Dziękuję bardzo za przybycie tutaj dzisiaj na to specjalne seminarium na temat roli instytucji rzecznika praw obywatelskich w otwartym rządzie. Cieszę się, że widzę tak wielu z państwa z europejskiej sieci biur rzeczników praw obywatelskich, a także szczególnie cieszę się, że mogę powitać kolegów z OECD, którzy włożyli tak ciężką pracę w otwarte badanie rządowe.

Mam nadzieję, że nie masz zbyt wielu trudności z dostosowaniem się do wrześniowego trybu powrotu do szkoły, chociaż w tym roku normalne letnie przestoje tak naprawdę nie miały miejsca, jeśli chodzi o wydarzenia polityczne i inne.

Ostatnie wydarzenia w amerykańskiej polityce i debata na temat Brexitu wydawały się przebijać przez to, co zwykle - przynajmniej w UE - stosunkowo spokojne sierpniowe tygodnie. Uderzyła mnie również dominacja i powaga dyskusji i debaty na temat wpływu nowych technologii na wszystkie aspekty naszego życia, w tym na sposób prowadzenia polityki i mediacji. Żyjemy w czasach zmiany kursu, ale szybkość i intensywność, a nawet nowość tej zmiany jest dramatyczna.  Ponieważ technologie zmieniają nasz świat i kolonizują duże obszary sfery prywatnej i publicznej, zaufanie do rządu jest niskie; Tradycyjne, centrowe partie polityczne mają problemy z połączeniem się ze swoimi bazami politycznymi, ponieważ same te bazy dzielą się na mniejsze i bardziej podzielone jednostki.

Bardziej skrajne partie czekają na skrzydłach, aby wypełnić próżnię władzy lub przeciągnąć centrum bliżej swoich ideologii. Polityka wydaje się krzykliwa, płytsza nawet czasami okrutna, a media społecznościowe pozwalają na kilka filtrów, które pozwalają na bardziej pełne szacunku i humanitarne zaangażowanie. I jesteśmy karmieni stałym strumieniem - w czasie rzeczywistym za pośrednictwem naszych smartfonów.

Jednak pomimo ciągłego strumienia danych coraz trudniej jest zidentyfikować fakty. Kiedy każdy, kto ma iPhone'a, lub po prostu osoba, która mówi najgłośniej, może wyczarować kontr-prawdy, ludzie ryzykują całkowite dostrojenie.  Można przyjąć ogólne założenie, że rządy i ich administracje nie są warte słuchania; Nie ma już znaczenia, jaka jest prawda.

W tym kontekście podwójnie ważne jest, aby biura rzeczników praw obywatelskich regularnie oceniały, jaka jest nasza rola w zwiększaniu zaufania obywateli do administracji publicznej. Nie możemy zmienić ogólnego kierunku społeczeństw, ale możemy starać się dopilnować, aby osoby odpowiedzialne działały w najlepszym interesie obywateli. Ankieta OECD przeprowadzona w zeszłym roku - którą moje biuro chętnie poparło i którą Alessandro omówi bardziej szczegółowo za chwilę - jest zatem bardzo aktualna. Pokazuje, jak wiele już robią urzędy rzeczników praw obywatelskich w celu promowania otwartego zarządzania i gdzie moglibyśmy zrobić więcej.

Wspomnę o kilku punktach ankiety, które mnie wyróżniały. Wszyscy członkowie europejskiej sieci rzeczników praw obywatelskich dość dobrze radzą sobie z wdrażaniem niektórych praktyk otwartego rządu, takich jak publikowanie swoich decyzji; obecność w mediach społecznościowych oraz promowanie ich pracy i biura - ten ostatni punkt jest często niedoceniany; Rzecznik Praw Obywatelskich ma szansę być skuteczny tylko wtedy, gdy ludzie wiedzą, że mogą zwrócić się do niego.

 Biura rzeczników praw obywatelskich przyczyniają się również do reform zarządzania publicznego w swoich krajach, głównie poprzez poprawę przejrzystości i funkcjonowania sektora publicznego - chociaż, jak zauważono w samym badaniu, biura rzeczników praw obywatelskich zazwyczaj nie traktują tych reform jako otwartego zarządzania. Myślę, że jednym z punktów dobrze poczynionych w sprawozdaniu jest potrzeba promowania umiejętności otwartego rządu, tj. że wiemy, co to jest oraz rozpoznajemy i nazywamy to, kiedy to robimy, ponieważ dobrze robimy to w mniejszym lub większym stopniu.

Ankieta pokazuje również, że brak woli politycznej do zaangażowania rzecznika praw obywatelskich jest postrzegany jako największa przeszkoda w uczestnictwie w krajowym programie otwartego rządu (gdzie taki jest). Co ciekawe, ankieta zauważa również, że może to być tylko postrzeganie. Innymi słowy, chociaż może być tak, że lokalna władza wykonawcza nie jest skłonna zaangażować Rzecznika Praw Obywatelskich, może być również tak, że my sami nie w pełni uznaliśmy rolę, jaką możemy odegrać w promowaniu otwartego rządu.  

Postrzegam otwarty rząd jako coś, czym należy się zająć na kilku frontach - w naszych własnych biurach poprzez promowanie wewnętrznych najlepszych praktyk; w sposób dorozumiany, pozwalając zasadom otwartego rządu informować o tym, jak podchodzimy do skarg i wyraźnie wzywając rządy do praktykowania otwartego rządu. Na szczeblu UE moje biuro zachęcało Komisję Europejską do odgrywania wiodącej roli w Partnerstwie na rzecz Otwartego Rządu.

Ankieta sugeruje, że obawy dotyczące niezależności biur rzeczników praw obywatelskich mogą przyczyniać się do niechęci do angażowania się w tę dziedzinę. Powinniśmy być w stanie przezwyciężyć te obawy, określając z wyprzedzeniem jasne cele i sposób, w jaki chcemy je osiągnąć. Większa rola w promowaniu i monitorowaniu otwartego rządu w kontekście krajowym - i na szczeblu UE w przypadku mojego biura - jeszcze bardziej wzmocniłaby publiczne postrzeganie naszych biur jako proaktywnych zwolenników administracji publicznej przyjaznej obywatelom.

Ankieta zawiera projekt zasad dotyczących roli instytucji rzecznika praw obywatelskich w otwartym rządzie. Pokazują one, w jaki sposób moglibyśmy wspólnie wzmocnić naszą rolę w otwartym rządzie, zarówno wewnętrznie, jak i w ramach krajowych i europejskich rozmów na temat administracji publicznej przyjaznej obywatelom. Będą one przydatną podstawą do przyszłych dyskusji i prac nad tą kwestią.

Dla wielu z Państwa konferencja ta będzie również obejmować wymianę informacji na temat tego, w jaki sposób możemy zacieśnić współpracę między naszymi biurami, czy to poprzez wspólne prowadzenie bardziej równoległych zapytań, organizowanie warsztatów czy wymianę najlepszych praktyk. Podczas gdy wiele zapytań i linii naszej pracy jest unikalnych dla naszego konkretnego kontekstu krajowego lub europejskiego, istnieje kilka obszarów, w których moglibyśmy - i powinniśmy - połączyć naszą zbiorową siłę, aby zwiększyć prawdopodobieństwo dokonania pozytywnych zmian. W ostatnich latach współpracowaliśmy w wielu kwestiach, z których kluczowym jest równoległe dochodzenie w sprawie sposobu, w jaki agencja graniczna UE, Frontex i organy państw członkowskich radzą sobie z migrantami powracającymi do swoich krajów pochodzenia. Współpraca ta zaowocowała mechanizmem składania skarg przez osoby, które uważają, że ich prawa podstawowe zostały naruszone przez Frontex podczas tych działań powrotowych.

 Z niecierpliwością czekam na pomysły, które Pan omówił. Moje biuro przeprowadziło niedawno dochodzenie w sprawie przejrzystości w Radzie Ministrów, gdzie państwa członkowskie kształtują wnioski ustawodawcze. Stwierdziliśmy, że ekspertom - nie mówiąc już o zwykłych obywatelach - bardzo trudno jest dowiedzieć się, w jaki sposób projekt aktu prawnego ewoluuje do ostatecznego stanu. Zwróciliśmy się o rejestrowanie stanowisk państw członkowskich oraz o ograniczenie przez Radę praktyki oznaczania dokumentów jako nieprzeznaczonych do obiegu. Obywatele mają demokratyczne prawo do śledzenia procesu legislacyjnego, a w szczególności do wiedzy na temat stanowiska, jakie ich własne państwo członkowskie przyjęło w odniesieniu do danego prawa.

Nie chcąc uprzedzać Państwa dyskusji, wydaje mi się, że jest miejsce na wspólne inicjatywy w tej dziedzinie - być może ze strony krajowych rzeczników praw obywatelskich badających, w jaki sposób parlamenty narodowe kontrolują lub nie kontrolują prawa UE, a może także sprawdzających, jak przejrzysty jest krajowy proces legislacyjny. Moje dochodzenie w sprawie przejrzystości procesu legislacyjnego na szczeblu UE jest obecnie prowadzone przez Parlament Europejski, który ma nadzieję sporządzić rezolucję w tej sprawie w nadchodzących miesiącach, która ma zostać zakończona na długo przed majowymi wyborami do UE.

Życzę panu bardzo owocnego seminarium, a teraz przekażę pana Alessandro w celu bliższego przyjrzenia się sondażowi na temat otwartego rządu.

Dziękuję.