Κύριε Πρόεδρε, διακεκριμένα μέλη της επιτροπής!

Θα ήθελα καταρχάς να σας εκφράσω την ευγνωμοσύνη μου, κύριε Πρόεδρε, που με καλέσατε να σας παρουσιάσω την ετήσια έκθεση του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή για το 2001. Η έκθεση υποβλήθηκε επισήμως στον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στις 5 Απριλίου 2002.

Επειδή παρουσιάζω την έκθεση στην επιτροπή νωρίτερα από ό,τι είχε προγραμματιστεί, καταφέραμε να τη διανείμουμε σήμερα μόνο σε όλες τις γλώσσες σε όλους τους βουλευτές. Εκφράζω τη λύπη μου για το γεγονός αυτό, καθώς ενδέχεται να περιορίσει τη δυνατότητα συζήτησης του θέματος. Παρείχαμε στον συντάκτη την έκθεση στα αγγλικά σε προγενέστερο στάδιο, ώστε να μπορέσει να την μελετήσει και να την αξιολογήσει πλήρως πριν από τη συνεδρίαση αυτή.

Για να μπορέσουμε να σας παρουσιάσουμε μια έκθεση, πολλοί διαφορετικοί άνθρωποι πρέπει να κάνουν πολλή δουλειά. Οι υποθέσεις διερευνώνται και αποφασίζονται και συντάσσονται περιλήψεις των υποθέσεων και των πορισμάτων για την Ετήσια Έκθεση. Προστίθενται όλες οι απαραίτητες πληροφορίες για άλλες δραστηριότητες, καταρτίζονται στατιστικά στοιχεία και συντάσσονται οι εκθέσεις. Στη συνέχεια, πραγματοποιείται τεράστιος όγκος μεταφραστικών εργασιών υπό την αιγίδα της μεταφραστικής υπηρεσίας του Κοινοβουλίου. Στη συνέχεια, οι νομικοί μας υπάλληλοι ελέγχουν τις μεταφράσεις και η έκθεση συντάσσεται και εκτυπώνεται ως έγγραφο εργασίας. Πριν από τη μετάβαση σε σύνοδο ολομέλειας του Κοινοβουλίου, θα παραχθεί μια τελική έντυπη έκδοση.

Θα ήθελα να εκφράσω τις ευχαριστίες μου σε όλα τα μέρη που συμμετέχουν σε αυτή τη διαδικασία. Λόγω της καλής δουλειάς σας, η έκθεση είναι τώρα έτοιμη ως έγγραφο εργασίας. Ειδική μνεία θα πρέπει να γίνει σε μία συνεισφορά. Θα είχαμε μεγάλες δυσκολίες στην επικοινωνία αν δεν μας βοηθούσαν οι αρμόδιοι διερμηνείς και μεταφραστές. Αυτό είναι ένα σημαντικό έργο που συχνά θεωρούμε δεδομένο. Πολλοί μεταφραστές έχουν κάνει καλή δουλειά σε αυτήν την έκθεση, αλλά θα ήθελα να αποτίσω ιδιαίτερο φόρο τιμής στον μεταφραστή που είναι υπεύθυνος για τα γαλλικά, τον κ. Joseph AMIEL, ο οποίος είναι παρών εδώ σήμερα κατόπιν πρόσκλησής μας. Όχι μόνο μετέφρασε τα κείμενά μας σε εξαιρετικά γαλλικά που έχουν επαινεθεί ευρέως, αλλά έχει επίσης υποβάλει ορισμένες πολύτιμες προτάσεις για να καταστήσει την έκθεση πιο ενημερωτική και ευανάγνωστη. Θα ήθελα να τον ευχαριστήσω για τις εξαιρετικές επιδόσεις του κατά τη διάρκεια των ετών και, μέσω αυτού, όλους τους αφοσιωμένους συναδέλφους του.

Κύριε Πρόεδρε

Στον πρόλογο της παρούσας έκθεσης, επικεντρώνομαι στην πρόοδο που έχει σημειωθεί σε δύο σημαντικούς τομείς: πρώτον, σχετικά με τον νέο κανονισμό για την πρόσβαση στα έγγραφα, ο οποίος εγκρίθηκε και τέθηκε σε ισχύ το 2001· και δεύτερον, την απόφαση του Κοινοβουλίου να εγκρίνει τον Ευρωπαϊκό Κώδικα Ορθής Διοικητικής Συμπεριφοράς τον Σεπτέμβριο του 2001.

Όσον αφορά τη διαφάνεια, δεν παρατηρήθηκαν πραγματικές αλλαγές στη στάση των κοινοτικών θεσμικών οργάνων. Οι δικοί τους διαδικαστικοί κανόνες φαίνεται να έχουν την τάση να κλείνουν αντί να ανοίγουν τις δραστηριότητές τους για τον περιβάλλοντα κόσμο και τους πολίτες του. Υπάρχουν ορισμένες ενδείξεις ότι ιδίως η Επιτροπή, αλλά και το Κοινοβούλιο, σκοπεύουν να χρησιμοποιήσουν τους πρόσφατα εγκριθέντες κανόνες προστασίας των δεδομένων για να επιβάλουν μεγαλύτερη εμπιστευτικότητα στις δραστηριότητές τους αντί να επικεντρωθούν στην προστασία του δικαιώματος των πολιτών να διατηρούν την οικογενειακή και ιδιωτική τους ζωή εκτός του δημόσιου τομέα. Συμφωνώ πλήρως με τη φράση στην πρόσφατη έκθεση PACIOTTI (1) στην οποία η Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών υπενθυμίζει ότι οι κανόνες προστασίας των δεδομένων αφορούν πρωτίστως την προστασία της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής, σύμφωνα με τη νομολογία σχετικά με τη σχέση μεταξύ του άρθρου 8 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και της Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προστασία των δεδομένων, και τονίζει ότι σκοπός της προστασίας των δεδομένων δεν είναι ο περιορισμός των πληροφοριών που διατίθενται στους πολίτες σχετικά με δημόσιες δραστηριότητες.

Όσον αφορά τον Κώδικα Ορθής Διοικητικής Συμπεριφοράς, έχει σημειωθεί θετική εξέλιξη για τους πολίτες. Εκτυπώσαμε τον Κώδικα σε όλες τις επίσημες γλώσσες και τα φυλλάδια είναι διαθέσιμα εδώ σήμερα. Το στείλαμε σε όλα τα θεσμικά όργανα και τους οργανισμούς στις 11 Μαρτίου 2002 και τους επισημάναμε ότι μας έχει δοθεί εντολή από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να το εφαρμόσουμε στο έργο μας και ότι με την παρακολούθησή του μπορούμε πραγματικά να αποφύγουμε την κακοδιοίκηση. Μπορώ να σας διαβεβαιώσω ότι ο Κώδικας έχει προκαλέσει τεράστιο ενδιαφέρον σε πολλούς κύκλους στην Ευρώπη. Δημοσιεύθηκε στην ιστοσελίδα μας στις 18 Μαρτίου 2002 και την επόμενη εβδομάδα οι σχετικές σελίδες επισκέφθηκαν 1864 φορές. Αναγκαστήκαμε να επανεκτυπώσουμε το φυλλάδιο για να ικανοποιήσουμε όλα τα αιτήματα για επιπλέον αντίγραφα. Ενημερώσαμε επίσης τα θεσμικά όργανα και τους οργανισμούς ότι, όπως προτείνεται στην έκθεση Boesch, θα αρχίσουμε να δίνουμε συνέχεια στις επικριτικές παρατηρήσεις που διατυπώνουμε από την αρχή του τρέχοντος έτους.

Ελπίζω ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα λάβει μέτρα για την επίτευξη του απώτερου στόχου, ο οποίος είναι μια σύγχρονη νομοθεσία της ΕΕ για τη χρηστή διοίκηση με βάση τον υφιστάμενο κώδικα. Φαίνεται ότι η εν λόγω επιτροπή έχει τη δυνατότητα να εξετάσει ένα τέτοιο βήμα.

Δεν μπορώ να αντιληφθώ ότι τα κράτη μέλη που εκπροσωπούνται στο Συμβούλιο θα αντιταχθούν στους υπηκόους τους που έχουν το ίδιο είδος νομικών δικαιωμάτων σε σχέση με τη διοίκηση της ΕΕ όπως έχουν ήδη σε σχέση με την εθνική τους διοίκηση. Είναι δύσκολο για μένα να καταλάβω γιατί η Επιτροπή, η οποία έχει αποδείξει τη δέσμευσή της να ακολουθήσει τις αρχές της χρηστής διοικητικής συμπεριφοράς, είναι απρόθυμη να προτείνει έναν τέτοιο νόμο.

Στον πρόλογό μου, ασχολούμαι επίσης με την εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Νίκαιας. Λυπάμαι που το λέω, παρά τις θετικές δημόσιες δηλώσεις του Προέδρου της Επιτροπής κ. PRODI, του αρμόδιου Επιτρόπου κ. VITORINO και της τότε Προέδρου του Κοινοβουλίου κυρίας FONTAINE σχετικά με τη σημασία που έχει για τη διοίκηση η εφαρμογή του κώδικα στις καθημερινές της δραστηριότητες, το ενδιαφέρον για την ίδια τη διοίκηση είναι το πολύ χλιαρό, είτε αφορά την απαγόρευση των διακρίσεων λόγω ηλικίας στη διαδικασία πρόσληψης, φύλου ή φυλής. Το ίδιο ισχύει και για την προώθηση του θεμελιώδους δικαιώματος της ελευθερίας της έκφρασης και του δικαιώματος γονικής άδειας για το δικό τους προσωπικό.

Ανώτεροι αξιωματούχοι μου λένε ότι ο Χάρτης είναι απλώς μια πολιτική διακήρυξη. Αντιλαμβάνομαι από τέτοιες δηλώσεις ότι οι πολίτες δεν θα πρέπει να αναμένουν ότι θα τηρηθούν οι πολιτικές υποσχέσεις. Κατά τη γνώμη μου, αυτός είναι ένας τρόπος υπονόμευσης της δημοκρατίας.

Θα ήθελα να τονίσω ότι οι ευρωπαίοι πολίτες έχουν το δικαίωμα να αναμένουν ότι τον Χάρτη θα ακολουθήσουν τα θεσμικά όργανα των οποίων οι πρόεδροι τον διακήρυξαν επίσημα στη Νίκαια τον Δεκέμβριο του 2000, δηλαδή το Συμβούλιο, το Κοινοβούλιο και η Επιτροπή. Εάν αυτά τα θεσμικά όργανα δεν αποφέρουν αποτελέσματα, ο Χάρτης θα αποτελέσει ένα ακόμη βήμα προς την κατεύθυνση της δυσπιστίας μεταξύ της ΕΕ και των πολιτών της. Ελπίζω ότι μπορώ να βασιστώ σε όλους εσάς ως εταίρους σε αυτόν τον αγώνα, τον οποίο είμαι πεπεισμένος ότι θα κερδίσουμε τελικά προς όφελος των πολιτών.

Κύριε Πρόεδρε

Στον πρόλογό μου, ασχολούμαι επίσης με το ζήτημα του τρόπου με τον οποίο θα γίνει γνωστό το δικαίωμα υποβολής καταγγελίας σε όλους τους πολίτες που θα πρέπει να γνωρίζουν αυτό το ένδικο βοήθημα. Κατά τη διάρκεια του 2001 και εκ νέου κατά τους τρεις πρώτους μήνες του τρέχοντος έτους, ο αριθμός των καταγγελιών αυξήθηκε σταθερά. Από τις αρχές Ιανουαρίου έως τα τέλη Μαρτίου 2002, λάβαμε 18,5% περισσότερες καταγγελίες σε σύγκριση με την ίδια περίοδο του 2001. Πρέπει να γίνουν πολλά και είμαστε ανοιχτοί σε όλες τις προτάσεις που θα μας βοηθήσουν να προωθήσουμε τη γνώση των δικαιωμάτων των πολιτών. Θα ήθελα επίσης να επαναλάβω ότι εάν οι βουλευτές αυτού του Κοινοβουλίου και οι βοηθοί τους είναι έτοιμοι να κάνουν ακόμη περισσότερα για να ενημερώσουν τους πολίτες για αυτά τα δικαιώματα, αυτό θα ήταν πολύ χρήσιμο. Εξάλλου, είστε οι παράγοντες που δρουν επιτόπου, σε επαφή με πολίτες από όλες τις γωνιές της Ευρώπης καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Για να σας βοηθήσουμε, παρέχουμε στους βοηθούς σας υλικό και είμαστε έτοιμοι να παρέχουμε περισσότερα.

Στην έκθεσή του σχετικά με την ετήσια έκθεση για το 2000, ο κ. BOESCH ορθώς μας υπενθύμισε την ανάγκη άμεσης αντιμετώπισης των καταγγελιών. Είμαι στην ευχάριστη θέση να ανακοινώσω ότι, κατά τη διάρκεια αυτού του έτους, μπορέσαμε να ικανοποιήσουμε το αίτημά του και, στο τέλος του 2001, υπήρχαν μόνο 22 εκκρεμείς υποθέσεις για πάνω από ένα έτος, έναντι 35 στο τέλος του 2000. Δεν αναφέρω εδώ καταγγελίες βάσει των οποίων υποβλήθηκε πρόταση για φιλική λύση, σχέδιο σύστασης ή ειδική έκθεση.

Στο τέλος Μαρτίου του τρέχοντος έτους, μόνο 7 υποθέσεις ήταν ανοικτές για περισσότερο από ένα έτος και ελπίζω ότι ήδη μέχρι το τέλος Ιουνίου δεν θα πρέπει να έχουμε περισσότερες υποθέσεις ανοικτές για περισσότερο από ένα έτος χωρίς εύλογη αιτία, δηλαδή ότι περιλαμβάνουν περαιτέρω ενέργειες, όπως πρόταση φιλικής λύσης, σχέδιο σύστασης ή ειδική έκθεση. Οφείλω να παραδεχτώ ότι αυτό ασκεί πίεση στο προσωπικό μας, καθώς ο αριθμός των καταγγελιών αυξάνεται συνεχώς, αλλά γνωρίζω ότι έχουν δεσμευτεί να επιτύχουν αυτόν τον στόχο. Θα πρέπει να αποφεύγονται οι περιπτώσεις που παραμένουν ανοικτές για περισσότερο από ένα έτος, όταν δεν απαιτείται περαιτέρω δράση.

Τέλος, θα ήθελα να υποβάλω ορισμένες σκέψεις προς εξέταση σχετικά με το θέμα της στενότερης συνεργασίας μεταξύ του γραφείου του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή και της επιτροπής σας και της γραμματείας της. Όπως ίσως θυμάστε, το ζήτημα αυτό αντιμετωπίστηκε με το ψήφισμα που προτάθηκε στην έκθεση BOESCH, η οποία εγκρίθηκε από το Κοινοβούλιο τον περασμένο Σεπτέμβριο.

Πρώτα απ' όλα: οι αναφορές που αφορούν πολιτικά ζητήματα, όπως η πρόταση νέων νόμων ή η κριτική των υφιστάμενων νόμων ή το αίτημα αλλαγών στις πολιτικές της ΕΕ, θα πρέπει ανά πάσα στιγμή και σε όλα τα στάδια να εξετάζονται αποκλειστικά από την ΕΟΚΕ και τη γραμματεία της. Η απόφαση σχετικά με το παραδεκτό των εν λόγω αναφορών θα πρέπει επίσης να εμπίπτει στην αρμοδιότητά τους.

Για όλες τις άλλες αναφορές, θα μπορούσαμε να θεσπίσουμε μια διαδικασία σύμφωνα με την οποία η προκαταρκτική απόφαση σχετικά με το παραδεκτό, συμπεριλαμβανομένης μιας άμεσης απάντησης σχετικά με το πού μπορεί ο πολίτης να αναζητήσει επανόρθωση εάν δεν εμπίπτει στην εντολή, θα μπορούσε να ληφθεί από το γραφείο του Διαμεσολαβητή και τη γραμματεία της επιτροπής από κοινού. Αυτό θα περιλαμβάνει ένα σχέδιο απάντησης προς τον πολίτη, με συμβουλές ως προς τον αρμόδιο φορέα. Η φάση αυτή θα περιλαμβάνει επίσης μια πιθανή διερεύνηση του θέματος, η οποία θα περιλαμβάνει τη λήψη πληροφοριών και γνωμοδοτήσεων από τα εν λόγω θεσμικά όργανα και την κατάρτιση πρότασης για την απάντηση της ΕΟΚΕ στους πολίτες.

Όλες οι τελικές αποφάσεις, τόσο σχετικά με το παραδεκτό όσο και σχετικά με τις τελικές αποφάσεις, θα πρέπει να υποβάλλονται στην επιτροπή, ώστε τα μέλη να έχουν τη δυνατότητα να ζητούν πληροφορίες ή να υποβάλλουν εναλλακτικές προτάσεις.

Η πολιτική πληροφόρησης, η δικτύωση με παρόμοιους φορείς στα κράτη μέλη, η παροχή διαλέξεων και η χρήση του διαδικτύου ως εργαλείου για την παροχή επικαιροποιημένων πληροφοριών θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν ως κοινή επιχείρηση που θα καθοδηγείται από κοινές αρχές.

Εάν αυτή η πρόταση συνεργασίας γίνει δεκτή από εσάς, κύριε Πρόεδρε, και από τα μέλη, θα απαιτηθεί τροποποίηση του Κανονισμού του Κοινοβουλίου και του Καθεστώτος του Διαμεσολαβητή, ώστε να μετατραπεί σε καθεστώς για την εξέταση των αναφορών προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και των καταγγελιών προς τον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή. Θα έχει επίσης ορισμένες δημοσιονομικές και διοικητικές επιπτώσεις.

Ο καλύτερος τρόπος για να προχωρήσουμε θα πρέπει να είναι, αν σας φαίνεται αποδεκτό, να χρησιμοποιήσουμε την παραδοσιακή μας συνάντηση με εσάς, κύριε Πρόεδρε και τους συντονιστές, για περαιτέρω συζήτηση επί του θέματος. Εάν μπορούσαν να συμφωνηθούν ορισμένες κατευθυντήριες γραμμές, θα μπορούσαμε να συστήσουμε μια άτυπη ομάδα εργασίας για την κατάρτιση εγγράφου, συμπεριλαμβανομένου ενός σχεδίου δράσης για την ανάπτυξη λεπτομερέστερων προτάσεων για περαιτέρω συζήτηση. Όταν έχουμε κάτι συγκεκριμένο και εφικτό, θα πρέπει φυσικά να ενημερώνουμε δεόντως τον Πρόεδρο και τον Γενικό Γραμματέα του Κοινοβουλίου. Θα εξακολουθούσε να είναι δυνατή μια νέα μορφή συνεργασίας, ούτως ώστε το νέο Κοινοβούλιο να μπορέσει να την εγκαινιάσει όταν θα αρχίσει τις δραστηριότητές του το φθινόπωρο του 2004.

Η πρόταση ψηφίσματος σχετικά με την ετήσια έκθεση για το 2001 θα μπορούσε να αναφέρει ότι είναι επιθυμητή η συνεργασία, όπως έχει ήδη παρουσιαστεί στο ψήφισμα που προτείνεται στην έκθεση BOESCH, συμπεριλαμβανομένου του χειρισμού των αναφορών.

Ως παρατηρητής στη Συνέλευση για το Μέλλον της Ευρώπης, έχω το δικαίωμα να αναλύσω το μέλλον του δικαιώματος των πολιτών μας να υποβάλλουν αναφορές ή να υποβάλλουν καταγγελίες. Είμαι έτοιμος να κάνω μια δήλωση και να διανείμω έγγραφα στη Συνέλευση που θα προωθήσουν την εμβάθυνση της ευρωπαϊκής ιθαγένειας σε αυτούς τους τομείς. Τουλάχιστον, θα είχε θετικό αντίκτυπο στη βελτίωση των συνταγματικών δικαιωμάτων των ευρωπαίων πολιτών: το δικαίωμα αναφοράς στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το δικαίωμα υποβολής καταγγελίας στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή.

Σας ευχαριστώ όλους για την προσοχή σας.

(1) Έκθεση σχετικά με την πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής για τους κανονισμούς και τους γενικούς όρους άσκησης των καθηκόντων του Ευρωπαίου Επόπτη Προστασίας Δεδομένων COM(2001) 411 - C5-0384/2001 - 2001/2150(ACI)