ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Καλημέρα σε όλους. Σας ευχαριστώ για την εισαγωγή και σας ευχαριστώ που με καλέσατε να μοιραστώ μαζί σας ορισμένες σκέψεις σχετικά με την ηγεσία κατά τη διάρκεια αυτής της δύσκολης περιόδου, κατά την οποία η ποιότητα της ηγεσίας —είτε πρόκειται για πολιτική είτε για το είδος της ηγεσίας που ασκούμε συλλογικά στους αντίστοιχους ρόλους μας στην εθνική και την ευρωπαϊκή δημόσια διοίκηση— αποτέλεσε αναμφισβήτητα το σημαντικότερο καθοριστικό χαρακτηριστικό της αντίδρασης στην πανδημία.

Η νόσος COVID-19 αποτελεί άσκηση έκθεσης σε όλα τα είδη. Καθώς εξαπλώθηκε σε όλο τον κόσμο, δεν επέτρεψε καμία κρυψώνα για οποιαδήποτε ανεπάρκεια στα πολλαπλά συστήματα που τα κράτη διαχειρίζονται τόσο άμεσα όσο και μέσω οργανισμών όπως ο δικός σας. Η διοίκηση των δημόσιων υπηρεσιών υποβλήθηκε στον αυστηρότερο και αυστηρότερο έλεγχο, καθώς οι πανικόβλητοι πολίτες κατέστησαν σαφές στις αντίστοιχες κρατικές αρχές τους ότι η σημαντικότερη κρατική ευθύνη ήταν —όπως πάντα— απλώς η προστασία τους.

Ως εκ τούτου, η νόσος COVID-19 αποτέλεσε την τελική προσομοίωση ακραίων καταστάσεων του κράτους και της δημόσιας διοίκησής του. Δοκίμασε όχι μόνο τα συστήματα υγείας μας, αλλά και τα οικονομικά μας συστήματα, τα εκπαιδευτικά μας συστήματα, τα συστήματα κοινωνικής πρόνοιας, τα συστήματα μεταφορών μας, τα συστήματα αλυσίδων εφοδιασμού υπηρεσιών και αγαθών μας, σχεδόν κάθε στοιχείο των συστημάτων υποστήριξης που μας επιτρέπουν να ζήσουμε τη ζωή μας, να θρέψουμε και να στεγάσουμε και να εκπαιδεύσουμε και να προστατεύσουμε τις οικογένειές μας υποβλήθηκε στην πιο αυστηρή και τιμωρητική αξιολόγηση.

Αποκάλυψε επίσης βάναυσα τις ηθικές μας προτεραιότητες.  Η αποτυχία τόσων πολλών κρατών, συμπεριλαμβανομένης της δικής μας, να προστατεύσουν τα πιο ευάλωτα από αυτά στην αρχή της πανδημίας αποκάλυψε τα λόγια που πληρώνουμε στους ηλικιωμένους μας, στα άτομα με αναπηρία, στα παιδιά που περιθωριοποιούνται από την κανονική εκπαίδευση, στους άστεγους και στους χαμηλόμισθους, ιδίως σε χώρους υγειονομικής περίθαλψης και βιομηχανίες υπηρεσιών.  Για ένα διάστημα, η επιβίωση της πιο ισχυρής νοοτροπίας ανέλαβε, αλλά η πανδημία κατέστησε σαφές ότι αυτή η νοοτροπία είχε ήδη ρίζες στην κοινωνία μας. Η νόσος COVID-19 απλώς του επέτρεψε να ανθίσει.

Αυτή ήταν μια κρίση σε μεγάλο βαθμό αδιαπέραστη για το γύρισμα και τις δημόσιες σχέσεις. Λέω σε μεγάλο βαθμό αδιαπέραστο, καθώς ορισμένες κυβερνήσεις, ορισμένοι πολιτικοί ηγέτες, συνέχισαν παρόλα αυτά να προσπαθούν να ξεφύγουν και να ξεφύγουν από μια ειλικρινή αναγνώριση των τραγικών και αδιαμφισβήτητων αποδεικτικών στοιχείων των επιπτώσεων της πανδημίας, ή τουλάχιστον από τον δικό τους ατυχή ρόλο στη διαχείρισή της.  Ωστόσο, η πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και η καταγραφή σε πραγματικό χρόνο των αυξανόμενων ποσοστών μόλυνσης και θνησιμότητας σήμαινε ότι οι περισσότεροι πολίτες —εκτός από εκείνους που ζουν σε άκρως ελεγχόμενα αυταρχικά κράτη— είχαν πλήρη επίγνωση όλων όσων συνέβησαν.

Φυσικά, θα χρειαστεί πολύς χρόνος μέχρι να πραγματοποιηθεί πλήρης λογιστική καταγραφή της λήψης πολιτικών και διοικητικών αποφάσεων κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Είναι ζωτικής σημασίας να γίνει, όχι να ντραπούμε ή να κατηγορήσουμε, αλλά τουλάχιστον να αποδεχτούμε -με ταπεινότητα- το δώρο που μας έδωσε αυτό το γεγονός - μια άνευ προηγουμένου ευκαιρία για μια ιατροδικαστική εξέταση των δημόσιων συστημάτων μας και τη δυνατότητα τουλάχιστον να προσπαθήσουμε να τα διορθώσουμε.

Για μένα, το μεγαλύτερο γενικό σημείο μάθησης από αυτή την εποχή ήταν ο βαθμός στον οποίο η πολιτική και ο πολιτισμός —και όχι η επιστήμη— υπαγόρευαν την αντίδραση μιας χώρας ή μιας περιοχής στην πανδημία.  Αποδείχθηκε ότι ακολουθώντας την επιστήμη δεν ήταν η απλή, λογική, ανθρώπινη πράξη που θα μπορούσαμε προηγουμένως να φανταστούμε ότι είναι.  Αντ’ αυτού, οι απαντήσεις υπαγορεύονταν από πολιτιστικά πρότυπα, πολιτικές κλίσεις, πολιτικές φιλοδοξίες, αισθήματα εθνικού εξαιρετισμού, αυταρχισμό που εκφράζεται μέσω της μάτσο άρνησης προφανών πραγματικοτήτων, την πίεση ορισμένων οικονομικών τομέων —μια πληθώρα πιέσεων, προκαταλήψεων και πολιτικών που —για να το θέσουμε ωμά— αποφάσιζαν σε πολλές περιπτώσεις αν ένας πολίτης ζούσε ή πέθαινε.

Θα πρέπει, ωστόσο, να αναγνωρίσω ότι κατά καιρούς η επιστήμη δεν ήταν ούτε απλή ούτε αδιαπέραστη από ένα είδος πολιτικής. Παρήγγειλα μάσκες προσώπου για την οικογένειά μου δύο μήνες πριν οι ιρλανδικές, ευρωπαϊκές ή παγκόσμιες υπηρεσίες συστήσουν τη χρήση τους, έχοντας προηγουμένως προειδοποιήσει αποτελεσματικά εναντίον τους. Είμαι ιδιοφυΐα; Με το ζόρι. Αλλά ακόμη και εγώ είχα καταλάβει ότι πολλοί Ασιάτες φορούσαν συνήθως μάσκες για κάποιο λόγο, για να προστατεύσουν από το είδος ή την αναπνευστική λοίμωξη που ο COVID αποδείχθηκε ότι είναι, πολλές ασιατικές χώρες έχουν υποστεί τις χειρότερες επιπτώσεις της επιδημίας SARS στις αρχές του αιώνα. Μέσα σε μήνες από τη στιγμή που ακόμη και ο ΠΟΥ υποβάθμισε τον δυνητικό προστατευτικό ρόλο των μασκών προσώπου, οι πολίτες σε πολλές χώρες ήταν πιθανό να τους επιβληθεί πρόστιμο εάν δεν τις φορούσαν.

Προσπάθησα να διερευνήσω το ζήτημα αυτό όταν το γραφείο μου διεξήγαγε έρευνα σχετικά με πτυχές του έργου του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων πέρυσι, καθώς το ECDC παρείχε επίσης συμβουλές κατά της ανάγκης για μάσκες κατά τους πρώτους μήνες της πανδημίας.  Ένας από τους λόγους, πιστεύω, ήταν η ανησυχία για τις περιορισμένες προμήθειες για τους εργαζόμενους στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης, εάν οι απλοί πολίτες μετακινούνταν για να τους αγοράσουν μαζικά.  Αυτό σε ένα επίπεδο μπορεί να ήταν μια λογική ακόμη και αναγκαία προσέγγιση, αλλά κατά τη γνώμη μου δεν είναι ποτέ σωστό να αποσυντίθενται όταν πρόκειται για μηνύματα σχετικά με την υγεία ειδικότερα. 

Τα ανάμεικτα μηνύματα σχετικά με τις μάσκες προσώπου τροφοδότησαν επίσης τον μετέπειτα καταθλιπτικό λεγόμενο πολιτισμικό πόλεμο γύρω από τον COVID, όταν η χρήση ή όχι μάσκας την καθόρισε πολιτικά σε ορισμένα μέρη των Ηνωμένων Πολιτειών. Ένας φίλος στην Ουάσιγκτον αρνήθηκε να σταματήσει να φοράει μάσκα, ακόμη και όταν του επιτράπηκε να φοβάται ότι μπορεί να τον μπερδέψουν με έναν ρεπουμπλικάνο ….

Ο COVID έφερε στο σπίτι αυτό που είναι ένα τεχνητό οικοδόμημα του έθνους-κράτους και των συνόρων, καθώς ο ιός εξαπλώθηκε γρήγορα σε όλο τον κόσμο, αλλά η τύφλωση της νόσου στα σύνορα και τα κράτη δεν εμπόδισαν τους ανθρώπους που τους έτρεχαν να ενεργούν σαν να ήταν εξοπλισμένοι με μια πολιτική ευαισθησία που ταιριάζει με τη δική τους.

Δεν θα ξεχάσω ποτέ τον Boris Johnson που καυχιόταν ότι χειραφετούσε νοσοκομειακούς ασθενείς —πολλοί από τους οποίους, μας διαβεβαίωσε με υπερηφάνεια— ήταν σχεδόν βέβαιο ότι είχαν COVID. Ήταν σαν ο ελευθεριακός Τζόνσον να ήταν βέβαιος ότι ο εξίσου ελευθεριακός ιός θα έπεφτε σαν πεταλούδα, αλλά ποτέ δεν θα τσίμπησε σαν μέλισσα. Μέχρι που φυσικά έγινε.

Θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει ότι οι ΗΠΑ υπό τον Τραμπ και το Ηνωμένο Βασίλειο υπό τον Τζόνσον ήταν πολιτικές ακραίες τιμές όσον αφορά την προσέγγισή τους στον ιό, μαζί με άλλους ηγέτες που τροφοδοτούσαν την τεστοστερόνη, όπως ο Μπολσανάρο στη Βραζιλία.  Τελικά, η πανδημία ενεπλάκη με τις δικές τους αντιλήψεις για τη δύναμη και την αρρενωπότητα, τους άνδρες που ήταν ανίκανοι να διαχωρίσουν τη δική τους παραληρηματική αυτοπεποίθησή τους από τη γιγαντιαία και καθαρή αυτοπεποίθησή τους για τον ιό. Για τον Trump και τον Johnson για την περίοδο τουλάχιστον πριν από την εμπειρία του σχεδόν θανάτου, τα ποσοστά μόλυνσης και θανάτου ήταν απλά ερεθιστικά, εμπόδια στον πολιτικό τους τρόπο, ούτε άνθρωπος ικανός να συλλάβει τον τραγικό ανθρώπινο πυρήνα αυτής της παγκόσμιας καταστροφής.

Αλλά ενώ οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο ήταν εξαιρετικές σε κάποιο βαθμό, κάθε κράτος έκανε πολιτικές επιλογές όσον αφορά τη διαχείριση της πανδημίας. Η Ιταλία και η Ισπανία επέβαλαν δρακόντεια περιοριστικά μέτρα, ενώ η Σουηδία υιοθέτησε αρχικά την αντίθετη προσέγγιση χωρίς μάσκα και ελάχιστους ελέγχους στην κίνηση ή τη συναρμολόγηση.  Ωστόσο, όταν το ποσοστό θνησιμότητας άρχισε να υπερβαίνει εκείνο των πλησιέστερων γειτόνων της, η χώρα αποφάσισε ότι τελικά δεν ήταν τόσο εξαιρετική και τελικά άρχισε να επιβάλλει περιορισμούς, αν και όχι χωρίς πολλές αντιδράσεις.

Η Γαλλία, όπου ζω, επέβαλε περιοριστικά μέτρα διαφόρων βαθμών σοβαρότητας, αλλά κατάφερε να κρατήσει τα σχολεία της σε μεγάλο βαθμό ανοιχτά για μεγάλο μέρος του περασμένου έτους και του τρέχοντος έτους.

Η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία, επωφελούμενες από τη γεωγραφία τους, επέβαλαν αυστηρούς περιορισμούς στους ανθρώπους τους, εμποδίζοντας ακόμη και τους δικούς τους πολίτες να επιστρέψουν από το εξωτερικό στα σπίτια τους. Στόχος ήταν σαφώς να φτάσουμε στο σημείο μηδενισμού της νόσου COVID-19. Ωστόσο, ενώ πολλοί θαύμαζαν και ζήλευαν την προσέγγισή τους, η ανεξήγητη αποτυχία της Αυστραλίας να εφαρμόσει ένα ολοκληρωμένο και ταχύ πρόγραμμα εμβολίων προκαλεί πλέον σημαντικά προβλήματα στη χώρα αυτή.

Και ενώ είναι κατανοητό ότι η εστίαση ήταν στην άμεση και στην ίδια τη νόσο COVID, οι μετασεισμοί σε σχέση με άλλα ζητήματα υγείας γίνονται πλέον αισθητοί, καθυστερημένες θεραπείες, καθυστερημένες διαγνώσεις, πολλοί άνθρωποι χωρίς COVID αλλά παρόλα αυτά υποκύπτουν σε αυτό. Αναμφισβήτητα, αποφάσεις που ήταν λογικές εκείνη τη στιγμή μπορεί να επανεκτιμηθούν εγκαίρως, αλλά αυτές είναι οι προκλήσεις της ηγεσίας και ποιος θα ζήλευε οποιονδήποτε έπαιρνε τέτοιες μνημειώδεις αποφάσεις;

Πώς ήταν η καλή ηγεσία κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου; Είδαμε φυσικά πολλά καλά παραδείγματα που η Άνγκελα Μέρκελ εξήγησε σαφώς σε ένα βίντεο τι είναι το επιτόκιο R και πώς να το μειώσουμε.  Η Jacinda Ahern εξηγεί την προσέγγιση της Νέας Ζηλανδίας όσον αφορά την πανδημία. Ο Joe Biden θέτει την αντιμετώπιση της πανδημίας στην κορυφή της πολιτικής ατζέντας. Το είδαμε σε αυτή τη χώρα να πιστεύω τους τελευταίους μήνες με την κυβέρνηση να αρνείται να υποκύψει στις απαιτήσεις ορισμένων τομέων να ανοίξουν εκ νέου ταχύτερα και να επιδεικνύει μια επιφυλακτικότητα που απορρέει από την αναγνώριση του μοναδικού καθήκοντός της προς τους πολίτες της — να τους προστατεύει και όχι απαραίτητα να τους παρέχει τρία γεύματα σε εσωτερικούς χώρους σε ένα εστιατόριο εάν δεν έχουν εμβολιαστεί.

Και όταν κοιτάζω αυτά τα παραδείγματα και σκέφτομαι τι τα ενώνει, νομίζω ότι έχει να κάνει με εκείνους που είναι υπεύθυνοι πραγματικά να κατανοήσουν τι σημαίνει ηγεσία σε αντίθεση με το πώς μερικές φορές την ασκούν σε κανονικούς καιρούς. Πολύ συχνά η ηγεσία δεν έχει να κάνει καθόλου με το να ηγείται, αλλά μάλλον με το να ακολουθεί οποιοδήποτε κοπάδι είναι πιο πιθανό να κρατήσει ένα άτομο ή μια κυβέρνηση στην εξουσία, να υποκύπτει σε αιτήματα άσκησης πίεσης, να αποφεύγει πολιτικά ευαίσθητες αποφάσεις, να ενδίδει σε βραχυπρόθεσμες προσεγγίσεις, να αρνείται να συγκεντρώσει τη δύναμη και το θάρρος να κάνει πράγματα που μπορεί να προκαλέσουν πλήγμα σε ένα εκλογικό σώμα σε κάποιο στάδιο.

Και αυτή η ένταση μεταξύ ηγεσίας και ακολουθίας είναι αυτό που οδήγησε σε κακή λήψη αποφάσεων σε αρκετές χώρες, σε μεγάλο βαθμό από τις κυβερνήσεις που αρνήθηκαν να επιβάλουν περιορισμούς στη ζωή των ανθρώπων τους παρά την απειλή του ιού.  Αν και θαυμάζω τις πρόσφατες αποφάσεις της ιρλανδικής κυβέρνησης, πιστεύω ότι πρέπει επίσης να αναγνωριστεί ότι το να επιτρέπονται πέρυσι «ουσιαστικά Χριστούγεννα» δεν ήταν πράξη καλής ηγεσίας, ακόμη και αν γινόταν καλή τη πίστει και ακόμη και αν είχε πειστεί ότι ο λαός δεν θα ανεχόταν τίποτα άλλο.

Στη Γαλλία, όπου πέρασα τα περασμένα Χριστούγεννα, κάθε μπαρ και εστιατόριο παρέμεινε κλειστό και ο γαλλικός λαός δεν διαμαρτυρήθηκε. Από την άλλη πλευρά, πολλοί από αυτούς διαμαρτύρονται τώρα έντονα για τους περιορισμούς στους μη εμβολιασμένους, ενώ εμείς σε μεγάλο βαθμό δεν είμαστε, οπότε υποθέτω ότι καμία χώρα δεν είναι τέλεια.

Η καλή ηγεσία είναι ναι, για την ανάληψη κινδύνων, αλλά είναι επίσης για την ηγεσία με το παράδειγμα (ακολουθώντας τους ίδιους κανόνες που θέσατε για τους άλλους). σχετικά με τα συμπονετικά, ενσυναισθητικά μηνύματα· σχετικά με τη διαφάνεια· σχετικά με την κοινοποίηση των αρνητικών δυνατοτήτων, αλλά με την προβολή της ελπίδας για τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να αντιμετωπιστεί από κοινού η πανδημία. Η εμπιστοσύνη είναι κυριολεκτικά ζωτικής σημασίας υπό αυτές τις συνθήκες και αυτή η εμπιστοσύνη χάνεται όταν η αλήθεια είναι η ζάχαρη που καλύπτεται από μια άστοχη επιθυμία να μην προσβάλουν, ή, όπως ένας αδύναμος γονέας, όταν δίνουν σε απαιτήσεις για υπερβολική ζάχαρη ακόμη και με τη βέβαιη γνώση ότι τα δόντια των παιδιών τους τελικά θα σαπίσουν.

Η ίδια η ΕΕ είχε καλές και κακές στιγμές ηγεσίας. Τα κράτη μέλη επέλεξαν ιστορικά να μοιραστούν πολύ λίγες αρμοδιότητες στον τομέα της δημόσιας υγείας με τις «Βρυξέλλες» και, ως εκ τούτου, ήταν μια απροετοίμαστη Ένωση στην αρχή της πανδημίας, το αποτέλεσμα της οποίας όλοι γνωρίζετε, αποκλίνουσες και ενίοτε χαοτικές προσεγγίσεις όσον αφορά τον έλεγχό της και, τελικά, αδυναμία περιορισμού της εξάπλωσής της πολύ περισσότερο όταν, αναμφισβήτητα, μια Ένωση τέτοιου μεγέθους, ικανότητας, πόρων και τεχνογνωσίας θα μπορούσε να το είχε καταφέρει.

Η αρχική προμήθεια εμβολίων ήταν επίσης προβληματική, αλλά αρκετούς μήνες μετά, η ΕΕ πρωτοστατεί παγκοσμίως όσον αφορά την ανάπτυξη εμβολίων. Η Επιτροπή έλαβε μια καλή πολιτική απόφαση να προωθήσει το σκεπτικό της προμήθειας εμβολίων, σύμφωνα με το οποίο τα πλουσιότερα κράτη μέλη θα αγόραζαν όλα τα διαθέσιμα εμβόλια. Αυτός ήταν επίσης ένας νέος τομέας δραστηριότητας για την Επιτροπή που προέβλεψε την ιστορική συμφωνία το καλοκαίρι του 2020 σχετικά με μια προσπάθεια ανάκαμψης ύψους 750 δισ. ευρώ για την αντιμετώπιση των οικονομικών επιπτώσεων της νόσου COVID-19, η οποία αργότερα οριστικοποιήθηκε ως μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Επιτράπηκε στην Επιτροπή να αντλήσει κεφάλαια από τις κεφαλαιαγορές και, με κριτικό πνεύμα, για πρώτη φορά υπήρξε συμφωνία για τον επιμερισμό του χρέους μεταξύ των κρατών μελών.

Στο πλαίσιο του έργου μου ως Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή, προσπαθήσαμε να τονίσουμε τη σημασία της διαφάνειας και της λογοδοσίας σε περιόδους κρίσης. Η οικοδόμηση εμπιστοσύνης βοηθά να πειστούν οι άνθρωποι να κάνουν ό, τι είναι καλύτερο για την κοινωνία και για τα άτομα (όπως η λήψη εμβολίων).

Ζητήσαμε από το ECDC να προσανατολίσει περισσότερο την κοινοποίησή του στο ευρύ κοινό και να εξηγήσει σαφέστερα τις αποφάσεις πολιτικής του. Ζητήσαμε από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων τα υψηλότερα πρότυπα διαφάνειας όσον αφορά την έγκριση εμβολίων κατά της νόσου COVID-19. Υπενθυμίσαμε στην Επιτροπή και το Συμβούλιο τη σημασία της διαφάνειας σε περιόδους κρίσης και για να διασφαλίσουμε ότι η πανδημία δεν χρησιμοποιήθηκε ως δικαιολογία για να μην είμαστε τόσο ανοιχτοί στη λήψη αποφάσεων.

Στα εξαμηνιαία βραβεία μας για τη χρηστή διοίκηση είδαμε διάφορα παραδείγματα καλής ηγεσίας κατά τη διάρκεια της πανδημίας, όπως η προορατική βοήθεια της Γραμματείας του Συμβουλίου προς άλλα θεσμικά όργανα σχετικά με τον τρόπο αντιμετώπισης των νέων εργασιακών πρακτικών, της ιχνηλάτησης επαφών κ.λπ. κατά τη διάρκεια του COVID ; και η διάθεση κονδυλίων έκτακτης ανάγκης της ΕΕ για να βοηθηθούν οι άνθρωποι να παραμείνουν στην απασχόληση - το ταμείο SURE – ένα εξαιρετικά ζωτικής σημασίας μέτρο για την ευημερία των ανθρώπων, το οποίο συμφωνήθηκε σε χρόνο ρεκόρ.

Όλοι σας έχετε καθοδηγήσει τους οργανισμούς κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου και εναπόκειται σε εσάς να αξιολογήσετε τα δυνατά και τα αδύνατα σημεία της ηγεσίας σας, αλλά και να δώσετε στον εαυτό σας ένα χτύπημα στην πλάτη επειδή οδηγήσατε τους οργανισμούς σας με επιτυχία μέσα από αυτό.  Ξέρω ότι θα έχετε αισθανθεί μια ισχυρή ευθύνη, όχι μόνο για τους ανθρώπους που υπηρετείτε, αλλά και για τους συναδέλφους που διαχειρίζεστε. Ανεξάρτητα από το πόσο καλές ήταν οι συνδέσεις πληροφορικής μας, ανεξάρτητα από το πόσο απρόσκοπτα θα μπορούσε να συνεχιστεί η δουλειά μας, κάθε μεμονωμένος συνάδελφος είχε το δικό του άγχος είτε μέσω μικρών παιδιών, εξαρτώμενων γονέων, οικιακής δυσαρμονίας, ασθένειας ή απλά το εγγενές άγχος να περάσει αυτή τη φορά.  Το να έχετε περάσει αυτό το λογικά άθικτο είναι ένας μεγάλος φόρος τιμής σε εσάς και στους συναδέλφους σας.

Για όλους μας, αυτό ήταν μια δοκιμασία ηγεσίας. Η πανδημία επέδειξε τη δύναμή μας και αποκάλυψε τις αδυναμίες μας.  Οι καλοί ηγέτες με σαφείς και αξιόπιστες στρατηγικές θα έχουν ξεπεράσει την καταιγίδα καλύτερα από εκείνους που δεν έχουν καλά αγκυροβόλια. Σε περιόδους πανικού και αβεβαιότητας, οι ηγέτες θα έχουν βασιστεί όσο ποτέ άλλοτε τόσο από εκείνους για τους οποίους εργάζονται όσο και από εκείνους με τους οποίους εργάζονται. Οι καλοί ηγέτες θα χρησιμοποιήσουν αυτή την εμπειρία όχι μόνο για να τροφοδοτήσουν τη μάθηση που αποκτήθηκε σε όλη την οργάνωσή τους, αλλά και για να τροφοδοτήσουν έως και υψηλότερα επίπεδα, για να βοηθήσουν τους μεγάλους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων να λαμβάνουν καλύτερες αποφάσεις σε όλους τους τομείς με τους οποίους εργάζεστε.

Απογυμνωμένοι από τόσα πολλά, βυθισμένοι στην ίδια τρομακτική γη που ζούσαμε οι υπόλοιποι από εμάς, είδαμε τους ηγέτες μας ως πολύ συνηθισμένους ανθρώπους να παίρνουν εξαιρετικά δύσκολες αποφάσεις.  Θυμάμαι τον Πρωθυπουργό, στερημένο από τα κοινωνικά τελετουργικά που συνοδεύουν την ανάληψη αυτού του σπουδαίου αξιώματος, να τον υποδέχεται συγκινητικά αλλά απλά η οικογένειά του και οι γείτονές του στο δρόμο έξω από το σπίτι του.

Ποτέ πριν, κατά πάσα πιθανότητα στην καριέρα τους, οι ηγέτες δεν είχαν αναγκαστεί να λάβουν αποφάσεις με τόσο μνημειώδεις και άμεσες συνέπειες. Ο στόχος σας, πιστεύω, επίσης ως ηγέτες, είναι να υποστηρίξετε αυτή τη λήψη αποφάσεων στο μέλλον χρησιμοποιώντας την εμπειρία που αποκτήθηκε από αυτή τη στιγμή, να επαναπροσδιορίσετε εάν είναι απαραίτητο τη λειτουργία σας, πώς το κάνετε, πώς θα μπορούσε να γίνει καλύτερα και πώς τελικά μπορεί να ωφελήσει το ευρύτερο δημόσιο καλό.