Réamhrá

Is cúis áthais dom tuarascáil na bliana seo dar teideal ‘Putting it Right?’ a chur i láthair, ina bhféachtar ar an gcaoi ar chomhlíon institiúidí an Aontais na tograí a rinneadh i bhfiosrúcháin an Ombudsman a dúnadh in 2018. Mar a tharla sna blianta roimhe seo, d’fhreagair institiúidí an Aontais go dearfach d’fhormhór mór – 77 faoin gcéad – na dtograí a rinneadh, thart ar cheithre cinn as gach cúig cinn. Go sonrach, d’fhreagair siad go dearfach nó thug siad éifeacht do 91 de na 118 dtogra a rinne mé chun a gcleachtais riaracháin a cheartú nó a fheabhsú. Ina theannta sin, mheas mé go raibh 190 cás socraithe ag na hinstitiúidí a rinne bearta chun feabhas a chur ar an gcaoi a n-oibríonn siad.

Déantar taifead sa tuarascáil seo ar chomhlíonadh mo chuid moltaí ag pointe áirithe ama. Mar thoradh air sin, ní léirítear leis athrú a tharlaíonn níos moille agus a tharlaíonn go minic mar thoradh ar imscrúduithe níos leithne a thógann am do na hinstitiúidí machnamh a dhéanamh air. I gcásanna eile, díríonn an brú a chuireann imscrúdú áirithe ar an bpobal aird níos mó a thabhairt ar shaincheist agus d’fhéadfadh sé sin a bheith ina chúis le freagairt dhiúltach ar mholadh a aisiompú ag céim níos déanaí.

Tá scrúdú á dhéanamh againn faoi láthair ar conas an tionchar níos leithne seo a thomhas, rud a bheadh ina léiriú níos soiléire ar a mhéid a théann institiúidí an AE i bhfeidhm ar athrú mar thoradh ar fhiosrúcháin an Ombudsman. Tá cuid de na hathruithe a d’iarr mé ar na hinstitiúidí a dhéanamh forleathan, tá iarrachtaí suntasacha i gceist leo agus d’fhéadfadh athchóiriú ar nósanna imeachta agus ar chleachtais atá i bhfeidhm leis na blianta fada a bheith i gceist leo. Ní tharlaíonn athruithe den sórt sin thar oíche.

Is é an cúram atá orm mar Ombudsman institiúidí an AE a spreagadh le bheith ar na hinstitiúidí riaracháin is fearr dá bhfuil acu. Leanfaidh mé de bheith ag éileamh na gcaighdeán is airde riaracháin agus trédhearcachta, agus tuigim gurb é sin a bhfuil saoránaigh ag súil leis uainn. Tá muinín agam, le chéile, go bhfuilimid ag bogadh sa treo ceart.

Emily O'Reilly

Nollaig 2019

Tuarascáil

1. Réamhrá

Tugtar cuntas sa tuarascáil seo ar an gcaoi ar fhreagair institiúidí an Aontais ^[1] do thograí a rinne an tOmbudsman i gcásanna a dúnadh in 2018. Is i bhfoirm ‘réitigh’, ‘moltaí’ agus ‘moltaí’ a thagann na tograí sin.

Mínítear i Roinn 3 den tuarascáil seo cad iad na réitigh, na moltaí agus na moltaí atá ann. Déantar cur síos ann freisin ar an toradh i gcásanna eile, inar shocraigh an institiúid an gearán nó inar chinn an tOmbudsman tionscnamh straitéiseach a sheoladh ^[2].

Tá achoimrí ann freisin ar chásanna ar gá ‘lua speisialta’ a thabhairt orthu mar phríomhshamplaí.

2. Cumhachtaí agus nósanna imeachta an Ombudsman

Cabhraíonn an tOmbudsman le daoine aonair, le gnólachtaí agus le comhlachais a bhfuil fadhb acu le hinstitiúid AE ^[3]. Ag an am céanna, freastalaíonn an tOmbudsman ar leas an phobail trí chabhrú leis na hinstitiúidí cáilíocht na seirbhíse a sholáthraíonn siad a fheabhsú. Chomh maith le gearáin a imscrúdú, is féidir leis an Ombudsman fiosrúcháin a oscailt ar a tionscnamh féin freisin.

Is féidir leis an Ombudsman a cheangal ar institiúid faisnéis a sholáthar, iniúchadh a dhéanamh ar a cuid comhad agus fianaise a ghlacadh óna baill foirne.  Tá na cumhachtaí sin leagtha amach i Reacht an Ombudsman ^[4]. Nuair is gá nó nuair is cuí, is féidir leis an Ombudsman iarraidh ar an institiúid a seasamh a athbhreithniú, sásamh a sholáthar nó athruithe ginearálta a dhéanamh don todhchaí. Mura bhfuil freagra na hinstitiúide ar chinneadh drochriaracháin sásúil, is féidir leis an Ombudsman aird pholaitiúil a tharraingt ar chás trí ‘thuarascáil speisialta’ a dhéanamh chuig Parlaimint na hEorpa.

3. Torthaí i gcásanna Ombudsman

a. Réitigh

Má mheasann an tOmbudsman gur féidir gearán a réiteach go tapa, féadfaidh sí réiteach a mholadh don institiúid lena mbaineann, bunaithe ar Airteagal 3(5) den Reacht ^[5].

b. Moltaí

Aon uair a aimsíonn an tOmbudsman drochriarachán, féadfaidh sí moltaí a chur faoi bhráid na hinstitiúide lena mbaineann chun é sin a cheartú.

Má ghlactar leis an moladh, dúnann an tOmbudsman an cás ag tabhairt faoi deara é seo. Má dhiúltaíonn an institiúid don mholadh, dúnann an tOmbudsman an cás trína cinneadh go raibh drochriarachán i gceist a dheimhniú. Féadfaidh an tOmbudsman tuarascáil speisialta a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa maidir le haon fhiosrúchán a dúnadh le cinneadh drochriaracháin, a measann an tOmbudsman tábhacht ar leith a bheith ag baint leis. Rinne an tOmbudsman tuarascáil speisialta amháin don Pharlaimint in 2018 (féach roinn 4c thíos).

c. Moltaí

Leis na moltaí le haghaidh feabhsúcháin, féachtar le feabhas sistéamach a áirithiú i riarachán an Aontais. Déanann an tOmbudsman moltaí sa chinneadh lena ndúntar an cás nó ag céim níos luaithe san fhiosrúchán.

d. Cásanna a socraíodh

Féadfaidh an tOmbudsman fiosrúchán a dhúnadh ag céim luath, gan réiteach a mholadh má shocraíonn an institiúid go spontáineach na hábhair atá i gceist sa chás tar éis don Ombudsman iad a ardú.

e. Tionscnaimh straitéiseacha

Féadfaidh an tOmbudsman rogha a dhéanamh ábhair a bhfuil tábhacht straitéiseach ag baint leo a shaothrú gan fiosrúchán a sheoladh, trí ‘thionscnamh straitéiseach’ ^{a oscailt [6]}. Is é is cuspóir do na tionscnaimh sin moltaí a roinnt leis na hinstitiúidí maidir le hábhair thábhachtacha, aird a tharraingt ar ábhair a bhfuil tábhacht phoiblí ag baint leo nó tuilleadh eolais a fháil faoi shaincheist ar leith sula gcinnfear an gá fiosrúchán a oscailt. In 2018, d’oscail an tOmbudsman cúig thionscnamh straitéiseacha agus dhún sé trí cinn.

Cás SI/2/2018/AMF: Dínit ag an obair in institiúidí an Aontais

Chuaigh an tOmbudsman i dteagmháil le 26 institiúid agus gníomhaireacht de chuid an Aontais chun eolas a fháil faoina mbeartais agus faoina gcleachtais i réimse an chiaptha. D’iarr sí orthu cóipeanna dá mbeartais frithchiaptha a sholáthar di, chomh maith le faisnéis faoi líon na gcásanna ciaptha a tuairiscíodh agus toradh na ngearán sin.

Tar éis dó anailís a dhéanamh ar na freagraí go léir a fuarthas, leag an tOmbudsman amach i dtuarascáil tacar dea-chleachtas agus é mar aidhm aige oibriú i dtreo seirbhís shibhialta AE i gcás nach bhfuil aon áit ann le haghaidh ciapadh gnéasach nó síceolaíoch. Mhol an tOmbudsman go láidir d’institiúidí an Aontais na cleachtais sin a chur i bhfeidhm, lena gcumhdaítear múscailt feasachta, measúnú riosca san ionad oibre, faireachán rialta ar bheartais, oiliúint éigeantach, nósanna imeachta tapa, agus bearta athshlánaithe. I measc na mbeart tábhachtach eile tá cead a thabhairt d’oiliúnaithe gearáin fhoirmiúla a dhéanamh faoi chiapadh, oiliúint rialta a chur ar chomhairleoirí rúnda, agus díorma imscrúdaitheoirí neamhspleácha a chruthú, ar féidir le hinstitiúidí leas a bhaint astu le linn imscrúduithe foirmiúla ciaptha. 

Chinn an tOmbudsman gur cheart gach pearsanra atá ag obair in institiúidí agus i ngníomhaireachtaí AE, beag beann ar a stádas, a chosaint ar aon iarracht an bonn a bhaint dá ndínit ag an obair, go háirithe trí chiapadh. Ba cheart an chosaint sin a leathnú chuig gníomhartha arna ndéanamh ag gach catagóir pearsanra.

4. An chaoi ar fhreagair na hinstitiúidí don Ombudsman i gcásanna a dúnadh in 2018

a. Réitigh a baineadh amach nó a baineadh amach go páirteach

Ghlac institiúidí an Aontais le gach ceann den 20 réiteach a mhol an tOmbudsman i gcásanna a dúnadh in 2018 nó thug siad éifeacht dóibh.[7] Tá an figiúr comhlíontachta 100 % sin níos airde ná ráta 90 % na bliana seo caite.

Tábla 1 - Réitigh a bhain institiúid amach nó a bhain sí amach go páirteach

Institiúid	Réitigh a baineadh amach (go páirteach)
Parlaimint na hEorpa	1
An Coimisiún Eorpach	10
Comhairle an Aontais Eorpaigh	1
An tSeirbhís Eorpach Gníomhaíochta Seachtraí (SEGS)	1
Coiste Eorpach na Réigiún	1
An tÚdarás Eorpach um Árachas agus Pinsin Cheirde (ÚEÁPC)	1
An Institiúid Eorpach um Chomhionannas Inscne (EIGE)	1
An Oifig Tacaíochta Eorpach do Chúrsaí Tearmainn (EASO)	1
An Oifig Eorpach Póilíní (Europol)	1
An Ghníomhaireacht Feidhmiúcháin Oideachais, Closamhairc agus Cultúir (EACEA)	2
Iomlán	20

Cás 1677/2015/DR: Diúltú an Choimisiúin Eorpaigh ainmneacha agus CVanna comhaltaí ‘sainghrúpa’ maidir le rioscaí don tsláinte radaighníomhach a nochtadh

Bhain an cás sin le diúltú an Choimisiúin ainmneacha agus CVanna na mball de ‘ghrúpa saineolaithe’ a nochtadh, grúpa a thugann comhairle don Choimisiún maidir le bunchaighdeáin chun sláinte oibrithe agus an phobail i gcoitinne a chosaint ar chontúirtí na radaíochta. Thug an Coimisiún údar lena chinneadh ar bhonn cosaint sonraí agus a rialacha trédhearcachta.

Le linn an fhiosrúcháin, rinne an Coimisiún athbhreithniú ar a sheasamh agus nocht sé sonraí chomhaltaí an tsainghrúpa reatha. Ina theannta sin, gheall sé ainmneacha agus CVanna na saineolaithe a bhí ina gcomhaltaí den ghrúpa in 1998 agus 2012 a nochtadh, i gcomhréir leis na ceanglais maidir le cosaint sonraí, agus bearta breise a dhéanamh chun trédhearcacht an ghrúpa a fheabhsú.

Mar sin féin, níor chomhlíon an Coimisiún a ghealltanas laistigh de bhliain amháin óna fhreagra agus, dá bhrí sin, mhol an tOmbudsman réiteach inar áitigh sí ar an gCoimisiún gníomhú de réir a ghealltanais. Mar fhreagra air sin, mhínigh an Coimisiún na bearta a rinne sé chun a ghealltanas a chomhlíonadh. Go háirithe, chuir sé ainmneacha agus CVanna bhaill an ghrúpa in iúl don ghearánach in 1998 agus 2012 agus ghlac sé rialacha nós imeachta nua don ghrúpa. Tá forálacha sna rialacha anois maidir le trédhearcacht agus bearta chun coinbhleachtaí leasa a bhainistiú.

Chinn an tOmbudsman gur ghlac an Coimisiún lena togra réitigh agus gur chuir sé chun feidhme é agus dhún sé an cás.

Cás 1956/2017/THH: Mainneachtain Pharlaimint na hEorpa rochtain a thabhairt don ghearánach ar ainmneacha chomhaltaí na parlaiminte atá cleamhnaithe le dhá pháirtí pholaitiúla Eorpacha

Bhain an cás le diúltú Pharlaimint na hEorpa rochtain phoiblí a thabhairt ar liostaí na gcomhaltaí atá cleamhnaithe le dhá pháirtí pholaitiúla Eorpacha ar feadh blianta airgeadais sonraithe. Bhain an iarraidh le liostaí na gcomhaltaí atá cleamhnaithe leis an nGluaiseacht ar son Eoraip na Náisiún agus na Saoirsí (MENL) do na blianta airgeadais 2015 agus 2016, agus leis an gComhghuaillíocht um Dhaonlathas Díreach san Eoraip (ADDE) do na blianta airgeadais 2015, 2016 agus 2017. Ní raibh san áireamh sna doiciméid a chuir an Pharlaimint ar fáil ach an páirtí polaitiúil Eorpach, an tír agus sainordú poiblí na ndaoine aonair ábhartha; Rinneadh ainmneacha na gcomhaltaí go léir a fholú.

Le linn fhiosrúchán an Ombudsman, leag an gearánach amach argóintí nua maidir leis an bhfáth ar cheart na hainmneacha a nochtadh. Chinn an tOmbudsman gurb é an bealach is simplí chun réiteach a bhaint amach ná go gcuirfeadh an gearánach iarratas nua isteach ar rochtain ar dhoiciméid, lena n-áirítear na hargóintí go léir ón tús. Chomhaontaigh an gearánach agus chuir sé iarraidh nua faoi bhráid na Parlaiminte, a chuir leaganacha iomlána, neamhfholaithe de na liostaí ábhartha ar fáil dó, bunaithe ar na hargóintí nua.

Mheas an tOmbudsman gur baineadh réiteach amach, rud a d’fhág gur nochtadh na doiciméid a iarradh ina n-iomláine.

Cás 803/2018/THH: Diúltú na hOifige Tacaíochta Eorpaí do Chúrsaí Tearmainn rochtain phoiblí a thabhairt ar thuarascáil an staidéir a rinne comhairleacht maidir leis an gcóras tearmainn sa Ghréig

Bhain an gearán le diúltú na hOifige Tacaíochta Eorpaí do Chúrsaí Tearmainn (EASO) rochtain phoiblí a thabhairt ar thuarascáil maidir leis an gcóras tearmainn sa Ghréig. Mheas EASO nárbh fhéidir an tuarascáil a nochtadh gan méid suntasach faisnéise íogaire a fholú, rud a chuirfeadh ualach riaracháin iomarcach uirthi. Mhol an tOmbudsman, mar réiteach, go nochtfadh EASO achoimre fholaithe ar an tuarascáil, mar aon le liosta de ranna na tuarascála. D’fhéadfadh sé sin cur ar chumas an ghearánaigh codanna sonracha leasa a shainaithint, agus d’fhéadfadh sé iarraidh nua níos spriocdhírithe a dhéanamh ar rochtain phoiblí.

Ghlac EASO leis an moladh réitigh. Chuir an tOmbudsman fáilte roimh fhreagra dearfach EASO agus dhún sí an fiosrúchán.

b. Moltaí ar glacadh leo nó ar glacadh go páirteach leo

Ghlac institiúidí an Aontais le 18 moladh as 33 mholadh i gcásanna a dúnadh in 2018. Tá sé sin cosúil leis an mbliain seo caite (57 % in 2017; 55 % in 2018).

Dhiúltaigh an Coimisiún do dheich moladh, dhiúltaigh an Oifig Eorpach um Roghnú Foirne do mholadh amháin agus dhiúltaigh an Oifig Eorpach Frith-Chalaoise do dhá mholadh eile. Níor thug an Banc Ceannais Eorpach freagra sásúil in aon chás amháin, agus níor thug an Chomhairle freagra in am ar mholtaí an Ombudsman ina fiosrúchán straitéiseach maidir le trédhearcacht reachtach na Comhairle.

Tábla 2 - Moltaí ar ghlac an institiúid leo nó ar ghlac an institiúid leo go páirteach

Institiúid		Glacadh le moltaí (go páirteach)
An Coimisiún Eorpach		9
An Banc Eorpach Infheistíochta (BEI)		2
An Oifig Eorpach um Roghnú Foirne (EPSO)		3
An Ghníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht Eitlíochta (EASA)		1
An Ghníomhaireacht Leigheasra Eorpach (EMA)		2
An Oifig Chomhphobail um Chineálacha Plandaí		1
Iomlán		18

Cás 1311/2016/TM: An chaoi ar dhéileáil Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta na hEorpa le gearán sceithireachta ó mheicnic chothabhála aerárthaí ag aerfort san Aontas

Bhain an cás leis an gcaoi ar dhéileáil Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta na hEorpa (EASA) le ‘tuarascáil sábháilteachta’ a chuir meicneoir cothabhála aerárthaí isteach, a bhí ag obair ag bunáit chothabhála ag aerfort san Aontas. Bhí an gearánach míshásta gur theip ar EASA é a chur ar an eolas faoin obair leantach ar a thuarascáil, cé gur cheart gurbh amhlaidh a bhí faoi na rialacha is infheidhme.

Chinn an tOmbudsman gurbh ionann cleachtas EASA, gan faisnéis leantach a sholáthar maidir leis na tuarascálacha a fuair sé, agus drochriarachán. Mhol an tOmbudsman do EASA na rialacha is infheidhme a leasú chun a áirithiú go bhfaighidh na daoine a thuairiscíonn ábhair imní sábháilteachta aiseolas a mhéid is féidir gan sláine ghníomhaíochtaí EASA a chur i mbaol.

Ghlac EASA le moladh an Ombudsman agus d’athraigh sé an cleachtas maidir leis an gcaoi a dtugann sé aiseolas dóibh siúd a thuairiscigh ábhair imní sábháilteachta. Chuir an tOmbudsman fáilte roimh na céimeanna láithreacha a ghlac EASA.

Cás 2030/2015/PL: Diúltú na Gníomhaireachta Leigheasra Eorpaí ainm cuideachta a nochtadh, ar cuideachta í a rinne iarraidh ar rochtain phoiblí ar thuarascálacha sábháilteachta

Bhain an cás le diúltú na Gníomhaireachta Leigheasra Eorpaí (EMA) ainm cuideachta a nochtadh a d’iarr rochtain phoiblí ar an ‘tuarascáil nuashonraithe sábháilteachta thréimhsiúil’ is déanaí maidir leis an druga Zyclara. Ba é an gearánach an chuideachta chógaisíochta a mhargaíonn Zyclara. Ó 2015 i leith, ba é beartas EMA diúltú ainmneacha cuideachtaí a iarrann rochtain ar dhoiciméid a nochtadh, chun a leasanna tráchtála a chosaint.

Chinn an tOmbudsman gurbh ionann sin agus drochriarachán agus mhol sí go ndéanfadh EMA athbhreithniú ar a bheartas maidir le diúltú go hiomlán aitheantas eagraíochtaí a iarrann rochtain phoiblí ar dhoiciméid a scaoileadh. Ina ionad sin, ba cheart do EMA dul i gcomhairle leis an gcuideachta a rinne an chéad iarraidh ar rochtain, sula gcinnfidh sé ar cheart an t-ainm a choinneáil siar nó nár cheart.

Ghlac EMA le moladh an Ombudsman agus d’athraigh sé a bheartas. Ina dhiaidh sin, rinne EMA athmhachnamh ar iarraidh an ghearánaigh ar chéannacht na cuideachta.

c. Moladh as a dtiocfaidh tuarascáil speisialta

Tar éis a fiosrúcháin straitéisigh (OI/2/2017/TE) maidir le trédhearcacht phróiseas reachtach na Comhairle, sheol an tOmbudsman tuarascáil speisialta chuig Parlaimint na hEorpa.

Mheas an tOmbudsman, ionas gur féidir le saoránaigh Eorpacha a gceart daonlathach a fheidhmiú i gceart chun páirt a ghlacadh i bpróiseas cinnteoireachta AE, agus iad siúd lena mbaineann a thabhairt chun cuntais, nach mór plé reachtach a bheith trédhearcach go leor. Mheas sí freisin, ionas go mbeidh saoránaigh in ann a rialtais a thabhairt chun cuntais as na cinntí a dhéanann siad maidir le dlíthe an Aontais, nach mór dóibh fios a bheith acu conas a chuir a rialtais iad féin in áit le linn an phróisis reachtaigh.

Chuige sin, chuir an tOmbudsman roinnt moltaí agus moltaí faoi bhráid na Comhairle chun cur ar chumas an phobail próiseas reachtach an AE a leanúint ar bhealach níos éasca. Mhol sí go ndéanfadh an Chomhairle céannacht sheasaimh na mBallstát a thaifeadadh go córasach i gcomhlachtaí ullmhúcháin, chomh maith le critéir shoiléire a fhorbairt maidir le cathain a aicmíonn sí doiciméid mar ‘LIMITE’ (rochtain shrianta). Mhol sí freisin go bhforbródh an Chomhairle leathanach gréasáin tiomnaithe do gach togra reachtach, agus go gcuirfeadh sí feabhas ar sholáimhsitheacht a cláir phoiblí doiciméad. 

Níor thug an Chomhairle freagra ar mholtaí ná ar mholtaí an Ombudsman laistigh den amlíne trí mhí atá forordaithe de réir dlí. Ós rud é gur mheas an tOmbudsman go bhfuil trédhearcacht phróiseas reachtach na Comhairle thar a bheith tábhachtach, tharraing sí aird Pharlaimint na hEorpa ar an tsaincheist sin agus d’iarr sí tacaíocht uirthi. Thacaigh tromlach mór d’Fheisirí Pharlaimint na hEorpa le tuarascáil speisialta an Ombudsman, nuair a vótáil siad ar an tuarascáil i mí Eanáir 2019.

d. Obair leantach ar mholtaí maidir le feabhsúchán

Rinneadh 65 moladh san iomlán i 40 cás a dúnadh in 2018. Bhí 82 % de na bearta leantacha ar mholtaí sásúil (84 % in 2017).

Tábla 3 - Freagraí sásúla ar mholtaí a rinne institiúid in 2018

Institiúid	Moltaí	Freagraí sásúla	% freagraí sásúla
Parlaimint na hEorpa	5	4	80%
An Coimisiún Eorpach	33	25	76%
An Banc Ceannais Eorpach (BCE)	2	2	100%
An tSeirbhís Eorpach Gníomhaíochta Seachtraí (SEGS)	4	4	100%
Coiste Eorpach na Réigiún	1	1	100%
An Banc Eorpach Infheistíochta (BEI)	7	5	71%
An Oifig Eorpach um Roghnú Foirne (EPSO)	3	3	100%
An Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF)	6	5	83%
An tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia (EFSA)	1	1	100%
An Institiúid Eorpach um Chomhionannas Inscne (EIGE)	1	1	100%
An Ghníomhaireacht Feidhmiúcháin Oideachais, Closamhairc agus Cultúir (EACEA)	2	2	100%
Iomlán	65	53	82%

Cás 1693/2017/MDC: Cinneadh an Choimisiúin deireadh a chur le conradh a bhaineann le tionscadal chun cabhrú le tionscal na hiascaireachta ar mionscála sa tSomáil

Bhain an cás le cinneadh an Choimisiúin conradh deontais a fhoirceannadh maidir le tionscadal chun cabhrú le tionscal na hiascaireachta ar mionscála sa tSomáil. Mheas an gearánach gur sháraigh an Coimisiún na rialacha is infheidhme trí dhiúltú bualadh leis chun iarracht a dhéanamh an díospóid a réiteach. Chinn an tOmbudsman, cé nach gcuireann na rialacha is infheidhme d’oibleagáid ar an gCoimisiún bualadh le conraitheoirí sula gcinneann sé conarthaí a fhoirceannadh, go gcuireann siad d’oibleagáid ar an gCoimisiún freagra a thabhairt ar iarraidh ar réiteach cairdiúil. Bhí an tOmbudsman den tuairim, má mheasann an Coimisiún nach gcabhródh cruinniú le díospóid a réiteach go cairdiúil, gur cheart dó cúiseanna a thabhairt lena sheasamh. Chomhlíon an Coimisiún an oibleagáid sin le linn fhiosrúchán an Ombudsman agus dhún an tOmbudsman a fiosrúchán dá bhrí sin.

Mar sin féin, mhol an tOmbudsman gur cheart don Choimisiún, amach anseo, a dhícheall a dhéanamh aon díospóid a thagann chun cinn idir é féin agus eagraíochtaí a bhfuil conarthaí aige leo le haghaidh deontas ar thionscadail a réiteach go cairdiúil, lena n-áirítear trí chruinnithe a thionól leo, má iarrann siad amhlaidh. Mhol an tOmbudsman freisin gur cheart don Choimisiún freagra a thabhairt go pras ar iarrataí ar chruinnithe a dhéantar d’fhonn díospóidí a réiteach.

Mar fhreagairt air sin, chinn an Coimisiún nuashonrú a dhéanamh ar an lámhleabhar inmheánach lena dtugtar treoir do bhaill foirne a bhíonn ag déileáil le conarthaí deontais trí mholtaí an Ombudsman a leanúint.

Cás 811/2017/EA: Trédhearcacht grúpa a imríonn tionchar ar fhorbairt bheartas cosanta an Aontais

Bhain an gearán le trédhearcacht grúpa a chuireann comhairle ar fáil don Choimisiún Eorpach maidir le taighde cosanta agus slándála. Bhí imní ar an ngearánach nach raibh an Grúpa Pearsantachtaí maidir le taighde cosanta le feiceáil ar chlár an Choimisiúin de ghrúpaí saineolaithe agus d’eintitis chomhchosúla eile.

Ina cinneadh, mheas an tOmbudsman go mbeadh sé deacair an Grúpa Pearsantachtaí - i bhfianaise a chomhdhéanaimh - a aicmiú mar ‘ghrúpa saineolaithe’, arb é an cineál comhlachta chomhairligh is tipiciúla é. Mar sin féin, chuir an Grúpa Pearsantachtaí comhairle ar fáil maidir le beartas a ullmhú ar an mbealach céanna le grúpa saineolaithe. Dá bhrí sin, tháinig sí ar an gconclúid go mbeadh leibhéal trédhearcachta, a bheadh coibhéiseach a bheag nó a mhór leis an leibhéal is infheidhme i gcás sainghrúpa, iomchuí don Ghrúpa Pearsantachtaí agus mhol sí go ndéanfadh an Coimisiún foráil maidir leis sin, go cúlghabhálach agus do ghrúpaí comhchosúla amach anseo.

Chomhaontaigh an Coimisiún cláir oibre na gcruinnithe, miontuairiscí, chomh maith le haighneachtaí na rannpháirtithe a bhaineann le hobair an Ghrúpa Pearsantachtaí a fhoilsiú.

Amach anseo, d’aontaigh an Coimisiún gur cheart feidhm a bheith ag na rialacha is infheidhme maidir le grúpaí saineolaithe maidir le haon leagan nua den Ghrúpa Pearsantachtaí agus maidir le comhlachtaí comhchosúla eile a chuireann comhairle ar fáil don Choimisiún i ndáil le beartas an Aontais.

Fiosrúchán straitéiseach OI/6/2017/EA: An chaoi a gcinntíonn an Coimisiún Eorpach gur féidir le daoine faoi mhíchumas rochtain a fháil ar a shuíomhanna gréasáin

Lean an fiosrúchán straitéiseach seo ar chomhfhreagras in 2016 idir an tOmbudsman agus an Coimisiún maidir le hinrochtaineacht gréasáin i bhfianaise Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine faoi Mhíchumas (UNCRPD).

D’fhéach an tOmbudsman ar an gcaoi a gcinntíonn an Coimisiún go bhfuil a shuíomhanna gréasáin agus a uirlisí eile ar líne inrochtana do dhaoine faoi mhíchumas. Bunaithe ar an bhfiosrúchán, bhí an tOmbudsman sásta go raibh bearta déanta ag an gCoimisiún chun feabhas a chur ar inrochtaineacht a shuíomhanna gréasáin agus a uirlisí ar líne, agus go raibh sé tiomanta d’fheabhsuithe breise. Mar sin féin, chun an Coimisiún a spreagadh chun na gealltanais sin a chur chun feidhme agus chun bearta breise a dhéanamh, rinne sí sé mholadh le haghaidh feabhais.

Ina fhreagra leantach, leag an Coimisiún amach gníomhaíochtaí nithiúla, a bhí déanta aige cheana in 2018, chomh maith lena phleananna le haghaidh feabhsuithe amach anseo. Mar shampla, tá iarrachtaí leathnaithe aige chun tuilleadh faisnéise a chur ar fáil i bhformáid atá éasca le léamh, atá tiomanta do chaighdeáin idirnáisiúnta níos airde a chomhlíonadh, tá sé beartaithe aige plean gníomhaíochta inrochtaineachta gréasáin a ghlacadh, agus tabharfaidh sé isteach oiliúint éigeantach maidir le caighdeáin inrochtaineachta gréasáin in 2020.

Chuir an tOmbudsman fáilte roimh na céimeanna seo agus tá sí ag leanúint le monatóireacht a dhéanamh ar an gcaoi a bhfuil an Coimisiún ag comhlíonadh a chuid gealltanas.

Cás 2175/2017/NF: An chaoi a gcumhdaíonn an Oifig Eorpach um Roghnú Foirne costais chóiríochta d’iarrthóirí a ghlacann páirt in ardchéim na bpróiseas roghnúcháin chun státseirbhísigh de chuid an Aontais a earcú

Bhain an cás leis an gcaoi ar chumhdaigh an Oifig Eorpach um Roghnú Foirne (EPSO) costais chóiríochta iarrthóra a ghlac páirt san ardchéim (ionad measúnaithe) de nós imeachta roghnúcháin chun státseirbhísigh AE a earcú. D’iarr an gearánach liúntas le haghaidh lóistín trí oíche: an oíche sular thosaigh an tástáil, an oíche idir an dá lá tástála agus an oíche tar éis dheireadh na tástála. Mar sin féin, níor dheonaigh EPSO an liúntas cóiríochta di ach ar feadh oíche amháin.

D’fhiosraigh an tOmbudsman an tsaincheist agus chinn sé gur chuir EPSO an riail is infheidhme maidir le liúntais chóiríochta d’iarrthóirí i bhfeidhm i gceart. Mar sin féin, mhol an tOmbudsman do EPSO an riail is infheidhme a shoiléiriú chun a shoiléiriú nach n-íoctar aon liúntas chun na costais chóiríochta a chumhdach an oíche sula gcuirtear tús le triail nó tar éis dheireadh na trialach.

Rinne EPSO an roinn ábhartha dá shuíomh gréasáin a nuashonrú i gcomhréir leis an moladh ón Ombudsman.

Cás 1943/2017/NF: An chaoi ar láimhseáil an Oifig Eorpach um Roghnú Foirne gearán faoi fhadhb theicniúil i nós imeachta roghnúcháin chun aistritheoirí a earcú

Bhí fadhb theicniúil ag an ngearánach agus scrúdú á dhéanamh aige mar chuid de nós imeachta roghnúcháin chun aistritheoirí a earcú do státseirbhís an Aontais Eorpaigh. D’áitigh sé nár dhéileáil EPSO i gceart leis an ngearán a rinne sé ina dhiaidh sin. Mar thoradh ar dhrochchumarsáid EPSO leis an ngearánach, chaill sé freisin an sprioc-am chun gearán riaracháin a dhéanamh faoina thorthaí.

Le linn an fhiosrúcháin, d’aontaigh EPSO déileáil le gearán riaracháin ón ngearánach. Dá bhrí sin, mheas an tOmbudsman go raibh an cás réitithe agus dhún sí a fiosrúchán. Mar sin féin, mhol sí do EPSO athbhreithniú a dhéanamh ar an lámhleabhar faisnéise a chuireann sé ar fáil d’iarrthóirí i bpróisis roghnúcháin.

Rinne EPSO an roinn ábhartha dá shuíomh gréasáin a nuashonrú i gcomhréir leis an moladh ón Ombudsman.

e. Ráta comhlíontachta do chásanna a dúnadh in 2018

D’fhreagair institiúidí an Aontais go dearfach nó thug siad éifeacht do 91 as 118 dtogra a rinne an tOmbudsman chun a gcleachtais riaracháin a cheartú nó a fheabhsú in 2018. Bhí 190 cás eile ann a mheas an tOmbudsman a bheith socraithe ag na hinstitiúidí ó rinne siad bearta chun feabhas a chur ar an gcaoi a n-oibríonn siad. Bhí ráta comhlíontachta 100 % ag aon institiúid déag as 18 n-institiúid a scrúdaíodh, agus bhí ráta comhlíontachta 71 % ag an gCoimisiún atá, mar gheall ar a mhéid, ina ábhar d’fhormhór na gcásanna.

Tábla 4 - Ráta comhlíontachta foriomláine de réir institiúide

Institiúid	Tuaslagáin, moltaí, moltaí		Freagraí sásúla		% freagraí sásúla
Parlaimint na hEorpa		6	5	83%
An Coimisiún Eorpach		62	44	71%
Comhairle an Aontais Eorpaigh		2	1	50%
An Banc Ceannais Eorpach (BCE)		3	2	67%
An tSeirbhís Eorpach Gníomhaíochta Seachtraí (SEGS)		5	5	100%
Coiste Eorpach na Réigiún		2	2	100%
An Banc Eorpach Infheistíochta (BEI)		9	7	78%
An Oifig Eorpach um Roghnú Foirne (EPSO)		7	6	86%
An Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF)		8	5	63%
An Ghníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht Eitlíochta (EASA)		1	1	100%
An tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia (EFSA)		1	1	100%
An tÚdarás Eorpach um Árachas agus Pinsin Cheirde (ÚEÁPC)		1	1	100%
An Ghníomhaireacht Leigheasra Eorpach (EMA)		2	2	100%
An Institiúid Eorpach um Chomhionannas Inscne (EIGE)		2	2	100%
An Oifig Eorpach Póilíní (Europol)		1	1	100%
An Oifig Tacaíochta Eorpach do Chúrsaí Tearmainn (EASO)		1	1	100%
An Ghníomhaireacht Feidhmiúcháin Oideachais, Closamhairc agus Cultúir (EACEA)		4	4	100%
An Oifig Chomhphobail um Chineálacha Plandaí		1	1	100%
Iomlán		118	91	77%

5. Conclúid

Mar a tharla sna blianta roimhe seo, in 2018, chomhlíon institiúidí AE tograí an Ombudsman chun rudaí a chur ina gceart i bhformhór mór na gcásanna. Cé go bhfuil leibhéal an-mhaith comhlíontachta ag na hinstitiúidí le tograí agus moltaí réitigh, is gá féachaint ar conas is féidir a áirithiú go gcomhlíonfaidh institiúidí an Aontais moltaí an Ombudsman ar bhealach níos fearr.

Aithníonn an tOmbudsman, uaireanta, nach dtógann na hathruithe atá á saothrú aici trí mholtaí ach am. D’fhéadfadh feabhsuithe arna dtabhairt isteach ag na hinstitiúidí tarlú ródhéanach chun iad a ghabháil i bhfigiúr comhlíontachta bliantúil an Ombudsman.

Tá dhá shampla ann a sheasann amach. Baineann ceann amháin le fiosrúchán an Ombudsman maidir le ceapadh Ard-Rúnaí an Choimisiúin, a dúnadh in 2019. Mhol an tOmbudsman, ina fiosrúchán, an chéad uair eile a bheidh an ceapachán á líonadh go ndéanfar é le nós imeachta ceapacháin ar leith, ar leithligh ó cheapacháin ardleibhéil eile, agus le fógra folúntais a fhoilsiú. Cé gur dhiúltaigh an Coimisiún do na moltaí sa chás seo ar dtús, tugann an tOmbudsman dá aire an cinneadh a rinne Coimisiún Von der Leyen le déanaí obair leantach a dhéanamh ar an méid a mhol an tOmbudsman.

Baineann an dara sampla leis na hathruithe a thug BCE isteach tar éis moltaí a rinne an tOmbudsman i gcás a bhaineann le ballraíocht sa Ghrúpa 30, eagraíocht phríobháideach atá lonnaithe i Washington.

Leanfaidh an tOmbudsman de bheith ag obair leis na hinstitiúidí chun athrú a dhéanamh, láithreach bonn mar fhreagra ar ghearáin aonair agus, ar bhonn níos ginearálta, le himeacht ama.

 

[1] Ar mhaithe le buaine, úsáidtear an téarma "institiúid"sa tuarascáil seo chun tagairt a dhéanamh d'institiúidí, comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí uile an Aontais.

[2] Féach Roinn 3e thíos.

[3] Le hAirteagal 228 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, tugtar de chumhacht don Ombudsman drochriarachán i ngníomhaíochtaí institiúidí an Aontais a fhiosrú, cé is moite de Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh ag gníomhú di ina ról breithiúnach.

[4] Cinneadh 94/262 maidir leis na rialacháin agus na coinníollacha ginearálta lena rialaítear comhlíonadh dhualgais an Ombudsman, arna leasú le Cinneadh 2008/587 ó Pharlaimint na hEorpa an 18 Meitheamh 2008. Is féidir teacht ar leagan comhdhlúite den Reacht ag: https://www.ombudsman.europa.eu/en/legal-basis/statute/en.

[5] Foráiltear le hAirteagal 3(5) den Reacht ‘A mhéid is féidir, lorgóidh an tOmbudsman réiteach leis an institiúid nó leis an gcomhlacht lena mbaineann chun deireadh a chur leis an gcás drochriaracháin agus chun an gearán a shásamh.’

[6] Chun tuilleadh eolais a fháil faoi thionscnaimh straitéiseacha an Ombudsman, is féidir leat féachaint ar an nasc seo a leanas: https://www.ombudsman.europa.eu/en/strategic-issues/strategic-initiatives.

[7] Chun comhaireamh dúbailte a sheachaint, ní áirítear na tograí réitigh seo a leanas sa staidreamh: (a) I gcás 445/2016/PB dhiúltaigh an Coimisiún do thogra réitigh agus do mholadh ina dhiaidh sin; níor taifeadadh é sin ach mar obair leantach dhiúltach ar an moladh; (b) I gcás 212/2016/JN, dhiúltaigh an Coimisiún do thrí thogra réitigh ach ghlac sé leis na trí mholadh chomhfhreagracha ina dhiaidh sin; dá bhrí sin, taifeadadh é sin mar obair leantach dhearfach ar na moltaí.