Geachte voorzitter van het EESC,

Het is een grote eer om bij uw inauguratie het woord te mogen voeren en in het gezelschap te zijn van zoveel EU-ambtenaren die veel belang hechten aan de missie van het EESC om het maatschappelijk middenveld dichter bij het hart van de EU-besluitvorming te brengen.

Het EESC is zo'n hoeksteen van het EU-gebouw dat het gemakkelijk is om de gedurfde visie te vergeten die aan de basis lag van de oprichting ervan in 1957 - een proces van Europese integratie dat niet alleen de politieke en economische elites omvatte, maar alle categorieën van de Europese samenleving. In tegenstelling tot sommige van de scheppingsmythes die de EU omringen, werd vanaf het begin begrepen dat zonder een aantal officiële kanalen om een stem te geven aan degenen die de impact van de Europese beleidsvorming zouden voelen, het project zou mislukken.

Natuurlijk, hoe we de categorieën van sociale en economische activiteit begrijpen, is enorm veranderd sinds de dagen dat computers meer dan 500 kg wogen.

De auteurs van het verdrag leefden in een tijd waarin “producenten, landbouwers, vervoerders, werknemers, handelaars en ambachtslieden” werden beschouwd als de ruggengraat van de samenleving, allemaal met hun beroepsverenigingen en vertegenwoordigende instanties. Hoe moeten we vandaag de dag de rol en vertegenwoordiging begrijpen van gigwerkers, migranten in de grijze economie, vrouwen (en grotendeels vrouwen) die onbetaald zorgwerk doen, om nog maar te zwijgen van het leger van YouTubers, Tik-tok influencers, podcasters en andere digitale ondernemers?

Deze en andere vragen zijn iets waar het EESC en andere EU-instellingen regelmatig mee worstelen.   

De complexiteit en volatiliteit van ons economische en sociale leven is hier om te blijven, ondanks de beste inspanningen van reactionair populisme. We moeten onze instellingen dienovereenkomstig vormgeven en aanpassen. Het verheugt mij dat het EESC pleit voor nieuwe vormen van participatiedemocratie en het soort democratische innovatie - zoals burgervergaderingen en participatieve burgerpanels - die we moeten omarmen om tegemoet te komen aan het verlangen naar een meer dynamische, representatieve en onbemiddelde democratie. Hoe we doordachte en inclusieve beleidsvorming kunnen combineren met het ongeduldige activisme dat kenmerkend is voor veel hedendaagse publieke debatten, is de centrale uitdaging voor ons allemaal die de Europese instellingen leiden. Daarom heeft mijn kantoor dit jaar opnieuw de nadruk gelegd op het recht van het publiek om deel te nemen aan het democratische leven van de Europese Unie, waarvoor transparante besluitvorming en tijdige toegang tot informatie van essentieel belang zijn.

Ik verheug mij over de inzet voor gedeelde waarden van vertrouwen, transparantie, verantwoordingsplicht en inclusie in de toespraak en het manifest van voorzitter Röpke. De voorzitter benadrukt terecht de noodzaak om het maatschappelijk middenveld uit de toetredingslanden te bereiken en hen te ondersteunen bij het integratieproces, met name wanneer veel van hen onder druk staan van minder dan democratische krachten in hun eigen land. We mogen niet uit het oog verliezen dat de magnetische aantrekkingskracht van het EU-lidmaatschap niet alleen gaat over onze welvaart en stijgende levensstandaard, maar ook over de gezondheid en dynamiek van onze democratische instellingen.