Strasburg, 3 września 2014 r.

Dotyczy: Przyjęcie polityki przejrzystości

Szanowny Panie,

Biorąc pod uwagę bezpośredni wpływ prac Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) na codzienne życie obywateli, doskonale zdają Państwo sobie sprawę, że szczególnie ważne jest, aby Państwa polityka w obszarach takich jak etyka, przejrzystość i udział społeczeństwa odzwierciedlała wartości i zasady Unii.

W związku z tym zachęcono mnie do odnotowania, że EFSA rozpoczęła niedawno konsultacje publiczne w formie dokumentu do dyskusji zatytułowanego „Przekształcenie w „otwarty EFSA”. Według Państwa strony internetowej w dokumencie otwierającym debatę przedstawiono ramy koncepcyjne, metodykę krok po kroku oraz plan przekształcenia EFSA w organizację zajmującą się otwartą nauką w ciągu najbliższych pięciu lat. Chociaż nie miałem okazji szczegółowo przeanalizować tego dokumentu, zauważam, że zawiera on "Tabelę otwartych opcji EFSA", która wskazuje poszczególne etapy procesu podejmowania decyzji naukowych, kluczowe czynniki sukcesu każdego z tych etapów oraz opcje polityki "otwartej EFSA" w tych obszarach. Wstępnie uważam, że takie podejście powinno być szczególnie pomocne dla zainteresowanych stron i społeczeństwa, które chcą wziąć udział w konsultacjach.

Zauważam, że dokument do dyskusji istnieje obecnie tylko w języku angielskim. Ponadto, pomimo faktu, że „zainteresowane strony i ogół społeczeństwa są proszone o przedstawienie pisemnych uwag (...)”, na Państwa stronie internetowej nic nie wskazuje na to, że uwagi można zgłaszać w dowolnym z 24 języków urzędowych UE [1]. Z kontaktów między naszymi służbami wynika jednak, że EFSA byłaby skłonna udostępnić dokument w innych językach, na wniosek, oraz że są Państwo gotowi przyjąć uwagi w dowolnym z 24 języków urzędowych UE [2].

Powiedziano mi, że EFSA zbierze i przeanalizuje informacje zwrotne z konsultacji publicznych jesienią 2014 r. w celu przedłożenia dokumentu do dyskusji zarządowi EFSA do zatwierdzenia do końca 2014 r. Wreszcie, rozumiem, że EFSA przeprowadzi w 2015 r. odrębne studia wykonalności, w tym analizy kosztów i korzyści, dotyczące tego, czy i w jaki sposób włączyć różne kwestie do swojej polityki przejrzystości.

Ponieważ EFSA jest w trakcie opracowywania swojej polityki w tej dziedzinie, chciałem skorzystać z okazji, aby zwrócić Pana uwagę na dwie ważne inicjatywy, w które zaangażowane było moje biuro.

Wcześniej w tym roku przemawiałem na europejskim spotkaniu Partnerstwa na rzecz Otwartego Rządu (OGP)^[3]. Celem otwartego paktu stabilności i wzrostu, w którym uczestniczy obecnie 19 państw członkowskich UE, jest uczynienie rządów bardziej otwartymi, odpowiedzialnymi i reagującymi na potrzeby obywateli. Jako Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich zamierzam zrobić wszystko, co w mojej mocy, aby pomóc administracji UE sprostać tym oczekiwaniom, zgodnie z postanowieniami traktatów unijnych. Zachęcam zatem do czerpania inspiracji z pracy wykonanej w ramach czterech powiązanych ze sobą tematów OGP: rozliczalności, uczestnictwa obywateli, przejrzystości i ułatwiającej roli nowych technologii.

Moje biuro zorganizowało również w tym roku konferencję sieci badawczej ds. prawa administracyjnego UE (ReNEUAL), która opracowała modelowe zasady postępowania administracyjnego, w tym procedury przyjmowania zasad ogólnych („regulaminowanie”). Te ostatnie mogłyby pomóc instytucjom i agencjom UE, w tym EFSA, w ustanawianiu przepisów w sposób promujący demokrację uczestniczącą i przejrzystość, w duchu art. 11 Traktatu o Unii Europejskiej. Załączam modelowe zasady jako potencjalne źródło inspiracji dla Pańskiej Agencji, w szczególności w odniesieniu do procedur, które mogą być stosowane w celu promowania uczestnictwa obywateli przy opracowywaniu nowych zasad i polityk.

Zachęcam EFSA do przeanalizowania wyżej wymienionych materiałów w celu ustalenia, w jaki sposób mogą one być istotne dla jej wysiłków na rzecz przekształcenia się w organizację "Otwartej Nauki". Materiał ten może być również istotny, ponieważ EFSA rozpoczyna przegląd swojej polityki w zakresie niezależności i naukowych procesów decyzyjnych, który rozpocznie się w 2015 r.

Dla jasności proszę zauważyć, że korespondencję tę należy postrzegać jako konkretne działania następcze w związku z serią wizyt Rzecznika w agencjach UE, których celem było określenie i rozpowszechnienie najlepszych praktyk stosowanych przez agencje UE w ich stosunkach z obywatelami [4]. W związku z tym zwracam się dziś również do Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego i Europejskiej Agencji Chemikaliów z pytaniem o ich plany przyjęcia polityki przejrzystości. Wszystkie trzy pisma zostaną opublikowane na mojej stronie internetowej wraz z Państwa odpowiedzią, którą oczekuję w miarę możliwości do dnia 31 października 2014 r.

Jeżeli podległe Panu służby potrzebują dodatkowych informacji lub wyjaśnień w tej sprawie, proszę skontaktować się z panem Antoniosem Antoniadisem (tel.: +33 3 88 1 7 37 68), radca prawny.

Z poważaniem,

Emily O'Reilly

Załącznik: Wzorcowe przepisy dotyczące procedur administracyjnych UE:

Księga II – Tworzenie przepisów administracyjnych

[1] Zob. w tym względzie decyzję Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie 640/2011/AN, dostępną pod adresem: http://www.ombudsman.europa.eu/pl/cases/decision.faces/pl/12009/html.bookmark

[2] Rzecznik wszczęła niedawno dochodzenie w sprawie obowiązkowego stosowania szablonu elektronicznego, który rzekomo był szczególnie złożony i nieprzyjazny dla użytkownika, w kontekście konsultacji publicznych przeprowadzonych przez EFSA. Zob. sprawa 952/2014/OV, dostępna pod adresem: http://www.ombudsman.europa.eu/en/cases/caseopened.faces/en/54561/html.bookmark

[3] Zob.: http://www.opengovpartnership.org

[4] Więcej informacji na temat tych wizyt można znaleźć na stronie internetowej Rzecznika Praw Obywatelskich pod adresem: http://www.ombudsman.europa.eu/pl/activities/visits.faces