Szanowny Panie Przewodniczący!

Otrzymałem skargę przeciwko Komisji Europejskiej. Skarżący twierdzi, że Komisja zwolniła tzw. „kontrole rzeczywistości”[1] ze standardowych środków służących przejrzystości.

Skarżący uważa, że przejrzystość polega na umożliwieniu społeczeństwu śledzenia sposobu podejmowania decyzji w instytucjach UE oraz że jest to kamień węgielny demokracji UE. Skarżący jest również zdania, że wszystkie etapy procesu decyzyjnego UE muszą być objęte znaczącymi środkami w zakresie przejrzystości, w tym w przypadku gdy proponuje się zmianę prawodawstwa UE w celu jego uproszczenia.

Postanowiłem wszcząć dochodzenie w sprawie tej skargi, aby zbadać praktykę Komisji polegającą na organizowaniu kontroli rzeczywistości.

Doszedłem do wniosku, że przydatne byłoby otrzymanie pisemnej odpowiedzi od Komisji w celu wyjaśnienia szeregu kwestii poruszonych w skardze, a także w celu zapoznania się z wszelkimi powiązanymi dokumentami. Szczegółowe informacje znajdują się w załączniku do niniejszego pisma.

Byłbym wdzięczny za otrzymanie odpowiedzi Komisji do dnia 18 września 2026 r. Proszę zauważyć, że prawdopodobnie prześlemy odpowiedź i związane z nią załączniki do skarżącego w celu uzyskania jego uwag ^[2]. Mogę również zadecydować o opublikowaniu Państwa odpowiedzi.

Jeżeli w trakcie tego dochodzenia Komisja zaangażuje się w postępowanie sądowe dotyczące tego samego przedmiotu co niniejsza skarga, proszę o poinformowanie nas o tym.

Funkcjonariuszem odpowiedzialnym za prowadzenie dochodzeń jest Koen Roovers.

Z poważaniem,

Teresa Anjinho
Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich

Strasburg, dnia 02.07.2026 r.

Załącznik – Pytania do Komisji w sprawie 1029/2026/KR

1. Komisja Europejska odnosi się do wyłączenia w decyzjach 2024/3081 i 2024/3082 [3] w odniesieniu do spotkań obejmujących „bezpośrednie i konkretne wnioski [Komisji] o udzielenie informacji faktycznych, danych lub wiedzy fachowej”, aby uzasadnić, że spotkania w ramach kontroli rzeczywistości nie podlegają standardowym zasadom przejrzystości.

a. W jaki sposób Komisja zapewnia, aby wszystkie kontrole rzeczywistości ściśle spełniały to kryterium i nie stały się formą konsultacji branżowych, obejmujących wymianę poglądów na temat polityki lub ewentualnego stanowienia prawa? Innymi słowy, w jaki sposób Komisja dokonuje rozróżnienia między rzeczywistym wnioskiem o ekspertyzę (uzasadniającym wyłączenie) a szerszymi konsultacjami (które powinny być przejrzyste)?

b. Czy istnieją pisemne wytyczne lub kryteria pozwalające określić, kiedy konsultacje kwalifikują się do wyłączenia zasad przejrzystości (decyzje 2024/3081 i 2024/3082)? Jeżeli tak, Komisja jest proszona o przedłożenie ich do kontroli.

c. Czy istnieje proces audytu wewnętrznego lub nadzoru w celu sprawdzenia, czy kontrole rzeczywistości spełniają kryteria wyłączenia? Jeżeli tak, Komisja jest proszona o przedstawienie szczegółowych informacji.

2. Komunikat w sprawie uproszczenia [4] określa "praktyków w przedsiębiorstwach" jako główny cel kontroli rzeczywistości.

a. W jaki sposób Komisja zapewnia, aby interesy przedsiębiorstw nie dominowały w dyskusjach? Komisja jest również proszona o zajęcie się w tym względzie zarzutami skarżącego dotyczącymi jednostronnych wyników (na przykład w odniesieniu do cyfrowego zbiorczego aktu prawnego, chemikaliów i kontroli należytej staranności).

b. Czy uczestnicy muszą wypełnić i podpisać deklarację interesów oraz zadeklarować konflikt interesów, jeżeli się o nim dowiedzą?

3. Komisja wskazała, że jej służby ogłaszają kontrole rzeczywistości na swoich stronach internetowych i zamieszczają ustalenia w sprawozdaniach zbiorczych, ocenach skutków lub uzasadnieniach.

a. Komisja jest proszona o dostarczenie następującej dokumentacji:

• Wykaz wszystkich kontroli rzeczywistości przeprowadzonych w 2025 i 2026 r. wraz z linkami do miejsca ich ogłoszenia.
• Sprawozdania podsumowujące z lat 2025 i 2026 lub dokumenty ustawodawcze, w których wyraźnie odniesiono się do ustaleń z kontroli rzeczywistości (np. z nazwiskami uczestników, kluczowymi argumentami lub źródłami danych), wraz ze wskazaniem, czy dokumenty te były publiczne.
• Wykazy uczestników, w tym powiązania zawodowe praktyków, na potrzeby kontroli rzeczywistości, które nie zostały podane do wiadomości publicznej w latach 2025 i 2026.

b. W jaki sposób Komisja zapewnia obywatelom i innym zainteresowanym stronom, takim jak organizacje społeczeństwa obywatelskiego, związki zawodowe i pracownicy naukowi, dostęp do informacji uzyskanych w ramach kontroli rzeczywistości w czasie rzeczywistym, a nie po sfinalizowaniu wniosków ustawodawczych?

4. Komisja wskazała, że wyniki kontroli rzeczywistości są uwzględniane w testach warunków skrajnych obowiązujących przepisów (w tym w ocenach i ocenach adekwatności) oraz w opracowywaniu przyszłych wniosków dotyczących uproszczenia. W jaki sposób Komisja zapewnia, aby kontrole rzeczywistości nie podważały potrzeby szeroko zakrojonych konsultacji z zainteresowanymi stronami w celu zapewnienia przejrzystości i spójności jej działań, zgodnie z zasadami demokratycznymi leżącymi u podstaw UE?

[1] „Kontrole rzeczywistości” są formą konsultacji z przedstawicielami przedsiębiorstw w kontekście programu uproszczeń Komisji.

[2] Jeżeli chcą Państwo przedłożyć dokumenty lub informacje, które uważają Państwo za poufne i których nie należy ujawniać skarżącemu, proszę zaznaczyć je jako „Poufne”. Zaszyfrowane wiadomości e-mail można wysyłać na naszą dedykowaną skrzynkę pocztową. Informacje i dokumenty tego rodzaju zostaną usunięte z akt Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich wkrótce po zakończeniu dochodzenia.

[3] Zob. art. 3 lit. d) ppkt (iii) decyzji Komisji 2024/3081 w sprawie środków służących przejrzystości w odniesieniu do spotkań odbywających się między członkami Komisji a przedstawicielami grup interesu, http://data.europa.eu/eli/dec/2024/3081/oj, oraz 2024/3082 w sprawie środków służących przejrzystości w odniesieniu do spotkań odbywających się między pracownikami Komisji pełniącymi funkcje kierownicze a przedstawicielami grup interesu, http://data.europa.eu/eli/dec/2024/3082/oj, oba z dnia 4 grudnia 2024 r.

[4] Zob. komunikat Komisji [..]: „Prostsza i szybsza Europa: Komunikat w sprawie wdrażania i uproszczenia”. COM/2025/47 wersja ostateczna, zob.: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A52025DC0047.