Fatti u sfond

F’dawn l-aħħar snin, l-Ombudsman Awstrijak kien qed jittratta diversi każijiet fl-Awstrija fejn il-ħlas tal-benefiċċji tal-familja ġie mdewwem b’mod konsiderevoli minħabba n-nuqqas ta’ kooperazzjoni mill-Istat Membru fejn membru wieħed tal-familja jirrisjedi jew jaħdem. Tipikament, fl-Awstrija, il-benefiċjarji ta’ dawn il-benefiċċji huma ommijiet waħedhom li l-imsieħba (preċedenti) tagħhom jaħdmu fi Stat Membru ieħor.

L-Ombudsman Awstrijaka kitbet lill-Ombudsman Ewropew u talbet l-assistenza tagħha biex tikseb kjarifiki mill-Kummissjoni Ewropea dwar l-interpretazzjoni korretta tar-Regolament 987/2009[1] (minn hawn 'il quddiem imsejjaħ “ir-Regolament”) dwar il-benefiċċji tal-familja f'sitwazzjonijiet transfruntiera.

Skont l-Artikolu 6(2) tar-Regolament, “[f]ejnikun hemm differenza ta’ fehmiet bejn l-istituzzjonijiet jew l-awtoritajiet ta’ żewġ Stati Membri jew aktar dwar liema istituzzjoni għandha tipprovdi l-benefiċċji fi flus jew in natura, il-persuna kkonċernata li tista’ titlob benefiċċji jekk ma kien hemm l-ebda tilwima għandha tkun intitolata, fuq bażi proviżorja, għall-benefiċċji previsti mil-leġislazzjoni applikata mill-istituzzjoni tal-post ta’ residenza tagħha jew, jekk dik il-persuna ma tirrisjedix fit-territorju ta’ wieħed mill-Istati Membri kkonċernati, għall-benefiċċji previsti mil-leġislazzjoni applikata mill-istituzzjoni li lilha tkun ġiet ippreżentata t-talba għall-ewwel darba”. Madankollu, l-Ombudsman Awstrijak indika li dan il-prinċipju spiss ma ġiex segwit. Sakemm ikun hemm ftehim bejn iż-żewġ Stati Membri dwar liema wieħed għandu jipprovdi l-benefiċċji, il-ġenitur intitolat għall-benefiċċju jista’ ma jirċievi l-ebda benefiċċju, u dan ipoġġi lil dawn il-persuni f’sitwazzjoni finanzjarjament delikata.

Barra minn hekk, it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 60(2) tar-Regolament jipprevedi li “[j]ekk l-istituzzjoni li lilha tkun intbagħtet l-applikazzjoni ma tiħux pożizzjoni fi żmien xahrejn minn meta tirċievi l-applikazzjoni, għandha tapplika d-deċiżjoni proviżorja msemmija hawn fuq u l-istituzzjoni għandha tħallas il-benefiċċji previsti skont il-leġislazzjoni tagħha u tinforma lill-istituzzjoni li lilha tkun saret l-applikazzjoni bl-ammont ta’ benefiċċji mħallsa”. Madankollu, skont l-esperjenza tal-Ombudsman Awstrijak, dan ukoll xi drabi baqa’ ittra mejta.

L-Ombudsman Awstrijak indika li kiteb lill-Kummissjoni Ewropea darbtejn (fl-2011 u fl-2016) dwar il-problemi msemmija hawn fuq. Huwa rċieva l-konferma li l-istat ta’ residenza jrid iħallas il-benefiċċji fuq bażi proviżorja anke meta jkun hemm differenza fil-fehmiet u l-istituzzjoni tal-istat tal-pagatur primarju ma tipprovdix tweġiba fi żmien l-iskadenza ta’ xahrejn.

Madankollu, dan l-aħħar l-Ombudsman Ċek kitbet ukoll lill-Kummissjoni dwar problemi simili fir-Repubblika Ċeka, iżda rċeviet tweġiba differenti li tindika li l-ebda obbligu bħal dan ma seta’ jiġi dedott mil-liġi tal-UE.

Skont l-Ombudsman Awstrijak, SOLVIT lanqas ma rnexxielu jsolvi l-problemi. Pereżempju, bħalissa hemm każ fl-Awstrija fejn omm waħedha ma rċeviet l-ebda benefiċċju tal-familja għall-wild tagħha li twieled diġà f’Jannar 2017.

Mistoqsija

Fit-30 ta' April 2018, l-Ombudsman Ewropew iddeċidiet li tiftaħ proċedura ta' konsultazzjoni sabiex tikseb il-fehmiet tal-Kummissjoni fir-rigward ta' dan li ġej:

1. Jidher li l-Ombudsmen Awstrijaċi u Ċeki rċevew tweġibiet diverġenti fir-rigward tal-obbligu provviżorju li jitħallsu l-benefiċċji skont l-Artikolu 6(2) u t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 60(2) tar-Regolament 987/2009. Kif għandhom jiġu interpretati dawn id-dispożizzjonijiet f'sitwazzjonijiet deskritti mill-Ombudsman Awstrijak?

2. Jidher li n-netwerk SOLVIT ma rnexxilux isolvi l-każijiet individwali kollha b'mod sodisfaċenti. Il-Kummissjoni hija tal-fehma li jista' jkun hemm problema sistemika fl-applikazzjoni tar-Regolament f'sitwazzjonijiet transkonfinali?

3. Hemm xi soluzzjonijiet oħra li l-Kummissjoni tista’ tikkunsidra sabiex tiffaċilita s-sitwazzjoni?

It-tweġiba tal-Kummissjoni

Fit-tweġiba tagħha tal-21 ta' Ġunju 2018, il-Kummissjoni spjegat li l-Artikolu 60[2] tar-Regolament 987/2009 fih id-dispożizzjonijiet meħtieġa għall-interpretazzjoni tal-Artikoli 67 u 68 tar-Regolament 883/2004[3]. Hija ddikjarat li l-paragrafi 3 u 4 tal-Artikolu 60 jirreferu għal żewġ sitwazzjonijiet differenti. Il-paragrafu 3 jirreferi għas-sitwazzjoni li fiha “l-istituzzjonital-Istat Membru li lilu tkun intbagħtet id-deċiżjoni provviżorja, ma tweġibx sal-iskadenza ta’ xahrejn”. F’din is-sitwazzjoni, is-silenzju għandu jiġi interpretat bħala tweġiba pożittiva u sussegwentement l-istituzzjoni għandha tinforma lill-applikant u tħallas il-benefiċċji skont il-leġiżlazzjoni tagħha. Hija qalet ukoll li “l-istituzzjonijietkompetenti sekondarji jħallsu s-suppliment differenzjali hekk kif id-deċiżjoni provviżorja ssir definittiva u jkollha l-informazzjoni meħtieġa biex tikkalkula s-suppliment differenzjali”.

Fir-rigward tal-paragrafu 4 tal-Artikolu 60, il-Kummissjoni ddikjarat li dan “jikkonċernas-sitwazzjoni fejn l-istituzzjoni, li lilha ntbagħtet id-deċiżjoni provviżorja, hija tal-fehma li mhijiex primarjament kompetenti. F'din is-sitwazzjoni, għandha tapplika l-proċedura ta' l-Artikolu 6(2) sa (5). L-istituzzjoni, li lilha tkun saret it-talba, għandha, fuq talba tal-applikant, tħallas provviżorjament l-ammont tal-benefiċċji tal-familja mogħtija skont il-leġiżlazzjoni tagħha”.

Il-Kummissjoni qalet ukoll li l-ittri li kienet bagħtet lill-Ombudsmen Ċeki u Awstrijaċi kienu jikkonċernaw tweġibiet fil-każijiet konkreti, li ma indirizzawx sitwazzjonijiet fejn l-Istati Membri kellhom fehmiet diverġenti dwar każ speċifiku.

Il-Kummissjoni enfasizzat li hija konxja mid-dewmien fl-applikazzjoni tal-Artikolu 60(3) tar-Regolament biss f’sitwazzjonijiet transfruntiera bejn l-Awstrija u r-Repubblika Ċeka. Għalhekk, hija ma qisitx id-dewmien bħala sistemiku.

Għal dak li jikkonċerna s-soluzzjonijiet potenzjali għall-problema, hija ddikjarat li, f’konformità mal-Artikolu 6 tar-Regolament, il-Kummissjoni Amministrattiva għandha rwol fil-proċeduri ta’ djalogu u ta’ konċiljazzjoni, fejn ikun hemm tilwima bejn l-Istati Membri dwar il-kompetenza tagħhom.

Il-Kummissjoni rreferiet ukoll għall-Iskambju Elettroniku ta’ Informazzjoni dwar is-Sigurtà Soċjali (EESSI) li jmiss, li huwa skedat li jiġi implimentat mill-Istati Membri sa Lulju 2019. Fl-opinjoni tal-Kummissjoni, l-EESSI se jiżgura twassil rapidu tal-informazzjoni, li jtejjeb il-kooperazzjoni amministrattiva bejn l-awtoritajiet nazzjonali tal-Istati Membri.

Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni żiedet li se tindirizza l-isfidi tal-mobbiltà tal-forza tax-xogħol u tas-sigurtà soċjali permezz tal-ħolqien potenzjali ta’ Numru Ewropew tas-Sigurtà Soċjali (ESSN) bi skopijiet multipli li se jissimplifika u jimmodernizza l-interazzjoni taċ-ċittadini mal-awtoritajiet pubbliċi f’firxa ta’ oqsma.

Feedback

Fid-29 ta' Awwissu 2018, l-Ombudsman Awstrijak ipprovda lill-Ombudsman Ewropew bil-kummenti tiegħu dwar it-tweġiba tal-Kummissjoni.

Huwa enfasizza d-diffikultajiet fil-komunikazzjoni bejn l-awtoritajiet ta' Stati Membri differenti. Minkejja l-iskadenza ta’ xahrejn, l-awtoritajiet nazzjonali ta’ Stat Membru wieħed jista’ jkollhom jistennew ħafna xhur għal tweġiba minn Stat Membru ieħor u xi drabi t-tweġibiet li jirċievu ma jkunux kompluti. L-eżistenza nnifisha ta’ familji vulnerabbli jew ġenituri waħedhom tista’ tiġi mhedda minn din l-imġiba u l-involviment tas-SOLVIT ma aċċellerax il-proċedura.

It-tweġibiet preċedenti li l-Ombudsman Awstrijak kien irċieva (fl-2011 u fl-2016) mill-Kummissjoni ddikjaraw li l-istat ta’ residenza kellu jipprovdi l-benefiċċju tal-familja provviżorjament xahrejn wara li tkun waslet l-applikazzjoni, jekk suppost kien primarjament kompetenti. Il-fehmiet tal-Kummissjoni dak iż-żmien issuġġerew li l-kunċett ta’ “tilwima” msemmi fl-Artikoli 6(2) u 60(2) tar-Regolament, li jikkostitwixxi l-kundizzjoni għal dan id-dazju addizzjonali, kellu jiġi interpretat b’mod wiesa’, inkluż ukoll sitwazzjonijiet li fihom istituzzjoni ma weġbitx jew kienet tard biex tagħmel dan. Madankollu, minkejja l-isforzi tiegħu, l-awtoritajiet Awstrijaċi ma segwewx tali interpretazzjoni.

Huwa rrefera wkoll għat-tweġiba tal-Kummissjoni lill-Ombudsman Ewropew dwar l-Artikolu 60(3) tar-Regolament 987/2009. Fil-fehma tiegħu, l-interpretazzjoni tal-Kummissjoni wasslet għar-riżultat li l-familji għad iridu jistennew, peress li l-awtorità li r-risposta tagħha lill-awtorità ta’ Stat Membru ieħor hija mdewma, qed tikkawża dewmien ukoll fl-għoti tal-benefiċċju tal-familja. Dan ġie kkonfermat b’mod ċar mill-esperjenza preċedenti tal-Ombudsman Awstrijak.

Barra minn hekk, l-għan tad-dispożizzjonijiet applikabbli tal-liġi tal-UE huwa li jiġi evitat li ċ-ċittadini mobbli tal-UE jibqgħu mingħajr ebda benefiċċju għal perjodu twil ta’ żmien (huwa rrefera għall-Premessa 10[4] tar-Regolament 987/2009). Huwa enfasizza li dan ma ntlaħaqx u li, fil-fehma tiegħu, hemm ħtieġa urġenti għal soluzzjoni għall-kwistjoni.

Fl-aħħar nett, fir-rigward tan-natura possibbilment sistemika tal-kwistjoni, l-Ombudsman Awstrijak ma qabilx mal-Kummissjoni u qal li l-fatt li l-Ombudsmen Awstrijaċi u Ċeki biss kienu ġibdu l-attenzjoni tal-Kummissjoni dwar il-kwistjoni ma jeskludix li l-problema tista’ teżisti wkoll fi Stati Membri oħra.

Konsultazzjoni tan-netwerk

Sabiex tiġi ċċarata n-natura possibbilment sistemika tal-problema, l-Ombudsman Ewropew nediet konsultazzjoni mal-membri tan-Network Ewropew tal-Ombudsmen (ENO) fejn staqsiet jekk kinux esperjenzaw sitwazzjonijiet simili għal dawk deskritti fit-talba tal-Ombudsman Awstrijak.

Tlettax mill-membri tal-ENO wieġbu, li minnhom sitt membri (il-Belġju, il-Kroat, il-Finlandiż, il-Grieg, il-Portugiż u s-Slovakk) ikkonfermaw li esperjenzaw sitwazzjonijiet simili.

Proċedura tal-għeluq

L-Ombudsman Ewropew ikkondividiet il-kummenti tal-Ombudsman Awstrijak dwar it-tweġiba tal-Kummissjoni u t-tweġibiet tas-sitt Ombudsmen mal-Kummissjoni. Hija għaddiet ukoll sommarju tat-tweġibiet lill-Membri tal-ENO li pparteċipaw fil-konsultazzjoni.

L-Uffiċċju tal-Ombudsman Ewropew irringrazzja lill-Kummissjoni u lill-Membri tal-ENO għall-kooperazzjoni eċċellenti tagħhom f’din il-proċedura ta’ mistoqsijiet u għall-isforzi tagħhom biex jibagħtu tweġibiet fi żmien qasir.

[1] Regolament (KE) Nru 987/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Settembru 2009 li jistabbilixxi l-proċedura għall-implimentazzjoni tar-Regolament (KE) Nru 883/2004 dwar il-koordinazzjoni tal-iskemi ta’ sigurtà soċjali, ĠU 2009, L 284, p. 1.

[2] L-Artikolu 60 tar-Regolament 987/2009: “Proċeduragħall-applikazzjoni tal-Artikoli 67 u 68 tar-Regolament bażiku:

1. L-applikazzjoni għall-benefiċċji tal-familja għandha tiġi indirizzata lill-istituzzjoni kompetenti. Għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-Artikoli 67 u 68 tar-Regolament bażiku, is-sitwazzjoni tal-familja kollha għandha titqies daqslikieku l-persuni kollha involuti kienu soġġetti għal-leġiżlazzjoni tal-Istat Membru kkonċernat u residenti hemmhekk, b’mod partikolari fir-rigward tal-intitolament ta’ persuna li titlob tali benefiċċji. Fejn persuna intitolata li titlob il-benefiċċji ma teżerċitax id-dritt tagħha, applikazzjoni għall-benefiċċji tal-familja ppreżentata mill-ġenitur l-ieħor, persuna ttrattata bħala ġenitur, jew persuna jew istituzzjoni li taġixxi bħala tutur tat-tifel jew tat-tfal, għandha titqies mill-istituzzjoni kompetenti tal-Istat Membru li l-leġislazzjoni tiegħu hija applikabbli.

2. L-istituzzjoni li ssirilha applikazzjoni f’konformità mal-paragrafu 1 għandha teżamina l-applikazzjoni abbażi tal-informazzjoni dettaljata pprovduta mill-applikant, filwaqt li tqis is-sitwazzjoni fattwali u legali ġenerali tal-familja tal-applikant.

Jekk dik l-istituzzjoni tikkonkludi li l-leġiżlazzjoni tagħha hija applikabbli bi dritt ta’ prijorità skont l-Artikolu 68(1) u (2) tar-Regolament bażiku, hija għandha tipprovdi l-benefiċċji tal-familja skont il-leġiżlazzjoni li tapplika.

Jekk dik l-istituzzjoni jidhrilha li jista' jkun hemm intitolament għal suppliment differenzjali bis-saħħa tal-leġislazzjoni ta' Stat Membru ieħor skont l-Artikolu 68(2) tar-Regolament bażiku, dik l-istituzzjoni għandha tibgħat l-applikazzjoni, mingħajr dewmien, lill-istituzzjoni kompetenti tal-Istat Membru l-ieħor u tinforma lill-persuna kkonċernata; barra minn hekk, għandha tinforma lill-istituzzjoni ta' l-Istat Membru l-ieħor bid-deċiżjoni tagħha dwar l-applikazzjoni u l-ammont ta' benefiċċji tal-familja mħallsa.

3. Fejn l-istituzzjoni li lilha ssir l-applikazzjoni tikkonkludi li l-leġislazzjoni tagħha hija applikabbli, iżda mhux bi dritt ta' prijorità skond l-Artikolu 68(1) u (2) tar-Regolament bażiku, hija għandha tieħu deċiżjoni proviżorja, mingħajr dewmien, dwar ir-regoli ta' prijorità li għandhom jiġu applikati u għandha tgħaddi l-applikazzjoni, skond l-Artikolu 68(3) tar-Regolament bażiku, lill-istituzzjoni ta' l-Istat Membru l-ieħor, u għandha tinforma wkoll lill-applikant b'dan. Dik l-istituzzjoni għandha tieħu pożizzjoni dwar id-deċiżjoni proviżorja fi żmien xahrejn.

Jekk l-istituzzjoni li lilha tkun intbagħtet l-applikazzjoni ma tiħux pożizzjoni fi żmien xahrejn minn meta tirċievi l-applikazzjoni, għandha tapplika d-deċiżjoni proviżorja msemmija hawn fuq u l-istituzzjoni għandha tħallas il-benefiċċji previsti taħt il-leġislazzjoni tagħha u tinforma lill-istituzzjoni li lilha tkun saret l-applikazzjoni bl-ammont ta' benefiċċji mħallsa.

4. Fejn ikun hemm differenza ta' fehmiet bejn l-istituzzjonijiet ikkonċernati dwar liema leġislazzjoni hija applikabbli bi dritt ta' prijorità, għandu japplika l-Artikolu 6(2) sa (5) tar-Regolament implimentattiv. Għal dan il-għan, l-istituzzjoni tal-post ta’ residenza msemmija fl-Artikolu 6(2) tar-Regolament implimentattiv għandha tkun l-istituzzjoni tal-post ta’ residenza tal-minuri jew tat-tfal.

5. Jekk l-istituzzjoni li tkun tat il-benefiċċji fuq bażi provviżorja tkun ħallset aktar mill-ammont li għalih hija fl-aħħar mill-aħħar responsabbli, hija tista’ titlob il-ħlas lura ta’ l-eċċess mill-istituzzjoni b’responsabbiltà primarja skond il-proċedura stabbilita fl-Artikolu 73 tar-Regolament implimentattiv.”

[3] Regolament (KE) Nru 883/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tad-29 ta’ April 2004, dwar il-kordinazzjoni ta’ sistemi ta’ sigurtà soċjali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 5, p. 72).

[4] Il-premessa 10 tar-Regolament 987/2009 taqra kif ġej: “Sabiextiġi ddeterminata l-istituzzjoni kompetenti, jiġifieri dik li l-leġislazzjoni tagħha tapplika jew li hija responsabbli għall-ħlas ta’ ċerti benefiċċji, iċ-ċirkostanzi tal-persuna assigurata u dawk tal-membri tal-familja għandhom jiġu eżaminati mill-istituzzjonijiet ta’ aktar minn Stat Membru wieħed. Sabiex jiġi żgurat li l-persuna kkonċernata tkun protetta għat-tul ta’ żmien tal-komunikazzjoni meħtieġa bejn l-istituzzjonijiet, jenħtieġ li ssir dispożizzjoni għal sħubija proviżorja f’sistema tas-sigurtàsoċjali ”.