Inleiding

Geachte leden, ik dank u voor deze gelegenheid om u toe te spreken.

Ik wil de Commissie verzoekschriften, en met name de voorzitter, mevrouw MAZZONI, bedanken. Zij blijven mij waardevolle steun en advies bieden, zoals blijkt uit de uitstekende verslagen van mevrouw NEDELCHEVA en mevrouw PALIADELI.

Het Parlement en de Ombudsman zorgen er beide voor dat burgers en inwoners van de EU hun rechten ten volle kunnen uitoefenen - maar dat doen we op verschillende manieren. Het mandaat van de Ombudsman is beperkter - ik behandel alleen klachten tegen EU-instellingen, terwijl u ook kunt onderzoeken wat de lidstaten doen.

Bovendien kan het Parlement - als soeverein politiek orgaan - verzoekschriften behandelen waarin om wetswijzigingen of nieuwe wetten wordt verzocht. Mijn rol is daarentegen om wanbeheer aan het licht te brengen en te proberen het recht te zetten.

In tegenstelling tot rechterlijke uitspraken zijn besluiten van een Ombudsman niet juridisch bindend. Ik kan de overtuigingskracht alleen gebruiken om de EU-instellingen ervan te overtuigen mijn aanbevelingen op te volgen of vriendschappelijke oplossingen te vinden die beide partijen tevreden kunnen stellen.

Wanneer de EU-instellingen weigeren mijn aanbevelingen op te volgen, is het van fundamenteel belang dat de Ombudsman zich tot het Parlement kan wenden om zijn steun te vragen en ik ben natuurlijk zeer dankbaar dat het Parlement dit blijft doen, zoals blijkt uit de verslagen NEDELCHEVA en PALIDELI.

Dit is het eerste jaarverslag sinds de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon. Ik zal nauw blijven samenwerken met het Parlement ter bevordering van ons gemeenschappelijk doel om de Europese burgers de grootst mogelijke voordelen te bieden van hun rechten uit hoofde van het Verdrag - altijd handelend in overeenstemming met mijn mandaat als onafhankelijk en onpartijdig onderzoeker van vermeend wanbeheer - een onafhankelijkheid en onpartijdigheid die zowel van toepassing is op de klager als op de instelling waartegen de klacht gericht is.

Statistieken

In 2009 heeft mijn kantoor 318 onderzoeken afgesloten. 70% van de onderzoeken werd binnen een jaar afgerond. 55% was binnen drie maanden klaar. Gemiddeld duurde het negen maanden om onderzoeken te voltooien, ruim binnen mijn standaarddoel om onderzoeken binnen een jaar af te ronden.

Tot mijn genoegen constateer ik dat in 2009 56 % van alle onderzoeken door de instelling werd afgehandeld of tot een minnelijke schikking leidde. Dit is een grote verbetering ten opzichte van 2008, toen het percentage 36 bedroeg.

In 35 gevallen heb ik een kritische opmerking gemaakt. Dit is een aanzienlijke verbetering ten opzichte van 2008, toen ik 44 kritische opmerkingen maakte, of 2007 toen ik 55 uitgaf. De aanhoudende vermindering is goed nieuws; Maar het zijn er nog steeds te veel.

Geachte leden, ik doe mijn best om elke klager die zich tot de Ombudsman wendt, te helpen, zelfs in gevallen waarin de klacht niet binnen mijn mandaat valt. In 2009 ontving ik in totaal 2.392 van dergelijke klachten, een daling van 6% ten opzichte van 2008.

Deze daling is bemoedigend nieuws. Het verminderen van het aantal niet-ontvankelijke klachten is al lang een verzoek van het Parlement.

Ik wijs dit resultaat ten minste gedeeltelijk toe aan het feit dat meer burgers het juiste adres vinden om zich tot de eerste keer te wenden.

In januari 2009 heb ik op mijn nieuwe website een interactieve gids gelanceerd die in alle 23 EU-talen toegankelijk is. Deze gids is bedoeld om klagers door te verwijzen naar de instantie die het best in staat is hen te helpen, of het nu gaat om mijn eigen diensten, de diensten van nationale of regionale ombudsmannen in de lidstaten of mechanismen voor probleemoplossing zoals het grensoverschrijdende onlinenetwerk SOLVIT. In 2009 werd de gids door meer dan 26 000 mensen gebruikt.

Het is van groot belang dat burgers van meet af aan naar de meest geschikte instantie voor de behandeling van klachten worden geleid en dat zij de frustraties en vertragingen worden bespaard die gepaard gaan met het zelf moeten identificeren van de juiste instelling.

Dit betekent ook dat klachten sneller en doeltreffender worden opgelost, zodat burgers hun rechten uit hoofde van het EU-recht ten volle kunnen uitoefenen.

Outreach

De afgelopen drie jaar heb ik mij ook ingespannen om mensen bewust te maken van de diensten die ik kan aanbieden aan bedrijven, verenigingen, ngo’s, regionale overheden en andere doelgroepen: dat wil zeggen iedereen die betrokken is bij EU-projecten of -programma’s en die rechtstreeks met de EU-administratie te maken heeft.

Om het werk van de Ombudsman beter onder de aandacht te brengen, heb ik in 2009 de samenwerking met andere informatie- en probleemoplossende netwerken, zoals Europe Direct en SOLVIT, geïntensiveerd.

Ik heb ook mijn inspanningen opgevoerd om potentiële klagers te bereiken door een reeks openbare evenementen te organiseren. Al deze voorlichtingsactiviteiten, in combinatie met de solide resultaten voor klagers, hebben ertoe geleid dat de media-aandacht voor het werk van de Ombudsman met 85 % is toegenomen.

Het aantal geopende onderzoeken naar aanleiding van in 2009 ontvangen klachten is gestegen van 293 tot 335. Deze stijging moet ten minste gedeeltelijk worden toegeschreven aan de outreachactiviteiten.

Ik heb ook mijn inspanningen voortgezet om de kwaliteit te verbeteren van de informatie die aan burgers en potentiële klagers wordt verstrekt over hun rechten uit hoofde van het EU-recht via het Europees netwerk van ombudsmannen, wat in hoge mate bijdraagt tot de snelle overdracht van klachten aan de bevoegde ombudsman of een soortgelijk orgaan.

Bovendien blijf ik ernaar streven ervoor te zorgen dat de EU-instellingen bij al hun activiteiten een burgergerichte aanpak hanteren. Dit is een taak die samen met de instellingen moet worden aangepakt. Om dit doel ten aanzien van de Commissie te bevorderen, sta ik in nauw contact met de vicevoorzitter van de Commissie die verantwoordelijk is voor de betrekkingen met de Ombudsman, commissaris SEFCOVIC, en ik ben dankbaar voor zijn nauwe samenwerking en steun.

Transparantie

De meest voorkomende aantijging die ik in 2009 heb onderzocht, was een gebrek aan transparantie. Dit is bij 36% van alle onderzoeken het geval.

Met enige bezorgdheid stel ik vast dat het percentage van dergelijke klachten nog steeds hoog is. Een verantwoordelijke en transparante EU-administratie is zeker van cruciaal belang om het vertrouwen van de burgers op te bouwen.

Ik betreur ook de langdurige vertraging die de Commissie heeft opgelopen bij het beantwoorden van mijn vragen over de toegang tot documenten. De meest flagrante zaak wordt behandeld in het verslag van mevrouw PALIADELI, waarin duidelijk wordt gemaakt dat het Parlement in dit opzicht aanzienlijke verbeteringen van de Commissie verwacht.

De inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon was het belangrijkste evenement van 2009. Het Verdrag doet nieuwe beloften aan de burgers met betrekking tot de grondrechten, meer transparantie en meer mogelijkheden voor deelname aan de beleidsvorming van de Unie. Het maakt ook het Handvest van de grondrechten, met inbegrip van het recht op behoorlijk bestuur, juridisch bindend.

De hervorming van het Financieel Reglement biedt een extra, uitstekende gelegenheid om het grondrecht op behoorlijk bestuur in de praktijk te brengen. Ik ben van mening dat de desbetreffende regels de ambtenaren richtsnoeren moeten geven over de wijze waarop zij zowel een goed financieel beheer als goed bestuur moeten waarborgen.

Strategie

Geachte leden, ik heb een strategie ontwikkeld en onlangs aangenomen die de gehele periode van mijn mandaat bestrijkt. Het document dat het bevat, is de afgelopen week ter informatie verspreid onder uw Bureau, de Conferentie van voorzitters en de Commissie verzoekschriften.

De strategie is bedoeld om uitvoering te geven aan de missieverklaring voor de instelling die ik in 2009 heb aangenomen en die als volgt luidt:

De Europese Ombudsman streeft naar eerlijke uitkomsten voor klachten tegen instellingen van de Europese Unie, moedigt transparantie aan en bevordert een administratieve cultuur van dienstverlening. Hij heeft tot doel vertrouwen op te bouwen door middel van een dialoog tussen de burgers en de Europese Unie en de hoogste gedragsnormen in de instellingen van de Unie te bevorderen.

Het is in de geest van deze missieverklaring dat ik zal blijven werken aan de uitvoering van het mandaat dat dit verheven orgaan mij heeft toevertrouwd.

Dank u voor uw aandacht.