1 Introduzzjoni

Ninsab kuntent li għandi din l-opportunità li nippreżentalek ir-rwol tal-Ombudsman Ewropew, u li niskambja l-fehmiet tiegħek dwar kif l-Ombudsman jista' jgħinek fil-ħidma tiegħek.

Wieħed mill-kompiti ewlenin li nara għall-Ombudsman Ewropew huwa li jilħaq kemm jista' jkun lill-istituzzjonijiet u lill-korpi l-oħra tal-Unjoni Ewropea, u lill-kumpaniji, lill-assoċjazzjonijiet, jew liċ-ċittadini li għandhom kuntatt mal-istituzzjonijiet jew mal-korpi Ewropej, li jispjegalhom xogħli u li jiġġenera għarfien u fiduċja fl-amministrazzjoni tal-Unjoni.

L-Ombudsman mhuwiex biss mekkaniżmu estern ta' kontroll, iżda wkoll sors ta' informazzjoni u riżorsa rikka li fuqha tista' tibbaża l-amministrazzjoni biex tgħin iżżid il-kwalità tal-operat u l-prestazzjoni tagħha u ttejjeb ir-relazzjonijiet maċ-ċittadini.

Sabiex jintlaħaq dan l-għan, iltqajt mal-Kulleġġ tal-Kummissarji, mad-Diretturi Ġenerali tal-Kummissjoni, mad-Delegazzjonijiet tal-Kummissjoni kull meta nżur Stat Membru, u mar-Rappreżentanzi esterni fil-pajjiżi kandidati, kif ukoll ħadt sehem f’ħafna seminars u konferenzi organizzati mill-Kummissjoni.

Il-messaġġ ewlieni li nixtieq inwassallek illum huwa li l-ilmenti lill-Ombudsman għandhom jitqiesu bħala opportunità, mhux bħala theddida - u li, konsegwentement, l-Ombudsman u l-istituzzjonijiet u l-korpi Ewropej jistgħu jaġixxu fi sħubija biex itejbu l-kwalità tal-amministrazzjoni u jsaħħu r-relazzjonijiet maċ-ċittadini.

Il-messaġġ li l-ilmenti huma opportunità mhux theddida jista 'jidher lilek bħal slogan vojt. Mhux hekk. I tfisser dan.

Biex nipprova nikkonvinċik dwar dan, l-ewwel se nitkellem fil-qosor dwar il-prinċipji li fuqhom huma bbażati l-istituzzjonijiet tal-ombudsman b’mod ġenerali.

Imbagħad se nispjega kif l-attivitajiet tiegħi bħala Ombudsman Ewropew jikkomplementaw dawk tal-Qrati, kemm fir-reazzjoni għall-ilmenti kif ukoll billi nkun proattiv f’għadd ta’ modi.

Fl-aħħar nett, se nċaqlaq il-perspettiva u nipprova nħares lejn il-ħidma tiegħi mill-perspettiva tal-istituzzjonijiet u l-korpi Ewropej.

2 X'inhu Ombudsman?

L-ombudsman huwa mekkaniżmu indipendenti u estern li jittratta l-ilmenti kontra l-awtoritajiet pubbliċi.

L-ewwel Ombudsman tad-dinja ġie stabbilit fl-Iżvezja fl-1809.

Matul it-tieni nofs tas-seklu għoxrin, l-istituzzjoni nfirxet globalment. F’xi pajjiżi, l-ombudsman jitqies primarjament bħala mod kif il-burokraziji pubbliċi jsiru aktar reattivi għaċ-ċittadini. F’oħrajn, l-enfasi ewlenija hija fuq id-drittijiet tal-bniedem.

Għall-kuntrarju ta’ qorti, ombudsman normalment ma jkollu l-ebda setgħa li jieħu deċiżjonijiet legalment vinkolanti. L-istituzzjoni hija “une magistrature d’influence”. Jiġifieri, l-awtorità tagħha hija morali u l-effettività tagħha tiddependi fuq li tkun dimostrabbli imparzjali u mhux partiġġjana, sabiex jistħoqqilha, u tirbaħ, il-fiduċja kemm tal-ilmentaturi kif ukoll tal-amministrazzjoni.

Din hija r-raġuni għall-indipendenza li tikkostitwixxi parti indispensabbli mill-arkitettura tal-istituzzjoni tal-ombudsman. F'sistemi kostituzzjonali fejn l-iskrutinju parlamentari tal-Eżekuttiv huwa żviluppat sew, din l-indipendenza spiss tiġi żgurata permezz ta' relazzjoni privileġġata mal-leġiżlatura.

Il-fatt li ombudsman jista’ biss jipperswadi, mhux iġiegħel, jagħmilha possibbli għall-istituzzjoni li tikkomplementa l-qrati b’diversi modi.

B’mod speċifiku, meta jirreaġixxi għall-ilmenti, ombudsman jista’ japplika kriterji ta’ rieżami usa’, ikun aktar aċċessibbli, u juża proċeduri aktar flessibbli minn qorti.

L-Ombudsman jista' wkoll ikun proattiv b'modi li ma jkunux possibbli għal qorti.

Se nispjega dawn il-punti b’referenza speċifika għall-istituzzjoni tiegħi stess, l-Ombudsman Ewropew.

3 L-Ombudsman Ewropew

L-Ombudsman Ewropew inħoloq bit-Trattat ta' Maastricht, li stabbilixxa ċ-ċittadinanza tal-Unjoni.

Wieħed mid-drittijiet taċ-ċittadini tal-Unjoni huwa li jilmentaw mal-Ombudsman dwar amministrazzjoni ħażina fl-attivitajiet tal-Istituzzjonijiet u l-korpi tal-UE, bl-eċċezzjoni tal-Qrati meta jaġixxu fir-rwol ġudizzjarju tagħhom.

Kif spjegajt, l-indipendenza hija vitali għall-kredibbiltà tiegħi bħala Ombudsman. Fil-każ tiegħi, garanzija istituzzjonali ewlenija ta’ indipendenza hija li niġi elett mill-Parlament Ewropew u nindirizza r-rapporti tiegħi lill-Parlament.

Nagħmel inkjesti dwar amministrazzjoni ħażina possibbli abbażi ta’ lmenti minn ċittadini u residenti tal-Unjoni, minn negozji u organizzazzjonijiet oħra rreġistrati fl-Unjoni, jew fuq inizjattiva tiegħi stess.

L-ilmenti li nirċievi jikkonċernaw kważi l-firxa sħiħa ta’ attivitajiet tal-istituzzjonijiet u l-korpi tal-Unjoni, iżda ħames suġġetti għandhom it-tendenza li jerġgħu jseħħu l-aktar ta’ spiss.

1 Nuqqas ta’ tweġiba għall-korrispondenza

Normalment, l-aktar ilmenti faċli biex jiġu solvuti huma dawk dwar in-nuqqas ta’ tweġiba għall-korrispondenza. Fil-biċċa l-kbira tal-każijiet, il-persunal tiegħi jirnexxielu jikseb tweġiba fil-pront mill-istituzzjoni jew mill-korp u l-każ imbagħad jingħalaq bħala solvut.

Jekk l-ilmentatur ma jkunx sodisfatt bis-sustanza tat-tweġiba, huwa jkollu l-opportunità li jerġa’ lura għal ilment ġdid.

2 Nuqqas ta' trasparenza

L-ilmenti dwar in-nuqqas ta’ trasparenza huma l-akbar kategorija unika, li jirrappreżentaw madwar 25 % tal-inkjesti totali.

Il-biċċa l-kbira ta’ dawn l-ilmenti jikkonċernaw il-mod li bih il-Kummissjoni jew il-Kunsill japplikaw ir-Regolament 1049/2001 dwar l-aċċess għad-dokumenti.

It-trasparenza tinkludi l-aċċess għall-informazzjoni kif ukoll għad-dokumenti.

Il-komunikazzjoni maċ-ċittadini bil-lingwa tagħhom stess hija wkoll aspett tat-trasparenza. Qed nirċievi għadd dejjem jikber ta’ lmenti dwar dan is-suġġett, li se nerġa’ niġi għalihom aktar tard.

3 Ir-rwol tal-Kummissjoni fl-investigazzjoni ta' attivitajiet illegali possibbli

It-tielet kategorija ta’ lmenti tikkonsisti f’dawk li jikkonċernaw l-investigazzjonijiet tal-Kummissjoni dwar attivitajiet possibbilment illegali.

Dawn l-ilmenti ġejjin prinċipalment minn persuni li lmentaw mal-Kummissjoni dwar ksur minn Stat Membru u li mhumiex sodisfatti bit-trattament tal-kwistjoni mill-Kummissjoni.

Madankollu, hemm ukoll ilmenti dwar il-proċeduri tal-antitrust u tal-antidumping, kif ukoll għadd dejjem akbar ta’ lmenti kontra l-Uffiċċju Ewropew Kontra l-Frodi OLAF.

4 Kuntratti u għotjiet

Kategorija kbira oħra tikkonsisti f’ilmenti dwar il-mod kif jingħataw il-kuntratti u l-għotjiet, jew it-twettiq tal-obbligi skont kuntratt, jew ftehim ta’ għotja.

Ħafna każijiet bħal dawn jibdew b'allegazzjoni ta' nuqqas ta' ħlas.

F’xi każijiet, l-inkjesta turi li l-problema hija d-dewmien amministrattiv biex isir pagament li huwa dovut b’mod ċar.

F’każijiet oħra, il-kwistjoni reali tirriżulta li hija tilwima, jew dwar l-adegwatezza tal-prestazzjoni tal-kuntrattur jew tad-detentur tal-għotja, jew dwar il-konformità mar-rekwiżiti tar-rapportar finanzjarju u tal-awditjar.

Fil-każ ta’ allegazzjoni ta’ ksur ta’ kuntratt, nillimita l-inkjesta tiegħi biex neżamina jekk l-istituzzjoni jew l-entità Komunitarja pprovdietx rendikont koerenti u raġonevoli tal-bażi legali għall-azzjonijiet tagħha u tar-raġunijiet għaliex hija temmen li l-fehma tagħha dwar il-pożizzjoni kuntrattwali hija ġġustifikata.

Punt importanti li nixtieq nenfasizza huwa li, meta tinqala’ tilwima bħala riżultat ta’ kuntratt, mhuwiex biżżejjed għall-Kummissjoni li tgħid “m’aħniex parti fil-kuntratt”. Dan il-fatt huwa rilevanti, iżda ma jeħlisx lill-Kummissjoni mid-dmir ġenerali tagħha li taġixxi b’mod ġust u raġonevoli, pereżempju fir-rigward tas-subappaltaturi u tal-esperti rreklutati mis-subappaltaturi. Ser niżviluppa dan il-punt f’aktar dettall aktar tard.

5 Kwistjonijiet tal-persunal

Fl-aħħar nett, hemm ilmenti dwar kwistjonijiet tal-persunal. Din il-kategorija tinkludi kemm ilmenti minn persunal eżistenti kif ukoll ilmenti dwar ir-reklutaġġ ta’ persunal ġdid.

Relex

Il-każijiet li jikkonċernaw ir-RELEX jittrattaw firxa ta' kwistjonijiet inkluż in-nuqqas ta' tweġiba liċ-ċittadini, talbiet għal kumpens, problemi li nqalgħu fil-qafas tas-sejħiet għall-offerti, ħlasijiet tard, ir-rispett għall-klawsola tad-drittijiet tal-bniedem, u kwistjonijiet tal-persunal, inkluż ir-reklutaġġ. Hemm ukoll kwistjonijiet relatati ma’ ditti ta’ konsulenza u impjegati potenzjali ta’ dawn id-ditti, jew is-sottokuntratturi tagħhom.

4 L-Ombudsman bħala alternattiva għall-qrati

Kif semmejt iktar ’il fuq, ir-rwol tal-ombudsman huwa li jipperswadi, u mhux li jġiegħel.

Fil-kuntest tal-Unjoni Ewropea, dan jagħmilha possibbli għalija li nikkomplementa l-qrati Komunitarji billi nipprovdi mod alternattiv ta’ soluzzjoni ta’ tilwim li għandu proċeduri iktar flessibbli, huwa iktar aċċessibbli u japplika kriterju ta’ stħarriġ iktar wiesa’. Ser nispjega dawn il-punti, billi nibda bil-proċeduri.

4.1 Proċeduri flessibbli

Il-fatt li jsir ilment lill-Ombudsman jiftaħ il-possibbiltà li tinstab soluzzjoni aċċettabbli għaż-żewġ naħat.

L-istituzzjoni jew il-korp jistgħu jieħdu l-inizjattiva li jsolvu lment, xi drabi b’inkoraġġiment minni, bħal fil-każ ta’ każijiet dwar korrispondenza mhux imwieġba u każijiet oħra fejn nara opportunità li niffaċilita soluzzjoni rapida tal-problema.

Meta l-inkjesta tiegħi turi li jista 'jkun hemm amministrazzjoni ħażina, nipprova nikseb soluzzjoni amikevoli, jekk possibbli.

Bħala definizzjoni, soluzzjoni amikevoli hija eżitu li jissodisfa kemm lill-ilmentatur kif ukoll lill-istituzzjoni jew lill-korp li kontrihom ikun indirizzat l-ilment.

Fil-prattika, jew nifformula suġġeriment konkret li nemmen li jista’ jkun aċċettabbli kemm għall-istituzzjoni kif ukoll għall-ilmentatur, jew nistieden lill-istituzzjoni nnifisha tagħmel proposta raġonevoli.

F'xi każijiet, apoloġija sempliċi tista 'tgħin biex ittejjeb ir-relazzjonijiet mal-ilmentatur, jew saħansitra tissodisfah kompletament. Anki jekk dan ma jkunx il-każ, il-fatt li l-istituzzjoni jew il-korp ikunu vvolontarjaw apoloġija sinċiera f'każ iżolat ta' amministrazzjoni ħażina, mingħajr implikazzjonijiet sistemiċi, spiss iwassal lill-Ombudsman biex jiddeċiedi li l-ebda investigazzjoni ulterjuri ma tkun ġustifikata.

L-apoloġizzazzjoni mhijiex dejjem faċli, mhux l-inqas minħabba li l-avukati xi kultant jinkwetaw li apoloġija tista’ tinftiehem bħala ammissjoni ta’ tort u timplika responsabbiltà fid-danni.

F’xi ġurisdizzjonijiet tal-liġi komuni, il-leġiżlazzjoni tipprevedi speċifikament li apoloġija minn korp pubbliku ma għandhiex tiġi interpretata bħala ammissjoni ta’ responsabbiltà.

Infaħħar l-idea wara tali leġiżlazzjoni, iżda ninsab konvint li, anki fin-nuqqas tagħha, tista’ tingħata apoloġija għal ħafna żbalji amministrattivi mingħajr ir-riskju ta’ responsabbiltà. Wara kollox, l-iżbalji inevitabbilment iseħħu fi kwalunkwe amministrazzjoni u r-rikonoxximent u l-korrezzjoni ta’ żball ma humiex neċessarjament l-ammissjoni ta’ tort.

Meta l-ilmentatur ikun ġarrab telf materjali, xi drabi nipproponi li ssir offerta raġonevoli ta’ kumpens. Naturalment, kull offerta bħal din issir ex gratia: jiġifieri, mingħajr ammissjoni ta’ responsabbiltà legali u mingħajr ma jinħoloq preċedent.

Ngħid “naturalment” għaliex il-kwistjoni ma hijiex jekk l-ilmentatur setax jikseb id-danni billi jmur il-qorti, iżda kif jirrettifika każ ta’ amministrazzjoni ħażina billi jagħti lil istituzzjoni l-opportunità li tistabbilixxi l-affarijiet b’inizjattiva tagħha stess.

Meta istituzzjoni jew korp jaċċetta proposta għal soluzzjoni amikevoli, dejjem nipprova nippreżenta l-każ pubblikament bl-aktar mod pożittiv possibbli.

4.2 Aċċessibbiltà

Fir-rigward tal-aċċessibbiltà tal-Ombudsman, ma hemm l-ebda spiża finanzjarja involuta biex isir ilment u ma hemmx bżonn li wieħed ikun rappreżentat legalment.

Barra minn hekk, l-ilmenti lill-Ombudsman jistgħu jsiru f’ħafna sitwazzjonijiet fejn ma jkunx possibbli li jitressaq rikors għal annullament quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja. Ippermettuli nagħtik żewġ eżempji biex nuri l-punt.

F'Ottubru 2005, għamilt Rapport Speċjali lill-Parlament Ewropew dwar il-ftuħ tal-laqgħat leġiżlattivi tal-Kunsill.

Is-sena l-oħra, għamilt Rapport Speċjali ieħor lill-Parlament dwar l-għażla tal-lingwi fuq is-siti web tal-Presidenza tal-Kunsill.

Huwa diffiċli li wieħed jimmaġina kif il-lanjanti setgħu jressqu proċeduri dwar wieħed minn dawn is-suġġetti quddiem il-Qrati Komunitarji.

4.3 Il-kriterju ta' reviżjoni: “amministrazzjoni ħażina”

Issa li ndur għall-kriterji li japplika l-Ombudsman, it-Trattat jgħidli biex ninvestiga f’“amministrazzjoni ħażina”, iżda ma jispjegax x’inhi.

Fl-1996, il-Parlament Ewropew talab definizzjoni u l-Ombudsman offra dan li ġej: “amministrazzjoniħażina sseħħ meta korp pubbliku jonqos milli jaġixxi f’konformità ma’ regola jew prinċipju li jkunu vinkolanti għalih”.

Fil-prattika, tliet tipi ta’ falliment jistgħu jwasslu għal sejba ta’ amministrazzjoni ħażina:

1. nuqqas ta’ rispett ta’ regola jew prinċipju legali;
2. nuqqas ta’ rispett tal-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba;
3. nuqqas ta' rispett għad-drittijiet tal-bniedem jew id-drittijiet fundamentali.

Ir-rekwiżiti ta’ amministrazzjoni tajba jinkludu:

• jaġixxu b'mod ġust u raġonevoli;
• Jaġixxu bir-reqqa;
• Jaġixxu b’mod konsistenti u f’konformità mal-politiki stabbiliti;
• Il-kunsiderazzjoni u l-ibbilanċjar tal-interessi kollha involuti;
• L-evitar ta’ dewmien bla bżonn;
• Li tkun korteżija u ta’ għajnuna, kif ukoll sensittiva għaċ-ċirkostanzi, għall-ħtiġijiet u għall-preferenzi individwali;
• Ir-rikonoxximent tal-iżbalji u t-teħid ta’ azzjoni biex il-kwistjoni tiġi korretta;
• Li tkun miftuħ u trasparenti; u
• It-tfittxija għal titjib kontinwu.

Hemm livell għoli ta’ trikkib bejn ir-regoli u l-prinċipji legali u l-prinċipji ta’ amministrazzjoni tajba.

Madankollu, dawn mhumiex kompletament identiċi, minħabba li l-amministrazzjoni tajba hija bbażata fuq l-idea li l-amministrazzjoni teżisti biex taqdi liċ-ċittadini. Istituzzjoni li fiha hemm kultura ta’ servizz għaċ-ċittadini, naturalment, tirrispetta d-drittijiet legali, iżda tfittex ukoll li tagħmel aktar milli sempliċiment tevita l-illegalità.

Dan jimplika li, filwaqt li att illegali huwa dejjem amministrazzjoni ħażina, il-kuntrarju mhuwiex minnu: jista' jkun hemm amministrazzjoni ħażina anke jekk l-istituzzjoni jew il-korp ma jkunux aġixxew b'mod illegali. Jew, kif inħobb inpoġġiha, hemm “ħajja lil hinn mil-legalità”.

Wieħed mill-istrumenti li nuża biex nippromwovi kultura ta’ servizz huwa l-Kodiċi Ewropew ta’ Mġiba Amministrattiva Tajba. Jekk tħares lejn il-Kodiċi, issib drittijiet u prinċipji legali, bħall-proporzjonalità, id-dritt li tinstema’, u l-aspettattivi leġittimi.

Issib ukoll il-ġustizzja, ir-raġonevolezza, l-għajnuna u l-korteżija. Dawn ma humiex neċessarjament obbligi legali, bħala tali, iżda jifformaw parti essenzjali minn kultura ta’ servizz.

Dispożizzjonijiet simili jeżistu fil-kodiċijiet adottati mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni.

Fil-fatt, ikun sorprendenti jekk il-prinċipji ta’ amministrazzjoni tajba ma jkunux l-istess fil-firxa kollha tal-istituzzjonijiet u l-korpi tal-Unjoni.

5 Il-ħidma proattiva tal-Ombudsman

Ippermettuli issa ngħaddi mill-funzjoni reattiva li nittratta l-ilmenti, għan-naħa proattiva tal-ħidma tiegħi.

Fil-fatt, kif ser nispjega, hemm sinerġija qawwija bejn il-modi reattivi u proattivi.

5.1 Kummenti oħra

Pereżempju, jekk l-inkjesta tiegħi dwar ilment tiżvela opportunità għall-istituzzjoni jew għall-korp biex itejbu l-kwalità tal-amministrazzjoni tagħhom fil-futur, niġbed l-attenzjoni għaliha fid-deċiżjoni tal-għeluq tiegħi, permezz ta’ dik li tissejjaħ “rimarka ulterjuri”.

5.2 Investigazzjonijiet fuq inizjattiva proprja

Kif semmejt qabel, it-Trattat jagħtini s-setgħa li nwettaq inkjesti fuq inizjattiva tiegħi stess kif ukoll bi tweġiba għall-ilmenti. L-inkjesta fuq inizjattiva proprja hija strument proattiv importanti ieħor.

Wieħed mill-għanijiet li għalihom nuża dawn l-inkjesti huwa li ninvestiga amministrazzjoni ħażina sistemika possibbli. Hawnhekk ukoll, hemm sinerġija qawwija bejn il-modi reattivi u proattivi, minħabba li serje ta’ lmenti dwar l-istess suġġett spiss jipprovdu l-ewwel ħjiel li jista’ jkun hemm problema sistemika.

Xi inkjesti sistemiċi fuq inizjattiva proprja jikkonċernaw istituzzjoni jew korp speċifiku, normalment il-Kummissjoni. Oħrajn jikkonċernaw kwistjonijiet ta’ prinċipju li jaffettwaw l-istituzzjonijiet u l-korpi kollha.

Qed infittex ukoll li nxerred l-aħjar prattika billi nenfasizza fir-Rapport Annwali tiegħi għadd ta’ “każijiet stilel”, li juru li l-istituzzjonijiet u l-korpi kkonċernati huma sensittivi għall-ħtieġa ta’ kultura ta’ servizz għaċ-ċittadini.

5.3 Kooperazzjoni permezz tan-Netwerk Ewropew tal-Ombudsmen

Aspett importanti ieħor tal-ħidma proattiva tiegħi huwa l-kooperazzjoni mill-qrib mal-ombudsmen fl-Istati Membri li minnhom 25 għandhom ombudsmen fil-livell nazzjonali.

Fil-Ġermanja, il-funzjoni tal-ombudsman fil-livell federali titwettaq mill-Kumitat għall-Petizzjonijiet tal-Bundestag, filwaqt li fl-Italja hemm ombudsmen fil-livell reġjonali biss.

Aħna lkoll konnessi permezz tan-Netwerk Ewropew tal-Ombudsmen.

In-Network jgħin biex jiġi żgurat li l-ilmenti jiġu diretti malajr lejn l-ombudsman it-tajjeb: l-Ombudsman Ewropew għall-ilmenti kontra l-istituzzjonijiet u l-korpi tal-Unjoni u l-ombudsman nazzjonali, jew reġjonali rilevanti għall-ilmenti li jikkonċernaw l-applikazzjoni tal-liġi tal-UE fl-Istati Membri.

In-Netwerk jaqsam ukoll informazzjoni dwar l-iżviluppi fil-liġi tal-UE u jgħin fl-identifikazzjoni u t-tixrid tal-aħjar prattika fost il-Komunità tal-ombudsman fl-Ewropa.

Il-Kodiċi Ewropew ta’ Mġiba Amministrattiva Tajba huwa partikolarment importanti f’dan ir-rigward.

Ipproduċejna edizzjoni ġdida tal-Kodiċi f’26 lingwa u qassamna aktar minn 100 000 kopja madwar l-Ewropa u l-bqija tad-Dinja.

Il-Kodiċi rċieva rikonoxximent wiesa’, fl-Istati Membri u fil-pajjiżi kandidati, fil-Kunsill tal-Ewropa u bnadi oħra u ħafna ombudsmen fin-Netwerk jużawh bħala riżorsa biex jgħinu fit-titjib tal-kwalità tal-amministrazzjonijiet li jissorveljaw.

Hija, bi kwalunkwe miżura, storja Ewropea ta' suċċess u waħda li fuqha beħsiebna nibnu, f'kooperazzjoni mal-membri l-oħra tan-Netwerk.

6 Ir-rwol doppju tal-Ombudsman

Issa nixtieq nipprova nagħmel xi ħaġa li hija pjuttost diffiċli, iżda wkoll importanti ħafna: jiġifieri, li nqiegħed lili nnifsi fiż-żarbun tan-nies fi tmiem l-attività tal-Ombudsman.

B'mod speċifiku, l-Ombudsman kif iħares mill-perspettiva tiegħek?

6.1 Kontroll estern

L-ewwel nett, l-Ombudsman huwa, naturalment, forma ta’ superviżjoni esterna. Ir-rispons għal dawn id-domandi esterni huwa intensiv fir-riżorsi u jista’ jidher bħala distrazzjoni minn objettivi importanti oħra ta’ ġestjoni.

Fil-każ tal-Ombudsman, hemm fattur addizzjonali. Min-natura tagħhom, l-ilmentaturi huma persuni li mhumiex kuntenti u mhumiex sodisfatti. Xi ħadd li jkun impressjonat b'mod favorevoli bil-kwalità tax-xogħol tiegħek x'aktarx li ma jaħsibx li jikkuntattja lill-Ombudsman biex ifaħħark.

Għalhekk mhuwiex sorprendenti jekk l-Ombudsman xi drabi jitqies bħala l-portatur ta' aħbarijiet ħżiena, jekk mhux aħbarijiet ħżiena quddiem il-qorti.

Ippermettuli nassigurakom li xi kultant nikseb stampa pożittiva tagħkom, anke permezz tal-ilmenti. Pereżempju, ilmentatur wieħed allega aktar kmieni din is-sena li istituzzjoni kienet ittrattat il-korrispondenza tagħha b’mod “arroganti u mhux meqjus”. Staqsejt lill-ilmentatur għal kopja tal-ittra tal-istituzzjoni u fil-fehma tiegħi din kienet tweġiba perfettament raġonevoli u utli. Għalhekk għidt lill-ilmentatur li ma sibt l-ebda raġuni għal inkjesta u ma ddejjaqtx lill-istituzzjoni bil-kwistjoni.

6.2 Riżorsa għar-Rappreżentanzi esterni

L-ewwel nett, madankollu, nixtieq nenfasizza l-punt ġenerali li, minbarra li huwa forma ta’ superviżjoni esterna, ombudsman huwa wkoll riżorsa għall-maniġers tas-settur pubbliku, speċjalment dawk li qed jippruvaw jibnu kultura organizzattiva li tenfasizza s-servizz liċ-ċittadini u l-kwalità tal-produzzjoni.

Minn din il-perspettiva, l-ilmenti jistgħu jipprovdu għarfien siewi lill-maniġment. L-informazzjoni li jkun fihom tippermetti lill-maniġers jidħlu fl-organizzazzjonijiet tagħhom, jiffukaw fuq il-kwalità tal-output minn unitajiet individwali u jieħdu azzjoni korrettiva jekk ikun meħtieġ.

L-indirizzar tal-kawżi sottostanti ta’ amministrazzjoni ħażina jipproduċi benefiċċju doppju: minbarra li jgħin biex jiġu evitati lmenti futuri, jippermetti wkoll lill-istituzzjonijiet jimmaniġġjaw lilhom infushom b’mod aktar effettiv u jiksbu riżultati aħjar.

Ilment jew inkjesta fuq inizjattiva proprja jagħtuk ukoll l-opportunità li tispjega liċ-ċittadini x’għamilt, li tikkoreġi kwalunkwe nuqqas li jista’ jeżisti u li tirċievi kreditu għal dik l-azzjoni.

Nibqa' persważ li l-użu tajjeb ta' dawn l-opportunitajiet għandu t-tendenza li jsaħħaħ il-leġittimità tal-istituzzjonijiet u l-korpi tal-Unjoni Ewropea f'għajnejn iċ-ċittadini.

Soluzzjoni Alternattiva għat-Tilwim

Kien hemm għadd ta’ każijiet kumplessi li jinvolvu r-RELEX, li fihom it-tilwima qamet minn kuntratt, iżda l-ilmentatur ma kellu l-ebda relazzjoni kuntrattwali mal-Kummissjoni.

Xi wħud minn dawn il-każijiet kienu jikkonċernaw il-mod li bih il-Kummissjoni eżerċitat setgħat ta’ kontroll fuq parti terza, li kienet impjegata mill-awtoritajiet nazzjonali responsabbli, jew minn konsulent li kellu kuntratt mal-Kummissjoni. Każijiet oħra kienu jikkonċernaw it-trattament mill-Kummissjoni ta’ talbiet li sarulha rigward in-nuqqas ta’ ħlas ta’ sottokuntratturi.

L-inkjesti tiegħi f'dawn il-każijiet irrevedew bir-reqqa l-bażi legali tas-setgħat tal-Kummissjoni sabiex nivvalutaw jekk kinitx aġixxiet b'mod raġonevoli.

Il-punt tat-tluq kien li l-Kummissjoni ma kellha l-ebda kuntratt mal-ilmentaturi u ma impjegathomx. Għalhekk, il-Kummissjoni ma setgħetx titqies li ħadet xi miżura kuntrattwali formali fir-rigward tal-ilmentaturi, aħseb u ara bħala li ċaħdithom). Anki f’każijiet fejn il-Kummissjoni kienet ċaħdet il-kwalifiki jew il-prestazzjoni ta’ espert, formalment hija kienet sempliċement esprimiet kritika dwar is-servizzi mogħtija lilha skont kuntratt ma’ kumpanija privata.

F’dawn iċ-ċirkostanzi, l-ilmentatur kellu xi drittijiet proċedurali jew sostantivi fil-konfront tal-Kummissjoni, u l-Kummissjoni kellha xi obbligi korrispondenti? Is-sejbiet tiegħi kkonfermaw grad ta’ obbligu min-naħa tal-Kummissjoni, iżda mingħajr ma kkunsidraw li l-ilmentatur għandu eżattament l-istess drittijiet bħal individwu li huwa affettwat direttament minn miżura amministrattiva.

Pereżempju, ma sibtx li l-ilmentaturi kellhom dritt formali li jinstemgħu, peress li dan it-terminu normalment jinftiehem fid-dritt amministrattiv. Min-naħa l-oħra, ċertament ikkunsidrajt li l-Kummissjoni għandha tiġġustifika l-punti ta’ kritika espliċiti u serji ħafna espressi mill-konsulenti lokali tagħha u taġixxi b’mod ġust fir-rigward tat-terz ikkritikat. Dan jimplika li tingħata spjegazzjoni motivata tal-kritika tagħha u jista’ jimplika wkoll, f’xi każijiet, li l-persuna inkwistjoni tingħata l-opportunità li tikkoreġi n-nuqqasijiet misjuba.

Għalkemm il-Kummissjoni naturalment u b’mod xieraq tiġbed l-attenzjoni għall-fatt li hija ma għandhiex kuntratt ma’ lanjant f’każijiet bħal dawn, għandi l-pjaċir ninnota li hija ma kkontestatx ir-rilevanza jew il-ġustifikazzjoni tal-inkjesta tiegħi dwar amministrazzjoni ħażina possibbli, u lanqas ma kkontestat l-idea li amministrazzjoni tajba teħtieġ li hija taġixxi b’mod ġust ukoll fir-rigward ta’ partijiet terzi.

Fil-fehma tiegħi, ħafna sitwazzjonijiet bħal dawn jistgħu jsiru inqas konfliġġenti jekk il-partijiet involuti jkollhom aċċess għal metodi alternattivi ta’ soluzzjoni tat-tilwim (“ADR”) fi stadju aktar bikri. Is-sena l-oħra, wettaqt inkjesta fuq inizjattiva proprja dwar mekkaniżmi alternattivi għas-soluzzjoni tat-tilwim, li fiha, fost affarijiet oħra, issuġġerejt li l-kuntratti tal-Kummissjoni jistgħu jipprevedu l-promozzjoni tal-ADR u l-medjazzjoni fir-relazzjonijiet bejn il-kuntratturi tal-Kummissjoni u s-sottokuntratturi tagħhom.

Il-Kummissjoni wieġbet b’mod pjuttost kawt li hija setgħet biss tirrakkomanda li l-kuntratturi tagħha jirrikorru għall-ADR fir-relazzjonijiet tagħhom mas-sottokuntratturi tagħhom, iżda ma hijiex f’pożizzjoni li timponi tali rikors.

Madankollu, peress li l-Kummissjoni tista’ - u tabilħaqq tagħmel dan - tinsisti fil-kuntratti tagħha li għandu jkollha drittijiet ta’ veto fuq il-kwalifiki ta’ espert, jew timponi bidliet fil-persunal tal-kuntrattur, insibha diffiċli biex nifhem għaliex mhijiex f’pożizzjoni li tissuġġerixxi bil-qawwa lill-kuntratturi tagħha l-użu tal-ADR fit-tilwim tagħhom mas-sottokuntratturi.

6.3 Ngħinuk tikkomunika maċ-ċittadini

L-Ombudsman Ewropew jista’ jgħin lill-istituzzjonijiet u lill-korpi tal-Unjoni jikkomunikaw b’mod effettiv maċ-ċittadini, kemm fil-livell mikro kif ukoll f’dak makro, u b’hekk jippromwovi fiduċja akbar.

Fil-livell mikro, l-ilmentaturi spiss jibbenefikaw ġenwinament mill-ispjegazzjonijiet li jirċievu bħala riżultat tal-inkjesti tiegħi.

Pereżempju, l-ilmentaturi mhux ta’ spiss jirringrazzjawni talli għenuhom jifhmu u jaċċettaw il-mod kif istituzzjoni jew korp ittrattaw il-każ tagħhom, minkejja li f’ċertu sens “tilfu” l-każ, minħabba li ma sibt l-ebda amministrazzjoni ħażina.

Dan huwa eżempju prattiku ta’ trasparenza fuq il-post tax-xogħol. Dan juri kemm il-benefiċċji li t-trasparenza tista’ ġġib kif ukoll il-fatt li, biex tiġi pprattikata b’suċċess, teħtieġ il-ġenerazzjoni u t-trawwim bir-reqqa fi ħdan l-istituzzjonijiet ta’ kultura ta’ servizz iċċentrata fuq iċ-ċittadini.

Fil-livell makro, diġà semmejt li nipprova nippreżenta soluzzjonijiet ta’ ħbiberija bl-aktar mod pożittiv possibbli, xi drabi fil-forma ta’ stqarrija għall-istampa.

Is-sena l-oħra, pereżempju, il-Bank Ewropew tal-Investiment (BEI) qabel li jiżvela partijiet minn rapport tal-awditjar skont ir-regoli tiegħu stess dwar l-aċċess pubbliku. Barra minn hekk, dan ippermetta li l-kumpanija tal-ilmentatur ikollha aċċess privat għal taqsimiet tar-rapport li kienu jikkonċernaw speċifikament il-grupp ta’ kumpaniji li għalih kien jappartjeni l-ilmentatur. Jiena ħriġt stqarrija għall-istampa li tilqa' l-approċċ kostruttiv tal-BEI f'dan il-każ u nindika li għalkemm il-privatezza u l-kunfidenzjalità kummerċjali huma interessi leġittimi li jistgħu jillimitaw l-aċċess pubbliku, l-istess persuna li l-privatezza jew l-interessi kummerċjali tagħha huma kkonċernati m'għandhiex tiġi miċħuda l-aċċess għal dik ir-raġuni.

Xi snin ilu d-deċiżjoni tal-Ombudsman li għalqet l-inkjesta fuq inizjattiva proprja dwar l-aċċess għad-dokumenti miżmuma mill-BĊE offritilhom parir dwar kif jispjegaw id-deċiżjoni tagħhom li ma jippubblikawx il-minuti tal-laqgħat tal-politika monetarja.

Il-pożizzjoni tagħhom f’dak iż-żmien kienet li l-kamp ta’ applikazzjoni tar-regoli tagħhom dwar l-aċċess pubbliku kien limitat għal dokumenti “amministrattivi” u li l-minuti ma kinux “amministrattivi”. Dak l-argument deher li kien ibbażat fuq l-idea antika li l-prinċipju bażiku tal-Unjoni huwa s-segretezza u li l-ftuħ jeħtieġ regoli speċjali.

Aħna ssuġġerejna bħala approċċ alternattiv li r-regoli għandhom japplikaw għad-dokumenti kollha, iżda b'eċċezzjonijiet definiti biex jiġu protetti l-interessi leġittimi, bħall-politika monetarja. Ir-reviżjoni tal-2004 tar-regoli tal-BĊE dwar l-aċċess pubbliku tadotta biss dak l-approċċ.

7 Konklużjoni

Meħuda flimkien, il-ħsibijiet u l-osservazzjonijiet preċedenti jwasslu għall-konklużjoni ċentrali li hemm komunità ġenwina ta' interess bejnietna biex niżguraw li kemm l-aspetti reattivi kif ukoll dawk proattivi tal-ħidma tal-Ombudsman jirnexxu.

Ninsab lest li nikkoopera miegħek fil-futur biex nippromwovi din il-komunità ta' interess u nittama li tagħżel li tqis il-ħidma tal-uffiċċju tiegħi mhux biss bħala mekkaniżmu ta' kontroll estern kif previst mit-Trattat KE, iżda tabilħaqq bħala riżorsa rikka li hija disponibbli għalik.

Grazzi ħafna tal-attenzjoni tiegħek.