Il-fatti li wasslu għall-ilment

1. Il-Kummissjoni Ewropea u l-Presidenza tal-Kunsill tal-UE stabbilew Forum ta’ Livell Għoli dwar il-Futur tal-Ġustizzja Kriminali fl-2025.[1] Il-Forum laqqa’ flimkien lill-Istati Membri, lill-Parlament Ewropew, lir-rappreżentanti tal-akkademja, lill-prattikanti, lill-assoċjazzjonijiet tal-avukati u lis-soċjetà ċivili, u kellu l-għan li jirrifletti dwar kif il-liġi kriminali tal-UE tista’ twieġeb għall-isfidi li qed jevolvu bħaċ-ċiberkriminalità, it-terroriżmu u l-kriminalità organizzata transfruntiera. Matul is-sena, ġew organizzati erba’ laqgħat plenarji, u l-Forum ikkonkluda l-ħidma tiegħu bl-adozzjoni ta’ rapport finali.

2. Matul it-tieni laqgħa plenarja tal-Forum, f’Mejju 2025, il-Viċi Direttur Eżekuttiv tal-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għall-Kooperazzjoni fl-Infurzar tal-Liġi (Europol) għamel diskors bit-titolu “Europol: Il-viżjoni tiegħu għall-futur fl-investigazzjonijiet kriminali” fil-kuntest ta’ sessjoni ta’ ħidma dwar l-aġenziji u l-korpi tal-UE.[2] B’mod aktar speċifiku, il-Viċi Direttur Eżekuttiv tkellem dwar l-iżviluppi reċenti fil-Europol u l-futur tal-aġenzija wara l-Istrateġija “ProtectEU” tal-Kummissjoni [3] ta’ April 2025. F’dik l-Istrateġija, il-Kummissjoni ressqet li se tadotta proposta leġiżlattiva biex tittrasforma l-Europol f’aġenzija tal-infurzar tal-liġi verament operazzjonali fl-2026.

3. F’dan l-isfond, l-ilmentatur, network ta’ organizzazzjonijiet mhux governattivi, għamel talba għal aċċess pubbliku għall-Europol f’Awwissu 2025. Hija fittxet aċċess għat-test jew għan-noti għad-diskors tal-Viċi Direttur Eżekuttiv u għall-viżwali ta’ appoġġ, jekk ikun hemm.

4. Fit-tweġiba tagħha ta’ Settembru 2025, il-Europol identifikat nota ta’ informazzjoni li fiha d-diskors rilevanti bħala li jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tat-talba għal aċċess tal-ilmentatur. Il-Europol tat aċċess wiesa’ għad-dokument, billi ħbiet biss taqsima introduttorja li tqieset li taqa’ barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tat-talba, id-data personali, u parti mid-diskors dwar proposti organizzattivi u punti ta’ diskussjoni. Biex jiġġustifika r-redazzjoni ta’ din il-parti tad-diskors, l-Europol invoka eċċezzjonijiet skont il-leġiżlazzjoni tal-UE dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti (ir-Regolament 1049/2001 [4]), bl-argument li l-iżvelar tagħha jimmina l-interess pubbliku fir-rigward tas-sigurtà pubblika [5] u proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet [6].

5. L-ilmentatur talab lill-Europol jirrieżamina l-pożizzjoni tiegħu (billi jagħmel “applikazzjoni konfermatorja”). L-ilmentatur ma kkontestax ir-redazzjoni tal-Europol tat-taqsima introduttorja jew tad-data personali iżda kkontesta d-dipendenza tal-Europol fuq l-eċċezzjonijiet tas-sigurtà pubblika u tat-teħid ta’ deċiżjonijiet u argumenta li hemm interess pubbliku prevalenti fl-iżvelar tal-proposti organizzazzjonali u l-punti ta’ diskussjoni redatti.

6. F’Ottubru 2025, il-Europol adottat id-deċiżjoni konfermatorja tagħha. Huwa kkonferma l-pożizzjoni inizjali tiegħu u sostna li “l-informazzjoni relatata mal-futur tal-Aġenzija, li dwarha d-deliberazzjonijiet għadhom għaddejjin,” ma tistax tiġi żvelata.

7. Peress li ma kienx sodisfatt b’dan l-eżitu, l-ilmentatur irrikorra għand l-Ombudsman f’Novembru 2025.

L-inkjesta

8. L-Ombudsman fetħet inkjesta dwar id-deċiżjoni tal-Europol li tirrifjuta l-aċċess sħiħ għad-dokument mitlub skont ir-Regolament 1049/2001.

9. Matul l-inkjesta, l-Ombudsman irċeviet il-fehmiet addizzjonali tal-Europol dwar l-ilment u t-tim ta’ inkjesta tal-Ombudsman spezzjona d-dokument mitlub.

Argumenti ppreżentati

10. Fit-tweġibiet tiegħu għat-talba għal aċċess, l-Europol qal li l-parti moħbija tad-diskors tikkonċerna proposti organizzattivi u punti ta’ diskussjoni relatati mal-futur tal-aġenzija. Id-deliberazzjonijiet dwar il-futur tal-Europol għadhom għaddejjin u dawn il-proposti u l-punti għalhekk ma jirriflettux pożizzjonijiet definittivi. Għalhekk, il-Europol qieset li l-iżvelar ta’ din l-informazzjoni jista’ jaffettwa l-iżvilupp tal-istrateġiji tagħha u l-fiduċja u l-kooperazzjoni bejn il-Europol, l-Istati Membri u s-sħab, u fl-aħħar mill-aħħar jipperikola l-kompiti, l-investigazzjonijiet u l-attivitajiet operazzjonali tal-Europol tal-Istati Membri, ta’ partijiet terzi jew ta’ korpi tal-UE.

11. B’mod aktar speċifiku, skont il-Europol, id-divulgazzjoni tista’ tipperikola l-iskambju ta’ fehmiet fost il-partijiet ikkonċernati u l-pożizzjonijiet preliminari stabbiliti, li “jistgħu jfixklu b’mod sinifikanti l-integrità tal-proċess konsultattiv, jagħmlu ħsara lil evalwazzjonijiet bir-reqqa, inaqqsu l-flessibbiltà u potenzjalment jirrestrinġu l-esplorazzjoni ta’ diversi soluzzjonijiet u strateġiji, li huma fundamentali għall-formulazzjoni ta’ deċiżjonijiet ibbilanċjati u infurmati tajjeb”. B’mod partikolari, id-divulgazzjoni tista’ tirriżulta f’rappreżentazzjoni skorretta ta’ fehmiet u pożizzjonijiet li jħallu impatt negattiv fuq id-diskussjonijiet li għaddejjin li għandhom jikkunsidraw firxa wiesgħa ta’ għażliet u soluzzjonijiet għall-Europol biex tkompli bl-appoġġ tagħha għall-Istati Membri u s-sħab. Fuq dik il-bażi, l-Europol ikkonkluda li din il-parti tad-diskors hija koperta mill-eċċezzjonijiet għall-aċċess pubbliku għall-protezzjoni tal-interess pubbliku fir-rigward tas-sigurtà pubblika u proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet. 

12. Barra minn hekk, l-Europol iddikjara li l-għoti effettiv tad-diskors mhux neċessarjament jikkoinċidi verbatim mat-test peress li d-dokument mitlub kien biss dokument ta’ sostenn għall-kelliem. Barra minn hekk, l-Europol sostniet li l-fatt li d-dokument ġie abbozzat bi tħejjija għall-Forum ma jimplikax li l-partijiet redatti ma jistgħux ikunu sensittivi peress li kienu maħsuba biex jiġu kondiviżi f’Forum li għalih attendew partijiet ikkonċernati speċifiċi biss u anke l-membri tal-persunal parteċipanti tal-Europol kellhom jirreġistraw biex jattendu.

13. Fl-aħħar nett, l-Europol qalet li filwaqt li ma setgħetx tidentifika interess pubbliku prevalenti fl-iżvelar, hija tat l-akbar aċċess possibbli għad-dokument inkwistjoni fid-dawl tal-interess pubbliku fis-suġġett.

14. Fil-fehmiet addizzjonali tiegħu dwar l-ilment, l-Europol enfasizza li d-dokument mitlub huwa nota ta’ informazzjoni interna li ffurmat il-bażi għall-Viċi Direttur Eżekuttiv biex jagħmel intervent orali b’xejn f’ambjent mhux pubbliku. Huwa tenna wkoll li ma jistax jiżvela qabel iż-żmien kunsiderazzjonijiet li mhumiex finali, speċjalment peress li hija l-prerogattiva tal-istituzzjonijiet tal-UE li jiddeċiedu liema temi għandhom jiġu kkunsidrati fil-proċess leġiżlattiv. L-Europol jista’ jipprovdi biss informazzjoni teknika biex jassisti lill-Kummissjoni f’dan il-kuntest.

15. L-ilmentatur indika li l-Forum huwa magħmul prinċipalment minn partijiet ikkonċernati esterni u li l-parti moħbija tad-diskors għalhekk ma kinitx maħsuba għall-użu intern. Barra minn hekk, huwa nnota li l-partijiet tad-diskors li ġew żvelati juru li huwa elabora dwar id-direzzjonijiet għall-futur tal-Europol b’mod wiesa’. Għalhekk, l-ilmentatur qies li huwa improbabbli li t-taqsima redatta jkun fiha informazzjoni sensittiva jew operazzjonali. F’dan ir-rigward, hija sostniet ukoll li l-fatt li d-diskors mogħti jista’ jiddevja mit-test huwa irrilevanti peress li l-intenzjoni li dawn il-punti jiġu kondiviżi ma’ partijiet ikkonċernati esterni hija dak li huwa importanti.

16. Fid-dawl ta’ dan, l-ilmentatur ma kienx konvint li l-Europol issostanzja biżżejjed ir-riskju għall-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet tiegħu jew għat-twettiq tal-kompiti tiegħu. Huwa qal li mhuwiex ċar kif il-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet dwar il-futur tal-Europol se jiġi mminat minħabba li d-deċiżjoni dwar dan tittieħed mill-koleġiżlaturi fuq proposta tal-Kummissjoni. B’referenza għall-ġurisprudenza tal-Qorti Ġenerali tal-UE [7], l-ilmentatur żied li l-istat tal-progress tad-diskussjonijiet mhuwiex rilevanti biex tiġi invokata l-eċċezzjoni għal proċess ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet li għaddej bħalissa u li l-Europol ma tistax tassumi li l-pubbliku usa’, għall-kuntrarju tal-partijiet ikkonċernati li jattendu l-Forum, ma jistax jiddistingwi bejn fehmiet preliminari u deċiżjonijiet finali.

17. L-ilmentatur sostna wkoll li jeżisti interess pubbliku prevalenti fl-iżvelar minħabba li l-attivitajiet tal-Europol għandhom impatt fuq firxa wiesgħa ta’ individwi u d-drittijiet fundamentali tagħhom u li dawk l-attivitajiet reċentement ġew ikkritikati [8]. Għalhekk, l-ilmentatur sab li huwa kruċjali li jsir dibattitu pubbliku dwar il-metodi, il-limiti u l-kundizzjonijiet tal-kooperazzjoni tal-pulizija u t-tisħiħ tas-setgħat tal-Europol (anke fir-rigward tal-iskambju jew il-ġbir ta’ data personali). Hija ddikjarat li, kieku l-Europol kellha tiżvela dak li tqis li tista’ tkun ir-riforma tagħha, seta’ jsir dibattitu miftuħ u trasparenti mal-partijiet ikkonċernati rilevanti kollha u mhux biss ma’ dawk mistiedna għall-Forum. Bl-istess mod, jekk il-pubbliku jkun jaf liema proposti jiġu kkunsidrati u vvalutati, il-partijiet ikkonċernati jistgħu jissottomettu kontribuzzjonijiet aktar sinifikanti fil-kuntest tal-proċess ta’ konsultazzjoni uffiċjali tal-Kummissjoni [9] dwar ir-Regolament il-ġdid tal-Europol.

18. Fl-aħħar nett, l-ilmentatur qal li, fl-4 ta’ Novembru 2025, il-Viċi Direttur Eżekuttiv ikkondivida l-viżjoni tiegħu għall-futur tal-Europol mal-Grupp ta’ Skrutinju Parlamentari Konġunt (JPSG) f’laqgħa mxandra b’mod dirett mill-Parlament Ewropew. L-ilmentatur staqsa jekk il-parti moħbija tad-diskors tidħolx f’ħafna aktar dettall milli f’dak id-dibattitu dwar l-għażliet ta’ politika u l-oqsma ta’ fokus għar-riforma tal-Europol. Hija talbet lill-Ombudsman jispezzjona d-dokument kontenzjuż għal din ir-raġuni. 

Il-valutazzjoni tal-Ombudsman

19. L-istituzzjonijiet, il-korpi, l-uffiċċji u l-aġenziji tal-UE jgawdu minn marġni wiesa’ ta’ diskrezzjoni meta jiddeterminaw jekk l-iżvelar ta’ dokument jimminax il-protezzjoni tal-interessi pubbliċi elenkati fl-Artikolu 4(1)(a) tar-Regolament 1049/2001, li jinkludi s-sigurtà pubblika [10]. Bħala tali, l-inkjesta tal-Ombudsman fittxet li tivvaluta jekk kienx hemm żball manifest fl-evalwazzjoni tal-Europol f’dak ir-rigward.

20. Il-Europol argumentat li l-iżvelar tal-parti moħbija tad-diskors jimmina l-fiduċja u l-kooperazzjoni mas-sħab tagħha u fl-aħħar mill-aħħar jipperikola l-istrateġiji, il-kompiti u l-investigazzjonijiet tagħha kif ukoll l-attivitajiet operazzjonali tal-Istati Membri u tas-sħab. F’dan ir-rigward, l-Europol enfasizza li l-punti ta’ diskussjoni proposti kienu maħsuba biex jiġu kondiviżi f’Forum li għalih attendew għadd limitat ta’ partijiet ikkonċernati biss. Barra minn hekk, hija ddeċidiet li d-dokument mitlub kien biss dokument ta’ sostenn u li l-għoti effettiv tad-diskors seta’ jvarja mit-test.

21. L-Ombudsman tinnota li l-aġenda tat-tieni laqgħa plenarja [11] tal-Forum tagħmilha ċara li għaliha attendew rappreżentanti tal-istituzzjonijiet u l-korpi tal-UE, l-Istati Membri, il-Kunsill tal-Għaqdiet Ewropej tal-Avukati, u l-akkademiċi. Filwaqt li l-avveniment seta’ ma kienx miftuħ għall-pubbliku inġenerali, b’hekk attendew għalih partijiet ikkonċernati esterni għall-Europol u l-Ombudsman isibha diffiċli jifhem kif il-Viċi Direttur Eżekuttiv tal-Europol jista’ jkun lest li jikkondividi informazzjoni li timmina s-sigurtà pubblika f’ambjent bħal dan [12].

22. Pjuttost, it-tħassib tal-Europol jidher li huwa li żvelar ulterjuri tad-dokument mitlub jista’ jimmina d-deliberazzjonijiet li għaddejjin dwar il-futur tal-aġenzija. Għalhekk, il-Europol qagħdet ukoll fuq l-eċċezzjoni għall-protezzjoni ta’ proċess ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet.

23. Sabiex tibbaża ruħha fuq dik l-eċċezzjoni, l-Europol trid turi li l-aċċess x'aktarx iġib ħsara serja lill-proċess tat-teħid ta' deċiżjonijiet b'mod raġonevolment prevedibbli u mhux ipotetiku.[13] F'dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali tal-UE għamlitha ċara li referenza għan-natura interna jew preparatorja ta' dokument ma tkunx biżżejjed [14]. L-Ombudsman tqis li l-ġustifikazzjoni tal-Europol għall-invokazzjoni tal-eċċezzjoni għall-protezzjoni ta’ proċess ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet ma tissodisfax l-istandard stabbilit fil-ġurisprudenza tal-UE. Barra minn hekk, ir-rieżami tad-dokument mitlub mit-tim ta’ inkjesta tal-Ombudsman wera li l-biċċa l-kbira tal-informazzjoni moħbija hija pjuttost ġenerali fin-natura tagħha.

24. Fir-rigward tat-tħassib tal-Europol dwar id-diskrepanzi bejn id-dokument mitlub u d-diskors mogħti, l-Ombudsman ifakkar li dejjem huwa possibbli li tiżdied dikjarazzjoni ta’ ċaħda ta’ responsabbiltà li l-punti ta’ diskors jew id-diskorsi ppreparati għandhom jiġu vverifikati mal-għoti attwali [15].

25. B’mod ġenerali, filwaqt li l-Ombudsman tilqa’ l-fatt li l-Europol tat aċċess parzjali wiesa’ għad-diskors, hija mhijiex konvinta mill-ispjegazzjoni tal-Europol li divulgazzjoni ulterjuri timmina l-interess pubbliku fir-rigward tas-sigurtà pubblika jew il-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet dwar il-futur tal-aġenzija.

26. Minkejja dan, kif imsemmi mill-ilmentatur, ġiet organizzata diskussjoni simili ħafna dwar il-futur tal-Europol fil-JPSG u ġiet imxandra live mill-Parlament [16]. F'dan il-kuntest, l-Ombudsman ma tarax skop utli biex tkompli l-investigazzjoni tagħha. L-Ombudsman tissuġġerixxi, madankollu, li l-Europol terġa' tikkunsidra l-pożizzjoni tagħha fid-dawl tal-osservazzjonijiet tagħha mressqa f'din id-deċiżjoni u l-kontenut tad-diskussjoni pubblika fil-JPSG, bil-ħsieb li jingħata aktar aċċess għad-dokument mitlub.

Konklużjoni

Abbażi tal-inkjesta, l-Ombudsman tagħlaq dan il-każ bil-konklużjoni li ġejja:

L-Ombudsman mhijiex konvinta mill-pożizzjoni tal-Europol li aċċess ulterjuri għad-dokument mitlub ġie evitat mill-ħtieġa li jiġi protett l-interess pubbliku fir-rigward tas-sigurtà pubblika u proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet. Madankollu, minħabba li diskussjoni simili ħafna dwar il-futur tal-Europol ġiet organizzata fil-JPSG u mxandra b'mod dirett mill-Parlament, l-Ombudsman tqis li l-ebda inkjesta ulterjuri ma hija ġġustifikata f'dan il-każ.

L-ilmentatur u l-Europol se jiġu infurmati b’din id-deċiżjoni.

Suġġeriment għal titjib

Jenħtieġ li l-Europol terġa' tikkunsidra l-pożizzjoni tagħha dwar it-talba għal aċċess u tagħti aktar aċċess għad-dokument mitlub fid-dawl tal-osservazzjonijiet tal-Ombudsman imressqa f'din id-deċiżjoni u l-kontenut tad-diskussjoni pubblika dwar il-futur tal-aġenzija fil-JPSG.

Teresa Anjinho Ombudsman
Ewropew

Strasburgu, 09/01/2026

[1] Għal aktar informazzjoni, ara: https://commission.europa.eu/high-level-fora-justice-growth-and-future-eu-criminal-justice_en.

[2] Għall-programm sħiħ tat-tieni laqgħa plenarja, ara: https://commission.europa.eu/document/dcc79b52-7ed3-4405-b364-1958e4cbddbb_en. Il-punti ta' diskussjoni huma disponibbli fuq: https://www.europol.europa.eu/publications-events/publications/second-high-level-plenary-forum-future-of-eu-criminal-justice-20%E2%80%9321-may-2025.

[3] Disponibbli fuq: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A52025DC0148.

[4] Ir-Regolament 1049/2001 dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti tal-Parlament Ewropew, tal-Kunsill u tal-Kummissjoni: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/en/TXT/?uri=CELEX%3A32001R1049, applikabbli għall-Europol f’konformità mal-Artikolu 65(1) tar-Regolament 2016/794 dwar l-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għall-Kooperazzjoni fl-Infurzar tal-Liġi (Europol): https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A02016R0794-20220628. Ir-regoli dettaljati għall-applikazzjoni tar-Regolament 1049/2001 huma stabbiliti fid-Deċiżjoni tal-Bord ta’ Amministrazzjoni tal-Europol tat-13 ta’ Diċembru 2016, disponibbli fuq: https://www.europol.europa.eu/sites/default/files/documents/decision_of_the_mb_rules_applying_reg_1049_2001.pdf

[5] L-Artikolu 4(1)(a), l-ewwel inċiż tar-Regolament 1049/2001.

[6] L-Artikolu 4(3) tar-Regolament 1049/2001.

[7] Is-sentenza tat-22 ta’ Marzu 2011, Access Info Europe vs Il-Kunsill, T-233/09, il-paragrafi 69 u 76, disponibbli fuq: https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?language=en&num=T-233/09.

[8] L-ilmentatur irrefera għal https://wearesolomon.com/mag/format/investigation/frontex-unlawfully-sharedousands-of-peoples-personal-data-with-europol/.

[9] Ara: https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/14638-Law-enforcement-cooperation-new-Europol-regulation-proposal-/public-consultation_en.

[10] Is-sentenza tal-1 ta' Frar 2007, Sison vs il-Kunsill, C‑266/05 P, il-paragrafu 64, disponibbli fuq: https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?language=en&num=C-266/05.

[11] Ara: https://commission.europa.eu/document/dcc79b52-7ed3-4405-b364-1958e4cbddbb_en.

[12] Ara, bl-istess mod, id-Deċiżjoni dwar kif l-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għall-Kooperazzjoni fl-Infurzar tal-Liġi (Europol) ittrattat talba għal aċċess pubbliku għal dokumenti relatati mal-aspetti tad-drittijiet fundamentali tal-ħidma tagħha (każ 851/2024/SF), disponibbli fuq: https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/214746.

[13] Is-Sentenza tal-Qorti Ġenerali tas-7 ta' Ġunju 2011, Toland vs Il-Parlament, T-471/08, il-paragrafi 71 u 78: https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?language=en&num=T-471/08; Is-Sentenza tas-16 ta’ Jannar 2025, Il-Kummissjoni vs Pollinis France, C-726/22 P, il-punt 63: https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?language=en&td=ALL&num=C-726/22%20P.

[14] Is-sentenza tat-18 ta’ Ġunju 2025, Zver vs Il-Kummissjoni, T-235/24, il-punt 105: https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?language=en&td=ALL&num=T-235/24.

[15] Ara l-Proposta għal soluzzjoni dwar kif l-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għall-Kooperazzjoni fl-Infurzar tal-Liġi (Europol) ittrattat talba għal aċċess pubbliku għal dokumenti relatati mal-aspetti tad-drittijiet fundamentali tal-ħidma tagħha (każ 851/2024/SF), il-paragrafu 24, disponibbli fuq: https://www.ombudsman.europa.eu/en/solution/en/214549. 

[16] Ara: https://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20251023IPR31096/parlamentar-scrutiny-of-europol-access-to-data-ambjent-crimes-in-focus u https://multimedia.europarl.europa.eu/en/webstreaming/kumitat-on-civil-liberties-justice-and-home-affairs-ordinary-meeting-jpsg_20251104-0900-COMMITTEE-LIBE.