoetingen met de Poolse en Oekraïense ombudsmannen en nam zij deel aan een bezoek aan het Europees Grens- en kustwachtagentschap (Frontex), waar zij een ontmoeting had met de uitvoerend directeur van het agentschap.

Toen de ombudsvrouw op bezoek was in Malta, vierde de Maltese parlementaire ombudsman zijn 30-jarig bestaan, wat haar de gelegenheid bood om deel te nemen aan een bijeenkomst waarin goed bestuur in uitdagende tijden centraal stond. Naast gesprekken met diverse ombudsmannen uit heel Europa had de ombudsvrouw ook ontmoetingen met niet-gouvernementele organisaties (ngo’s) die zich bezighouden met mensenrechten, asiel en migratie. Ze bracht ook een bezoek aan het Asielagentschap van de Europese Unie (EUAA) om uitgebreide gesprekken te voeren.

In Spanje had de Europese ombudsvrouw een bilaterale ontmoeting met de Spaanse ombudsman, voerde zij gesprekken met Spaanse milieu-ngo’s, hield zij tijdens een door Forbes Women georganiseerd evenement een keynote speech over het bevorderen van gendergelijkheid in de Europese Unie, en gaf zij een lezing aan de Autonome Universiteit van Madrid over „De rol van de Europese Ombudsman en het effect van zijn werk op de burgers”.

Ombudsvrouw Anjinho met studenten en docenten aan de Autonome Universiteit van Madrid (Spanje), oktober 2025.

Daarnaast gaf de ombudsvrouw een lezing aan studenten van de Europese masteropleiding mensenrechten en democratisering aan de Global Campus of Human Rights in Venetië, Italië.

5.2. VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap

De Europese Unie heeft het Verdrag van de Verenigde Naties inzake de rechten van personen met een handicap (CRPD) ondertekend. Dit is een bindend internationaal mensenrechteninstrument om „het volledige genot door alle personen met een handicap van alle mensenrechten en fundamentele vrijheden op voet van gelijkheid te bevorderen, beschermen en waarborgen, en ook de eerbiediging van hun inherente waardigheid te bevorderen”.

De naleving van het CRPD in de EU wordt gecontroleerd via het EU-CRPD-kader. Als lid van dit kader houdt de Europese Ombudsman de uitvoering van het CRPD door het EU-bestuur nauwlettend in de gaten. Begin 2025 heeft het EU-CRPD-kader een geactualiseerde bijdrage ingediend, waarin ook input van het Bureau van de Ombudsman was verwerkt, voor de periodieke evaluatie door het CRPD-comité van de VN van de naleving van het Verdrag door de EU.

In maart 2025 heeft het CRPD-comité zijn slotopmerkingen bekendgemaakt. Hierin werden verschillende terugkerende problemen belicht die ook door het Bureau van de Ombudsman aan het licht waren gebracht via onderzoek naar klachten en initiatiefwerkzaamheden. Het gaat hierbij onder meer om de-institutionalisering en het gebruik van EU-middelen, de arbeidsomstandigheden voor personen met een handicap binnen het EU-bestuur, waaronder werving, vergoedingen voor mantelzorgers en redelijke voorzieningen, en de ziektekostenverzekering voor EU-personeelsleden met een handicap. Het CRPD-comité merkte ook op dat de EU-instellingen de aanbevelingen van de Ombudsman moeten opvolgen.

Het Bureau van de Ombudsman heeft in 2025 verschillende klachten behandeld met betrekking tot de rechten van personen met een handicap, waarbij het met name ging om werving en personeelszaken binnen de EU. Zo heeft één onderzoek betrekking op de manier waarop de Commissie klachten over discriminatie op grond van handicap behandelt en het treffen van redelijke voorzieningen.

De Europese Ombudsman en het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten hebben gezamenlijk een enquête gehouden onder EU-agentschappen over de rechten van personen met een handicap, waaronder ook EU-personeelsleden met een handicap.

Het Bureau van de Ombudsman heeft zijn werkzaamheden op het gebied van de rechten van personen met een handicap het afgelopen jaar tijdens diverse evenementen gepresenteerd, zoals tijdens de evaluatie van de EU in het kader van het CRPD. Daarnaast nam de ombudsvrouw deel aan de jaarlijkse workshop over de rechten van personen met een handicap, georganiseerd door de Commissie verzoekschriften van het Parlement (PETI) tijdens de Week van de rechten van personen met een handicap.

„Volgens Eurostat is een op de vier volwassenen in de EU een persoon met een handicap. De EU heeft aanzienlijke vooruitgang geboekt bij de bescherming en bevordering van hun rechten, maar er is nog werk aan de winkel om volledige gelijkheid en participatie te waarborgen. Dit blijkt duidelijk uit de klachten die mijn Bureau nog steeds ontvangt en zeker uit de verzoekschriften die bij de Commissie verzoekschriften zijn ingediend.
In tijden van onzekerheid is het voor alle EU-actoren van bijzonder belang om gefocust te blijven, gevolg te geven aan de slotopmerkingen van het Comité van het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap, en onze rol te blijven vervullen bij het bevorderen van de rechten van personen met een handicap.”

Citaat uit de toespraak van ombudsvrouw Anjinho tijdens de jaarlijkse workshop over de rechten van personen met een handicap, georganiseerd door de Commissie verzoekschriften van het Parlement.

6. Communicatie

Zorgen voor zichtbaarheid is een belangrijk onderdeel van het werk van het Bureau van de Ombudsman om belanghebbenden, het EU-bestuur en het maatschappelijk middenveld te bereiken. De communicatieactiviteiten van het Bureau zijn niet alleen gericht op de onderzoeken, maar ook op de bevordering van transparantie, ethiek en verantwoordingsplicht in het EU-bestuur.

De ombudsvrouw presenteerde in april het jaarverslag van 2024 aan de pers, wat haar een belangrijke gelegenheid bood om haar plannen voor haar mandaat toe te lichten en haar eerste initiatiefonderzoek aan te kondigen.

De ombudsvrouw was ook aanwezig op verschillende evenementen die door EU-instellingen en internationale instellingen werden georganiseerd, waar zij toespraken gaf. Zo nam zij deel aan de Week van de gendergelijkheid en diverse panel- en commissievergaderingen die door het Europees Parlement werden georganiseerd, de dag van de Actie Dienst voor de Europese Burger (ECAS), het congres van de Vereniging van Europese Journalisten, een panel van het Wereld Economisch Forum over goed bestuur, en diverse andere presentaties voor belanghebbenden, burgers en jongeren, onder meer tijdens het Europees Jongerenevenement in mei.

Europees Jongerenevenement 2025 in Straatsburg: Teresa Anjinho spreekt over transparantie en verantwoordingsplicht en beantwoordt vragen van het publiek.

Wat betreft de berichtgeving in de media over het werk van de Ombudsman in 2025, verschenen er ongeveer 3 800 artikelen waarin onderzoeken werden genoemd of rechtstreeks over onderzoeken werd bericht.

De ombudsvrouw spreekt tijdens een evenement van het Wereld Economisch Forum in Genève over trends op het gebied van goed bestuur vanuit het perspectief van de publieke sector.

Ook hebben de ombudsvrouw en de personeelsleden van het Bureau hun voorlichtingsactiviteiten voortgezet door interviews te geven aan de pers, belangrijke academische en juridische conferenties bij te wonen en bezoekersgroepen toe te spreken.

Om het werk en het beleid van het Bureau toegankelijker te maken voor burgers, werden de strategie voor 2025-2029 van de ombudsvrouw en het thematische gebied van onderzoeken naar overheidsopdrachten en subsidies gepresenteerd in scrollbare webverhalen. Deze methode, d.w.z. het presenteren van belangrijke thematische gebieden, zal in 2026 worden voortgezet.

In 2025 werden de communicatieactiviteiten van het Bureau verder uitgebreid met regelmatige video’s op sociale media, om het werk van het Bureau en de activiteiten van de ombudsvrouw toe te lichten en om bepaalde specialistische onderwerpen onder de aandacht te brengen.

Het ging onder meer om terugblikkende video’s waarin de ombudsvrouw een overzicht gaf van de meest recente ontwikkelingen in haar onderzoeken en van haar ontmoetingen en toespraken, en om video’s waarin zij specifieke conclusies in een belangrijk onderzoek toelichtte.

Daarnaast organiseerde het Bureau een socialemediacampagne waarin een kijkje achter de schermen wordt gegeven en collega’s van verschillende afdelingen van het Bureau – onderzoeksmedewerkers, juridisch adviseurs en experts op het gebied van digitale communicatie – uitleg gaven over hun rol en dagelijkse werkzaamheden. Het doel was om de Europese Ombudsman te profileren als een toegankelijke, vriendelijke en professionele instelling, en tegelijkertijd de kernwaarden van het Bureau te benadrukken. In 2025 is het aantal volgers op sociale media gestaag toegenomen op alle platforms waarop het Bureau actief is, mede dankzij de genoemde activiteiten. In totaal groeide het aantal volgers op sociale media met 13 338, en het engagementspercentage op de drie belangrijkste platforms van het Bureau (LinkedIn, Instagram, Bluesky) bedroeg 5,36 %. Ook het verkeer naar de website via sociale media leverde goede resultaten op: 8 416 bezoekers kwamen rechtstreeks via posts. In het algemeen blijft de website een belangrijk communicatiemiddel voor het Bureau, met 1 786 995 bezoeken gedurende het jaar.

6.1. 30-jarig jubileum van de Ombudsman

In 2025 vierde het Bureau van de Europese Ombudsman zijn 30-jarig jubileum.

Het hele jaar door stonden de meeste communicatieactiviteiten van de Ombudsman in het teken van het 30-jarig jubileum en de visuele identiteit.

In een „Wist u dat?”-campagne werden verschillende feiten over het Bureau belicht, waaronder zijn missie, geschiedenis en werkwijze.

Een socialemediacampagne, met onder meer video’s waarin collega’s te zien waren en een videoboodschap van de ombudsvrouw, werd gecombineerd met een scrollbaar verhaal met deze elementen, in een formaat dat was afgestemd op het bredere publiek van belanghebbenden van het Bureau.

Het jubileum werd ook gevierd met een evenement dat samen met de gemeente Straatsburg werd georganiseerd en dat samenviel met de inauguratie van een stadstram waarop de gemeente het logo en de waarden van de Ombudsman had laten aanbrengen. De tram was tot eind 2025 in de stad te zien.

De ombudsvrouw spreekt vertegenwoordigers van instellingen en maatschappelijke organisaties toe tijdens de viering van het 30-jarig jubileum van het Bureau in het stadhuis van Straatsburg.

„Al drie decennia lang zet dit Bureau zich in om de band tussen de Europese Unie en haar burgers te versterken. Door onze niet-aflatende inzet voor rechtvaardigheid en het algemeen belang zullen we de rechten van de burgers blijven beschermen en ervoor zorgen dat hun stem ook in de komende jaren gehoord wordt.”

Verklaring van Teresa Anjinho ter gelegenheid van het 30-jarig jubileum

Het hele jaar door was op verschillende locaties een fysieke tentoonstelling te zien met informatiepanelen over de geschiedenis van het Bureau van de Ombudsman en zijn werkgebieden. De tentoonstelling was te zien in Straatsburg, in het Europees Parlement tijdens plenaire vergaderingen en tijdens het congres van het Europees netwerk van ombudsmannen, een tweejaarlijks evenement dat werd georganiseerd door het Bureau van de Ombudsman.

Fabienne Keller, quaestor van het Europees Parlement, Sabine Verheyen, vicevoorzitter van het Europees Parlement, Teresa Anjinho, Europese ombudsvrouw, en Véronique Bertholle, loco-burgemeester van Straatsburg, bij de inwijding van de jubileumtram in Straatsburg.

De tram reed op verschillende lijnen binnen het openbaarvervoersnetwerk van Straatsburg (waaronder de lijn die de Rijn oversteekt naar Kehl in Duitsland).

6.2. Prijs voor goed bestuur

In oktober heeft de Europese ombudsvrouw officieel het startsein gegeven voor de nominaties voor de vijfde editie van de Prijs van de Europese Ombudsman voor goed bestuur.

De Prijs is een erkenning voor initiatieven van het EU-bestuur die een zichtbare en directe positieve invloed hebben op het leven van de burgers. Naast de winnaar van de Prijs worden er ook winnaars in een aantal categorieën gekozen.

Tot de categorieën voor inzendingen voor deze editie behoren excellentie op het gebied van technologische innovatie en het gebruik van AI, excellentie op het gebied van participatie van burgers of het maatschappelijk middenveld, excellentie op het gebied van diversiteit en inclusie, en excellentie op het gebied van open bestuur.

Een adviescommissie zal een shortlist opstellen, waarna de Europese ombudsvrouw de winnaars zal selecteren en deze tijdens een speciale ceremonie in juni 2026 bekend zal maken. Er zal ook een online publieksstemming plaatsvinden om het populairste project te kiezen.

Vertegenwoordigers van Eurojust en het openbaar ministerie van het Internationaal Strafhof nemen de Prijs van de Europese Ombudsman voor goed bestuur 2023 in ontvangst voor hun inzet bij het documenteren van ernstige internationale misdrijven en schendingen van de mensenrechten.

„De prijs voor goed bestuur is een prachtige kans om te laten zien hoe het EU-bestuur een betekenisvolle impact heeft op het leven van mensen in heel Europa. Door projecten onder de aandacht te brengen die echt een verschil maken in het dagelijks leven van burgers, belonen we de initiatieven die de band tussen Europese burgers en EU-instellingen kunnen versterken. Ik moedig iedereen die op de hoogte is van een inspirerend project dat erkenning verdient aan om te overwegen het te nomineren voor de Prijs.”

Ombudsvrouw lanceert Prijs voor goed bestuur 2026

7. Europees Netwerk van ombudsmannen

Het Europees netwerk van ombudsmannen (ENO) is een informeel netwerk dat wordt gecoördineerd door de Europese Ombudsman en bestaat uit meer dan 95 bureaus van ombudsmannen en vergelijkbare organen uit heel Europa, en de Commissie verzoekschriften van het Europees Parlement.

Een belangrijk ENO-instrument is de vragenprocedure. Via deze procedure kunnen ENO-leden vragen stellen over EU-wetgeving die in de loop van hun onderzoek rijzen, waarna de Europese Ombudsman deskundige antwoorden voor hen verkrijgt bij de EU-instellingen. De vragen hadden in 2025 betrekking op de coördinatie van de socialezekerheidsstelsels ten aanzien van kinderbijslag, het recht van vrij verkeer voor niet-EU-gezinsleden van EU-burgers en de toegang tot een ziektekostenverzekering voor Kroatische studenten die in een ander EU-land studeren.

In 2025 bracht de ombudsvrouw ook een bezoek aan enkele bureaus van nationale ombudsmannen. Ze had ontmoetingen met de Poolse commissaris voor de mensenrechten en de Oekraïense parlementaire commissaris voor de mensenrechten in Warschau, met de Spaanse ombudsman in Madrid en met de parlementaire ombudsman van Malta in Valletta. Tijdens deze bezoeken besprak de ombudsvrouw kwesties van wederzijds belang met de nationale ombudsmannen en zocht ze naar manieren om beter samen te werken bij het oplossen van problemen van burgers.

Klagers die door de Europese Ombudsman in 2025 zijn geadviseerd om contact op te nemen met andere instellingen en organen en overgedragen klachten (2 008)

7.1. Congres van het Europees netwerk van ombudsmannen

Het Europees netwerk van ombudsmannen heeft in november 2025 in Brussel zijn jaarlijks congres gehouden. Het congres bood ombudsmannen uit heel Europa een platform om de samenwerking te verbeteren, ideeën uit te wisselen en te anticiperen op toekomstige kwesties die hun aandacht zullen vragen.

Ombudsmannen en contactpersonen van het Europees Netwerk van ombudsmannen in het Europees Parlement in Brussel.

Het formaat van het congres was speciaal ontworpen om individuele input en discussie aan te moedigen. Naast de openings- en slotvergaderingen omvatte het congres acht workshops over verschillende onderwerpen, die gedurende twee dagen werden gehouden. Hierdoor konden de ombudsmannen zich richten op de onderwerpen die voor hun land of regio van bijzonder belang zijn.

Teresa Anjinho en Marta Hirsch-Ziembińska (hoofdadviseur internationale samenwerking en grondrechten bij de Europese Ombudsman) openen het jaarlijkse congres van het Europees Netwerk van ombudsmannen (ENO).

De acht workshops hadden betrekking op:

Praktische hindernissen voor mobiliteit binnen de EU
De uitdagingen en kansen bij het toezicht op de naleving van het EU-recht
De onafhankelijkheid van ombudsmannen waarborgen in uitdagende tijden
Uitwisseling van ervaringen van ombudsmannen bij de behandeling van milieugerelateerde klachten
Toezicht door de ombudsman op semi-particuliere en semi-openbare bestuursorganen
Voorkomen dat de bescherming van de rechten van burgers versnipperd raakt
De veranderende rol van ombudsmannen bij klachten over migratie en asiel
Vereenvoudiging van regelgeving – wat kan dit betekenen voor de bescherming van rechten?

Vertegenwoordigers van EU-organen zoals de Europese Commissie en het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten namen ook deel aan enkele van de workshops en deelden hun kennis en deskundigheid.

Na afloop van het congres stond er begin 2026 een bijeenkomst van de contactpersonen gepland in Málaga, Spanje, om gevolg te geven aan de conclusies van de workshops en na te denken over mogelijke toekomstige projecten.

8. Artificiële intelligentie

Nu digitale hulpmiddelen de manier waarop overheidsinstanties burgers van dienst zijn ingrijpend veranderen, heeft het Bureau van de Ombudsman deze kans aangegrepen om artificiële intelligentie (AI) in te zetten als middel om een responsievere en effectievere dienstverlening te bieden. Gedurende het hele jaar 2025 heeft het Bureau stappen gezet om het gebruik van AI in te voeren, waarbij het zich liet leiden door de beginselen van goed bestuur, verantwoordingsplicht en transparantie.

Om te garanderen dat de integratie van AI in overeenstemming is met deze beginselen, heeft het Bureau een interdepartementale AI-taskforce opgericht, die als leidraad dient voor strategische besluitvorming en het delen van kennis met interne en externe belanghebbenden vergemakkelijkt. Er is een speciale AI-functionaris aangesteld om deskundig toezicht te houden en alle AI-gerelateerde activiteiten te coördineren, zodat de technologische vooruitgang stevig verankerd blijft in de missie van de Ombudsman om de burgers te dienen. Het Bureau nam ook deel aan het door de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming (EDPS) georganiseerde netwerk van AI-correspondenten, een forum voor vrijwillige uitwisseling van beste praktijken tussen EU-instellingen.

De Ombudsman heeft een proefproject gelanceerd om het gebruik van GPT@EC te testen, een generatief AI-systeem voor algemene doeleinden dat gebruikmaakt van grote taalmodellen en door de Europese Commissie is ontwikkeld voor gebruik binnen alle EU-instellingen. In het proefproject wordt gekeken hoe AI kan helpen bij ondersteunende taken bij zaakbehandeling, administratief werk en communicatie, zonder afbreuk te doen aan de onafhankelijkheid en integriteit die centraal staan in het mandaat van de Ombudsman. In het proefproject wordt ook onderzocht in hoeverre AI kan worden ingezet ter ondersteuning van een aantal specifieke taken: het verbeteren van de duidelijkheid en stijl van ontwerpteksten zoals brieven, aanbevelingen en besluiten, het opzoeken van EU- en nationale wetgeving, het samenvatten en analyseren van omvangrijke documenten die bij klachten zijn gevoegd of tijdens onderzoeken worden verkregen, het redigeren van ontwerpteksten voor administratieve doeleinden zoals personeelszaken en financiën, het bieden van ondersteuning bij het programmeren voor IT-projecten, en het assisteren bij communicatietaken, zoals grammaticale controle en het samenvatten van documenten.

Het project ging van start nadat er krachtige governancemaatregelen waren ingevoerd, waaronder kaders voor risicobeheer, effectbeoordelingen inzake gegevensbescherming, gebruiksrichtsnoeren en waarborgen op het gebied van gegevensbescherming, beveiliging, naleving van auteursrechtelijke voorschriften en menselijk toezicht. Een Service Level Agreement met de Europese Commissie waarborgt dat ontwerpteksten en werkmateriaal van de Ombudsman, zaakgerelateerde informatie en persoonsgegevens beschermd blijven en niet toegankelijk zijn voor medewerkers van de Commissie of derden zonder toestemming. Gegevens die door het Bureau van de Ombudsman worden verwerkt, worden niet gebruikt om AI-modellen te trainen of te verbeteren.

Het kernbeginsel van het proefproject is menselijk toezicht. Personeelsleden die gebruikmaken van AI blijven volledig verantwoordelijk voor alle output, en AI wordt niet gebruikt om beslissingen te nemen, aanbevelingen te doen, ontvankelijkheid te beoordelen, uitkomsten vast te stellen of klachten te prioriteren.

Alle door AI gegenereerde inhoud wordt vóór gebruik zorgvuldig door medewerkers gecontroleerd op juistheid, zodat de technologie de efficiëntie verhoogt, maar menselijk inzicht en besluitvorming centraal blijven staan bij de afhandeling van klachten en vragen.

In overeenstemming met de toewijding van de Ombudsman aan transparantie en verantwoordingsplicht bij het gebruik van AI werd op de website van de Ombudsman een AI-kennisgeving gepubliceerd, die burgers duidelijke informatie biedt over de manier waarop AI-systemen worden gebruikt, welke waarborgen er gelden en welke rechten klagers hebben in hun interacties met het Bureau.

9. Bronnen

9.1. Begroting

De begroting van de Europese Ombudsman vormt een afzonderlijke afdeling in de begroting van de EU. De begroting is onderverdeeld in drie titels. Salarissen, toelagen en andere uitgaven voor personeel zijn ondergebracht in titel 1. Titel 2 betreft gebouwen, meubilair, materieel en diverse huishoudelijke uitgaven. Titel 3 bevat de uitgaven die voortvloeien uit de algemene taken van de instelling. In 2025 bedroegen de begrote kredieten 15 558 918 EUR.

Om een doeltreffend beheer van de middelen te waarborgen, controleert de intern controleur van het Bureau van de Europese Ombudsman op gezette tijden de interne controlesystemen en de financiële verrichtingen van het Bureau. Net als de andere instellingen is ook de Ombudsman onderworpen aan controle door de Europese Rekenkamer. In het kader van de externe controlewerkzaamheden werden geen specifieke problemen vastgesteld.

9.2. Gebruik van middelen

Elk jaar stelt het Bureau van de Ombudsman een jaarlijks beheerplan op waarin specifieke acties worden beschreven die het Bureau verwacht te ondernemen om te voldoen aan de doelstellingen en prioriteiten van de strategie van de ombudsvrouw. Aangezien 2025 een overgangsjaar was tussen de aftredende en de nieuw verkozen ombudsvrouw, is het jaarlijkse beheerplan vóór de verkiezing door de voormalige ombudsvrouw goedgekeurd en is het gebaseerd op haar strategie „Op weg naar 2024”. In oktober 2025 keurde de nieuwe ombudsvrouw haar strategie „Vertrouwen opbouwen, verandering stimuleren” goed, die de basis zal vormen voor toekomstige jaarlijkse beheerplannen.

Het Bureau van de Ombudsman beschikt over hooggekwalificeerde en meertalige medewerkers. Hierdoor kan het Bureau klachten in de 24 officiële talen van de EU behandelen en de bekendheid van het werk van de Ombudsman in de gehele EU vergroten. De hybride werkregelingen van het Bureau, dat resultaatgericht en op vertrouwen gebaseerd is, ondersteunen de ambitie van de ombudsvrouw om een moderne, digitale en flexibele werkomgeving te bevorderen.

In 2025 telde de personeelsformatie van de Ombudsman 75 posten. Daarnaast werkten er gemiddeld nog 8 arbeidscontractanten voor het Bureau. In de loop van 2025 hebben ook 18 stagiaires werkervaring opgedaan bij het Bureau van de Ombudsman; de lichting van 2024/2025 rondde haar stage in augustus af en de lichting van 2025/2026 begon in september.

Gedetailleerde informatie over de organisatiestructuur van het Bureau van de Ombudsman en de taken van de verschillende afdelingen is beschikbaar op de website van de Ombudsman.

Contact opnemen met de Europese Ombudsman

Postadres

Médiateur européen
1 avenue du Président Robert Schuman
CS 30403
F-67001 Strasbourg Cedex

Bezoekadres

Straatsburg

Bâtiment Václav Havel (HAV)
Allée Spach
F-67000 Straatsburg

Brussel

Bâtiment Froissart (FRS)
Froissartstraat 87
B-1000 Brussel

Online

Telefonisch

+33 388172313

Alle foto’s, infographics en informatieve afbeeldingen zijn © Europese Unie. Bepaalde illustratieve afbeeldingen en grafische elementen die in de visuele uitingen zijn gebruikt, zijn afkomstig uit de Adobe Stock-beeldbank.
Reproductie ten behoeve van educatieve en niet-commerciële doeleinden is toegestaan, op voorwaarde van bronvermelding.
Gezet in FrutigerNext.

HTML	ISBN 978-92-9483-440-9	ISSN 1680-3981	doi:10.2869/7624253	QK-01-26-001-NL-Q

Uitvoer

Strategie