Αξιότιμος Defensor del Pueblo de España,
Señor Presidente del Foro de la Nueva Economía,
Estimados colegas,
Señoras y señores:

Introducción

Es un gran placer estar presente, de nuevo, en este encuentro organizado por el Foro de la Nueva Economía, para hablarles de mi visión de Europa y de la necesidad de un Mayor compromiso con sus ciudadanos en el proceso de integración europea.

Pero antes de entrar en materia, permítanme expresar mi agradecimiento al Presidente de este Foro, Señor José Luís Rodríguez, por brindarme la oportunidad de estar aquí con Ustedes. Querría también dar las gracias a mi colega y amigo, Enrique Múgica, por su halagadora presentación, así como a los Defensores del Pueblo autonómicos que han venido hasta Madrid para presenciar esta conferencia. Sin lugar a dudas, sin la estrecha colaboración con todos ellos, el Defensor del Pueblo Europeo no hubiera podido avanzar en la defensa de los derechos de los ciudadanos europeos.

Hace dos años y medio, la Unión Europea debió iniciar un serio proceso de reflexión como resultado del voto negativo de Francia y Holanda a la Constitución europea. Europa ha vuelto a esa situación de incertidumbre tras el rechazo de Irlanda al Tratado de Lisboa en junio de este año.

Incertidumbre acrecentada con la presente crisis económica que no sólo sacude a nuestro continente, sino al conjunto del planeta, con un impacto que nuestros conciudadanos están sintiendo en su día-a-día. Son esos ciudadanos los que exigen de nuestros políticos una explicación de lo que está pasando y, sobre todo, respuestas a estos desafíos.

Esto me acerca al objeto de mi discurso: la imperiosa necesidad de que la Unión Europea sea capaz de comprometerse más con sus ciudadanos y responder así a sus exigencias. Pero me permitirán Ustedes que lo haga en inglés, cambiado de idioma, por lo que les ruego su comprensión.

Η πρόκληση να καταστεί η ΕΕ περισσότερο υπόλογη στους πολίτες της αποτελεί κεντρικό θέμα του έργου μου ως Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή. Αλλά θα πρέπει επίσης να αναφέρω ότι, στα πολλά χρόνια που ήμουν καθηγητής πολιτικών επιστημών, έδωσα ιδιαίτερη προσοχή στην έννοια της λογοδοσίας και στον ρόλο της στις σύγχρονες δημοκρατίες.

Η «λογοδοσία» είναι συχνά δύσκολο να μεταφραστεί σε άλλες γλώσσες. Στα ισπανικά, ο πιο κοντινός όρος είναι "compromiso"ή "responsabilidad".

Δεδομένου ότι δεν υπάρχει απολύτως ικανοποιητική μετάφραση του όρου στα ισπανικά, επιτρέψτε μου να δώσω έναν ορισμό. Για να είστε υπόλογος, πρέπει να έχετε την υποχρέωση να καταθέσετε λογαριασμό: δηλαδή, να εξηγήσει και να αιτιολογήσει τις ενέργειές του με βάση κατάλληλα κριτήρια και με επαρκείς λεπτομέρειες. Τα κριτήρια και το επίπεδο λεπτομέρειας που απαιτούνται εξαρτώνται, φυσικά, από το πλαίσιο.

Η έννοια της λογοδοσίας περιλαμβάνει επίσης την ευθύνη για κάποια μορφή κύρωσης εάν η απόδοση που αποκαλύπτεται από τον λογαριασμό θεωρείται μη ικανοποιητική. Η κύρωση μπορεί να είναι νόμιμη ή, υπό ευρεία έννοια, πολιτική. Η δημόσια κριτική, για παράδειγμα, μπορεί να είναι μια σημαντική μορφή κύρωσης σε μια δημοκρατία.

Επιστρέφοντας στην προηγούμενη αναφορά μου για τις πρόσφατες ψήφους «όχι» στα ευρωπαϊκά δημοψηφίσματα, είναι σαφές ότι τα αποτελέσματα αποτελούσαν κύρωση για την ΕΕ, μεταξύ άλλων. Ως μέσο λογοδοσίας, ένα δημοψήφισμα είναι, φυσικά, ένα ωμό μέσο. Αλλά τα αποτελέσματα μας λένε ότι εξακολουθεί να υπάρχει ένα πρόβλημα - πραγματικό ή αντιληπτό - έλλειψης λογοδοσίας σε επίπεδο ΕΕ. Εξακολουθεί να υπάρχει χάσμα μεταξύ της ΕΕ και των πολιτών της, χάσμα που εγείρει το ζήτημα της νομιμότητας της Ένωσης.

Παρά την πραγματική πρόοδο όσον αφορά τη διαφάνεια και τη λογοδοσία, η ΕΕ εξακολουθεί να θεωρείται από πολλούς ακατανόητη και απομακρυσμένη. Τι άλλο μπορεί να γίνει για να γεφυρωθεί το χάσμα που εξακολουθεί να υπάρχει; Πιο συγκεκριμένα, πώς μπορεί ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής να συμβάλει στη βελτίωση της εικόνας της ΕΕ και των σχέσεών της με τους πολίτες;

Θα προσπαθήσω να δώσω κάποιες απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα.

Πρόβλημα νομιμότητας

Το ζήτημα της νομιμότητας της Ένωσης δεν είναι νέο.

Πριν από δεκαπέντε και πλέον χρόνια, οι συντάκτες της Συνθήκης του Μάαστριχτ προσπάθησαν να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα με διάφορους τρόπους. Καθιέρωσαν την ιθαγένεια της Ένωσης και τον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή. Η Συνθήκη του Μάαστριχτ υπογράμμισε επίσης την αρχή της επικουρικότητας, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται όσο το δυνατόν εγγύτερα στους πολίτες.

Η Συνθήκη του Άμστερνταμ το 1997 αντιμετώπισε το πρόβλημα της νομιμότητας μέσω μεγαλύτερης διαφάνειας. Οι αποφάσεις στην Ένωση θα πρέπει να λαμβάνονται όσο το δυνατόν πιο ανοικτά και υπάρχει δικαίωμα πρόσβασης του κοινού στα έγγραφα, τα οποία βρίσκονται στην κατοχή των τριών κύριων θεσμικών οργάνων της ΕΕ, για τους πολίτες και τους κατοίκους της Ένωσης.

Στο τέλος του 2000, η διακυβερνητική διάσκεψη για τη Συνθήκη της Νίκαιας αναγνώρισε ότι το πρόβλημα της νομιμότητας παρέμενε άλυτο. Ένα χρόνο αργότερα, η Διακήρυξη του Λάκεν έθεσε σε κίνηση τη διαδικασία που οδήγησε, μέσω της Ευρωπαϊκής Συνέλευσης, στη Συνθήκη για τη θέσπιση Συντάγματος της Ευρώπης.

Οι ψήφοι «όχι» στα δημοψηφίσματα στη Γαλλία και τις Κάτω Χώρες έδωσαν το έναυσμα για την προαναφερθείσα περίοδο προβληματισμού. Στη συνέχεια, οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων υπέγραψαν τη Συνθήκη της Λισαβόνας τον Δεκέμβριο του 2007.

Συνθήκη της Λισαβόνας είναι μια προσπάθεια αναγνώρισης και εξορθολογισμού του πολυεπίπεδου συστήματος διακυβέρνησης που δημιουργήθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση τα τελευταία πενήντα χρόνια. Για να απλουστεύσουμε σε μεγάλο βαθμό, η Συνθήκη δεν αντιπροσωπεύει περισσότερη Ευρώπη, ή λιγότερη Ευρώπη, αλλά μια ρητή αναγνώριση της Ευρώπης που έχουμε τώρα.

Το γεγονός ότι δεν κατέστη δυνατό να ληφθεί έγκριση γι' αυτό αποτελεί απόδειξη αυτού που έχω αναφέρει αλλού ως πρόβλημα νομιμότητας της Ένωσης.

Θα απέχω από το να σας προσφέρω ένα μεγαλεπήβολο σχέδιο για τη νομιμότητα της Ένωσης ή έναν οδικό χάρτη για το πώς θα φτάσετε εκεί. Αυτά είναι καθήκοντα των πολιτικών ηγετών και όχι του Διαμεσολαβητή.

Ούτε θα εμπλακώ σε εικασίες σχετικά με τους ιδιαίτερους λόγους για τους οποίους οι Ιρλανδοί ψηφοφόροι είπαν "όχι" στη Συνθήκη της Λισαβόνας. Θα ήταν, ωστόσο, παράλειψή μου να μην σας εκφράσω τις απόψεις μου σχετικά με την ίδια τη Συνθήκη.

Πιστεύω ακράδαντα ότι η Συνθήκη είναι καλή για την Ένωση και θα συμβάλει στην αντιμετώπιση των προβλημάτων νομιμότητας της Ένωσης. Επιπλέον, θα ενίσχυε τον ρόλο τόσο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου όσο και των εθνικών κοινοβουλίων, εξέλιξη που μπορεί να χρησιμεύσει μόνο για την ενίσχυση των δημοκρατικών διαπιστευτηρίων της Ένωσης. Ένας νομικά δεσμευτικός Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων αποτελεί επίσης ευπρόσδεκτη προσθήκη, δεδομένου του ισχυρού μηνύματος που στέλνει αυτό όσον αφορά τη σημασία που αποδίδει η Ένωση στα ανθρώπινα και θεμελιώδη δικαιώματα.

Όσον αφορά τον δικό μου ρόλο, η Συνθήκη επιβεβαιώνει ότι ο Διαμεσολαβητής εκλέγεται· ένα σημαντικό σημείο όσον αφορά την ανεξαρτησία μου. Διευκρινίζει επίσης ότι ο Διαμεσολαβητής ασχολείται με καταγγελίες κατά των θεσμικών και λοιπών οργάνων ή οργανισμών της Ένωσης, σε αντίθεση με τα θεσμικά και λοιπά όργανα της Κοινότητας που προβλέπονται στην ισχύουσα Συνθήκη.

Πιστεύω ότι η Συνθήκη της Λισαβόνας αποτελεί μια κίνηση προς τη σωστή κατεύθυνση όσον αφορά τους πολίτες της Ένωσης, επομένως είναι φυσικό να επιθυμώ ένα θετικό αποτέλεσμα στο σημερινό αδιέξοδο. Αλλά και πάλι, το ερώτημα πώς δεν είναι ένα που θα εξερευνήσω σήμερα το πρωί.

Ο Διαμεσολαβητής ως καθαρός πάροχος νομιμότητας

Αυτό για το οποίο θα μιλήσω λεπτομερώς είναι ο τρόπος με τον οποίο ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής μπορεί να αποτελέσει καθαρό πάροχο νομιμότητας στο συνολικό σύστημα διακυβέρνησης της ΕΕ.

Ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής ιδρύθηκε για να βοηθήσει την Ένωση να έρθει πιο κοντά στους πολίτες και να δώσει στη διοίκηση της ΕΕ ένα «ανθρώπινο πρόσωπο». Το καθοριστικό χαρακτηριστικό του θεσμικού οργάνου είναι ότι ο Διαμεσολαβητής είναι ένα πρόσωπο, το οποίο επικοινωνεί προσωπικά με μεμονωμένους πολίτες που του απευθύνονται, εξετάζει την υπόθεσή τους και επιδιώκει την επίλυση της καταγγελίας τους.

Κάθε ένα από αυτά - να τα ονομάσω "μικροεπικοινωνίες"; - συμβάλλει στον εξανθρωπισμό της διοίκησης της ΕΕ και στην προσέγγισή της με τον πολίτη. Στην Ισπανία, όπως και στον εθνικό ομόλογό μου, με αποκαλούν «Defensor del Pueblo». Θεωρώ ότι ο όρος αυτός αντικατοπτρίζει πολύ καλά το έργο ενός διαμεσολαβητή, ο οποίος βοηθά τον πολίτη να επιλύει συγκρούσεις με τη διοίκηση.

Κάθε χρόνο ο αριθμός των καταγγελιών τείνει να αυξάνεται και δεν θα εκπλαγείτε αν με ακούσετε να λέω ότι το βρίσκω καθησυχαστικό. Πιστεύω ακράδαντα ότι οι περισσότερες καταγγελίες δεν αντικατοπτρίζουν την επιδείνωση των επιδόσεων των θεσμικών οργάνων. Κατά τη γνώμη μου, δείχνουν ότι οι πολίτες αισθάνονται ότι αξίζει τον κόπο να ασκούν τα δικαιώματά τους. Η φωνή τους μετράει. Η δράση τους θα συμβάλει στη βελτίωση της κατάστασης. Σίγουρα ο καιρός της απελπισίας θα ήταν αν ένιωθαν ότι κανείς δεν τους άκουγε και ότι τα παράπονα ήταν μάταια.

Οι καταγγελίες με τις οποίες ασχολήθηκε το γραφείο μου βοήθησαν να γίνει πραγματική διαφορά όσον αφορά μια πιο ανοικτή και υπεύθυνη διοίκηση της ΕΕ. Ως Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής, έχω ιδιαίτερη ευθύνη να ενθαρρύνω μεγαλύτερη διαφάνεια, όποτε είναι δυνατόν. Σε αυτήν ακριβώς την πτυχή του έργου του Διαμεσολαβητή στρέφομαι τώρα.

Υπηρετώντας ως θεματοφύλακας της διαφάνειας

Από την ίδρυση του θεσμού, ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής αγωνίστηκε για μια πιο ανοικτή και δημοκρατική Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η διαφάνεια και η δημοκρατική λογοδοσία συμβαδίζουν και είναι καίριας σημασίας για την οικοδόμηση της εμπιστοσύνης των πολιτών στην Ένωση. Η βασική ιδέα της διαφάνειας είναι ότι οι πολίτες θα πρέπει εύκολα να είναι σε θέση να λαμβάνουν τις πληροφορίες που χρειάζονται προκειμένου να καλούν τις δημόσιες αρχές να λογοδοτήσουν.

Η διαφάνεια συνεπάγεται ότι οι δημόσιες αρχές θα πρέπει να είναι προορατικές όσον αφορά τη δημοσίευση ορισμένων ειδών πληροφοριών, με τρόπους που μπορούν να γίνουν εύκολα κατανοητοί από το κοινό στο οποίο απευθύνονται. Επιπλέον, η διαφάνεια απαιτεί από τις δημόσιες αρχές να αντιδρούν άμεσα και θετικά στα αιτήματα του κοινού για πρόσβαση σε πληροφορίες και έγγραφα που δεν έχουν δημοσιευθεί.

Πολλά από τα επιτεύγματα του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή στον τομέα αυτό συνδέονται με τις έρευνές του σχετικά με ισχυρισμούς για άρνηση πρόσβασης σε έγγραφα και πληροφορίες. Σχεδόν το ένα τρίτο όλων των ερευνών μας αφορούν τη μη παροχή επαρκών πληροφοριών.

Παρακολούθηση του τρόπου με τον οποίο τα θεσμικά όργανα τηρούν τις υποσχέσεις τους όσον αφορά τη διαβούλευση

Η μεγαλύτερη διαφάνεια στην ΕΕ, με τη μορφή μεγαλύτερης πρόσβασης σε πληροφορίες και πιο ανοικτών διαδικασιών λήψης αποφάσεων, είναι καίριας σημασίας για τη διευκόλυνση της συμμετοχής των πολιτών στη διαδικασία χάραξης πολιτικής της ΕΕ.

Υπό το πρίσμα του αυξανόμενου αντικτύπου του δικαίου και της πολιτικής της ΕΕ στην καθημερινή ζωή των πολιτών, των κατοίκων και των επιχειρήσεων στα κράτη μέλη, δεν θα πρέπει να υποτιμάται η ανάγκη διασφάλισης της δέουσας διαβούλευσης με τους θιγόμενους.

Ο Διαμεσολαβητής δεν μπορεί να ακυρώσει τη νομοθεσία, ούτε ο ρόλος μου είναι να διερευνήσω τον τρόπο με τον οποίο λειτούργησε η πολιτική διαδικασία. Μπορώ, ωστόσο, να εξετάσω αν η Επιτροπή, ειδικότερα, τήρησε διαδικαστικές απαιτήσεις, όπως η υποχρέωση διεξαγωγής διαβουλεύσεων πριν από την υποβολή νομοθετικής πρότασης.

Το Μνημόνιο Συνεννόησης (ΜΣ) που υπέγραψα πρόσφατα με τον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ), Philippe Maystadt, είναι επίσης σημαντικό εν προκειμένω. Η συμφωνία υπογραμμίζει ότι η ΕΤΕπ θα πρέπει να ενημερώνει το κοινό σχετικά με τις πολιτικές, τα πρότυπα και τις διαδικασίες που εφαρμόζονται στις περιβαλλοντικές, κοινωνικές και αναπτυξιακές πτυχές των δραστηριοτήτων της. Σκοπός της συμφωνίας είναι η βελτίωση της προστασίας των ενδιαφερόμενων μερών από κάθε πιθανή κακοδιοίκηση όσον αφορά τις δραστηριότητες της ΕΤΕπ.

Θα επανέλθω σύντομα σε αυτό το ζήτημα αναφερόμενος σε καταγγελία που έλαβα πρόσφατα από Ισπανό πολίτη.

Διαφάνεια των δραστηριοτήτων άσκησης πίεσης ή επιρροής από ομάδες συμφερόντων

Επιτρέψτε μου να αναφέρω έναν τελευταίο τομέα που έχει ιδιαίτερη σημασία σε κάθε συζήτηση για τη διαφάνεια και τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, δηλαδή την ανάγκη διαφάνειας όσον αφορά τις δραστηριότητες άσκησης πίεσης ή επιρροής από ομάδες συμφερόντων. Έχει υποπέσει στην αντίληψή μου, σε συζητήσεις με εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών, ότι υπάρχει σημαντική ανησυχία σχετικά με αυτό που πολλοί θεωρούν ότι είναι μια υπερβολικά μυστικοπαθής νοοτροπία άσκησης πίεσης στις Βρυξέλλες.

Κατά την άποψή μου, οι πιο ανοικτές διαδικασίες χάραξης πολιτικής θα πρέπει να αποτελούν αναπόσπαστο μέρος κάθε στρατηγικής που αποσκοπεί στην ενίσχυση της νομιμότητας της Ένωσης στα μάτια των πολιτών της.

Βασική συνιστώσα της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας για τη διαφάνεια, η οποία δρομολογήθηκε από την Επιτροπή τον Νοέμβριο του 2005, είναι η προώθηση μεγαλύτερης διαφάνειας στις δραστηριότητες των ομάδων συμφερόντων σε επίπεδο ΕΕ. Σκοπεύω να παρακολουθήσω εκ του σύνεγγυς τις εξελίξεις σε αυτόν τον τομέα και ενθάρρυνα όσους εντοπίζουν προβλήματα να τα θέσουν υπόψη μου μέσω της διαδικασίας καταγγελιών.

Η Ισπανία ως παράδειγμα

Επιτρέψτε μου τώρα να αναφερθώ στα παράπονα της Ισπανίας.

Από την ίδρυση του θεσμού του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή, η Ισπανία κατείχε ανέκαθεν υψηλή θέση όσον αφορά τις καταγγελίες. Τα τελευταία τρία χρόνια, για παράδειγμα, η Ισπανία ήταν είτε πρώτη είτε δεύτερη όσον αφορά τις καταγγελίες.

Αυτό που βρίσκω ακόμη πιο ενδιαφέρον, ωστόσο, είναι ο εξαιρετικά δημιουργικός τρόπος με τον οποίο οι Ισπανοί πολίτες χρησιμοποιούν τον Διαμεσολαβητή για να βοηθήσουν να καταστεί η διοίκηση της ΕΕ πιο υπεύθυνη.

Το 2004, για παράδειγμα, έλαβα μεγάλο αριθμό καταγγελιών από ισπανούς πολίτες σχετικά με τον θάνατο μεταναστών που μεταφέρθηκαν παράνομα από τις ακτές της Βόρειας Αφρικής στη Νότια Ισπανία. Οι καταγγέλλοντες αναφέρθηκαν κυρίως στην ευθύνη των κυβερνήσεων της Ισπανίας και του Μαρόκου για τους θανάτους που προκλήθηκαν από την εν λόγω παράνομη μετανάστευση. Πρότειναν οι εν λόγω αρχές και, κατ’ επέκταση, οι αρχές της ΕΕ, να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα της παράνομης μετανάστευσης και να λάβουν τα κατάλληλα μέτρα.

Δεδομένου ότι ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής δεν μπορεί να επιληφθεί καταγγελιών που αφορούν εθνικές, περιφερειακές ή τοπικές διοικήσεις των κρατών μελών ή καταγγελιών που αφορούν την αναγκαιότητα ή το βάσιμο της κοινοτικής νομοθεσίας, ο Διαμεσολαβητής συμβούλευσε τους καταγγέλλοντες να απευθυνθούν στον ισπανικό εθνικό διαμεσολαβητή όσον αφορά τις δραστηριότητες της ισπανικής διοίκησης. Όσον αφορά την πρόταση των καταγγελλόντων να λάβουν θέση οι αρχές της ΕΕ, τους ζητήθηκε να υποβάλουν αναφορά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το οποίο διαθέτει τόσο ερευνητικές όσο και νομοθετικές εξουσίες που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σε σχέση με το θέμα αυτό.

Πιο πρόσφατα, έλαβα καταγγελία από κάτοικο της Βαρκελώνης, ο οποίος ισχυρίστηκε ότι το έργο σήραγγας μέσω του κέντρου της Βαρκελώνης για το σχεδιαζόμενο σιδηροδρομικό τμήμα υψηλής ταχύτητας μεταξύ Μαδρίτης και Βαρκελώνης θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές περιβαλλοντικές ζημίες στα γύρω κτίρια, ιδίως στη Sagrada Familia του Gaudí. Υποστήριξε ότι η συμφωνία της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων να συγχρηματοδοτήσει αυτό το τμήμα του έργου, παρέχοντας πάνω από το ένα τέταρτο του συνολικού κόστους, ήταν εσφαλμένη. Κατά την άποψή του, η ΕΤΕπ θα πρέπει να επανεξετάσει το έργο και να επανεξετάσει την απόφασή της να το χρηματοδοτήσει.

Κατά τη διάρκεια ελέγχου του φακέλου, οι υπηρεσίες μου δεν μπόρεσαν να εντοπίσουν κανένα ιστορικό επανεξέτασης από την ΕΤΕπ της εκτίμησης περιβαλλοντικών επιπτώσεων που διενήργησαν οι ισπανικές αρχές για το τμήμα του έργου που διέρχεται από τη Βαρκελώνη. Ως εκ τούτου, κάλεσα την ΕΤΕπ να επανεξετάσει και να τεκμηριώσει πλήρως την αξιολόγηση πριν χορηγήσει οποιαδήποτε χρηματοδοτική συνδρομή σε αυτό το μέρος του έργου.

Κατά την άποψή μου, αυτά τα δύο παραδείγματα δείχνουν καλά ότι οι Ισπανοί πολίτες είναι ιδιαίτερα πρόθυμοι να ζητήσουν από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να λογοδοτήσουν και θα κάνουν χρήση του δικαιώματός τους να υποβάλουν καταγγελία στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή για να βοηθήσουν να διασφαλιστεί ότι τα θεσμικά όργανα είναι, στην πραγματικότητα, υπόλογα. Όπως είπα, είναι εξαιρετικά σημαντικό οι πολίτες να αισθάνονται ότι αξίζει τον κόπο κατά την άσκηση των δικαιωμάτων τους και ότι η δράση τους θα συμβάλει στη βελτίωση της κατάστασης.

Συμπέρασμα

Εν κατακλείδι, επιτρέψτε μου να πω ότι, ενώ η κατάσταση δεν είναι καθόλου τέλεια, πιστεύω ακράδαντα ότι τα θεσμικά όργανα της Ένωσης έχουν σημειώσει, κατά την περίοδο μετά την έγκριση της Συνθήκης του Μάαστριχτ, πολύ μεγάλη πρόοδο προς την κατεύθυνση της διασφάλισης της διαφάνειας της λειτουργίας τους. Αυτό συνεπάγεται μια σημαντική αλλαγή νοοτροπίας, η οποία δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί ούτε εν μία νυκτί ούτε μόνο με νομικούς κανόνες.

Είναι σημαντικό να τονιστεί, ωστόσο, ότι η μεγαλύτερη διαφάνεια από μόνη της δεν προσφέρει μια γρήγορη και βέβαιη οδό προς μεγαλύτερη νομιμότητα για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αντιθέτως, βρισκόμαστε αντιμέτωποι με ένα μακρύ, σκληρό μαστίγιο για τη θέσπιση αποτελεσματικών μηχανισμών λογοδοσίας, υποστηριζόμενων από κατάλληλες μορφές διαφάνειας.

Όταν με ακούτε να λέω ότι πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι να αντιμετωπίσουμε ένα μακρύ, σκληρό μαστίγιο, δικαίως θα μαντέψετε ότι είμαι βαθιά επιφυλακτικός σχετικά με την επάρκεια των προτάσεων για μια γρήγορη δημοκρατική λύση, όπως η εκλογή Προέδρου της Ευρώπης σε πανευρωπαϊκή βάση ή η διεξαγωγή ενός πανευρωπαϊκού συνταγματικού δημοψηφίσματος. Τέτοιες ιδέες μου φαίνονται να βάζουν το κάρο μπροστά από το άλογο, για να χρησιμοποιήσω μια καθομιλουμένη έκφραση.

Είμαι, μάλλον, πεπεισμένος ότι δεν υπάρχει εναλλακτική λύση στο μακρύ, σκληρό μαστίγιο. Βρίσκω ενθαρρυντική την πρόοδο που έχει σημειωθεί μέχρι σήμερα και θα ήθελα να πιστεύω ότι ο Διαμεσολαβητής έχει διαδραματίσει τον ρόλο του σε αυτό. Αλλά έχουμε ακόμα δουλειά να κάνουμε. Και είμαι έτοιμος να συμβάλω σε αυτή την κοινή προσπάθεια.

Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας.