Ιστορικό της καταγγελίας

1. Η καταγγέλλουσα είναι εταιρεία που συμμετείχε σε κοινοπραξία η οποία συμμετείχε σε χρηματοδοτούμενο από την ΕΕ έργο στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Μετά την απόφασή της να αποχωρήσει από το έργο, τον Ιούλιο του 2016, η Επιτροπή διόρισε εξωτερικό εμπειρογνώμονα για να εξετάσει τις δαπάνες που είχε ζητήσει. Με βάση τα αποτελέσματα της επανεξέτασης, η Επιτροπή ζήτησε από τον καταγγέλλοντα να επιστρέψει 75 296,25 EUR.

2.  Ο καταγγέλλων θεώρησε ότι η απόφαση της Επιτροπής να ανακτήσει χρήματα ήταν άδικη. Απευθύνθηκε στον Διαμεσολαβητή στις 20 Οκτωβρίου 2017.

Η έρευνα

3. Η Διαμεσολαβήτρια διερεύνησε τη διαδικασία που ακολούθησε η Επιτροπή, η οποία οδήγησε στην απόφασή της να ανακτήσει κονδύλια.

4. Κατά τη διάρκεια της έρευνας, ο Διαμεσολαβητής έλαβε δύο απαντήσεις από την Επιτροπή και παρατηρήσεις από τον καταγγέλλοντα.

Επιχειρήματα που υποβλήθηκαν στον Διαμεσολαβητή

5. Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι η Επιτροπή δεν τον ενημέρωσε με σαφήνεια και εγκαίρως σχετικά με την απόφαση διορισμού εμπειρογνώμονα για την επανεξέταση των δαπανών του. Στον καταγγέλλοντα δόθηκε η δυνατότητα να υποβάλει τις παρατηρήσεις του σχετικά με την επανεξέταση πολύ αργά —αφού ο εμπειρογνώμονας είχε ήδη ολοκληρώσει την έκθεσή του— ενώ ο επικεφαλής της κοινοπραξίας («συντονιστής του έργου») είχε επικοινωνήσει νωρίτερα με τον εμπειρογνώμονα. Κατά συνέπεια, η έκθεση επανεξέτασης βασίστηκε μόνο στις απόψεις του συντονιστή του έργου με τον οποίο ο καταγγέλλων είχε διαφορά ^[1].

6. Ο καταγγέλλων θεώρησε επίσης ότι η Επιτροπή δεν έλαβε υπόψη το οικονομικό πιστοποιητικό που είχε προσκομίσει.

7. Στην απάντησή της προς τη Διαμεσολαβήτρια, η Επιτροπή ανέφερε ότι:

• Η «συμφωνία επιχορήγησης», η οποία καθορίζει τους όρους χρηματοδότησης του έργου, επιτρέπει στην Επιτροπή να ζητήσει τη συνδρομή εξωτερικών εμπειρογνωμόνων για την αξιολόγηση του έργου που επιτελούν οι εκτελούντες το έργο ^[2]. Είχε διορίσει τον εμπειρογνώμονα πριν από την υποβολή της πρώτης έκθεσης για το έργο και δεν έλαβε καμία αντίρρηση από τον συντονιστή ή τον καταγγέλλοντα, αφού ζήτησε από τον συντονιστή του έργου να ενημερώσει σχετικά την κοινοπραξία.
• Η έκθεση του εμπειρογνώμονα βασίστηκε, μεταξύ άλλων, στις δαπάνες που δηλώθηκαν από τον καταγγέλλοντα και στη γνώμη του συντονιστή του έργου. Στις 16 Δεκεμβρίου 2016, η Επιτροπή απέστειλε το σχέδιο έκθεσης στον καταγγέλλοντα και στον συντονιστή του έργου και κάλεσε τον καταγγέλλοντα να υποβάλει τις παρατηρήσεις του (σύμφωνα με τη συμφωνία επιχορήγησης ^[3]), πράγμα που έπραξε ο καταγγέλλων.
•  Η Επιτροπή ανέλυσε το οικονομικό πιστοποιητικό του καταγγέλλοντος και το διαβίβασε στον εμπειρογνώμονα στις 23 Ιανουαρίου 2017.
• Η Επιτροπή έλαβε υπόψη τον ισχυρισμό του καταγγέλλοντος ότι το έργο του δεν είχε επικριθεί κατά τη διάρκεια του έργου. Ωστόσο, ο καταγγέλλων υπέβαλε μόνο μία περιοδική έκθεση πριν από την αποχώρησή του από το έργο. Δεδομένου ότι ο καταγγέλλων δεν είχε ολοκληρώσει μέρος των εργασιών του μέχρι την αποχώρησή του από το έργο, η Επιτροπή δεν μπορούσε να αποδεχθεί το πλήρες ποσό των δαπανών που ζητούσε ο καταγγέλλων.

8. Ο καταγγέλλων εξέφρασε την ανησυχία ότι ο συντονιστής του έργου ενδέχεται να έχει παράσχει στην Επιτροπή εσφαλμένες ή ελλιπείς πληροφορίες. Κατά την άποψη του καταγγέλλοντος, θα έπρεπε να είχε την ευκαιρία να παράσχει πληροφορίες στον εμπειρογνώμονα ταυτόχρονα με τον συντονιστή του έργου. Ο καταγγέλλων δεν ήταν σε θέση να εξακριβώσει ποιες πληροφορίες είχε παράσχει ο συντονιστής του έργου στον εμπειρογνώμονα.

Η αξιολόγηση του Διαμεσολαβητή

9. Σύμφωνα με τη συμφωνία επιχορήγησης, η Επιτροπή όφειλε να ενημερώσει τους «δικαιούχους» του έργου (δηλαδή τους συμμετέχοντες στην υλοποίηση του έργου), πριν από την έναρξη της επανεξέτασης, για την πρόθεσή της να διορίσει εμπειρογνώμονες και για την ταυτότητά τους ^[4]. Η συμφωνία επιχορήγησης καθιστά σαφές ότι ο λόγος για αυτό είναι να δοθεί στους δικαιούχους η δυνατότητα να αμφισβητήσουν τον διορισμό συγκεκριμένου εμπειρογνώμονα για λόγους εμπορικού απορρήτου. Εάν ο δικαιούχος δεν γνωρίζει ότι η Επιτροπή προτίθεται να διορίσει εμπειρογνώμονα και ποιος είναι ο εν λόγω εμπειρογνώμονας, δεν θα είναι σε θέση να αμφισβητήσει τον διορισμό.

10. Ενώ η συμφωνία επιχορήγησης προβλέπει ότι οι «δικαιούχοι» εκπροσωπούνται από τον συντονιστή του έργου ^[5], όταν η Επιτροπή σχεδιάζει εξωτερική αξιολόγηση σχετικά με συγκεκριμένο δικαιούχο, θα ήταν εύλογο να αναμένει ότι θα ενημερώσει τον εν λόγω δικαιούχο απευθείας ταυτόχρονα με τον συντονιστή του έργου. Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται ότι οι δικαιούχοι λαμβάνουν εγκαίρως τις πληροφορίες αυτές, οι οποίες τους αφορούν άμεσα. Εάν ενημερωθεί μόνο ο συντονιστής, οι δικαιούχοι δεν μπορούν να λάβουν εγκαίρως τις πληροφορίες.

11. Στην περίπτωση αυτή, η Επιτροπή ενημέρωσε τον συντονιστή του έργου, και όχι τον καταγγέλλοντα, σχετικά με την πρόθεσή της να διορίσει εμπειρογνώμονα. Ως εκ τούτου, δόθηκε στον συντονιστή του έργου η ευκαιρία να παρουσιάσει τις απόψεις του στον εμπειρογνώμονα πριν από τη δημοσίευση των πορισμάτων της επανεξέτασης. Όπως προαναφέρθηκε, θα ήταν σκόπιμο η Επιτροπή να ενημερώσει τον καταγγέλλοντα ταυτόχρονα με την ενημέρωση του συντονιστή του έργου. Ωστόσο, τα ακόλουθα στοιχεία είναι επίσης σημαντικά για την υπόθεση:

• Από τα στοιχεία που παρασχέθηκαν στον Διαμεσολαβητή προκύπτει ότι, μολονότι ο καταγγέλλων επιχείρησε να αμφισβητήσει τον διορισμό του εμπειρογνώμονα μόλις έλαβε γνώση της ταυτότητάς του, δεν το έπραξε για λόγους εμπορικού απορρήτου.
• Η Επιτροπή απέστειλε το σχέδιο έκθεσης του εμπειρογνώμονα στον καταγγέλλοντα στις 16 Δεκεμβρίου 2016 και τον κάλεσε να υποβάλει τις παρατηρήσεις του έως τις 15 Ιανουαρίου 2017, πράγμα που έπραξε ο καταγγέλλων. Ως εκ τούτου, ο καταγγέλλων είχε την ευκαιρία να γνωστοποιήσει τις απόψεις του και να προβάλει τυχόν αντιρρήσεις πριν η Επιτροπή ολοκληρώσει την αξιολόγησή της.
• Στις 7 Μαρτίου 2017 η Επιτροπή ενημέρωσε τον καταγγέλλοντα για τις σχετικές διατάξεις της συμφωνίας επιχορήγησης όσον αφορά τους τεχνικούς ελέγχους και τις αξιολογήσεις. Ο καταγγέλλων συνέχισε την αλληλογραφία του με την Επιτροπή στη συνέχεια και ήταν σε θέση να προβάλει όλα τα επιχειρήματα που θεωρούσε συναφή για την επανεξέταση.
• Από κανένα στοιχείο του φακέλου δεν προκύπτει ότι η Επιτροπή δεν έλαβε υπόψη την οικονομική κατάσταση και τα επιχειρήματα που προέβαλε ο καταγγέλλων πριν αποφασίσει να ανακτήσει τα κεφάλαια. Επομένως, η απόφαση της Επιτροπής δεν στηριζόταν αποκλειστικά στις απόψεις του συντονιστή του έργου. Επιπλέον, είναι κατανοητό ότι ο εμπειρογνώμονας έλαβε υπόψη τις απόψεις του συντονιστή του έργου, δεδομένου του ειδικού ρόλου του στο έργο ^[6].

12. Μολονότι η Διαμεσολαβήτρια εντόπισε πιθανή αδυναμία στην υπόθεση αυτή, διαπιστώνει συνολικά ότι δεν υπήρξε κακοδιοίκηση. Ωστόσο, για να αποφευχθούν παρόμοιες περιπτώσεις στο μέλλον, θα κάνει μια πρόταση για βελτίωση.

Συμπέρασμα

Βάσει της έρευνας, η Διαμεσολαβήτρια περατώνει την υπόθεση με το ακόλουθο συμπέρασμα:

Δεν υπήρξε κακοδιοίκηση.

Ο καταγγέλλων και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα ενημερωθούν για την απόφαση αυτή.

Πρόταση βελτίωσης

Όταν προτίθεται να εξετάσει τις δραστηριότητες των συμμετεχόντων σε έργο χρηματοδοτούμενο από την ΕΕ από εξωτερικό εμπειρογνώμονα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να ενημερώνει τον/τους συμμετέχοντα/-ες τον/τους οποίο/-ους αφορά η εξέταση μεμονωμένα και εγκαίρως τόσο για τη διαδικασία όσο και για την ταυτότητα του προτεινόμενου εμπειρογνώμονα.

η Έμιλι Ο' Ράιλι

Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής

Στρασβούργο, 25/03/2019

[1] Σύμφωνα με τον καταγγέλλοντα, η Επιτροπή δεν είχε σεβαστεί το «δικαίωμά της ακρόασης» και δεν έλαβε υπόψη την «αρχή της ισότητας των όπλων».

[2] Το άρθρο II.4.9 της συμφωνίας επιχορήγησης έχει ως εξής: «Η Επιτροπή μπορεί να επικουρείται από εξωτερικούς εμπειρογνώμονες στην ανάλυση και αξιολόγηση των εκθέσεων και των παραδοτέων.»

[3] Το άρθρο II.23.8 της συμφωνίας επιχορηγήσεως έχει ως εξής: «Συντάσσεται έκθεση σχετικά με τα αποτελέσματα των λογιστικών ελέγχων και των αξιολογήσεων. Η έκθεση διαβιβάζεται από την Επιτροπή στον ενδιαφερόμενο δικαιούχο, ο οποίος μπορεί να υποβάλει τις παρατηρήσεις του εντός ενός μηνός από την παραλαβή της. Η Επιτροπή μπορεί να αποφασίσει να μην λάβει υπόψη τις παρατηρήσεις που διαβιβάστηκαν μετά την εν λόγω προθεσμία.»

[4] Το άρθρο II.23, παράγραφος 5, ορίζει τα εξής: «Η Επιτροπή μπορεί να επικουρείται σε τεχνικούς ελέγχους και αξιολογήσεις από εξωτερικούς επιστημονικούς ή τεχνολογικούς εμπειρογνώμονες. Πριν από την εκτέλεση του καθήκοντος αξιολόγησης, η Επιτροπή κοινοποιεί στους δικαιούχους την ταυτότητα των διορισμένων εμπειρογνωμόνων. Ο/Οι δικαιούχος/-οι έχει/-ουν το δικαίωμα να αρνηθεί/-ουν τη συμμετοχή συγκεκριμένου εξωτερικού επιστημονικού ή τεχνολογικού εμπειρογνώμονα για λόγους εμπορικού απορρήτου».

[5] Άρθρο II.2.1

[6] Σύμφωνα με το άρθρο II.2.3 στοιχείο δ) της συμφωνίας επιχορήγησης, ο συντονιστής του έργου:

επανεξετάζει τις εκθέσεις για να επαληθεύσει τη συνοχή με τα καθήκοντα του έργου πριν από τη διαβίβασή τους στην Επιτροπή·

ε) παρακολουθεί τη συμμόρφωση των δικαιούχων με τις υποχρεώσεις τους που απορρέουν από την παρούσα συμφωνία επιχορήγησης».