A Uasail X, a chara,

An 19 Iúil 2023, fuair an tOmbudsman Eorpach ceist ó Ombudsman Thír na mBascach maidir le srianta saorghluaiseachta ag trasnú teorann do choisithe idir Irun (an Spáinn) agus Hendaye (an Fhrainc).

Fuair Ombudsman Thír na mBascach gearáin ó mhéaraí bhardais trasteorann Irun agus Hondarribia (Tír na mBascach Spáinneach) bunaithe ar ghearáin ó shaoránaigh na mBascach atá ar theorainn abhainn Bidassoa mar gheall ar dhúnadh aontaobhach dhroichead coisithe Avienda idir Hendaye agus Irun ag an bhFrainc, ón 14 Eanáir 2021.

I mí Eanáir 2021, ghlac údaráis na Fraince ordú lenar dúnadh naoi bpointe trasnaithe teorann go sealadach idir an Fhrainc agus an Spáinn agus thairg siad ocht mbealach mhalartacha. Tuigimid gur cuireadh síneadh le cur i bhfeidhm an ordaithe sin go dtí an 1 Deireadh Fómhair 2023 ar bhonn ‘bagairtí nua sceimhlitheoireachta..... agus sreafaí iontrála neamhrialta ag na teorainneacha seachtracha’. Deir Ombudsman Thír na mBascach, áfach, in ainneoin athoscailt roinnt de na pointí trasnaithe seo ina dhiaidh sin, go bhfuil an droichead coisithe idir Hendaye agus Irun fós dúnta agus gurb é an trasnú coisithe seo an t-aon phointe atá fós dúnta i measc na sé dhroichead atá ag breathnú amach ar abhainn Bidassoa. Thairis sin, athosclaíodh an droichead go sealadach an 3 Iúil 2023 chun céim den Tour de France a chumasú ach dhún údaráis na Fraince arís é ina dhiaidh sin.

Tá imní ar Ombudsman Thír na mBascach gurb ionann dúnadh an trasnaithe teorann agus cur isteach ar an gceart chun saorghluaiseachta atá ag cónaitheoirí ar an dá thaobh den teorainn, rud a raibh tionchar diúltach suntasach aige ar thrádáil áitiúil agus ar ghnó trasteorann.

Tabhair faoi deara, le do thoil, gur scríobh Ombudsman Thír na mBascach chuig Défenseure des droits de la France na Fraince agus chuig Ombudsman na Spáinne faoin tsaincheist chéanna.

Bunaithe ar an gceist sin, ba mhaith linn a iarraidh ar an gCoimisiún freagra a thabhairt ar na ceisteanna seo a leanas:

1. An bhfuil sé comhoiriúnach le dlí an Aontais do Bhallstát trasnú teorann coisithe idir dhá Bhallstát a dhúnadh go haontaobhach ar feadh níos mó ná 30 mí, i gcás inarb é an t-aon droichead é atá dúnta i measc sé cinn feadh na habhann teorann céanna, agus má tá, cad iad na himthosca faoina bhfuil sé sin amhlaidh?

2. An bhfuil sé i gcomhréir le dlí an Aontais gur féidir leis an mBallstát a dhún an trasnú teorann bunaithe ar ábhair imní maidir le ‘bagairtí nua sceimhlitheoireachta..... agus sreafaí iontrála neamhrialta ag na teorainneacha seachtracha’ an trasnú sin a athoscailt ar feadh lae chun imeacht spóirt trasna air a cheadú agus ansin é a athdhúnadh?

Bheinn buíoch dá bhféadfadh an Coimisiún freagra a thabhairt ar an gceist seo agus ar na ceisteanna thuas faoin 29/09/2023, más féidir, ionas gur féidir liom an fhaisnéis a chur ar aghaidh chuig Ombudsman Thír na mBascach.

Cuirfear cóip den litir seo, agus den fhreagra ón gCoimisiún, ar fáil ar shuíomh gréasáin an Ombudsman.

Le dea-mhéin,

Rosita Hickey
Stiúrthóir Fiosrúcháin

Strasbourg, 04/08/2023