Cúlra

1. I mí Aibreáin agus mí Lúnasa 2017, scríobh an gearánach, náisiúnach den Ríocht Aontaithe atá ina chónaí sa Bheilg, chuig an gCoimisiún Eorpach maidir lena shaoránacht den Aontas a choinneáil (Airteagal 20 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh) gan beann ar tharraingt siar na Ríochta Aontaithe as an Aontas (‘Brexit’) agus ar thoradh na caibidlíochta idir an Ríocht Aontaithe agus an tAontas.

2. D’fhreagair an Coimisiún nach féidir ach le náisiúnaigh Bhallstáit an Aontais saoránacht an Aontais a bheith acu. Luaigh sé freisin dhá Thionscnamh Eorpacha ó na Saoránaigh atá ar siúl faoi láthair maidir le cearta shaoránaigh an Aontais i gcomhthéacs Ballstát a bheith ag tarraingt siar as an Aontas[1].

3. Dúirt an Coimisiún go raibh sé go hiomlán ar an eolas faoi iarmhairtí tromchúiseacha Brexit do shaoránaigh a bhfuil a saol tógtha acu ar an toimhde go gcosnófaí iad i gcónaí leis na cearta a eascraíonn as ballraíocht a dtíre san Aontas. Dá bhrí sin, sa chaibidlíocht faoi Brexit, tá sé mar aidhm ag an gCoimisiún cosaint a thabhairt, ar feadh an tsaoil, do na roghanna saoil a dhéanann na saoránaigh sin a mhéid is féidir faoi Chonarthaí an Aontais agus faoi shainordú caibidlíochta an Choimisiúin[2]. Mar sin féin, sa bhreis ar shrianta dlíthiúla Chonarthaí an Aontais, níl aon sainordú ag Príomh-Idirbheartaí an Choimisiúin saoránacht an Aontais a chaibidliú do náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe.

4. Agus é míshásta le freagra an Choimisiúin, chuaigh an gearánach i dteagmháil leis an Ombudsman. Chuir an gearánach an tuairim in iúl nár mhínigh an Coimisiún a sheasamh maidir le ceist shaoránacht an Aontais do náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe tar éis Brexit.

Conclúid

5. Chuir an Coimisiún a thuairimí in iúl don ghearánach maidir lena ábhar imní. Agus foclaíocht reatha Chonarthaí an Aontais á cur san áireamh, tá sé réasúnta don Choimisiún a áitiú nach féidir le saoránaigh nach bhfuil náisiúntacht Ballstáit den Aontas acu — amhail náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe tar éis tharraingt siar na Ríochta Aontaithe — a bheith ina saoránaigh den Aontas: ‘Bunaítearleis seo saoránacht an Aontais. Beidh gach duine a bhfuil náisiúntacht Ballstáit aige ina shaoránach den Aontas. Beidh saoránacht an Aontais sa bhreis ar an tsaoránacht náisiúnta agus ní ghabhfaidh sí a hionad”[3]. Dá bhrí sin, dúnaim an cás[4].

6. Mar sin féin, tá ábhair imní na saoránach a ndéanann Brexit difear dóibh, an gearánach ina measc, intuigthe. Mhínigh an Coimisiún don ghearánach go bhfuil sé ar cheann de phríomhthosaíochtaí na caibidlíochta faoi Brexit stádas agus cearta na saoránach sin den Aontas a ráthú, ar saoránaigh iad a roghnaigh cónaí, obair nó staidéar a dhéanamh i mBallstát eile, ag brath ar na cearta atá acu cheana faoi dhlí an Aontais[5]. Bhí an gá le bealaí a aimsiú chun na roghanna beatha a rinne na saoránaigh sin a chosaint mar chuid den chéad chéim den chaibidlíocht faoi Brexit, ar foilsíodh torthaí na caibidlíochta sin ar an 8 Nollaig 2017[6]. Tá saoránaigh an Aontais ag súil, mar is ceart, go leanfaidh an Coimisiún dá iarrachtaí chun teacht ar chomhaontú leis an Ríocht Aontaithe lena gcosnófar, a mhéid is féidir, a leasanna.

Emily O'Reilly

An tOmbudsman Eorpach

Strasbourg, 03/04/2018

[1] Saoránacht Eorpach a Choinneáil, ECI(2017)000005, eolas ar fáil ag: http://ec.europa.eu/citizens-initiative/public/initiatives/open/details/2017/000005; agus Saoránacht AE do mhuintir na hEorpa: United in Diversity in Spite of jus soli and jus sanguinis [Aontaithe san Éagsúlacht in ainneoin jus soli agus jus sanguinis], ECI(2017)000003, faisnéis atá ar fáil ag: http://ec.europa.eu/citizens-initiative/public/initiatives/open/details/2017/000003

[2] Ar fáil ag: https://ec.europa.eu/commission/brexit-negotiations/negotiation-mandate-and-transparency_en

[3] Airteagal 20(1) CFAE.

[4] Is féidir faisnéis faoin nós imeachta athbhreithnithe a fháil ar shuíomh gréasáin an Ombudsman: http://www.ombudsman.europa.eu/en/resources/otherdocument.faces/en/70669/html.bookmark

[5] Treoirlínte ón gComhairle Eorpach (Airt. 50) don chaibidlíocht faoi Brexit, 29 Aibreán 2017, mír 8, ar fáil ag: http://www.consilium.europa.eu/media/21763/29-euco-art50-guidelinesen.pdf

[6] Tuarascáil chomhpháirteach ó idirbheartaithe an Aontais Eorpaigh agus Rialtas na Ríochta Aontaithe maidir leis an dul chun cinn le linn chéim 1 den chaibidlíocht faoi Airteagal 50 CAE maidir le tarraingt siar rianúil na Ríochta Aontaithe as an Aontas Eorpach, ar fáil ag: https://ec.europa.eu/commission/sites/beta-political/files/joint_report.pdf