Hartelijk dank dat u hier vandaag bent gekomen voor dit speciale seminar over de rol van ombudsinstellingen in de open overheid. Het verheugt mij dat zovelen van u afkomstig zijn van het Europees netwerk van ombudsmannen en ik ben ook bijzonder verheugd de OESO-collega's te mogen verwelkomen die zo hard hebben gewerkt aan de open overheidsenquête.

Ik hoop dat je niet al te veel moeite hebt om je aan te passen aan de back-to-school-modus van september, hoewel dit jaar de normale zomerstilstand niet echt plaatsvond als het ging om politieke en andere gebeurtenissen.

De laatste ontwikkelingen in de Amerikaanse politiek en het Brexit-debat leken door te dringen in wat normaal - althans in de EU - relatief rustige augustusweken zijn. Ik werd ook getroffen door de dominantie en de ernst van de discussies en het debat over de impact van nieuwe technologieën op alle aspecten van ons leven, waaronder de manier waarop de politiek wordt gevoerd en bemiddeld. We leven in een tijd van verandering van koers, maar de snelheid en intensiteit en zelfs nieuwheid van die verandering is dramatisch.  Aangezien technologieën onze wereld hervormen en grote delen van de private en publieke sfeer koloniseren, is het vertrouwen in de overheid laag; en traditionele, centristische politieke partijen hebben moeite om verbinding te maken met hun politieke bases, omdat die bases zelf versplinteren in kleinere en meer verdeelde eenheden.

Meer extreme partijen wachten in de vleugels om het machtsvacuüm te vullen of om het centrum dichter bij hun ideologieën te slepen. Politiek lijkt shriller, oppervlakkiger, soms zelfs wreed met sociale media die weinig filters toestaan die een meer respectvolle en humane betrokkenheid mogelijk maken. En we krijgen er een gestage stroom van - in realtime via onze smartphones.

Maar ondanks de constante stroom van gegevens, wordt het steeds moeilijker om de werkelijke feiten te identificeren. Wanneer tegenwaarheden kunnen worden opgeroepen door iedereen met een iPhone - of gewoon door de persoon die het hardst spreekt - lopen mensen het risico zich volledig af te stemmen.  Er kan algemeen van worden uitgegaan dat regeringen en hun administraties niet de moeite waard zijn om naar te luisteren; Het maakt niet meer uit wat de waarheid is.

Tegen deze achtergrond is het dubbel zo belangrijk dat ombudsbureaus regelmatig evalueren wat onze rol is bij het vergroten van het vertrouwen van burgers in overheidsdiensten. We kunnen de algemene richting van samenlevingen niet veranderen, maar we kunnen proberen ervoor te zorgen dat de verantwoordelijken handelen met de belangen van de burgers in het achterhoofd. De enquête die de OESO vorig jaar heeft uitgevoerd - die mijn kantoor graag heeft gesteund en waar Alessandro u binnenkort meer over zal vertellen - komt dan ook op het juiste moment. Het laat zien hoeveel bureaus van ombudsmannen al doen om open bestuur te bevorderen en waar we meer kunnen doen.

Ik zal een paar van de enquêtepunten noemen die voor mij opvielen. Als geheel doen de leden van het Europees netwerk van ombudsmannen het vrij goed bij de uitvoering van een aantal open overheidspraktijken, zoals het publiceren van hun besluiten; aanwezig zijn op sociale media en hun werk en kantoor promoten - dit laatste punt wordt vaak onderschat; Een ombudsman heeft alleen een kans om effectief te zijn als mensen weten dat ze zich tot hem of haar kunnen wenden.

 De bureaus van de ombudsman dragen ook bij tot de hervormingen van het openbaar bestuur in hun land, voornamelijk door de transparantie en de uitvoering van de overheidssector te verbeteren - hoewel, zoals uit de enquête zelf blijkt, de bureaus van de ombudsman deze hervormingen doorgaans niet als open bestuur omschrijven. Ik denk dat een goed punt in het verslag de noodzaak is om open overheidsgeletterdheid te bevorderen, d.w.z. dat we weten wat het is en het herkennen en benoemen wanneer we het doen, omdat we het in mindere of grotere mate goed doen.

Uit de enquête blijkt ook dat een gebrek aan politieke wil om de ombudsman te betrekken wordt gezien als het grootste obstakel voor deelname aan de nationale open regeringsagenda (waar die er is). Interessant is dat de enquête ook opmerkt dat dit misschien alleen een perceptie is. Met andere woorden, hoewel het zou kunnen zijn dat de lokale uitvoerende macht niet bereid is om de Ombudsman erbij te betrekken, zou het ook kunnen zijn dat we zelf niet volledig hebben erkend welke rol we kunnen spelen bij het bevorderen van een open overheid.  

Ik zie open overheid als iets dat op verschillende fronten moet worden aangepakt - binnen onze eigen kantoren door interne beste praktijken te bevorderen; impliciet door de principes van open overheid te laten informeren hoe we klachten benaderen en expliciet door overheden op te roepen open overheid in praktijk te brengen. Op EU-niveau heeft mijn bureau de Europese Commissie aangemoedigd om een leidende rol te spelen in het Open Government Partnership.

Uit het onderzoek blijkt dat bezorgdheid over de onafhankelijkheid van de bureaus van ombudsmannen kan bijdragen tot terughoudendheid om zich op dit gebied te bemoeien. We moeten deze zorgen kunnen overwinnen door vooraf duidelijke doelstellingen vast te stellen en te bepalen hoe we deze willen bereiken. Een sterkere rol bij het bevorderen en monitoren van open bestuur in de nationale context - en op EU-niveau voor mijn kantoor - zou de publieke perceptie van onze kantoren als proactieve voorstanders van burgervriendelijke overheidsdiensten verder versterken.

De enquête bevat ontwerpbeginselen over de rol van ombudsinstellingen in de open overheid. Ze laten zien hoe we gezamenlijk onze rol in open bestuur kunnen versterken, zowel intern als in het kader van nationale - en Europese - gesprekken over burgervriendelijke overheidsdiensten. Zij zullen een nuttige basis vormen voor toekomstige besprekingen en werkzaamheden op dit gebied.

Voor velen van u zal deze conferentie ook uitwisselingen omvatten over hoe we de samenwerking tussen onze kantoren kunnen vergroten door samen meer parallelle onderzoeken uit te voeren, workshops te organiseren of beste praktijken uit te wisselen. Hoewel veel vragen en lijnen van ons werk uniek zijn voor onze specifieke nationale of Europese context, zijn er verschillende gebieden waarop we onze collectieve kracht kunnen - en moeten - combineren om de kans op positieve verandering te vergroten. We hebben de afgelopen jaren op veel gebieden samengewerkt, waaronder het parallelle onderzoek naar de manier waarop het grensagentschap van de EU, Frontex en de autoriteiten van de lidstaten omgaan met terugkerende migranten naar hun land van herkomst. Deze samenwerking heeft geresulteerd in een klachtenmechanisme voor degenen die van mening zijn dat hun grondrechten tijdens deze terugkeeracties door Frontex zijn geschonden.

 Ik ben erg benieuwd naar de ideeën die u hebt besproken. Mijn bureau heeft onlangs een onderzoek ingesteld naar de transparantie in de Raad van Ministers, waar de lidstaten wetgevingsvoorstellen opstellen. Wij constateerden dat het voor deskundigen - laat staan gewone burgers - erg moeilijk is om te weten hoe een wetsontwerp zich ontwikkelt tot de definitieve stand van zaken. Wij hebben gevraagd dat de standpunten van de lidstaten worden vastgelegd en dat de Raad zijn praktijk van het markeren van documenten als niet voor verspreiding bestemd beteugelt. Burgers hebben het democratische recht om een wetgevingsproces te volgen en met name om te weten welk standpunt hun eigen lidstaat ten aanzien van een bepaalde wet heeft ingenomen.

Zonder vooruit te willen lopen op uw discussies, lijkt het mij dat er ruimte is voor gemeenschappelijke initiatieven op dit gebied - misschien met nationale ombudsmannen die onderzoeken hoe nationale parlementen de EU-wetgeving wel of niet controleren, of misschien ook kijken naar hoe transparant het nationale wetgevingsproces is. Mijn onderzoek naar de transparantie van het wetgevingsproces op EU-niveau ligt nu bij het Europees Parlement, dat er de komende maanden een resolutie over hoopt op te stellen, die ruim vóór de EU-verkiezingen in mei moet worden afgerond.

Ik wens u een zeer vruchtbaar seminar en ik zal u nu overhandigen aan Alessandro voor een nadere blik op de enquête over open overheid.

Bedankt.