Réamhrá

A dhaoine uaisle! Ba mhaith liom fáilte a chur romhat chuig an seimineár seo agus buíochas a ghabháil leat as spéis a léiriú i sainordú nua an Ombudsman Eorpaigh. Déanann tú ionadaíocht ar shaoránaigh, ar ghnólachtaí, ar eagraíochtaí neamhrialtasacha, ar oifigí réigiúnacha agus ar chomhlachais agus eagraíochtaí eile san Aontas Eorpach. Táim ag tnúth go mór, dá bhrí sin, le héisteacht le d’aighneachtaí, do smaointe agus d’aiseolas maidir leis na tosaíochtaí ba cheart a bheith ag institiúid an Ombudsman Eorpaigh sna cúig bliana amach romhainn.

Tá ríméad orm an póidiam a roinnt le Leas-Uachtarán an Choimisiúin Maroš Šefcovic. Mar Choimisinéir atá freagrach as Caidreamh Idirinstitiúideach agus riarachán, beidh sé ar an idirghabhálaí is tábhachtaí a bheidh agam sa Choimisiún sna blianta amach romhainn. Is mór an onóir dom freisin go bhfuil Pat Cox inár dteannta inniu. Gan tacaíocht ó Pharlaimint na hEorpa, ní féidir liom mo chuid oibre a dhéanamh. Ina theannta sin, tá aithne mhaith ag Pat ar obair an Ombudsman.

Táim an-sásta freisin go bhfuil dhá pháirtí leasmhara againn ó institiúid an Ombudsman, an tUasal de Clerck agus an tUasal Benassi. Táim cinnte go gcabhraíonn eagraíochtaí cosúil leatsa leis an Ombudsman a shainaithint conas is féidir le riarachán an AE tuilleadh feabhais a chur air.

Díreoidh mé go hachomair anois ar an méid a mheasaim ba cheart a bheith i measc thosaíochtaí oifig an Ombudsman Eorpaigh do na blianta amach romhainn. Tá dlúthnasc idir go leor de na tosaíochtaí sin agus na forálacha feabhsaithe maidir le cearta na saoránach a tugadh isteach le Conradh Liospóin agus an Chairt um Chearta Bunúsacha a thiontú ina doiciméad atá ceangailteach ó thaobh dlí do na Ballstáit, agus dlí an Aontais á chur i bhfeidhm acu.

Conradh Liospóin agus an Chairt um Chearta Bunúsacha

Is céim ríthábhachtach sa phróiseas fada chun saoránaigh na hEorpa agus geallsealbhóirí eile a chumhachtú é teacht i bhfeidhm Chonradh Liospóin agus cineál ceangailteach ó thaobh dlí na Cairte um Chearta Bunúsacha. Tugann an Chairt, go háirithe, comhartha láidir maidir leis an tábhacht a chuireann an tAontas ar chearta na saoránach.

Ar ndóigh, tá an ceart chun gearán a dhéanamh leis an Ombudsman sa roinn den Chairt dar teideal ‘Cearta na Saoránach’. Tá an ceart chun dea-riaracháin ann freisin, ceart atá i gcroílár an méid a dhéanann an tOmbudsman Eorpach. Áirítear an méid seo a leanas ar na gnéithe den cheart chun dea-riaracháin a luaitear go sonrach sa Chairt:

• an ceart go ndéileálfaidh institiúidí, comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí an Aontais le gnóthaí an duine "go páirteach, go cothrom agus laistigh de thréimhse réasúnach ama";
• ceart gach duine éisteacht a fháil;
• ceart gach duine rochtain a bheith aige nó aici ar a chomhad nó a comhad;
• an oibleagáid atá ar an riarachán cúiseanna a thabhairt lena chinntí;
• an ceart go ndéanfadh an tAontas aon damáiste arbh iad a institiúidí féin ba chúis leis a shlánú;
• an ceart chun scríobh chuig institiúidí an Aontais i gceann de theangacha an Chonartha agus freagra a fháil sa teanga chéanna.

Is é an chéad tosaíocht atá agam sna cúig bliana amach romhainn ná cabhrú le saoránaigh leas iomlán a bhaint as a gcearta, mar a fhoráiltear dó faoi Chonradh Liospóin agus faoin gCairt um Chearta Bunúsacha. Táim tiomanta na saoránaigh a chur ar an eolas faoi na cearta sin agus, chuige sin, táim ag tnúth le bheith ag obair le Parlaimint na hEorpa, agus le hombudsmain náisiúnta agus réigiúnacha sna Ballstáit.

Rannpháirtíocht na saoránach i saol daonlathach an Aontais a neartú

Neartaíonn Conradh Liospóin freisin an ceart atá ag saoránaigh agus comhlachais páirt a ghlacadh i saol daonlathach an Aontais. Ceanglaítear leis ar institiúidí an Aontais idirphlé oscailte, trédhearcach agus rialta a choinneáil ar bun le heagraíochtaí ionadaíocha agus leis an tsochaí shibhialta.

A bhuí leis an "Tionscnamh Eorpach ó na Saoránaigh", beidh deis ag milliún saoránach ó líon suntasach Ballstát a iarraidh ar an gCoimisiún tograí reachtacha nua a thabhairt ar aghaidh. Ba cheart go gcuirfeadh an Tionscnamh seo go mór le cumhachtú shaoránaigh na hEorpa. Ghlac an tOmbudsman páirt sa chomhairliúchán poiblí maidir leis an tionscnamh seo, d’fhonn a chinntiú go bhfeidhmeoidh sé ar an mbealach is trédhearcaí is féidir agus leis an maorlathas is lú is féidir.

Tá sé tábhachtach a thabhairt chun suntais go dtugtar le tuiscint le ‘hidirphlé rialta’ – mar a leagtar síos sa Chonradh é – fíordhíospóireacht maidir le beartas, le heagraíochtaí ionadaíocha agus leis an tsochaí shibhialta, a d’fhéadfadh tionscnaimh na n-institiúidí a cháineadh agus cur ina gcoinne chomh maith le tacú leo. Táim cinnte go mbeidh tionchar suntasach ag an bhforáil nua seo ar obair an Ombudsman freisin.

Chun sampla a thabhairt duit: D’oscail mé imscrúdú le déanaí ar an gcaoi a ndearna an Coimisiún staidéar ar úsáid príomhach neamhdhaonna, amhail chimpanzees, chun críoch taighde. Chuir an Chomhghuaillíocht Eorpach an gearán isteach chun deireadh a chur le Turgnaimh Ainmhithe. Líomhain sé nach raibh saineolas sa réimse ag meitheal ábhartha an Choimisiúin agus gur theip uirthi fianaise áirithe a chur san áireamh. Níor tháinig mé ar aon chonclúidí go fóill. Ba cheart don Choimisiún a thuairim a thíolacadh faoin 30 Aibreán 2010. Léiríonn an cás, áfach, an ról is féidir leis an Ombudsman a imirt maidir le ceapadh beartas éifeachtach agus trédhearcach a chur chun cinn in institiúidí an AE. Ba mhaith liom cur leis an ról sin sna blianta amach romhainn.

Oscailteacht agus trédhearcacht

Déantar foráil i raon airteagal eile i gConradh Liospóin maidir le hoscailteacht agus trédhearcacht níos fearr i ngníomhaíochtaí institiúidí, chomhlachtaí, oifigí agus ghníomhaireachtaí an Aontais. Áirítear leo foráil don Chomhairle teacht le chéile go poiblí nuair a dhéanann sí dréachtreachtaíocht a phlé agus a chinneadh - rud a d'iarr mé arís agus arís eile. Ach ceanglaítear leis an gConradh freisin ar institiúidí, comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí eile de chuid an Aontais a gcuid oibre a dhéanamh ar dhóigh chomh hoscailte agus is féidir, chun dea-rialachas a chur chun cinn agus chun rannpháirtíocht na sochaí sibhialta a áirithiú.

Tá tábhacht ar leith ag baint le hAirteagal 42 den Chairt um Chearta Bunúsacha d'obair an Ombudsman. Foráiltear leis go mbeidh ceart rochtana ag saoránaigh ar dhoiciméid de chuid institiúidí, chomhlachtaí, oifigí agus ghníomhaireachtaí an Aontais. Is feabhas suntasach é sin, lena leathnaítear an ceart rochtana ní hamháin chuig doiciméid ó Pharlaimint na hEorpa, ón gComhairle agus ón gCoimisiún ach chuig institiúidí, comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí uile an Aontais, lena n-áirítear, den chéad uair, an Chomhairle Eorpach.

Ós rud é go mbaineann níos mó ná aon trian de na fiosrúcháin go léir a dhéanann an tOmbudsman gach bliain le "easpa trédhearcachta", tá sé ar cheann de na príomhthosaíochtaí atá agam a chinntiú go leanann riarachán an AE na caighdeáin trédhearcachta is airde is féidir.

Cultúr seirbhíse i riarachán an Aontais

Tá na forálacha nua Conartha seo go léir dírithe ar riarachán an AE a dhéanamh níos oscailte, níos cuntasaí agus níos fabhraí do shaoránaigh. Agus is é an cúram atá orm a áirithiú go mbeidh cultúr seirbhíse ina threoirphrionsabal d’institiúidí an Aontais.

Sa chomhthéacs sin, ba mhaith liom feabhas a chur ar rannpháirtíocht réamhghníomhach m’institiúide i ndíospóireachtaí poiblí maidir le reachtaíocht bheartaithe a bhaineann le hobair an Ombudsman, amhail an t-athchóiriú ar an Rialachán maidir le Rochtain ar Dhoiciméid nó an t-athchóiriú ar Rialachán Airgeadais an Aontais Eorpaigh.

Mar chuid de mo rannchuidiú leis an gcomhairliúchán poiblí maidir le hathchóiriú an Rialacháin Airgeadais, chuir mé i bhfios go láidir gur cheart do na rialacha ábhartha treoir a thabhairt d’oifigigh maidir le conas is féidir leo bainistíocht fhónta airgeadais agus dea-riarachán araon a chomhcheangal agus a gcuid oibre á déanamh acu. Mar shampla, mhol mé gur cheart don Rialachán Airgeadais, i gcásanna eisceachtúla, foráil a dhéanamh maidir le híocaíochtaí ex gratia, mar shásamh ar mhíchaoithiúlacht thromchúiseach nó ar anacair thromchúiseach de dheasca drochriaracháin. Is é mo thuairim gur deis iontach é an t-athchóiriú ar an Rialachán Airgeadais chun an ceart bunúsach chun dea-riaracháin a chur i bhfeidhm.

Feabhas breise a chur ar éifeachtúlacht oifig an Ombudsman

Maidir le feidhmiú m’oifige, tá sé ar intinn agam leanúint d’fheabhas a chur ar cháilíocht ár seirbhísí trí thorthaí a bhaint amach níos tapúla inár n-imscrúduithe agus trí fhéinmheasúnú dian a dhéanamh ar an gcaoi a láimhseálaimid gearáin ó shaoránaigh. Tá áthas orm a thuairisciú gur thit an t-am a thóg sé fiosrúcháin a chur i gcrích ó 13 mhí ar an meán in 2008 go naoi mí in 2009. Tá sé mar aidhm againn an t-am a thógann sé chun torthaí a bhaint amach trí fhiosrúcháin a laghdú tuilleadh.

Féachfaidh mé freisin le hinfheictheacht phoiblí an Ombudsman a fheabhsú. Is é an aidhm atá leis sin teagmháil níos éifeachtaí fós a dhéanamh le gearánaigh ionchasacha, sna Ballstáit agus sa Bhruiséil. Cuid thábhachtach den iarracht sin is ea an cruinniú a bheidh againn inniu.

Tá sé ríthábhachtach go mbeadh a fhios ag saoránaigh, eagraíochtaí neamhrialtasacha agus eagraíochtaí eile cá háit le dul má bhíonn fadhbanna acu maidir le cur i bhfeidhm dhlí an Aontais, bíodh sin ar an leibhéal réigiúnach, ar an leibhéal náisiúnta nó ar an leibhéal Eorpach. Tá fonn orm, dá bhrí sin, cur leis an gcomhar le sásraí eile faisnéise agus réitigh fadhbanna, amhail Europe Direct, SOLVIT agus Líonra Eorpach na nOmbudsman.

Conclúid

Tá feabhas a chur ar cháilíocht riarachán an Aontais ar mhaithe le saoránaigh agus páirtithe leasmhara eile i gcroílár mo chuid oibre le seacht mbliana anuas. Cé go bhfuilim bródúil as na torthaí atá bainte amach ag an Ombudsman go dtí seo, tuigim go bhfuil go leor fós le déanamh chun go gcuirfear saoránaigh ar an eolas go hiomlán faoina gcearta agus faoin mbealach is fearr chun na cearta sin a fheidhmiú.

Agus mé ag tabhairt faoi théarma nua in oifig, leanfaidh mé de bheith ag iarraidh riarachán AE a bheidh níos oscailte, níos cuntasaí, níos dírithe ar an tseirbhís agus níos dírithe ar na saoránaigh a bhaint amach agus, ar bhonn níos ginearálta, gníomhú i gcomhréir le spriocanna agus mianta ráiteas misin an Ombudsman ar mhaith liom mo ráitis tosaigh a thabhairt chun críche leis.

“Tá torthaí cothroma á lorg ag an Ombudsman Eorpach maidir le gearáin i gcoinne institiúidí an Aontais Eorpaigh, spreagann sé trédhearcacht agus cuireann sé cultúr riaracháin seirbhíse chun cinn. Tá sé mar aidhm aige muinín a chothú trí idirphlé idir saoránaigh agus an tAontas Eorpach agus na caighdeáin iompair is airde a chothú in institiúidí an Aontais.’

Táim ag tnúth anois le do chuid smaointe a chloisteáil maidir leis an mbealach is fearr chun na spriocanna sin a bhaint amach.