Geachte president van de Republiek,

Geachte minister van het voorzitterschap,

Geachte voorzitter van de regionale regering van Madeira,

Geachte voorzitter van de regionale vergadering van Madeira,

Commissaris voor de herdenking van de 40e verjaardag van de toetreding van Portugal tot de Europese Unie,

Commissaris voor de Herdenking van 50 jaar autonomie,

Dames en heren,

Het is een eer voor mij, als Portugese en Europese Ombudsman, om dit symbolische moment met u te delen, waarin we de 40e verjaardag van de toetreding van Portugal tot de Europese Unie en de 50e verjaardag van de autonomie van Madeira vieren.

De vieringen nodigen ons altijd uit om naar de afgelegde weg te kijken. Voor wat we waren. Maar ze nodigen ons ook uit om na te denken over de waarden die deze weg mogelijk hebben gemaakt. En daarvoor, voor wat we zijn. Op Madeira is het moeilijk om een meer inspirerend symbool van deze waarden te vinden dan het motto van Infante D. Henrique: Talent van bien faire - bereidheid om het goed te doen.

Er zijn uitdrukkingen die de tijd weerstaan. Niet omdat ze in steen gegraveerd zijn, maar omdat ze iets uitdrukken dat van generatie op generatie waar blijft. Het motto van Prins Hendrik de Zeevaarder is er één van. Eeuwen later blijft het bewonderenswaardig uitdrukken wat de openbare dienst, verantwoordelijkheid en toewijding aan het algemeen belang inspireert.

Het is ook een bijzonder geschikte valuta voor Madeira.

Het was onder impuls van de Infante dat deze archipel de Europese geschiedenis inging. En het was vanaf hier, van deze ontmoeting tussen land en oceaan, dat een van de meest buitengewone Portugese roepingen werd bevestigd: Het vermogen om naar de horizon te kijken, niet als een limiet, maar als een uitnodiging.

De data die we vandaag vieren nodigen ons juist uit om naar de genomen weg te kijken.

Vijftig jaar autonomie van Madeira. Veertig jaar na de toetreding van Portugal tot de Europese Unie.

Het zijn verschillende mijlpalen, maar verenigd door hetzelfde idee: vertrouwen in het vermogen van mensen en gemeenschappen om hun eigen toekomst op te bouwen.

Het waren deze mensen, deze gemeenschappen, die in 1976 voor autonomie kozen en in 1986 voor toetreding. Dat deden ze in vrijheid en democratie. De vrijheid die autonomie versterkt. De democratie die Europa verdiept.

De vijftig jaar autonomie vertegenwoordigen bevestiging, verantwoordelijkheid en ontwikkeling. Zij vertegenwoordigen het vermogen van een eilandregio om uitdagingen om te zetten in kansen, haar eigen identiteit te behouden en tegelijkertijd haar bijdrage aan het nationale en Europese geheel te vergroten.

Meer dan een institutionele realiteit, maakt autonomie nu deel uit van de geschiedenis van generaties Madeiranen die hebben bijgedragen aan de opbouw van een welvarendere regio, dynamischer en meer open voor de wereld. Een regio die Europa dichter bij de Atlantische Oceaan brengt.

De veertig jaar van Portugal in de Europese Unie vertellen een aanvullend verhaal: de keuze, ook vrij en democratisch, om deel te nemen aan een gemeenschappelijk project dat gebaseerd is op vrede, solidariteit en de rechtsstaat.

Een keuze die volkeren bij elkaar heeft gebracht, kansen heeft gecreëerd en heeft aangetoond dat samenwerking altijd sterker zal zijn dan verdeeldheid.

Als Europese Ombudsman heb ik het voorrecht om dagelijks een bijzonder menselijke dimensie van deze gemeenschappelijke constructie in acht te nemen. Door de zorgen, verwachtingen en klachten die naar mijn kantoor komen, ontmoet ik veeleisende burgers die aandachtig zijn en zich sterk inzetten voor de Europese waarden.

Deze ervaring herinnert mij er voortdurend aan dat de Europese Unie niet slechts een stel instellingen of verdragen is. Het is in de eerste plaats een gemeenschap van burgers die verwachten gehoord, gerespecteerd en eerlijk behandeld te worden. En het is deze eis die de Europese belofte levend en relevant houdt.

Madeira neemt een unieke plaats in in deze geschiedenis.

De Portugese, Atlantische en Europese regio laten ons zien dat identiteit en integratie geen tegengestelde begrippen zijn. Integendeel: Ze versterken elkaar.

Het laat ons zien dat het mogelijk is om diep trouw te zijn aan iemands wortels en tegelijkertijd deel te nemen aan een breder project. Dat erbij horen vermindert de identiteit niet, maar vergroot ze.

Misschien is dit de reden waarom Madeira zo goed een van de grote lessen van de Europese bouw symboliseert.

De Europese Unie is geboren uit de moed om zich iets voor te stellen dat nog niet bestond. De moed om oude grenzen om te zetten in ontmoetingsplaatsen. De moed om de logica van geweld te vervangen door de kracht van dialoog. De moed om te geloven dat verschillende volkeren samen een gemeenschappelijk lot kunnen opbouwen.

Die moed is nog steeds nodig.

We leven in moeilijke tijden, gekenmerkt door snelle veranderingen, onzekerheden en uitdagingen die geen enkel land alleen het hoofd kan bieden. Juist op deze momenten herinneren we ons het belang van vertrouwen.

Gedurende mijn hele mandaat heb ik geleerd dat het vertrouwen van de burgers niet wordt geboren uit perfectie, wat niemand bereikt. Het komt voort uit eerlijkheid, de ernst van de gedane toezeggingen en de samenhang tussen woorden en daden. En deze houding is meer dan haalbaar: wenselijk is.

Het is dit vertrouwen dat de democratische instellingen ondersteunt. Het is dit vertrouwen dat de burgers dichter bij Europa brengt. En het is dit vertrouwen dat het mogelijk maakt om diversiteit om te zetten in eenheid en verschil in samenwerking.

Bovenal wordt vertrouwen geboren wanneer er een echte wil is om goed te doen.

Bereidheid om te dienen, te luisteren en oplossingen te bouwen die mensen centraal stellen.

Daarom blijft het motto van Infante D. Henrique zo actueel.

Want het gaat niet alleen over het verleden. Het spreekt van een houding ten opzichte van de toekomst.

Het spreekt van de vastberadenheid om verder te gaan, zelfs wanneer de horizon nog niet volledig is gedefinieerd.

Het spreekt van de ambitie om beter te doen, beter te dienen en beter te bouwen.

Het spreekt ook van hoop.

Hoop op een Europa dat blijft geloven in de kracht van samenwerking.

Hoop in gemeenschappen als deze, die elke dag aantonen dat identiteit kan samengaan met openheid, en dat de Atlantische Oceaan een brug kan zijn tussen volkeren en niet een afstand tussen hen.

En de hoop bij de burgers, wier vraag, participatie en gevoel voor rechtvaardigheid nog steeds betekenis geven aan het Europese project.

Vijftig jaar autonomie. Veertig jaar Europese integratie.

Dit zijn data die ons uitnodigen om te vieren wat er is bereikt, maar ook om de verantwoordelijkheid te hernieuwen voor wat er nog moet worden gebouwd.

Laten we dit doen geïnspireerd door dit eenvoudige en krachtige motto dat door de eeuwen heen is gegaan zonder zijn tijdigheid te verliezen:

De wil om het goed te doen.

Altijd. Voor iedereen.

Heel erg bedankt. En heel erg bedankt aan Madeira, voor het blijven herinneren ons eraan dat de uitgestrektere horizonten vaak beginnen op een eiland.