- Indirizz tal-Ftuħ tal-Ombudsman Ewropew
It-Tnejn, 28 ta' Settembru 2015

L-għodwa t-tajba lil kulħadd u merħba. Ninsab kuntent li ħafna minnkom aċċettaw l-istedina tagħna għal dan l-avveniment li juri, naħseb, li l-interess tal-Ombudsman Ewropew f'din il-kwistjoni huwa kondiviż minn ħafna nies u f'ħafna setturi kemm pubbliċi kif ukoll privati.

Ippermettuli nibda billi nilqa' lill-kelliema tagħna: is-Sur Malcolm Harbour, l-ebda barrani għal dan il-bini, wara li ġie elett bħala Membru għall-ewwel darba fl-1999, u tabilħaqq l-ebda barrani għas-suġġett tad-diskussjoni tagħna llum, wara li ppresieda l-Kumitat għas-Suq Intern fil-Parlament għal ħafna snin.

Nixtieq ukoll nilqa’ lil Vicky Marissen minn PACT European Affairs, il-Professur tad-Dritt Ewropew Alberto Alemmano, u Jorgo Riss, li jirrappreżenta lil Greenpeace Europe. U jien grat ħafna lejn James Crisp minn Euractiv talli qabel li jimmodera l-avveniment tagħna.

Illum huwa l-Jum Internazzjonali tad-Dritt għall-Għarfien u dan huwa ^{s-sitt avveniment annwali tal-Ombudsman} li jimmarka dan il-jum importanti ħafna fil-ħajja demokratika tal-UE. Dan il-bini huwa dwar it-tfassil tal-liġijiet iżda dan l-avveniment huwa dwar parti speċifika ħafna minnu – it-trilogu – kelma li naħseb li nista’ niddikjara b’mod kunfidenti bilkemm hija magħrufa jew mifhuma barra mill-bużżieqa li ngħixu fiha lkoll. L-inkjesta tiegħi fit-Trilogi tikkonċerna aspett wieħed ta’ dik il-proċedura, it-trasparenza tagħhom u jekk il-bilanċ bejn l-effiċjenza tat-trilogu u r-responsabbiltà tat-trilogu huwiex stabbilit fejn għandu jkun.

It-trilogi issa huma parti ewlenija mill-proċess leġiżlattiv tal-UE. Wara proposta mill-Kummissjoni u kunsiderazzjoni inizjali mil-leġiżlaturi, qed isir dejjem aktar fit-trilogi li l-leġiżlazzjoni tiġi finalment innegozjata u deċiża. Huwa fejn isiru l-ftehimiet li jaffettwaw aktar minn 500 miljun Ewropew u spiss il-fortuni tan-negozji mhux biss fl-Ewropa iżda wkoll globalment. Il-biċċiet ewlenin ta’ leġiżlazzjoni dwar kwistjonijiet li jvarjaw mill-Pjan ta’ Investiment tal-President Juncker għat-tariffi tar-roaming tal-mowbajls jiġu ffinalizzati matul it-trilogi.

Aspett ewlieni tal-leġiżlazzjoni f’soċjetà demokratika huwa t-trasparenza tal-proċess u dan huwa rikonoxxut mit-trattati tal-UE. Dan jilleġittimizza l-proċess leġiżlattiv billi jiżgura li r-rappreżentanti eletti jkunu jistgħu jinżammu responsabbli għall-għażliet li jagħmlu f’isem iċ-ċittadini li jirrappreżentaw. It-trasparenza tippermetti wkoll liċ-ċittadini jieħdu sehem fil-proċess leġiżlattiv u b’hekk isiru parti mill-proċess ta’ leġitimizzazzjoni. Ċittadini ta' demokrazija jaqblu li jintrabtu bil-liġijiet – essenzjalment, jixtru f'liġijiet - li ġew innegozjati b'mod miftuħ u li taw il-kunsens tagħhom għalihom.

Filwaqt li dawn il-prinċipji huma ċari, il-mod preċiż li bih jistgħu jiġu applikati għal proċess leġiżlattiv, u speċifikament, kif jistgħu jiġu applikati għat-trilogi, hija kwistjoni miftuħa, u kwistjoni diffiċli.

Mhux se nipprova nwieġeb illum għalkemm għandu jiġi nnotat li l-istituzzjonijiet tal-UE diġà, b’mod ġenerali, jiksbu standards għoljin f’termini ta’ trasparenza u etika. Madankollu, ftaħt inkjesta, bħala forma ta 'eżerċizzju ta' mmappjar biex nara jekk dawk l-istandards diġà għoljin jistgħux jittejbu. Dan kien xprunat minn tħassib espress, f’ħafna setturi, dwar nuqqas perċepit ta’ trasparenza fil-proċess.

L-inkjesta tiegħi tista’ tinftiehem bħala sforz biex tiġi ffaċilitata diskussjoni dwar kif it-trilogi jistgħu jsiru aktar trasparenti iżda wkoll dwar fejn jeħtieġ li jinżamm in-nuqqas ta’ divulgazzjoni tad-dokumenti. Ninvolvi ruħi f’din id-diskussjoni b’moħħ miftuħ u nittama li l-partijiet ikkonċernati kollha jagħmlu l-istess. Nantiċipa wkoll li hekk kif isir inevitabbli skrutinju u sensibilizzazzjoni akbar tat-tfassil tal-liġijiet tal-UE, x’aktarx li nirċievi aktar ilmenti ta’ trasparenza f’dan il-qasam. B'ħarsa lejn il-kwistjoni b'mod sistematiku, nispera għalhekk li nillimita dan kemm jista 'jkun.

Bħala Ombudsman Ewropew nipprova nassisti lill-istituzzjonijiet biex jiżguraw li x-xogħol li jagħmlu jitwettaq bl-aktar mod trasparenti possibbli. F’din il-ħidma, jien iggwidat mid-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar it-trasparenza, id-dritt fundamentali tal-aċċess pubbliku għad-dokumenti kif jinsab fil-Karta, kif ukoll ir-Regolament 1049/2001 li jagħti effett lil dan id-dritt fir-rigward tad-dokumenti miżmuma mill-Parlament, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni.

F’dan il-kuntest, jiena konxju tal-importanza speċjali ħafna li l-kisba ta’ aċċess għal dokumenti relatati mal-adozzjoni tal-leġiżlazzjoni tal-UE jista’ jkollha għaċ-ċittadini f’ordni legali demokratiku, bħall-UE. Il-ftuħ jikkontribwixxi għat-tisħiħ tad-demokrazija billi jippermetti liċ-ċittadini jsegwu u jifhmu l-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet tal-istituzzjoni fi proċeduri leġiżlattivi. Iċ-ċittadini huma intitolati li jiskrutinizzaw id-deċiżjonijiet rilevanti kollha li ffurmaw il-bażi ta’ att leġiżlattiv partikolari. Iċ-ċittadini huma intitolati li jżommu lir-rappreżentanti tagħhom responsabbli għall-prestazzjoni tagħhom matul proċess leġiżlattiv. Dan jeħtieġ għarfien u fehim tad-diversi kunsiderazzjonijiet li jirfdu l-leġiżlazzjoni li se taffettwalhom ħajjithom. Dan huwa bla dubju aktar importanti fil-kuntest tal-UE, minħabba d-distanza li ċ-ċittadini tal-UE diġà jħossu miċ-ċentru fejn jittieħdu d-deċiżjonijiet dwarhom. L-ewroxettiċiżmu huwa possibbli minħabba nuqqas ta' għarfien jew fehim u r-reazzjoni ta' spiss hija suspett u saħansitra ostilità.

L-argumenti favur l-għoti ta’ aċċess usa’ għal dokumenti meta l-istituzzjonijiet jaġixxu fil-kapaċità leġiżlattiva tagħhom huma partikolarment konvinċenti u mressqa b’mod elokwenti mill-Avukat Ġenerali Cruz Villalon fil-konklużjonijiet tiegħu fil-kawża Access Info Europe, kif ġej:

“It-tfassil tal-liġijiet huwa attività li f’soċjetà demokratika tista’ sseħħ biss permezz tal-użu ta’ proċedura li hija ta’ natura pubblika u, f’dak is-sens, “trasparenti”.

"Min-naħa l-oħra", huwa jkompli, "ma jkunx possibbli li wieħed jassenja lil "liġi" l-virtù li tkun l-espressjoni tar-rieda ta' dawk li għandhom jobduha, li hija l-pedament stess tal-leġittimità tagħha bħala edict inkontestabbli."

Il-Kummissjoni għamlet dak li nixtieq insejjaħ “l-argument għall-vijabbiltà” għal aktar trasparenza fil-Komunikazzjoni tagħha dwar Regolamentazzjoni Aħjar ippubblikata f’Mejju. Qalet:

“Il-ftuħ tat-tfassil tal-politika (...) jiżgura li l-politiki jkunu bbażati fuq l-aħjar evidenza disponibbli u jagħmilhom aktar effettivi.”

Il-Kummissjoni żżid li “(...) b’mod partikolari fl-istadji finali tan-negozjati, jinstabu ftehimiet mingħajr ma jitqiesu bis-sħiħ l-impatti diretti u indiretti li jistgħu jiskattaw l-emendi ta’ kompromess.”

Kif jafu l-aħjar Malcolm Harbour u l-Membri ta’ dan il-Parlament Ewropew, jista’ jingħad ukoll li l-iffaċilitar ta’ dibattitu pubbliku dwar abbozz ta’ leġiżlazzjoni, propost mill-Kummissjoni, li xi drabi jkun kontroversjali, kontroversjali u kumpless jista’ jkun tajjeb biss għad-demokrazija.

Fl-istess ħin, jien konxju ħafna tal-ħtieġa li tinżamm "l-effettività tal-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet tal-istituzzjonijiet", kif poġġietha l-leġiżlatura fir-Regolament 1049/2001 dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti. Jiena konxju wkoll tal-fatt li l-UE hija demokrazija rappreżentattiva, fejn ir-rappreżentanti eletti jingħataw ir-responsabbiltà u l-privileġġ li jinnegozjaw, ma’ xulxin, dwar il-kontenut tal-leġiżlazzjoni. Huwa importanti li dawn il-politiċi jitħallew jagħmlu xogħolhom bħala rappreżentanti eletti. Li tingħata analoġija sempliċi: ikun kuntrarju għall-essenza stess tad-demokrazija rappreżentattiva jekk partijiet terzi, li jixtiequ jipparteċipaw direttament f’dibattitu parlamentari, jinterrompu r-rappreżentanti eletti tagħhom li jieħdu sehem f’dak id-dibattitu. Dejjem hemm, f’demokrazija rappreżentattiva, spazju privileġġat għad-dibattitu riżervat għar-rappreżentanti eletti. Dan il-prinċipju kif jittraduċi ruħu fil-kuntest tat-trilogi? Id-diskussjoni ta' dalgħodu mistennija tibda tissuġġerixxi xi tweġibiet.

Fl-aħħar mill-aħħar, naturalment, nagħmel rakkomandazzjonijiet biss. Se jkun f’idejn l-MEPs eletti demokratikament, l-Istati Membri fil-Kunsill u l-Kummissjoni, f’konformità mar-rwoli rispettivi tagħhom skont it-Trattati, li jiddeterminaw sa liema punt jagħmlu pubbliċi d-dokumenti relatati mat-trilogi. Huma qed jeżaminaw din il-kwistjoni fid-diskussjonijiet tagħhom bil-għan li jilħqu Ftehim Interistituzzjonali ġdid dwar Regolamentazzjoni Aħjar. Nilqa’ u nħeġġeġ dawn l-isforzi.

F’dan il-kuntest, jiena konxju ħafna tar-rwol speċifiku li ġejt elett mill-Parlament biex inwettaq skont it-Trattat u skont il-Karta. L-Ombudsman Ewropew huwa mistenni li, fi ħdan il-mandat tiegħu, jappoġġa ċ-ċittadinanza Ewropea emerġenti tagħna. It-trasparenza, ir-responsabbiltà demokratika u l-fiduċja pubblika huma ċentrali għal dik iċ-ċittadinanza. Ir-Regolament 1049/2001, li speċifikament jagħti mandat lill-Ombudsman biex jeżamina kwistjonijiet ta' aċċess pubbliku għal dokumenti fil-pussess tat-tliet istituzzjonijiet ewlenin, huwa stess jagħmel enfasi akbar fuq it-trasparenza tal-proċess leġiżlattiv.

Fir-rigward ta’ din l-inkjesta partikolari, ninsabu fl-ewwel jiem. Iddeskrivejt din l-ewwel fażi bħala “eżerċizzju ta’ mmappjar”, li għandu jippermetti lill-Uffiċċju tiegħi, bħala istituzzjoni indipendenti, jidentifika d-dokumenti relatati mat-trilogi u jikseb ħarsa ġenerali sħiħa tagħhom. L-opinjonijiet tal-istituzzjonijiet li nittamaw li nirċievu dalwaqt se jikkomplementaw dan l-eżerċizzju ta’ mmappjar. Mingħajr il-kontribut ġenwin u kostruttiv minn dawk fi ħdan l-istituzzjonijiet li jaħdmu biex jappoġġaw il-proċess tat-trilogi fuq bażi ta’ kuljum, mhux se nkun nista’ noffri rakkomandazzjonijiet kostruttivi għal titjib. Naturalment nilqa' wkoll kwalunkwe kontribut mill-Membri tal-Parlament jew mir-rappreżentanti tal-Istati Membri.

U mbagħad nittama wkoll li nirċievi ħafna tweġibiet għall-konsultazzjoni pubblika li sussegwentement se nniedu. Nixtieq nuża din l-opportunità biex nistiednek mhux biss biex tesprimi l-ħsibijiet tiegħek illum, iżda wkoll biex tipparteċipa f'dan il-proċess. Imbagħad, u biss wara, se nkun nista’ nieħu pożizzjoni infurmata tajjeb dwar din il-kwistjoni u nagħmel rakkomandazzjonijiet kostruttivi.

Naħseb, madankollu, li huwa utli li niddikjara diġà issa li l-inkjesta tiegħi ma tfittixx li twassal għal żvelar sħiħ ta 'kull dokument relatat b'xi mod mal-proċess. Dan ma jkunx ta 'għajnuna u mhuwiex dak li tipprovdi l-liġi. L-inkjesta ma għandhiex l-għan li tiżgura li assolutament dak kollu li jiġi diskuss fit-trilogi jiġi ddokumentat, miktub, jew innotat b'xi mod ieħor. Dan huwa assurd, peress li dawn huma negozjati.

L-inkjesta lanqas ma tfittex li ssawwar kif jiġu organizzati t-trilogi. Jekk in-negozjaturi jridu jiddeliberaw bi 3, 30 jew 300 parteċipant fil-kamra, anke fi tlieta filgħodu, dan mhuwiex it-tħassib tiegħi. Huwa f'idejn l-MEPs eletti demokratikament, l-Istati Membri fil-Kunsill u l-Kummissjoni, skont ir-rwoli rispettivi tagħhom skont it-Trattati, li jiddeterminaw kif jorganizzaw it-trilogi.

Kif diġà enfasizzajt, jien fuq missjoni ta’ ġbir ta’ informazzjoni dwar it-trasparenza u għandi moħħ miftuħ. U llum, nittama li nitgħallem mingħandek dwar xi wħud minn dawn il-kwistjonijiet, pereżempju:

1. F’liema stadju tal-proċess jistgħu jiġu rilaxxati ċerti dokumenti, jekk xejn?

2. Iż-żieda fit-trasparenza rigward it-trilogi tista' fil-fatt tkun ta' ħsara għall-proċess tat-trilogu?

3. Hemm riskju li trasparenza akbar, fi żmien ħażin, sempliċiment tipprovdi opportunitajiet akbar ta’ lobbying għal interessi privati b’riżorsi tajbin għad-detriment taċ-ċittadin medju? Jew tnaqqas ir-ritmu tal-proċess jew twaqqaf għal kollox f'xi każijiet?

4. Sa liema punt huwa saħansitra possibbli li jitressqu suġġerimenti utli fir-rigward tat-trilogi, peress li jinvolvu proċess ad hoc li jista' jvarja minn trilogu għal trilogu skont il-kumitat Parlamentari, il-Presidenza tal-Kunsill jew saħansitra d-DĠ tal-Kummissjoni involut?

5. In-nuqqas ta’ trasparenza huwa aktar evidenti milli reali? Id-dehra ta’ trasparenza limitata tirriżulta mill-fatt li t-tliet istituzzjonijiet jippubblikaw separatament informazzjoni u dokumenti rilevanti relatati ma’ dak li huwa, ta’ spiss ħafna, u neċessarjament, proċess kumpless? Portal online uniku li jkun fih informazzjoni dwar il-proċess leġiżlattiv tal-UE jippermetti liċ-ċittadini jiksbu aċċess għal dokumenti leġiżlattivi u jifhmuhom aħjar kif diġà talbu ħafna fi ħdan l-istituzzjonijiet?

6. X'differenza tista' tagħmel it-teknoloġija? Matul is-sajf, il-Kontrollur Ewropew għall-Protezzjoni tad-Data żviluppa l-applikazzjoni tal-ismartphone tiegħu stess biex jippermetti lill-membri interessati tal-pubbliku jsegwu l-iżviluppi fid-dibattitu li għaddej dwar ir-riforma tal-protezzjoni tad-data. Hemm potenzjal hemm?

Dawn huma biss ftit mill-mistoqsijiet li jistgħu jsiru. Jien ċert li int se tidentifika aktar, u jien ċert li l-panel se jkollu wkoll xi kontribuzzjonijiet eċċellenti. Nistenna bil-ħerqa d-diskussjoni.

Fl-aħħar mill-aħħar, nittama li nistgħu naqblu li jista' jkun hemm titjib fil-proċess tat-trilogu. Nittamaw li nistgħu naqblu li filwaqt li l-magna leġiżlattiva tal-UE taħdem, u taqbel b’suċċess ma’ leġiżlazzjoni kumplessa, fl-aħħar mill-aħħar din hija kwistjoni ta’ fiduċja pubblika.

Minħabba l-avvenimenti fl-Ewropa matul dawn l-aħħar snin, ilkoll nafu li l-fiduċja tal-pubbliku fl-Unjoni Ewropea hija aktar importanti minn qatt qabel.

Grazzi għal darb'oħra talli attendejt.

Issa ngħaddi lil Ġakbu, il-moderatur tagħna.