Anness I: Kontribut mill-Ombudsman Ewropew

Liġi Primarja

L-Artikolu 3.5 tal-abbozz rivedut tal-Politika ta' Trasparenza tal-BEI jirreferi għall-Artikolu 15 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE). Il-paragrafu huwa bbażat mill-qrib fuq il-formulazzjoni tal-Artikolu 15 tat-TFUE, iżda mhuwiex kwotazzjoni diretta. Il-bidliet fil-formulazzjoni attwali tal-Artikolu, għalkemm żgħar, jagħmluha aktar diffiċli għall-qarrej biex jifhem mill-Artikolu nnifsu. (Pereżempju, is-sostituzzjoni ta' "dan il-paragrafu" b'"dak il-paragrafu" fil-linja 12). L-Artikolu 3.6 jirreferi għall-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea u l-Artikolu 3.7 għar-Regolament 1049/2001 dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti. Ir-relazzjoni bejn dawn it-tliet paragrafi mhijiex ċara.

L-Artikolu 15 tat-TFUE ġie introdott bit-Trattat ta’ Lisbona. Differenza ewlenija mid-dispożizzjoni korrispondenti li tinsab fit-Trattat KE preċedenti hija li l-Artikolu 15 japplika għall-istituzzjonijiet, il-korpi, l-uffiċċji u l-aġenziji kollha tal-UE, aktar milli biss għall-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni.

Aħna nemmnu li jkun utli u xieraq għall-BEI li jispjega l-fehim tiegħu tar-relazzjoni bejn il-Politika ta' Trasparenza tiegħu u l-obbligi legali tal-BEI b'mod mhux tekniku u faċli għall-utent. Għalhekk nissuġġerixxu s-sostituzzjoni li ġejja għall-Artikoli 3.5- 3.7:

"3.5 Din il-Politika hija konsistenti mal-obbligi legali tal-BEI fir-rigward tal-prinċipju tal-ftuħ u d-dritt tal-aċċess pubbliku għad-dokumenti. Il-paragrafi 3.6 - 3.8 hawn taħt jistabbilixxu, b'mod mhux tekniku, il-fehim tal-BEI tar-relazzjoni bejn il-Politika u l-obbligi legali tagħna.

3.6 Il-prinċipju tal-ftuħ huwa minqux fl-Artikolu 1 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea (TUE), li jiddikjara li t-Trattat jimmarka stadju ġdid fil-proċess tal-ħolqien ta' unjoni dejjem eqreb fost il-popli tal-Ewropa, li fiha d-deċiżjonijiet jittieħdu b'mod kemm jista' jkun miftuħ u qrib iċ-ċittadin. Il-ftuħ jikkontribwixxi wkoll għat-tisħiħ tal-prinċipji tad-demokrazija u r-rispett għad-drittijiet fundamentali, f’konformità mal-Artikolu 6 tat-TUE. L-Artikolu 15(1) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE) jirrikjedi li l-istituzzjonijiet, il-korpi, l-uffiċċji u l-aġenziji tal-Unjoni, inkluż il-BEI, iwettqu l-ħidma tagħhom bl-aktar mod miftuħ possibbli sabiex jippromwovu governanza tajba u jiżguraw il-parteċipazzjoni tas-soċjetà ċivili.

3.7 L-Artikolu 15(3) tat-TFUE jipprevedi d-dritt ta' aċċess pubbliku għad-dokumenti. Dan huwa dritt fundamentali, rikonoxxut mill-Artikolu 42 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea. Il-prinċipji ġenerali u l-limiti li jirregolaw dan id-dritt għandhom jiġu ddeterminati mill-Parlament Ewropew u mill-Kunsill tal-Unjoni Ewropea permezz tal-leġiżlazzjoni. Il-leġiżlazzjoni attwalment fis-seħħ hija r-Regolament (KE) Nru 1049/2001 [1].

3.8 L-Artikolu 15(3) jiddikjara wkoll li tali leġiżlazzjoni tapplika għall-BEI biss meta jeżerċita l-kompiti amministrattivi tiegħu. Il-BEI jifhem li l-intenzjoni ta' din id-dispożizzjoni hija li l-BEI nnifsu għandu jiddetermina, b'mod konsistenti mal-prinċipji ta' ftuħ, governanza tajba u parteċipazzjoni, kif il-prinċipji ġenerali u l-limiti li jirregolaw id-dritt ta' aċċess pubbliku għandhom japplikaw fir-rigward tal-funzjonijiet speċifiċi tiegħu bħala bank. Il-BEI jagħmel dan permezz tal-Politika u speċifikament permezz tal-applikazzjoni tal-eċċezzjonijiet għall-aċċess stabbiliti fl-Artikolu 5 hawn taħt".

L-ispjegazzjoni ta’ hawn fuq, aħna nemmnu, turi li l-Bank mhux qed ifittex li juża l-Artikolu 15(3) tat-TFUE biex “jerġa’ lura” t-trasparenza kif allegaw xi kritiċi tas-soċjetà ċivili.

Fid-dawl ta’ dan ta’ hawn fuq, l-Artikolu 5.1 tal-abbozz rivedut tal-Politika ta’ Trasparenza (intitolat “Preżunzjoni ta’ divulgazzjoni”) jista’ jiġi ssimplifikat biex jaqra:

“L-informazzjoni u d-dokumenti kollha miżmuma mill-Bank huma soġġetti għal divulgazzjoni fuq talba, sakemm ma jkunx hemm raġuni konvinċenti għan-nuqqas ta’ divulgazzjoni (ara “Eċċezzjonijiet” hawn taħt).

Minbarra li jneħħi s-suspett pubbliku li l-Bank qed jipprova "jirritorna" t-trasparenza, is-simplifikazzjoni tat-test b'dan il-mod tagħmilha inutli għall-Bank li jiddefinixxi l-kamp ta' applikazzjoni tal-kompiti amministrattivi tal-BEI. Kwalunkwe definizzjoni bħal din tkun mimlija problemi, legali u prattiċi, u x’aktarx twassal għal sensiela twila ta’ tilwim, li f’kull waħda minnhom il-BEI jidher li jkun qed ifittex li jnaqqas il-kamp ta’ applikazzjoni tal-prinċipju ġenerali tat-trasparenza.

B Eċċezzjonijiet għall-aċċess pubbliku

It-Taqsima A hawn fuq tissuġġerixxi li l-BEI għandu jipproteġi l-funzjonijiet speċjali tiegħu bħala bank permezz tal-applikazzjoni tal-eċċezzjonijiet għall-aċċess pubbliku.

Sabiex jingħata effett lil dan l-approċċ, il-punt tat-tluq għandu jkun l-eċċezzjonijiet definiti fl-Artikolu 4 tar-Regolament 1049/2001, kif modifikat mill-Artikolu 6(1) tar-Regolament ta' Aarhus [2] fir-rigward tal-informazzjoni ambjentali.

Safejn il-Bank iqis li l-funzjonijiet speċjali tiegħu jeħtieġu eċċezzjonijiet addizzjonali, jew eċċezzjonijiet differenti minn dawk li għalihom ir-Regolament 1049/2001 diġà jipprovdi, dawn għandhom jiġu identifikati u spjegati b'mod ċar. B'eċċezzjoni waħda, madankollu, m'aħniex konvinti li huma meħtieġa eċċezzjonijiet addizzjonali [3] jew differenti [4]. L-unika eċċezzjoni hija d-dispożizzjoni għall-protezzjoni tal-“ambjent, bħal siti tat-tgħammir ta’ speċijiet rari”. Il-fehim tagħna huwa li din l-eċċezzjoni addizzjonali, oriġinarjament proposta mill-Kummissjoni fil-proposta tagħha tal-2008 għar-reviżjoni tar-Regolament 1049/2001, mhijiex kontroversjali u timla lakuna ġeneralment rikonoxxuta. Kif bla dubju taf, ħafna aspetti oħra tal-proposti tal-Kummissjoni tal-2008 kienu politikament kontroversjali ħafna u l-proċess leġiżlattiv għadu mblukkat.

Approċċ sempliċi u effettiv jista’ jkun li l-kwistjoni tiġi ttrattata billi tiġi inkluża, fl-aħħar tal-Artikolu 5, dispożizzjoni fuq il-linji li ġejjin:

Fl-applikazzjoni ta' dawn l-eċċezzjonijiet għandu jittieħed kont dovut tar-rwol tal-Bank bħala istituzzjoni mutwanti u l-ħtieġa li tiġi protetta l-kunfidenzjalità tar-relazzjonijiet tiegħu mal-klijenti tiegħu.

C Proċedura

Il-Politika ta’ Trasparenza attwali tipprevedi li, fil-każ ta’ rifjut totali jew parzjali ta’ talba għal informazzjoni, l-applikant jista’, fuq bażi volontarja, jagħmel applikazzjoni konfermatorja (il-paragrafi 5.26, 5.32). Alternattivament, l-applikant jista' jressaq ilment skont id-"Dispożizzjonijiet għall-Appell". L-aħħar taqsima tal-Politika tirreferi għall-possibbiltà li jitressaq ilment mal-Mekkaniżmu tal-Ilmenti tal-BEI.

Il-valur miżjud tal-proċedura volontarja ta’ applikazzjoni konfermatorja mhuwiex ċar minnufih. Fil-fehma tagħna, ikun aktar sempliċi għall-Mekkaniżmu tal-Ilmenti tal-BEI li jittratta l-applikazzjonijiet konfermatorji. Barra minn hekk, it-tressiq ta' applikazzjoni konfermatorja għandu jkun pass proċedurali meħtieġ qabel ma jsir ilment ulterjuri possibbli lill-Ombudsman Ewropew.

Tali proċedura tkun konformi mal-prinċipji ta’ amministrazzjoni tajba, fis-sens li l-applikazzjoni konfermatorja ma tiġix ittrattata mill-istess entità amministrattiva li ttrattat it-talba inizjali. Dan jallinja wkoll il-proċedura fir-rigward tal-ilmenti dwar ir-rifjut ta’ aċċess għal dokumenti mal-proċedura ġenerali prevista skont il-Memorandum ta’ Qbil bejn il-BEI u l-Ombudsman. Għalhekk nissuġġerixxu li l-Politika tiġi riveduta kif xieraq.

D Divulgazzjoni proattiva

Biex tkun trasparenti, awtorità pubblika trid (i) tkun proattiva, tieħu l-inizjattiva biex tikkomunika b’mod effettiv maċ-ċittadini u (ii) tirreaġixxi kif xieraq meta ċ-ċittadini nfushom jieħdu l-inizjattiva billi titlob informazzjoni jew dokument li ma jkunx diġà fid-dominju pubbliku.

L-Ombudsman dan l-aħħar kellu l-okkażjoni (f'OI/3/2013/MHZ) li jeżamina l-prattika tal-Bank fir-rigward tal-iżvelar proattiv ta' informazzjoni ambjentali. Fir-rimarka ulterjuri tagħha f'dan il-każ, l-Ombudsman qieset li jista' jkun utli għall-BEI li jadotta u jippubblika skema ta' pubblikazzjoni li tistabbilixxi t-tip ta' informazzjoni ambjentali li biħsiebu jirreġistra fir-Reġistru Pubbliku mniedi reċentement.

Fis-sustanza, it-Taqsima 4 tal-Politika ta’ Trasparenza fiha elementi ewlenin ta’ skema ta’ pubblikazzjoni. Fir-rigward tal-informazzjoni ambjentali b’mod partikolari, l-abbozzar ta’ din it-taqsima jista’ jissaħħaħ biex jitqiesu l-linji gwida ta’ Implimentazzjoni tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus ippubblikati reċentement u r-rakkomandazzjonijiet ta’ Maastricht dwar il-promozzjoni ta’ parteċipazzjoni pubblika effettiva fi kwistjonijiet ambjentali.

[1] Regolament (KE) Nru 1049/2001 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-30 ta’ Mejju 2001, dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti tal-Parlament Ewropew, tal-Kunsill u tal-Kummissjoni (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 1, Vol. 3, p. 331).

[2] Regolament (KE) Nru 1367/2006 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-6 ta’ Settembru 2006, dwar l-applikazzjoni għall-istituzzjonijiet u l-korpi tal-Komunità tad-dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus dwar l-Aċċess għall-Informazzjoni, il-Parteċipazzjoni tal-Pubbliku fit-Teħid ta’ Deċiżjonijiet u l-Aċċess għall-Ġustizzja fi Kwistjonijiet Ambjentali (ĠU L 264, p. 13).

[3] Pereżempju, l-eċċezzjoni proposta fir-rigward tal-protezzjoni tal-proċeduri tal-għażla.

[4] Pereżempju, il-formulazzjoni mill-ġdid proposta tal-eċċezzjoni stabbilita fit-tielet inċiż tal-Artikolu 4(2) tar-Regolament 1049/2001 fir-rigward tal-protezzjoni tal-iskop tal-ispezzjonijiet, l-investigazzjonijiet u l-awditi.