Goedemiddag.

Om te beginnen wil ik de Raad van Europa bedanken voor de uitnodiging voor deze belangrijke gebeurtenis. Het is een genoegen om deel te nemen aan deze bijeenkomst van deskundigen, pleitbezorgers en beleidsmakers die zich inzetten voor de versterking van milieugovernance en mensenrechten.

Het thema van vandaag - inclusieve en zinvolle participatie in de milieubesluitvorming - staat centraal in de milieudemocratie.

Staat u mij toe u het EU-perspectief te geven, op basis van mijn rol als Europese ombudsman, en daarbij uit te leggen hoe mijn bureau kan helpen bij de ondersteuning van verdedigers van de mensenrechten op milieugebied.

De Europese Ombudsman onderzoekt klachten over wanbeheer in EU-instellingen. Elke EU-burger, -organisatie of -milieuactivist kan zich tot ons wenden als hij of zij van mening is dat de EU-administratie oneerlijk heeft gehandeld, niet transparant is geweest, de juiste procedures niet heeft gevolgd of de toegang tot informatie heeft geweigerd.

Hoewel ik wetgeving niet ongedaan kan maken of sancties kan opleggen, kan ik onderzoeken, documenten inzien, aanbevelingen doen, wanbeheer vaststellen en publieke controle uitoefenen op de manier waarop de EU-instellingen functioneren. In milieuaangelegenheden betekent dit dat moet worden bijgedragen tot transparantie, zinvolle participatie, verantwoordingsplicht en toegang tot de rechter.

Mensenrechtenverdedigers op milieugebied spelen een cruciale rol bij de bescherming van het milieu en het ter verantwoording roepen van overheidsinstanties. Om dit effectief te doen, zijn drie dingen nodig: toegang tot informatie, zinvolle deelname aan de besluitvorming en toegang tot de rechter. Dit zijn drie gebieden waar het werk van mijn bureau een praktisch verschil kan maken.

Ten eerste is toegang tot milieu-informatie een voorwaarde voor zinvolle participatie. Mensen kunnen niet effectief bijdragen aan beslissingen die van invloed zijn op hun milieu, gezondheid en toekomst als ze niet over de nodige informatie beschikken. Via onze onderzoeken bevorderen we proactieve transparantie en bestrijden we ongerechtvaardigde toegangsbelemmeringen. Informatie moet vroeg genoeg, snel genoeg en in een zinvolle vorm beschikbaar zijn om burgers effectief te laten participeren.

Ten tweede moet de deelname reëel zijn. Het is niet alleen een procedurele vereiste, maar ook een waarborg voor verantwoordingsplicht, betere beleidsvorming en vertrouwen van het publiek. Mijn bureau onderzoekt klachten over ontoereikende raadplegingen, ontbrekende effectbeoordelingen of de uitsluiting van belanghebbenden van besluitvormingsprocessen. Zinvolle participatie vereist een brede, evenwichtige en inclusieve betrokkenheid, met name wanneer milieu- en klimaatdoelstellingen op het spel staan.

Ten derde is toegang tot de rechter van essentieel belang. Burgers en milieuactivisten moeten weten hoe ze besluiten moeten aanvechten en toegang hebben tot doeltreffende rechtsmiddelen. Naast de rechtbanken biedt de Ombudsman een eenvoudige, gratis en toegankelijke vorm van onafhankelijk toezicht. We onderzoeken ook hoe de Europese Commissie klachten over mogelijke inbreuken op de EU-milieuwetgeving behandelt en helpt ervoor te zorgen dat de procedures eerlijk, transparant en tijdig zijn.

Ten slotte moet transparantie ook gelden voor de invloeden die bepalend zijn voor het milieubeleid. Dit geldt ook voor lobbyactiviteiten. Het vertrouwen van het publiek hangt af van het weten wie de besluitvorming wil beïnvloeden, namens wie en onder welke voorwaarden. Transparantie gaat niet over het beperken van participatie. Het gaat erom ervoor te zorgen dat deelname op een open, eerlijke en verantwoordelijke basis plaatsvindt.

Ik sluit af met een simpele opmerking: Milieurechtvaardigheid gaat uiteindelijk over mensen. Het gaat erom ervoor te zorgen dat gemeenschappen een echte stem hebben in beslissingen die van invloed zijn op hun leven, hun gezondheid en hun toekomst. Door de transparantie, participatie en verantwoordingsplicht te versterken, versterken we de milieudemocratie zelf.

Bedankt.