Ní mór d’institiúidí AE a áirithiú nach sáraíonn a gcuid oibre cearta bunúsacha daoine. Is é ról an Ombudsman a áirithiú go bhfuil na nósanna imeachta agus na cleachtais chuí i bhfeidhm aige chun seasamh le cearta bunúsacha, agus go gcuirtear iad seo i bhfeidhm i gceart.

Tá réimsí áirithe oibre de chuid institiúidí agus ghníomhaireachtaí AE níos neamhchosanta do sháruithe féideartha ar chearta bunúsacha, go háirithe obair a bhaineann le freagrachtaí méadaitheacha AE i réimsí an bhainistithe teorann agus an tearmainn. Dhírigh an tOmbudsman go háirithe air seo.

Ní mór buiséad AE a chur chun feidhme freisin ar bhealach a sheasann le cearta bunúsacha agus a chuireann ceangailtais AE i leith cearta bunúsacha chun cinn, lena n-áirítear cearta míchumais (faoi Choinbhinsiún na NA ar Chearta Daoine faoi Mhíchumas). Tá ról ag institiúidí agus gníomhaireachtaí ábhartha AE maidir le faireachán agus fíorú a dhéanamh air seo, agus féadfaidh an tOmbudsman féachaint lena áirithiú go bhfuil sé sin á dhéanamh acu.

Faigheann an tOmbudsman gearáin go rialta ó dhaoine aonair a chreideann gur sáraíodh a gcearta. Féadfaidh sí breathnú freisin ar shaincheisteanna níos córasaí maidir le cearta bunúsacha a bhaineann le hobair údaráis AE.