L-għodwa t-tajba lil kulħadd u ninsab kuntent li ninsab hawn illum hekk kif qed tiddiskuti kwistjoni li hija essenzjali mhux biss għall-proġett Ewropew iżda wkoll għall-fehim tagħna ta’ xi wħud mill-isfidi demokratiċi li qed niffaċċjaw bħalissa.

Il-kapaċità tan-nies li jinfluwenzaw kemm it-tfassil kif ukoll l-implimentazzjoni tal-liġijiet li jaffettwaw il-ħajja tagħhom ta’ kuljum hija l-essenza tad-demokrazija. Iżda huwa wkoll kritiku għall-ħtieġa umana tagħna għall-awtonomija u għall-kontroll fuq id-dinja tagħna, is-sentiment li aħna jimpurtana u li d-destin ta 'ħajjitna mhuwiex biss determinat mill-oħrajn.

Fis-soċjetajiet dejjem aktar globalizzati u interkonnessi tagħna – u f’dinja fejn it-teknoloġiji l-ġodda qed jeżerċitaw livelli sinifikanti ta’ kontroll fuq l-aġenda politika – jista’ jkun faċli għal individwi ordinarji li jemmnu, jew li jiġu mwassla jemmnu, li la huma u lanqas il-parlamenti nazzjonali tagħhom ma għandhom kontroll fuq il-liġijiet li jirregolaw id-dinja li jgħixu fiha. Mhix koinċidenza li l-mexxejja tal-kampanja tal-Brexit tar-Renju Unit użaw is-slogan “Ħu lura l-kontroll” matul ir-referendum bl-għarfien li appella għal ħtieġa politika u psikoloġika profonda bilqiegħda f’ħafna nies.

Iżda meta n-nies iħossu li tilfu l-kontroll, il-kredibbiltà u l-leġittimità tal-istituzzjonijiet tagħna li jfasslu l-liġijiet ibatu, anke fejn huma apparentement demokratiċi.

In-narrattiva ta’ “nuqqas ta’ kontroll” spiss tintuża mill-Ewroxettiċi biex jattakkaw lill-UE. Madankollu, xi politiċi u influwenzaturi favur l-UE jikkontribwixxu wkoll għal din in-narrattiva meta pubblikament jagħtu t-tort lil “Brussell” lill-udjenzi domestiċi tagħhom għal liġijiet jew żviluppi politiċi li huma perċepiti b’mod negattiv. Ħafna drabi, huma jagħmlu dan anke meta jkunu involuti fit-teħid tad-deċiżjonijiet dwar il-kwistjoni li sussegwentement jikkritikaw jew isibuha bi tqila biex japplikaw.

Din hija xi ħaġa li fittixt li nindirizza permezz tal-ħidma tiegħi dwar it-trasparenza tal-proċessi tat-teħid tad-deċiżjonijiet tal-UE, l-aktar reċenti fl-inkjesta tiegħi dwar ir-responsabbiltà tat-teħid tad-deċiżjonijiet fil-Kunsill li bħalissa tinsab quddiem il-Parlament Ewropew. Id-dritt ta’ ċittadin tal-UE li jkun jaf il-pożizzjonijiet li qed jiġu adottati mill-Gvernijiet tagħhom meta jilleġiżlaw fi Brussell m’għandux ikun inqas minn meta l-istess Gvern ikun qed jipproponi u jaqbel dwar leġiżlazzjoni f’pajjiżu.

*********

L-UE għandha diversi għodod fis-seħħ biex tagħti vuċi lill-pubbliku dwar kif qed isiru u jiġu applikati l-liġijiet tal-UE. L-aktar ovvji huma l-ilmenti ta’ ksur. Il-Kummissjoni nediet 716-il proċediment ta’ ksur is-sena l-oħra biss, li ħafna minnhom kienu bbażati fuq ilmenti minn partijiet interessati ordinarji.

Għal dawk li għandhom il-mezzi, il-proċedimenti legali jistgħu jkunu effettivi wkoll, kif rajna mill-ġdid f’Settembru fir-rigward tad-drittijiet tal-ħaddiema stazzjonati. Permezz ta’ konsultazzjonijiet pubbliċi, iċ-ċittadini u l-partijiet interessati jistgħu jużaw l-esperjenza tagħhom ta’ kif tiġi applikata l-liġi eżistenti tal-UE biex jippruvaw ibiddlu dawk il-liġijiet. L-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej hija ovvjament għodda importanti oħra għalkemm għadha ma ġietx żviluppata sal-potenzjal sħiħ tagħha.

L-uffiċċju tiegħi u dak ta' ombudsmen oħra wkoll jista' jkollhom rwol. Aħna naġixxu bħala l-pont bejn iċ-ċittadin u l-amministrazzjoni nazzjonali iżda permezz tal-kollaborazzjoni tagħna permezz tan-Network Ewropew tal-Ombudsmen qed nippruvaw nibnu pont simili bejn iċ-ċittadin u l-amministrazzjoni tal-UE meta l-problemi tagħhom ikollhom dimensjoni leġiżlattiva tal-UE. Bdejna wkoll inwettqu l-investigazzjonijiet paralleli tagħna, fejn kwistjoni ta’ interess pubbliku sinifikanti għandha bażi leġiżlattiva kemm nazzjonali kif ukoll tal-UE u fejn il-ħidma kkombinata tagħna jista’ jkollha forza akbar.

Kif tafu, it-Trattat ta' Lisbona stabbilixxa formalment ir-rwol dirett tal-parlamenti nazzjonali fil-proċess tal-UE. Il-parlamenti nazzjonali għandhom rwol definit b’mod ċar x’jaqdu, kemm jekk permezz tal-funzjonijiet fit-tul tagħhom, bħat-traspożizzjoni tad-direttivi, jew permezz ta’ mekkaniżmi aktar ġodda bħall-proċedura tal-karta s-safra. Il-kumitati għall-affarijiet Ewropej huma wkoll korpi importanti f'dan il-proċess.

Id-djalogu interparlamentari fittex li jagħmel dan ir-rwol aktar konkret, u ninsab imħeġġeġ li qed tħares ukoll lejn l-applikazzjoni tal-liġi tal-UE llum, u mhux biss lejn it-tfassil tal-liġijiet.

Madankollu, lil hinn mill-mekkaniżmi u l-proċeduri li jeżistu għaċ-ċittadini u l-parlamenti nazzjonali biex jeżerċitaw influwenza, huwa kruċjali li huma u int tħossu, u jsiru jħossu, jingħataw is-setgħa li jaqdu dan ir-rwol.

Dan jimplika mhux biss is-sensibilizzazzjoni u l-inkoraġġiment tan-nies biex jieħdu vantaġġ mill-għodod li jeżistu, iżda li jiġi żgurat li, meta ċ-ċittadini jew il-parlamenti nazzjonali jfittxu li jeżerċitaw influwenza, l-isforzi tagħhom jittieħdu bis-serjetà. Il-parlamenti tal-Istati Membri jistgħu jkunu u għandhom ikunu atturi b’saħħithom biex jgħinu jagħmlu rabtiet sinifikanti bejn iċ-ċittadin u l-istituzzjonijiet tal-UE

Bħala eżempju konkret ta’ xi jfisser dan, nixtieq nindika l-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej.

Lil hinn minn kwalunkwe bidla strutturali li ssir fil-kuntest tar-riforma attwali tal-IĊE, forsi kwistjoni aktar fundamentali hija d-distakk bejn l-aspettattivi tal-organizzaturi tal-IĊE u l-miżuri attwali proposti mill-Kummissjoni biex fl-aħħar mill-aħħar issegwi t-talbiet tagħhom.

Jekk inħarsu lejn l-ewwel ECI ta’ suċċess, dwar id-“Dritt għall-Ilma”, il-Kummissjoni ħadet kważi erba’ snin biex tressaq proposta leġiżlattiva b’reazzjoni għall-inizjattiva. Filwaqt li hemm diversi rakkomandazzjonijiet għal dan, ma kien hemm l-ebda dubju li kien frustranti għal dawk involuti li l-isforzi tagħhom ħadu tant żmien biex ikollhom impatt legali dirett.

Forsi hija meħtieġa aktar riflessjoni dwar kif għandhom jiġu indirizzati u ġestiti l-aspettattivi taċ-ċittadini jew tal-membri parlamentari li jfittxu li jeżerċitaw influwenza fuq il-proċess tat-tfassil tal-liġijiet u tal-infurzar tal-UE. Iżda l-aktar post importanti li għandu jinbeda huwa fil-livell ta’ sensibilizzazzjoni sempliċi, il-ħtieġa li ċ-ċittadini u l-parlamentari jkunu jafu preċiżament kif leħinhom jista’ jinstema’.

******

Hekk kif inħarsu 'l quddiem lejn l-elezzjonijiet Ewropej fl-2019, li se jkunu test deċiżiv dwar kif l-UE qed twieġeb għall-populiżmu Ewroxettiku, din għandha tkun prijorità ewlenija: l-iżgurar li l-pubbliku, li l-UE hija interessata li taqdi, iħoss li għandu influwenza fuq il-liġijiet li jsiru fl-istituzzjonijiet Ewropej. Grazzi talli smajtu. Nistenna bil-ħerqa l-bqija tal-laqgħa.