Is-Sur Rettur tal-Istitut,
is-Sur Nascimiento Rodrigues
is-Sinjura Almeida Garrett
Ladies u gentlemen,

Dan huwa żmien eċċitanti biex tkun ċittadin tal-Unjoni Ewropea.

F'Diċembru 2001, id-Dikjarazzjoni ta' Laeken appellat għal Konvenzjoni biex jiġi diskuss il-futur tal-Unjoni. Waħda mill-ideat ewlenin hija Kostituzzjoni li tqarreb l-istituzzjonijiet Ewropej lejn iċ-ċittadini. Tliet ġimgħat ilu biss, il-Konvenzjoni Ewropea ppubblikat abbozz preliminari tat-Trattat Kostituzzjonali u stiednet diskussjoni pubblika. Din hija proċedura ferm aktar miftuħa u demokratika min-negozjati sigrieti tradizzjonali dwar Trattati ġodda. Kull ċittadin issa għandu l-opportunità li jikkontribwixxi għad-dibattitu dwar il-futur tal-Ewropa.

Din hija l-aħbar it-tajba. Jien diġà fraħt lil dawk responsabbli u ntenni dawn l-awguri hawn illum.

L-aħbar l-inqas tajba hija li l-abbozz preliminari fih ftit sustanza ġdida għall-benefiċċju taċ-ċittadini u hemm omissjonijiet u żbalji ċari.

L-oriġini tal-abbozz jibqgħu ftit misterjużi. Forsi din hija r-raġuni għaliex tidher li tikkonċentra fuq il-poter fl-ogħla livell tal-Unjoni u fuq ir-relazzjonijiet bejn l-Istituzzjonijiet. Kostituzzjoni għandha tipprovdi qafas leġittimu għal dawn il-kwistjonijiet. Madankollu, jidhirli li tnejn mill-ideat imressqa għad-diskussjoni, President tal-Kunsill Ewropew u Kungress tal-Popli, jieħdu t-teħid tad-deċiżjonijiet tal-UE f’livelli saħansitra ogħla minflok iqarrbuh lejn iċ-ċittadini.

Kien hemm xi dibattitu dwar jekk it-Trattat Kostituzzjonali għandux iżomm il-kliem "unjoni dejjem eqreb", attwalment fl-Artikolu 1 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea. Fil-fehma tiegħi, il-prinċipji li jsegwu dan il-kliem f’dan l-Artikolu 1 huma ta’ importanza saħansitra ikbar. Dawn huma li l-Unjoni hija Unjoni fost il-popli tal-Ewropa, li fiha

"id-deċiżjonijiet jittieħdu b'mod kemm jista' jkun miftuħ u qrib iċ-ċittadin."

It-teħid ta’ deċiżjonijiet qrib iċ-ċittadin huwa l-prinċipju tas-sussidjarjetà, introdott mit-Trattat ta’ Maastricht. It-Trattat ta' Amsterdam żied il-ftuħ.

Dan l-impenn importanti għall-ftuħ u s-sussidjarjetà mhuwiex inkluż fl-abbozz preliminari. Huwa nieqes ukoll id-dritt taċ-ċittadin għall-aċċess għad-dokumenti pubbliċi, stabbilit fl-Artikolu 255 tat-Trattat tal-KE, li huwa element essenzjali tal-ftuħ.

Fil-fehma tiegħi, it-Trattat Kostituzzjonali għandu jistabbilixxi b’mod ċar is-sussidjarjetà u l-ftuħ bħala prinċipji fundamentali tal-Unjoni.

Ommissjoni importanti oħra mill-abbozz preliminari hija impenn għal sett konsistenti ta’ prattiki amministrattivi tajbin fl-amministrazzjoni tal-UE.

Iċ-ċittadini Ewropej fl-Istati Membri kollha jridu amministrazzjoni Ewropea ġestita tajjeb li tkun miftuħa, responsabbli u orjentata lejn is-servizzi. Dan l-abbozz fih xi ħjiel ta' dawn il-prinċipji, iżda m'hemm xejn li jirrimedja s-sitwazzjoni kaotika attwali, li fiha l-amministrazzjoni ta' kull istituzzjoni għandha l-idea tagħha ta' kif tittratta liċ-ċittadini. Issa hemm aktar verżjonijiet ta’ kodiċi ta’ mġiba amministrattiva tajba minn jiem fil-ġimgħa.

Ikun tassew importanti li tiġi stabbilita bażi legali ċara għal liġi amministrattiva Ewropea, li tapplika bl-istess mod għall-istituzzjonijiet u l-korpi kollha tal-Unjoni. Inkella d-dritt taċ-ċittadin għal amministrazzjoni tajba se jkompli jiġi mfixkel minn dibattitu burokratiku bla tmiem.

Wieħed mill-aktar prinċipji kostituzzjonali importanti kondiviżi mill-popli tal-Ewropa huwa l-istat tad-dritt. B'koinċidenza kuntenta, l-istat tad-dritt huwa inkluż fit-tieni Artikolu kemm tal-kostituzzjoni Portugiża kif ukoll dik Finlandiża. Huwa prinċipju kostituzzjonali fundamentali f'kull Stat Membru ieħor ukoll.

Iċ-ċittadini Ewropej iridu li l-liġi Ewropea tiġi applikata b'mod korrett bħala realtà ħajja fil-livelli kollha tal-Unjoni Ewropea. Sabiex l-istat tad-dritt ikun jeżisti fil-prattika, iridu jkunu disponibbli rimedji effettivi jekk il-liġi ma tiġix segwita.

Skont dan l-abbozz preliminari tat-trattat Kostituzzjonali, iċ-ċittadini ma għandhomx jiġu infurmati dwar ir-rimedji disponibbli jekk il-liġi Ewropea ma tiġix applikata kif suppost. Ma hemm l-ebda referenza għad-dritt li wieħed imur quddiem il-Qrati nazzjonali, u lanqas għall-ombudsmen Ewropej jew nazzjonali. Fil-fatt, id-dispożizzjoni preżenti fit-Trattat li tagħti liċ-ċittadini u r-residenti ta' l-Unjoni d-dritt li jilmentaw dwar amministrazzjoni ħażina fl-attivitajiet ta' istituzzjoni jew korp tal-Komunità tidher li ntesiet, anke jekk l-uffiċċju ta' l-Ombudsman ilu jopera b'suċċess f'isem iċ-ċittadini għal seba' snin u issa jirċievi aktar minn 2000 ilment fis-sena.

Iċ-ċittadini Ewropej jittamaw ukoll li d-drittijiet fundamentali u tal-bniedem li l-Unjoni għandha tirrispetta jkunu ddikjarati jew imsemmija b'mod ċar fil-Kostituzzjoni.

Il-Grupp ta’ Ħidma dwar il-Karta tad-Drittijiet Fundamentali u l-adeżjoni għall-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem ippresedut mill-Kummissarju António VITORINO rrapporta lill-Konvenzjoni fl-aħħar ta’ Ottubru. Il-konklużjonijiet tiegħu jittamaw li maġġoranza tappoġġa proposta li tagħmilha possibbli għall-UE li taderixxi mal-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem. Fil-fehma tiegħi, ikun preferibbli li jkun possibbli li wieħed jaderixxi mal-istrumenti internazzjonali kollha tad-drittijiet tal-bniedem, peress li n-NU u l-ILO tal-inqas adottaw xi wħud li huma rilevanti għall-benesseri taċ-ċittadini Ewropej.

Jidher ukoll probabbli li maġġoranza kbira se tappoġġa l-idea li l-Karta, ipproklamata f’Nizza, issir vinkolanti fid-dritt tal-UE.

Dan ikun pass kbir 'il quddiem għaċ-ċittadini. L-Ewropa issa għaddiet mill-istadju fejn id-drittijiet tal-bniedem huma idea ġdida, li għandha tiġi applikata biss minn qorti stabbilita apposta għal dan il-għan. Kull qorti, u tabilħaqq kull amministrazzjoni, għandha tagħti effett lid-drittijiet tal-bniedem.

Jidher li t-tieni abbozz preliminari se jiġi ppubblikat qabel il-Milied, għalhekk hemm il-possibbiltà u t-tama li l-iżbalji u l-ommissjonijiet li semmejt jiġu kkoreġuti u li l-ewwel abbozz preliminari għalhekk ikun wettaq funzjoni utli.

Jidhirli li huwa ċar li għandu jsir progress biex jiġi żgurat li:

• il-ftuħ u s-sussidjarjetà huma stabbiliti bħala prinċipji fundamentali
• hemm bażi legali biex tiġi żgurata amministrazzjoni miftuħa, responsabbli u orjentata lejn is-servizzi permezz ta’ liġi amministrattiva Ewropea
• iċ-ċittadini jiġu infurmati bir-rimedji disponibbli jekk id-drittijiet tagħhom, inklużi d-drittijiet fundamentali, ma jiġux rispettati. Dawn ir-rimedji jinkludu l-qrati, l-ombudsmen u l-kumitati għall-petizzjonijiet fil-livelli kollha fl-Unjoni.

Huwa biss b'dan il-mod li ċ-ċittadini Ewropej jistgħu verament ikollhom fiduċja fl-Unjoni Ewropea.

Grazzi tal-attenzjoni tiegħek.