Réamhrá

A dhaoine uaisle, fáilte roimh chur i láthair mo Thuarascáil Bhliantúil 2009. Sula dtabharfaidh mé na staitisticí is déanaí duit ón mbliain seo caite, ba mhaith liom a rá go bhfuil an-áthas orm a bheith anseo, tar éis chinneadh Pharlaimint na hEorpa mé a atoghadh i mí Eanáir le haghaidh sainordú cúig bliana eile.

Cuireann an t-atoghadh seo ar mo chumas lánúsáid a bhaint as forálacha nua Chonradh Liospóin agus na Cairte um Chearta Bunúsacha atá an-tábhachtach do mo chuid oibre. Áirítear leis sin, mar shampla, an ceart bunúsach chun dea-riaracháin nó an Tionscnamh Eorpach nua ó na Saoránaigh, áit a bhfuilim ag súil go mbeidh ról tábhachtach ag institiúid an Ombudsman. Ba mhaith liom cúpla focal a rá faoi na hathruithe seo ag deireadh mo chur i láthair gairid.

Mar is eol daoibh, imscrúdaím gearáin faoi dhrochriarachán sna hinstitiúidí, comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí Eorpacha, amhail an Coimisiún, Parlaimint na hEorpa, nó an Chomhairle. Cuimsíonn drochriarachán gach cineál drochiompair riaracháin nó iompar riaracháin míchuí, ó íocaíocht dhéanach as tionscadail AE go diúltú gan údar doiciméad nó faisnéis a thabhairt amach nó gan freagra a thabhairt ar litir.

Príomhstaidreamh 2009

Cuireadh tús leis an mbliain 2009 nuair a seoladh ár suíomh gréasáin nua, lena n-áirítear treoir idirghníomhach atá ar fáil i ngach ceann de na 23 theanga. Is é is aidhm don treoir seo gearánaigh a threorú chuig an gcomhlacht is fearr atá in ann cabhrú leo, bíodh sin mo sheirbhísí féin, seirbhísí ombudsman náisiúnta nó réigiúnach sna Ballstáit nó sásraí eile um réiteach fadhbanna trasteorann, amhail SOLVIT. Tá níos mó ná 30 000 saoránach tar éis úsáid a bhaint as an treoir seo cheana féin.

Toradh láithreach amháin a bhí ar an treoir ná laghdú 10% ar líon na ngearán chuig m'oifig, agus tá an seoladh ceart á fháil ag gearánaigh anois den chéad uair. In 2009, fuair mé 3,098 gearán san iomlán i gcomparáid le 3,406 gearán in 2008. Níor cheart dúinn gannmheastachán a dhéanamh ar a thábhachtaí atá sé saoránaigh a threorú chuig an gcomhlacht láimhseála gearán is iomchuí ón tús agus na frustrachas agus na moilleanna a bhaineann leis an institiúid cheart a shainaithint as a stuaim féin a spáráil.

Foinse eile spreagtha domsa ná go bhfuil níos mó daoine ag casadh ar m'institiúid ar an gcúis cheart. A bhuí go mór lenár n-iarrachtaí faisnéise feabhsaithe i leith saoránach, cuideachtaí, comhlachas, eagraíochtaí neamhrialtasacha agus gearánaigh fhéideartha eile, d’osclaíomar 14 % níos mó fiosrúchán in 2009 ná mar a rinneamar an bhliain roimhe sin. Chun na huimhreacha iomlána a thabhairt duit: in 2009, d'osclaíomar 339 bhfiosrúchán, i gcomparáid le 293 fiosrúchán a osclaíodh in 2008.

I mbeagnach 80% de na cásanna go léir, bhí m'oifig in ann cabhrú leis an ngearánach trí fhiosrúchán a oscailt ar an gcás, é a aistriú chuig comhlacht inniúil, nó trí chomhairle a thabhairt maidir le cá háit le dul.

In 2009, dhúnamar 318 bhfiosrúchán. Tá áthas orm a thabhairt faoi deara gur ghlac an institiúid lena mbaineann le réiteach cairdiúil i níos mó ná leath de na cásanna sin, is é sin 56 %, nó gur shocraigh sí an t-ábhar. Sa bhliain roimhe sin, bhí an céatadán sin cothrom le haon trian.

Tuilleadh dea-scéala is ea an laghdú leanúnach ar ráitis chriticiúla a d’eisigh m’oifig. Rinneamar ráitis chriticiúla i 35 cás in 2009 i gcomparáid le 44 cás in 2008.

Bhain formhór na bhfiosrúchán a osclaíodh in 2009 leis an gCoimisiún Eorpach, is é sin, 56 %. Ní haon ionadh é sin, ós rud é gurb é an Coimisiún an chuid is mó de riarachán an Aontais. Ina dhiaidh sin bhí Parlaimint na hEorpa, an Oifig Eorpach um Roghnú Foirne, an Chomhairle agus Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh. Ba cheart dom a lua, cé gur tháinig méadú ar líon na bhfiosrúchán a bhain leis na hinstitiúidí sin, gur tháinig laghdú ceithre cinn ar líon na bhfiosrúchán a bhain leis an gCoimisiún in 2009.

Maidir le bunús na ngearán, is féidir liom a rá leat go raibh an Ghearmáin fós ina foinse don líon is mó gearán, agus ina dhiaidh sin an Spáinn agus ansin an Pholainn agus an Fhrainc, a roinneann an tríú háit. Ach i gcoibhneas le méid a ndaonra, is ó Lucsamburg, Málta, an Chipir agus an Bheilg a tháinig formhór na ngearán. Gheobhaidh tú sonraí faoi na gearáin de réir tíre sa Tuarascáil Bhliantúil agus sa léarscáil agus sna figiúirí atá ar an leathanach deireanach den Fhorbhreathnú.

Tá áthas orm a thuairisciú gur thit an t-am a thóg sé fiosrúcháin a chur i gcrích ó 13 mhí ar an meán in 2008 go naoi mí in 2009. Tá sé tábhachtach a lua go n-áirítear leis an bhfigiúr seo de naoi mí cásanna a réitíodh go han-tapa, ar an teileafón de ghnáth. Tá sé mar aidhm againn an t-am a thógann sé chun torthaí a bhaint amach trí fhiosrúcháin a laghdú tuilleadh.

Ábhar na ngearán

Lig dom anois dul i ngleic le hábhar na ngearán. In 2009, ba é an líomhain ba choitianta a scrúdaigh an tOmbudsman ná easpa trédhearcachta i riarachán an AE. Tháinig an líomhain seo chun cinn i 36% de na fiosrúcháin go léir agus áiríodh inti diúltú faisnéise nó rochtain ar dhoiciméid. Is ábhar imní ar leith é gur thug mé faoi deara an líon ard gearán a líomhnaíonn easpa trédhearcachta. Tar éis an tsaoil, tá riarachán cuntasach trédhearcach de chuid an Aontais ríthábhachtach chun muinín na saoránach as an Aontas a chothú.

Bhain cineálacha eile drochriaracháin líomhnaithe le híocaíochtaí déanacha le haghaidh thionscadail an Aontais, éagóir, mí-úsáid cumhachta, idirdhealú, agus earráidí nós imeachta.

Lig dom sampla a thabhairt duit, ag teacht isteach sa chatagóir dheireanach seo: Cháin an tOmbudsman an Coimisiún as gan nóta ceart a dhéanamh de chruinniú leis an monaróir ríomhairí Dell le linn imscrúdú in aghaidh trustaí ar an táirgeoir sliseanna Intel. Tháinig sé sin i ndiaidh gearán ó Intel inar áitíodh gur bhain an cruinniú go díreach le hábhar an imscrúdaithe. Dúirt an tOmbudsman go raibh súil aige go gcuideodh a chinneadh leis an gCoimisiún a nósanna imeachta riaracháin a fheabhsú trína chinntiú go ndéanfaí a imscrúduithe in aghaidh trustaí amach anseo a dhoiciméadú go hiomlán.

Gheobhaidh tú réimse iomlán samplaí cáis eile sa phreaseisiúint, san Fhorbhreathnú agus sa Tuarascáil Bhliantúil féin.

Athruithe tar éis Liospóin

Mar is eol daoibh, tá an Chairt um Chearta Bunúsacha ceangailteach ó thaobh dlí de anois agus tá an ceart bunúsach chun dea-riaracháin inti. Éilíonn dea-riarachán trédhearcacht níos fearr chomh maith le tiomantas chun cultúr seirbhíse a chothú i riarachán an Aontais. Nuair a atoghadh mé, gheall mé go n-oibreoinn go dian chun a chinntiú go nglacfadh riarachán an Aontais go dáiríre leis na cearta sin.

Déantar foráil sa Chairt freisin maidir leis an gceart bunúsach chun rochtain a fháil ar dhoiciméid de chuid institiúidí, chomhlachtaí, oifigí agus ghníomhaireachtaí an Aontais. Is feabhas suntasach é sin, lena leathnaítear an ceart rochtana ar dhoiciméid atá i seilbh ní hamháin Pharlaimint na hEorpa, na Comhairle agus an Choimisiúin ach ag institiúidí, comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí uile an Aontais, lena n-áirítear, den chéad uair, an Chomhairle Eorpach.

Foráil an-tábhachtach eile sa Chonradh is ea an "Tionscnamh Eorpach ó na Saoránaigh". Beidh deis ag milliún saoránach ó roinnt Ballstát a iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach tograí reachtacha nua a thabhairt ar aghaidh. Tar éis dul i gcomhairle leis an bpobal, ina ndearna mé idirghabháil, chuir an Coimisiún a thograí i láthair le déanaí maidir le conas an tionscnamh seo a chur i bhfeidhm. Is féidir go bhfaighidh an tOmbudsman gearáin ó ghrúpaí agus ó dhaoine aonair atá míshásta leis an gcaoi a láimhseálann an Coimisiún a dtionscnaimh. Ar ndóigh, beidh an tOmbudsman ar fáil mar cheann de na sásraí achomhairc sa réimse seo.

Conclúid

Is é an tosaíocht is tábhachtaí atá agam do na cúig bliana amach romhainn ná cabhrú le saoránaigh lánúsáid a bhaint as a gcearta, mar a fhoráiltear dó faoi Chonradh Liospóin agus faoin gCairt um Chearta Bunúsacha. Táim tiomanta do shaoránaigh a chur ar an eolas faoina gcearta. Chun an sprioc sin a bhaint amach, comhoibreoidh mé go dlúth le Parlaimint na hEorpa agus leis na hombudsmain náisiúnta agus réigiúnacha sna Ballstáit.

Go raibh míle maith agat as do aire. Tá áthas orm anois do chuid ceisteanna a fhreagairt.