Drogi Luísie Almeidzie Capão, wiceprzewodniczący gminy Cascais Da Câmara,

Szanowne Panie Posłanki i Szanowni Posłowie do Parlamentu Europejskiego!

Drogi Helfriedie Carlu, założycielu i dyrektorze generalnym Europejskiej Stolicy Demokracji,

Drodzy finaliści (gratulacje!),

Panie i panowie,

Cieszę się, że mogę być z wami dziś po południu, zwłaszcza tutaj, w Cascais, Europejskiej Stolicy Demokracji 2026, miejscu, które ma dla mnie szczególne znaczenie, ponieważ jest również moim domem.

Portugalia ma długą historię innowacji, eksploracji i odwagi, aby wyruszyć w nieznane.

Kiedy myślę o tym duchu, jedną z postaci historycznych, która przychodzi mi na myśl, jest Infante D. Henrique, którego wizja pomogła zainspirować Portugalski Wiek Odkryć w XV wieku. Zawsze szczególnie inspirowało mnie przypisywane mu motto: „umiejętność czynienia dobra”.

Dla mnie te słowa oddają coś istotnego w innowacjach: nie jest to cel sam w sobie, ale środek do osiągnięcia celów, które sobie wyznaczyliśmy. Musi mieć sens, cel, a przede wszystkim pozytywny wpływ na społeczeństwo.

Powinniśmy wykorzystywać nasze talenty nie tylko do innowacji, ale także do wprowadzania pozytywnych zmian. Dla mnie na tym właśnie polega demokratyczna innowacja.

Jesteśmy tu po to, by świętować demokratyczne innowacje w całej Europie.

Demokracja to coś więcej niż zasada. To musi być coś, czego ludzie doświadczają w codziennym życiu.

Oznacza to ciągłe znajdowanie nowych i lepszych sposobów wdrażania wartości demokratycznych w praktyce.

Osiemdziesiąt reprezentowanych tu projektów jest tego doskonałym przykładem. Odnoszą się one do wyzwań, przed którymi stoją obywatele w codziennym życiu, oferując przyszłościowe rozwiązania, które przekładają zasady demokracji na wymierne ulepszenia.

Ale co z tym wszystkim ma wspólnego Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich?

Właściwie to całkiem sporo!

Waszym dzisiejszym celem jest wymiana dobrych praktyk, przełamywanie barier i uczenie się od siebie nawzajem, tak abyście mogli lepiej służyć obywatelom, których reprezentujecie.

Jest to misja, którą dzielimy w Europejskim Rzeczniku Praw Obywatelskich. My również pracujemy nad tym, by instytucje UE lepiej służyły obywatelom.

Podobnie jak Pan, wierzymy w to, jak ważne jest uznanie i zachęcanie do dobrej administracji poprzez przyznanie nagrody.

W tym roku Trybunał zorganizował piątą edycję nagrody za dobrą administrację, w ramach której doceniono i zaprezentowano dobre praktyki w całej administracji UE.

Kiedy recenzowałem nominowanych tutaj dziś wieczorem, przypomniało mi się trudne zadanie, które kiedyś miałem przy wyborze między tak wieloma imponującymi projektami. Na szczęście nie jest to dzisiaj moja odpowiedzialność!

Dziś jestem tutaj, aby zachęcić was wszystkich – podobnie jak zachęcałem moich kolegów na szczeblu europejskim – do kontynuowania pracy z oddaniem, kreatywnością i silnym poczuciem służby publicznej.

Patrząc na te wszystkie inspirujące projekty, pozwolę sobie podkreślić trzy aspekty, które szczególnie przykuły moją uwagę.

Po pierwsze, włączenie. W szczególności chciałbym pogratulować realizacji projektów dotyczących wyzwań, przed którymi stoją osoby z niepełnosprawnościami. Inicjatywy te mają dla mnie szczególne znaczenie, ponieważ Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich działa również na rzecz ochrony praw osób z niepełnosprawnościami w administracji UE.

Wiemy, jak trudne może być usunięcie barier i zapewnienie równych szans. Ale to właśnie tam innowacje są najbardziej potrzebne: przekształcić włączenie społeczne z aspiracji w rzeczywistość.

Mam nadzieję, że te projekty zainspirują wielu innych do pójścia za ich przykładem.

Po drugie, obrona i wzmocnienie samej demokracji. Jestem pod wrażeniem tego, jak wiele projektów się do tego przyczynia.

Weźmy Ukrainę, gdzie przejrzysty system cyfrowy pomaga rodzinom odbudować domy zniszczone przez wojnę. Przypomina nam, że przejrzystość nie jest jedynie formalnością administracyjną. Jest to sposób na odbudowanie zaufania, a w tym przypadku nawet odbudowa życia.

Po trzecie, rola technologii w służbie ludziom. Kilka projektów podkreśla, że technologia najlepiej służy demokracji, gdy jest zaprojektowana z ludźmi, a nie tylko dla nich.

Ponieważ sztuczna inteligencja w coraz większym stopniu wchodzi do administracji publicznej, w tym na szczeblu UE, jest to przesłanie, które wszyscy powinniśmy ze sobą nieść.

Panie i panowie,

Wrócę na zakończenie do Infante D. Henrique, człowieka, którego świat pamięta jako Henryka Żeglarza.

Z tego wybrzeża statki, które zainspirował, wyruszyły przez niezbadane oceany. Nie mieli map tego, co było przed nami. Mieli poczucie kierunku: dostosowywali swoje żagle do każdej zmiany wiatru, ale kierowali się gwiazdami.

Uważam, że jest to potężna metafora dzisiejszych demokratycznych innowacji.

Wiatry są silne: nowe technologie, szybciej rozwijające się kryzysy i obywatele, którzy słusznie oczekują od nas więcej. Dlatego musimy być odważni z naszymi żaglami. Musimy eksperymentować, dostosowywać się i uczyć od siebie nawzajem ponad granicami, tak jak robicie to dziś wieczorem.

Musimy jednak mieć oko na gwiazdy: interes publiczny, uczciwość, przejrzystość i godność każdego człowieka, zwłaszcza tych zbyt często pozostawionych na marginesie.

Rzecznik Praw Obywatelskich ma obowiązek podtrzymywać przy życiu nadzieję. A dziś nie jest to trudne. Nadzieja jest tutaj, w tym pokoju, ucieleśniona w osiemdziesięciu projektach, które zdecydowały się nie tylko czynić dobro, ale czynić to dobrze.

Zmień kurs, kiedy musisz, ale nigdy swoją gwiazdę przewodnią.

Dla mnie to prawdziwy talent do czynienia dobra.

Liczę na każdego z was. Możesz liczyć na mnie i na moje biuro.

Dziękuję.