Dobry wieczór i chciałbym przede wszystkim podziękować pani Guillaume i wszystkim kontrsprawozdawcom za pracę nad tym sprawozdaniem.

Z zadowoleniem przyjmuję również dzisiejszą obecność komisarza Sinkevičiusa.  

Chciałbym jednak zacząć od podziękowania również pracownikom Parlamentu, którzy tak ciężko pracowali nad tym w zeszłym roku, aby zapewnić kontynuację jego ważnej pracy i zapewnić wszystkim bezpieczeństwo.

Dziękuję również moim pracownikom za zapewnienie, że nasza służba społeczeństwu będzie kontynuowana na wysokim poziomie pomimo osobistych i zawodowych wyzwań, których wszyscy doświadczyliśmy.

Ta niszczycielska pandemia nauczyła nas wielu lekcji, w tym kluczowego znaczenia zaufania do instytucji, otwartości i uczciwości wobec społeczeństwa w czasach kryzysu, tego, jak wszyscy czerpią korzyści ze współpracy i jak centralne administracje publiczne pozostają w rozwiązywaniu poważnych kryzysów.

Wszystkie te sprawy trafiają do sedna tego, co robi Rzecznik Praw Obywatelskich.

Ponadto Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich jest częścią infrastruktury praworządności tej demokratycznej unii. W związku z tym jestem podekscytowany, gdy słyszę, jak ten parlament opowiada się za praworządnością w państwach członkowskich, mając świadomość, że wsparcie to musi być również okazywane we wszystkim, co robi sama administracja UE.

Wszystkie te kwestie znalazły odzwierciedlenie w skargach, które otrzymałem w 2020 r. i które starałem się rozwiązać w ramach moich strategicznych prac z inicjatywy własnej. Nigdy bardziej niż w trudnych czasach nie są wymagane najwyższe standardy dobrej administracji i przejrzystości, aby zapewnić społeczeństwo, że podejmowane decyzje są prawidłowe, proporcjonalne i przejrzyste oraz że środki będą wdrażane prawidłowo i sprawiedliwie.

W przeciwnym razie zaufanie publiczne spadnie, a wyzwania stojące przed administracjami w zakresie zachęcania społeczeństwa do podejmowania pewnych działań w celu pokonania pandemii mogą być utrudnione.

Pani sprawozdanie i nasza dzisiejsza debata dotyczą pracy mojego biura w 2019 r., który był ostatnim rokiem mojej pierwszej pełnej kadencji i zbiegł się z moim ponownym wyborem w grudniu 2019 r. Chciałbym ponownie skorzystać z okazji, aby podziękować za wotum zaufania dla mojej pracy.

W 2019 r. ponad 2000 osób złożyło skargi do mojego biura, z których kilka chciałbym podkreślić.

Jedna z nich, która ma szczególne znaczenie w obecnym kontekście, dotyczyła sposobu, w jaki Europejska Agencja Leków współpracuje z firmami farmaceutycznymi przed złożeniem przez nie wniosku o pozwolenie na dopuszczenie ich leków do obrotu. W wyniku dochodzenia, które obejmowało również konsultacje publiczne, EMA wprowadziła środki mające na celu poprawę niezależności i obiektywności tego procesu.

W szczególności EMA zgodziła się wprowadzić rejestr opinii naukowych dotyczących leków podlegających procedurze wydawania pozwoleń na dopuszczenie do obrotu. Porada ta zostanie podana do wiadomości publicznej po dopuszczeniu leku do sprzedaży w Europie. EMA stwierdziła również, że w najszerszym możliwym zakresie ekspertami, którzy są w znacznym stopniu zaangażowani w doradzanie przedsiębiorstwom farmaceutycznym na etapie składania wniosków przed wprowadzeniem do obrotu, nie będą ci, którzy sporządzają sprawozdanie oceniające EMA dotyczące nowego leku.

W obecnym kontekście, w którym EMA została zobowiązana do wydania zaleceń dotyczących szczepionek przeciwko COVID-19 w rekordowym czasie, pracuje nad procedurą przyspieszoną. To jest coś, nad czym obecnie się zastanawiam, w ramach mojej pracy w 2020 roku.

Parlament będzie wiedział o bieżących pracach mojego biura nad przejrzystością Rady.  W szczególności dwa przypadki pokazują, w jaki sposób brak takiej przejrzystości ma istotne rzeczywiste konsekwencje.

Jeden z nich dotyczył odmowy Rady zwiększenia przejrzystości w odniesieniu do sposobu, w jaki ministrowie krajowi negocjują roczne kwoty połowowe UE.  Całonocne negocjacje są legendarne, a ich tajemnica od dawna uważana jest za pewnik.  Ale świat nigdy wcześniej nie był tak głęboko świadomy zasobów rybnych i zrównoważonego rozwoju, a UE nigdy wcześniej nie była tak ambitna w kwestii ochrony naszego wrażliwego środowiska. Nowe podejście jest zatem moim zdaniem konieczne. W ubiegłym roku komisarz Sinkevičius poczynił pewne postępy w zakresie przejrzystości, ale Rada musi zrobić więcej.

Inny przypadek dotyczył braku przejrzystości w odniesieniu do stanowisk organów krajowych w sprawie oceny ryzyka związanego z wpływem pestycydów na pszczoły. Wiązało się to z wytycznymi wydanymi przez EFSA już w 2013 r., które nie zostały jeszcze wdrożone. Brak przejrzystości pozwala tej istotnej radzie po prostu siedzieć bez możliwości wywierania wpływu przez społeczeństwo na zmiany, ponieważ nie jest ono w stanie dowiedzieć się, kto blokuje przyjęcie tych wytycznych. W pełni doceniam potrzebę przestrzeni do rozważań, ale nie, jak w tym przypadku, najwyraźniej w nieskończoność.

Ważne dochodzenie, które zamknąłem w 2019 r., dotyczyło sposobu mianowania ówczesnego sekretarza generalnego Komisji. Pomimo początkowej negatywnej odpowiedzi na moje zalecenia, w ciągu kilku miesięcy Komisja przeprowadziła specjalną procedurę mianowania nowego sekretarza generalnego na stanowisko pod przewodnictwem nowej przewodniczącej Ursuli von der Leyen.

Sprawa ta wykazała znaczącą cechę pracy Rzecznika Praw Obywatelskich. Czasami rezultat można osiągnąć natychmiast, innym razem potrzeba czasu, aby zalecenie zostało w pełni zrealizowane, zwłaszcza jeśli wiąże się to ze zmianą nastawienia kulturowego lub innym podejściem innej administracji.

Dwa wymienione powyżej przypadki Rady są przypadkami, o których mowa powyżej. Biorąc pod uwagę presję na większą przejrzystość – wzmocnioną przez pandemię – oraz biorąc pod uwagę ambicje UE w zakresie środowiska i klimatu, przewiduję inny wynik w przypadku pojawienia się podobnych przypadków w przyszłości.

W czerwcu 2019 r. z wielką przyjemnością przedstawiłem zwycięzców drugiej edycji Nagrody za dobrą administrację, która jest ważnym sposobem uznania niezwykle dobrej pracy administracji UE. Odbyło się wiele inspirujących projektów, a ogólna nagroda została przyznana zespołom z Komisji Europejskiej, które pracowały nad inicjatywą UE na rzecz ograniczenia zanieczyszczenia tworzywami sztucznymi i podnoszenia świadomości. Z niecierpliwością czekamy na trzecią edycję nagrody, która odbędzie się online w czerwcu tego roku.

Jako Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich koordynuję również europejską sieć rzeczników praw obywatelskich, w skład której wchodzą krajowe i regionalne instytucje rzeczników praw obywatelskich z 36 krajów europejskich, w tym z Komisją Petycji Parlamentu Europejskiego. Doroczna konferencja w 2019 r. odbyła się w kwietniu w budynkach Parlamentu w Brukseli, a przed wyborami europejskimi głównym tematem było zwiększenie udziału obywateli w procesie demokratycznym.

Z niecierpliwością czekam na dalszą realizację naszej strategii „W kierunku 2024 r.”.  Mam nadzieję na osiągnięcie dalszego pozytywnego wpływu na administrację UE, utrzymanie rzeczywistego znaczenia naszej pracy oraz, poprzez podnoszenie świadomości społecznej na temat naszych działań, umożliwienie obywatelom dalszego korzystania z przysługujących im praw.

Szanowni posłowie, Parlament i Rzecznik Praw Obywatelskich są ważnymi sojusznikami w zapewnianiu rozliczalności UE. Parlament sprawuje nadzór demokratyczny, a moje biuro sprawuje nadzór administracyjny. Jeszcze raz dziękuję za ogromne wsparcie dla biura Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich i mam nadzieję, że gdy wyjdziemy z pandemii, z niecierpliwością oczekuję kontynuowania naszej cennej współpracy w nadchodzących latach.

Dziękuję.