Αξιότιμε Πρόεδρε της Δημοκρατίας,

Αξιότιμε κύριε Υπουργέ της Προεδρίας,

Αξιότιμε Πρόεδρε της Περιφερειακής Κυβέρνησης της Μαδέρας,

Αξιότιμε Πρόεδρε της Περιφερειακής Συνέλευσης της Μαδέρας,

Επίτροπος για τον εορτασμό της 40ής επετείου από την προσχώρηση της Πορτογαλίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση,

Επίτροπος για τον εορτασμό των 50 ετών αυτονομίας,

Κυρίες και κύριοι,

Είναι τιμή για μένα, ως Πορτογάλο και Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή, να μοιραστώ μαζί σας αυτή τη συμβολική στιγμή, κατά την οποία γιορτάζουμε την 40ή επέτειο της προσχώρησης της Πορτογαλίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την 50ή επέτειο της αυτονομίας της Μαδέρας.

Οι γιορτές πάντα μας προσκαλούν να δούμε το μονοπάτι που διανύουμε. Για αυτό που ήμασταν. Αλλά μας καλούν επίσης να προβληματιστούμε σχετικά με τις αξίες που κατέστησαν δυνατή αυτή την πορεία. Και γι' αυτό, γι' αυτό που είμαστε. Στη Μαδέρα, είναι δύσκολο να βρεθεί ένα πιο εμπνευσμένο σύμβολο αυτών των αξιών από το σύνθημα του Infante D. Henrique: Ταλέντο από bien faire - προθυμία να κάνει καλά.

Υπάρχουν εκφράσεις που αντιστέκονται στο χρόνο. Όχι επειδή είναι χαραγμένα σε πέτρα, αλλά επειδή εκφράζουν κάτι που παραμένει αληθινό από γενιά σε γενιά. Το μότο του Πρίγκιπα Ερρίκου του Πλοηγού είναι ένα από αυτά. Αιώνες αργότερα, συνεχίζει να εκφράζει αξιοθαύμαστα αυτό που εμπνέει τη δημόσια υπηρεσία, την ευθύνη και τη δέσμευση για το κοινό καλό.

Είναι επίσης ένα ιδιαίτερα κατάλληλο νόμισμα για τη Μαδέρα.

Ήταν κάτω από την ώθηση του Ινφάντε που αυτό το αρχιπέλαγος εισήλθε στην ευρωπαϊκή ιστορία. Και ήταν από εδώ, από αυτή τη συνάντηση μεταξύ γης και ωκεανού, που επιβεβαιώθηκε μια από τις πιο εξαιρετικές πορτογαλικές κλήσεις: Η ικανότητα να βλέπεις τον ορίζοντα όχι ως όριο, αλλά ως πρόσκληση.

Οι ημερομηνίες που γιορτάζουμε σήμερα μας προσκαλούν ακριβώς να δούμε το μονοπάτι που ακολουθήσαμε.

Πενήντα χρόνια αυτονομίας της Μαδέρας. Σαράντα χρόνια μετά την προσχώρηση της Πορτογαλίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Αποτελούν διακριτά ορόσημα, αλλά ενώνονται με την ίδια ιδέα: εμπιστοσύνη στην ικανότητα των ανθρώπων και των κοινοτήτων να οικοδομήσουν το δικό τους μέλλον.

Ήταν αυτοί οι άνθρωποι, αυτές οι κοινότητες, που επέλεξαν την αυτονομία το 1976 και την ένταξη το 1986. Το έκαναν με ελευθερία και δημοκρατία. Η ελευθερία που ενισχύει η αυτονομία. Η δημοκρατία που βαθαίνει η Ευρώπη.

Τα πενήντα χρόνια αυτονομίας αντιπροσωπεύουν την επιβεβαίωση, την ευθύνη και την ανάπτυξη. Αντιπροσωπεύουν την ικανότητα μιας νησιωτικής περιοχής να μετατρέπει τις προκλήσεις σε ευκαιρίες, διατηρώντας τη δική της ταυτότητα και ενισχύοντας παράλληλα τη συμβολή της στο εθνικό και ευρωπαϊκό σύνολο.

Περισσότερο από μια θεσμική πραγματικότητα, η αυτονομία είναι τώρα μέρος της ιστορίας που έζησαν οι γενιές της Μαδέρας που βοήθησαν στην οικοδόμηση μιας πιο ευημερούσας περιοχής, πιο δυναμικής και πιο ανοικτής στον κόσμο. Μια περιοχή που φέρνει την Ευρώπη πιο κοντά στον Ατλαντικό.

Τα σαράντα χρόνια της Πορτογαλίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση αφηγούνται μια συμπληρωματική ιστορία: την επιλογή, επίσης ελεύθερη και δημοκρατική, να συμμετάσχει σε ένα κοινό σχέδιο που θα βασίζεται στην ειρήνη, την αλληλεγγύη και το κράτος δικαίου.

Μια επιλογή που έφερε κοντά τους λαούς, δημιούργησε ευκαιρίες και απέδειξε ότι η συνεργασία θα είναι πάντα ισχυρότερη από τη διαίρεση.

Ως Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής, έχω το προνόμιο να παρατηρώ σε καθημερινή βάση μια ιδιαίτερα ανθρώπινη διάσταση αυτού του κοινού οικοδομήματος. Μέσα από τις ανησυχίες, τις προσδοκίες και τις καταγγελίες που έρχονται στο γραφείο μου, συναντώ απαιτητικούς πολίτες που είναι προσεκτικοί και βαθιά προσηλωμένοι στις ευρωπαϊκές αξίες.

Αυτή η εμπειρία μου υπενθυμίζει συνεχώς ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι απλώς ένα σύνολο θεσμικών οργάνων ή συνθηκών. Είναι πρωτίστως μια κοινότητα πολιτών που προσδοκούν να ακουστούν, να γίνουν σεβαστοί και να αντιμετωπιστούν δίκαια. Και αυτή η απαίτηση είναι που κρατά ζωντανή και επίκαιρη την ευρωπαϊκή υπόσχεση.

Η Μαδέρα κατέχει μια μοναδική θέση σε αυτή την ιστορία.

Η πορτογαλική, η ατλαντική και η ευρωπαϊκή περιοχή μας δείχνουν ότι η ταυτότητα και η ολοκλήρωση δεν είναι αντίθετες έννοιες. Αντιθέτως: Ενισχύουν ο ένας τον άλλον.

Μας δείχνει ότι είναι δυνατόν να είμαστε βαθιά πιστοί στις ρίζες μας και, ταυτόχρονα, να συμμετέχουμε σε ένα ευρύτερο έργο. Αυτό το ανήκειν δεν μειώνει την ταυτότητα, αλλά την διευρύνει.

Ίσως αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Μαδέρα συμβολίζει τόσο καλά ένα από τα μεγάλα διδάγματα του ευρωπαϊκού οικοδομήματος.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση γεννήθηκε από το θάρρος να φανταστεί κάτι που δεν υπήρχε ακόμη. Το θάρρος να μετατρέψουμε τα παλιά σύνορα σε τόπους συνάντησης. Το θάρρος να αντικαταστήσεις τη λογική της δύναμης με τη δύναμη του διαλόγου. Το θάρρος να πιστεύουμε ότι διαφορετικοί λαοί θα μπορούσαν να οικοδομήσουν από κοινού ένα κοινό πεπρωμένο.

Αυτό το θάρρος χρειάζεται ακόμα.

Ζούμε σε δύσκολους καιρούς, οι οποίοι χαρακτηρίζονται από ραγδαίες αλλαγές, αβεβαιότητες και προκλήσεις που καμία χώρα δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνη της. Και είναι ακριβώς σε αυτές τις στιγμές που θυμόμαστε τη σημασία της εμπιστοσύνης.

Καθ’ όλη τη διάρκεια της θητείας μου, έμαθα ότι η εμπιστοσύνη των πολιτών δεν γεννιέται από την τελειότητα, την οποία κανείς δεν επιτυγχάνει. Είναι αποτέλεσμα της εντιμότητας, της σοβαρότητας των δεσμεύσεων που έχουν αναληφθεί και της συνοχής μεταξύ λέξεων και πράξεων. Και αυτή η στάση είναι κάτι παραπάνω από εφικτή: είναι επιθυμητή.

Αυτή ακριβώς η εμπιστοσύνη στηρίζει τους δημοκρατικούς θεσμούς. Αυτή η εμπιστοσύνη φέρνει τους πολίτες πιο κοντά στην Ευρώπη. Και είναι αυτή η εμπιστοσύνη που καθιστά δυνατή τη μετατροπή της διαφορετικότητας σε ενότητα και της διαφορετικότητας σε συνεργασία.

Πάνω απ' όλα, η εμπιστοσύνη γεννιέται όταν υπάρχει πραγματική θέληση για το καλό.

Πρόθυμη να υπηρετήσει, να ακούσει και να οικοδομήσει λύσεις που θέτουν τους ανθρώπους στο επίκεντρο.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο το σύνθημα του Infante D. Henrique παραμένει τόσο επίκαιρο.

Γιατί δεν μιλάει μόνο για το παρελθόν. Μιλάει για μια στάση απέναντι στο μέλλον.

Μιλά για την αποφασιστικότητα να συνεχίσουμε να προχωρούμε, ακόμη και όταν ο ορίζοντας δεν είναι ακόμη πλήρως καθορισμένος.

Μιλάει για τη φιλοδοξία να κάνουμε καλύτερα, να υπηρετούμε καλύτερα και να οικοδομούμε καλύτερα.

Μιλάει επίσης για ελπίδα.

Ελπίδα για μια Ευρώπη που εξακολουθεί να πιστεύει στη δύναμη της συνεργασίας.

Ελπίδα σε κοινότητες όπως αυτή, οι οποίες αποδεικνύουν καθημερινά ότι η ταυτότητα μπορεί να συνυπάρχει με το άνοιγμα και ότι ο Ατλαντικός μπορεί να αποτελέσει γέφυρα μεταξύ των λαών και όχι απόσταση μεταξύ τους.

Και η ελπίδα στους πολίτες, των οποίων το αίτημα, η συμμετοχή και το αίσθημα δικαιοσύνης εξακολουθούν να δίνουν νόημα στο ευρωπαϊκό εγχείρημα.

Πενήντα χρόνια αυτονομίας. Σαράντα χρόνια ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

Αυτές είναι ημερομηνίες που μας καλούν να γιορτάσουμε όσα έχουν επιτευχθεί, αλλά και να ανανεώσουμε την ευθύνη για όσα απομένουν να χτιστούν.

Ας το κάνουμε εμπνευσμένοι από αυτό το απλό και ισχυρό σύνθημα που έχει περάσει μέσα από τους αιώνες χωρίς να χάσει την επικαιρότητά του:

Η θέληση να τα πάμε καλά.

Πάντα. Για όλους.

Σας ευχαριστώ πολύ. Και ευχαριστώ πολύ τη Μαδέρα, που συνεχίζει να μας υπενθυμίζει ότι οι ευρύτεροι ορίζοντες συχνά ξεκινούν σε ένα νησί.