Szanowny Panie Prezydencie Republiki Cypryjskiej Nikosie Christodoulidesie!

Szanowna Pani Rzecznik Praw Obywatelskich Maria Stylianou-Lottides!

Drodzy Koledzy i Przyjaciele,

Mam zaszczyt być tu dziś wieczorem z okazji trzydziestej piątej rocznicy urzędowania Rzecznika Praw Obywatelskich Cypru.

W zeszłym miesiącu rzecznik praw obywatelskich Stylianou-Lottides była ze mną w Parlamencie Europejskim w Strasburgu, aby uczcić trzydzieści lat istnienia europejskiej sieci rzeczników praw obywatelskich. To przyjemność być teraz gościem w Nikozji i przybliżyć Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich obywatelom Cypru.

Z niecierpliwością czekam również, jak jestem pewien, na dyskusje, które odbędą się w najbliższych dniach. Dyskusje, które pomogą nam znaleźć lepsze sposoby rozwiązywania problemów obywateli, promować sprawiedliwość administracyjną i zacieśnić współpracę między naszymi biurami, zarówno na szczeblu krajowym, jak i europejskim.

Zacznę jednak od podkreślenia znaczenia zaznaczenia kamieni milowych, takich jak ten.

Praca, którą wykonujemy jako rzecznicy praw obywatelskich, często może być zniechęcająca. Jesteśmy odpowiedzialni za rozpatrywanie skarg, kwestionowanie niewłaściwego administrowania, zwalczanie korupcji i reagowanie na naruszenia praw podstawowych.

Pracujemy nad wypełnieniem luki między najsłabszymi grupami społecznymi – osobami z niepełnosprawnościami, dziećmi, migrantami, osobami doświadczającymi trudności gospodarczych – a znacznie silniejszymi instytucjami rządowymi. Często wzywa się nas do przywrócenia dostępu do wymiaru sprawiedliwości i mówienia władzy niewygodnych prawd.

Innymi słowy, niewiele o naszej pracy jest łatwe. A droga przed nami rzadko jest wolna od przeszkód.

Jednak właśnie z tego powodu musimy od czasu do czasu zatrzymywać się i spoglądać wstecz. Musimy zdać sobie sprawę z tego, jak daleko zaszliśmy i co osiągnęliśmy indywidualnie i wspólnie.

Patrzenie wstecz to nie tylko ćwiczenie pamiętania przeszłości. Nadaje nowy impuls naszej misji. Przypomina nam, że zbudowaliśmy solidne fundamenty, na których możemy sprostać nadchodzącym wyzwaniom. Pozwala nam to podsumowywać, przewidywać zmiany i przygotowywać się na to, co będzie dalej.

Jako koordynator Europejskiej Sieci Rzeczników Praw Obywatelskich miałem niedawno zaszczyt przedstawić Parlamentowi Europejskiemu książkę z okazji trzydziestolecia istnienia sieci, przedstawiającą jej historię i osiągnięcia.

Jego strony gromadzą wspólne doświadczenia rzeczników praw obywatelskich w całej Europie. Opowiadają one indywidualne historie o tym, w jaki sposób wykorzystaliśmy prawo europejskie i zasady zapisane w traktatach UE, aby wprowadzić wymierne zmiany w życiu ludzi.

Wkład Cypru obejmował kilka godnych uwagi przypadków, w których Rzecznik Praw Obywatelskich pomagał osobom z niepełnosprawnościami borykającym się z trudnościami w administracji publicznej, na przykład w ubieganiu się o obywatelstwo i otrzymywaniu go lub w uzyskiwaniu racjonalnych usprawnień podczas egzaminów wstępnych na studia.

Nie są to jedynie przykłady dobrych praktyk administracyjnych. Są to przykłady tego, w jaki sposób nasza praca może zmienić życie ludzi. Pokazują, co się dzieje, gdy instytucje słuchają, gdy prawa są przestrzegane i gdy ktoś jest gotowy stanąć w obronie tych, którzy w przeciwnym razie mogliby pozostać niesłyszani.

I to jest ostatecznie to, po co są tu nasze instytucje.

Szanowne Koleżanki i Szanowni Kol

Żyjemy w coraz trudniejszych czasach – w czasach szybkich zmian technologicznych, stopniowo transakcyjnej polityki globalnej i niepokojącego spadku zaufania do instytucji publicznych.

W obliczu tych realiów nasza praca jako rzeczników praw obywatelskich prawdopodobnie wzrośnie nie tylko pod względem znaczenia, ale także złożoności.

Musimy zatem patrzeć w przyszłość zarówno z determinacją, jak i wyraźnym poczuciem odpowiedzialności.

Na przykład, co można zrobić, aby zagwarantować, że proces decyzyjny rządu pozostanie inkluzywny nawet podczas kryzysów? Lub w jaki sposób możemy zapewnić przejrzystość i rozliczalność administracji publicznych, gdy wykorzystują one narzędzia sztucznej inteligencji w swojej pracy?

Nie są to jedynie kwestie techniczne czy administracyjne. W ich centrum znajdują się fundamentalne pytania dotyczące sprawiedliwości, odpowiedzialności, praw człowieka oraz relacji między obywatelami a państwem.

Uważam, że w dzisiejszym burzliwym świecie my, rzecznicy praw obywatelskich, służymy również jako obserwatoria. Nie skupiamy się na ruchu ciał niebieskich, ale na zmieniającym się krajobrazie administracji publicznej.

Poprzez skargi, które otrzymujemy, możemy zidentyfikować wzorce, które inni mogą przeoczyć. Widzimy poza indywidualnymi przypadkami i rozpoznajemy szersze problemy. Przede wszystkim widzimy ludzkie konsekwencje błędnych lub niesprawiedliwych decyzji administracyjnych.

Z tego wyjątkowego i uprzywilejowanego punktu widzenia możemy ostrzegać instytucje publiczne o pojawiających się formach niesprawiedliwości, identyfikować luki w prawodawstwie i podkreślać procedury, które nie działają zgodnie z założeniami. A nasza rola nie kończy się na identyfikowaniu problemów. Możemy również pomóc instytucjom znaleźć rozwiązania, które są skuteczne, sprawiedliwe i mocno zakorzenione w zasadach dobrej administracji.

To ważny element naszego wkładu w demokrację. Nie tylko pociągamy administrację publiczną do odpowiedzialności. Pomagamy mu również stać się lepszym.

W ten sposób pokazujemy obywatelom, że ich instytucje mogą słuchać i reagować. Ta władza publiczna może być sprawowana w sposób odpowiedzialny. I że nawet gdy coś pójdzie nie tak, ktoś jest gotowy słuchać, bronić swoich praw i pomagać w naprawianiu sytuacji.

Ostatecznie zaufanie publiczne nie jest budowane wyłącznie poprzez słowa lub deklaracje. Jego podstawą są działania – sprawiedliwość, odpowiedzialność i codzienne doświadczenia obywateli, którzy uważają, że ich głos ma znaczenie.

To jest nasza wspólna odpowiedzialność i to jest cel, który łączy nas tutaj dzisiaj.

Jeszcze raz serdecznie gratuluję Biuru Rzecznika Praw Obywatelskich Cypru z okazji jego trzydziestej piątej rocznicy.

Niech ta rocznica będzie nie tylko świętem trzydziestu pięciu lat osiągnięć, ale także inspiracją dla ważnej pracy, która jest przed nami.

Dziękuję.