Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε,

Έλαβα καταγγελία κατά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Καταγγέλλεται ότι η Επιτροπή έχει εξαιρέσει τους λεγόμενους «ελέγχους πραγματικότητας»[1] από τα συνήθη μέτρα διαφάνειας που εφαρμόζει.

Ο καταγγέλλων θεωρεί ότι η διαφάνεια αφορά τη δυνατότητα του κοινού να παρακολουθεί τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνονται οι αποφάσεις στα θεσμικά όργανα της ΕΕ και ότι αυτό αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της δημοκρατίας της ΕΕ. Ο καταγγέλλων είναι επίσης της άποψης ότι όλα τα στάδια της διαδικασίας λήψης αποφάσεων της ΕΕ πρέπει να καλύπτονται από ουσιαστικά μέτρα διαφάνειας, μεταξύ άλλων όταν προτείνεται η τροποποίηση της νομοθεσίας της ΕΕ για λόγους απλούστευσης.

Αποφάσισα να ξεκινήσω έρευνα σχετικά με την καταγγελία αυτή για να εξετάσω την πρακτική της Επιτροπής να διοργανώνει ελέγχους πραγματικότητας.

Κατέληξα τώρα στο συμπέρασμα ότι θα ήταν χρήσιμο να λάβω γραπτή απάντηση από την Επιτροπή για να διευκρινίσω ορισμένα ζητήματα που εγείρονται στην καταγγελία, καθώς και για να επιθεωρήσω τυχόν σχετικά έγγραφα. Για περισσότερες λεπτομέρειες, βλ. το παράρτημα της παρούσας επιστολής.

Θα σας παρακαλούσα να μου διαβιβάσετε την απάντηση της Επιτροπής έως τις 18 Σεπτεμβρίου 2026. Επισημαίνεται ότι είναι πιθανό να αποστείλουμε την απάντησή σας και τα σχετικά συνημμένα έγγραφα στον καταγγέλλοντα για υποβολή παρατηρήσεων ^[2]. Μπορεί επίσης να αποφασίσω να δημοσιεύσω την απάντησή σας.

Εάν, κατά τη διάρκεια της παρούσας έρευνας, η Επιτροπή εμπλακεί σε δικαστικές διαδικασίες που αφορούν το ίδιο αντικείμενο με την παρούσα καταγγελία, θα σας παρακαλούσα να μας ενημερώσετε.

Αρμόδιος για τις έρευνες είναι ο κ. Koen Roovers.

Με εκτίμηση,

Teresa Anjinho
Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής

Στρασβούργο, 02/07/2026

Παράρτημα – Ερωτήσεις προς την Επιτροπή στην υπόθεση 1029/2026/KR

1. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρεται σε εξαίρεση στις αποφάσεις 2024/3081 και 2024/3082 [3] για συνεδριάσεις που περιλαμβάνουν «άμεσα και συγκεκριμένα αιτήματα [της Επιτροπής] για τεκμηριωμένες πληροφορίες, δεδομένα ή εμπειρογνωσία», προκειμένου να αιτιολογήσει ότι οι συνεδριάσεις των ελέγχων πραγματικότητας δεν υπόκεινται σε τυποποιημένους κανόνες διαφάνειας.

α. Πώς διασφαλίζει η Επιτροπή ότι όλοι οι έλεγχοι πραγματικότητας πληρούν αυστηρά αυτό το κριτήριο και δεν αποτελούν μορφή διαβούλευσης με τον κλάδο, η οποία περιλαμβάνει ανταλλαγή απόψεων σχετικά με την πολιτική και/ή την πιθανή νομοθετική διαδικασία; Με άλλα λόγια, πώς κάνει η Επιτροπή διάκριση μεταξύ ενός πραγματικού αιτήματος για εμπειρογνωμοσύνη (δικαιολογητική εξαίρεση) και μιας ευρύτερης διαβούλευσης (η οποία θα πρέπει να είναι διαφανής);

β. Υπάρχουν γραπτές κατευθυντήριες γραμμές ή κριτήρια βάσει των οποίων προσδιορίζεται πότε μια διαβούλευση πληροί τις προϋποθέσεις για εξαίρεση από τους κανόνες διαφάνειας (αποφάσεις 2024/3081 και 2024/3082); Εάν ναι, η Επιτροπή καλείται να τα υποβάλει προς επιθεώρηση.

γ. Υπάρχει διαδικασία εσωτερικού ελέγχου ή εποπτείας για την επαλήθευση της συμμόρφωσης των ελέγχων πραγματικότητας με τα κριτήρια εξαίρεσης; Εάν ναι, η Επιτροπή καλείται να παράσχει λεπτομερή στοιχεία.

2. Η ανακοίνωση για την απλούστευση [4] προσδιορίζει τους «επαγγελματίες στις επιχειρήσεις» ως τον πρωταρχικό στόχο για τους ελέγχους πραγματικότητας.

α. Πώς διασφαλίζει η Επιτροπή ότι τα επιχειρηματικά συμφέροντα δεν κυριαρχούν στις συζητήσεις; Η Επιτροπή καλείται επίσης να εξετάσει, στο πλαίσιο αυτό, τους ισχυρισμούς του καταγγέλλοντος για μονόπλευρα αποτελέσματα (για παράδειγμα σε σχέση με τους ψηφιακούς γενικούς ελέγχους, τα χημικά προϊόντα και τους ελέγχους πραγματικότητας δέουσας επιμέλειας).

β. Υποχρεούνται οι συμμετέχοντες να συμπληρώνουν και να υπογράφουν δήλωση συμφερόντων, καθώς και να δηλώνουν συγκρούσεις συμφερόντων σε περίπτωση που περιέλθουν σε γνώση τους;

3. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι υπηρεσίες της ανακοινώνουν ελέγχους πραγματικότητας στους ιστοτόπους τους και περιλαμβάνουν πορίσματα σε συνοπτικές εκθέσεις, εκτιμήσεις επιπτώσεων ή αιτιολογικές εκθέσεις.

α. Η Επιτροπή καλείται να παράσχει τα ακόλουθα έγγραφα:

• Κατάλογος όλων των ελέγχων πραγματικότητας που διενεργήθηκαν το 2025 και το 2026, με συνδέσμους προς το σημείο όπου ανακοινώθηκαν.
• Συνοπτικές εκθέσεις ή νομοθετικά έγγραφα για το 2025 και το 2026 στα οποία γινόταν ρητή αναφορά στα πορίσματα των ελέγχων πραγματικότητας (για παράδειγμα, με ονόματα συμμετεχόντων, βασικά επιχειρήματα ή πηγές δεδομένων), καθώς και ένδειξη σχετικά με το αν τα εν λόγω έγγραφα ήταν δημόσια.
• Κατάλογοι συμμετεχόντων, συμπεριλαμβανομένων των επαγγελματικών σχέσεων των επαγγελματιών, για τους ελέγχους πραγματικότητας που δεν δημοσιοποιήθηκαν το 2025 και το 2026.

β. Πώς διασφαλίζει η Επιτροπή ότι οι πολίτες και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη, όπως οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, συνδικαλιστικές οργανώσεις και πανεπιστημιακοί, μπορούν να έχουν πρόσβαση στις εισροές του ελέγχου πραγματικότητας σε πραγματικό χρόνο και όχι μετά την ολοκλήρωση των νομοθετικών προτάσεων;

4. Η Επιτροπή ανέφερε ότι τα αποτελέσματα των ελέγχων πραγματικότητας τροφοδοτούν τις προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων της ισχύουσας νομοθεσίας (συμπεριλαμβανομένων των αξιολογήσεων και των ελέγχων καταλληλότητας) και τον σχεδιασμό μελλοντικών προτάσεων απλούστευσης. Πώς διασφαλίζει η Επιτροπή ότι οι έλεγχοι πραγματικότητας δεν υπονομεύουν την ανάγκη για ευρείες διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι ενέργειές της είναι διαφανείς και συνεκτικές, σύμφωνα με τις δημοκρατικές αρχές στις οποίες βασίζεται η ΕΕ;

[1] Οι «έλεγχοι πραγματικότητας» είναι μια μορφή διαβούλευσης με εκπροσώπους εταιρειών στο πλαίσιο του θεματολογίου απλούστευσης της Επιτροπής.

[2] Εάν επιθυμείτε να υποβάλετε έγγραφα ή πληροφορίες που θεωρείτε εμπιστευτικά και τα οποία δεν θα πρέπει να γνωστοποιηθούν στον καταγγέλλοντα, σημειώστε τα ως «εμπιστευτικά». Τα κρυπτογραφημένα μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου μπορούν να σταλούν στο ειδικό γραμματοκιβώτιό μας. Οι πληροφορίες και τα έγγραφα αυτού του είδους θα διαγραφούν από τους φακέλους του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή λίγο μετά το πέρας της έρευνας.

[3] Βλ. άρθρο 3 στοιχείο δ) σημείο iii) των αποφάσεων 2024/3081 της Επιτροπής σχετικά με μέτρα διαφάνειας όσον αφορά τις συνεδριάσεις που πραγματοποιούνται μεταξύ μελών της Επιτροπής και εκπροσώπων συμφερόντων, http://data.europa.eu/eli/dec/2024/3081/oj, και 2024/3082 σχετικά με μέτρα διαφάνειας όσον αφορά τις συνεδριάσεις που πραγματοποιούνται μεταξύ υπαλλήλων της Επιτροπής που ασκούν διευθυντικά καθήκοντα και εκπροσώπων συμφερόντων, http://data.europa.eu/eli/dec/2024/3082/oj, αμφότερες της 4ης Δεκεμβρίου 2024.

[4] Βλ. ανακοίνωση της Επιτροπής [..]: «Μια απλούστερη και ταχύτερη Ευρώπη: Ανακοίνωση σχετικά με την εφαρμογή και την απλούστευση». COM/2025/47 τελικό, βλ.: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A52025DC0047.