Συνέντευξη Τύπου
Βρυξέλλες, 16 Μαΐου 2011
10:00 π.μ.

Εισαγωγή

Κυρίες και κύριοι, καλώς ήρθατε στην παρουσίαση της ετήσιας έκθεσής μου για το 2010. Θα ήθελα να σας δώσω τα τελευταία στοιχεία, παραδείγματα υποθέσεων και αριθμητικά στοιχεία σχετικά με καταγγελίες για τη διοίκηση της ΕΕ που χειρίστηκα πέρυσι. Προέρχονταν από ευρωπαίους πολίτες, εταιρείες, ενώσεις, ΜΚΟ, περιφερειακά γραφεία και άλλους.

Όπως γνωρίζετε, διερευνώ καταγγελίες για κακοδιοίκηση στα ευρωπαϊκά θεσμικά και λοιπά όργανα και οργανισμούς, όπως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της ΕΕ. Από τότε που τέθηκε σε ισχύ η Συνθήκη της Λισαβόνας, η εντολή μου επεκτείνεται και στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Η κακοδιοίκηση περιλαμβάνει κάθε είδους κακή ή ανάρμοστη διοικητική συμπεριφορά, από την καθυστερημένη πληρωμή για έργα της ΕΕ έως την αδικαιολόγητη άρνηση παροχής εγγράφου και από τη δημοσίευση ανακριβών πληροφοριών έως τη μη απάντηση σε επιστολή. Εργάζομαι επίσης προορατικά για να ενθαρρύνω και να βοηθήσω τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να δημιουργήσουν και να διατηρήσουν μια νοοτροπία εξυπηρέτησης των πολιτών, στο πλαίσιο της οποίας είναι λιγότερο πιθανό να προκύψει κακοδιοίκηση.

Βασικές εξελίξεις το 2010

Για μένα, το έτος 2010 ξεκίνησε με την επανεκλογή μου ως Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή. Τους μήνες που ακολούθησαν την επανεκλογή μου, ανέπτυξα μια νέα στρατηγική, η οποία αποτελεί πλέον τη βάση της θητείας μου ως Διαμεσολαβητή έως το 2014.

Τα βασικά σημεία αυτής της νέας στρατηγικής περιλαμβάνουν: α) ενίσχυση του συνεχιζόμενου διαλόγου με τους καταγγέλλοντες, την κοινωνία των πολιτών και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη, β) προσδιορισμός βέλτιστων πρακτικών από συναδέλφους διαμεσολαβητές στα κράτη μέλη, με τους οποίους συνεργάζομαι μέσω του Ευρωπαϊκού Δικτύου Διαμεσολαβητών και γ) ενίσχυση του ρόλου του Διαμεσολαβητή στην προώθηση μιας διοικητικής νοοτροπίας παροχής υπηρεσιών στα θεσμικά όργανα της ΕΕ. Μια τέτοια νοοτροπία περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την υιοθέτηση μιας προορατικής προσέγγισης κατά την αλληλεπίδραση με τους πολίτες, καθώς και την ετοιμότητα να γίνουν περισσότερα για τους πολίτες από την απλή εκπλήρωση των νομικών υποχρεώσεων των θεσμικών οργάνων.

Επιτρέψτε μου τώρα να σας δώσω τα βασικά στατιστικά στοιχεία για το 2010. Έλαβα συνολικά 2 667 καταγγελίες το 2010, σε σύγκριση με 3098 καταγγελίες το 2009. Με ενθαρρύνει αυτή η μείωση των καταγγελιών, δεδομένου ότι αντιπροσωπεύει μείωση σε περισσότερες από 400 καταγγελίες που δεν εμπίπτουν στην εντολή μου.

Είμαι πεπεισμένος ότι ο διαδραστικός οδηγός στον ιστότοπό μου, ο οποίος παρουσιάστηκε τον Ιανουάριο του 2009, διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην επίτευξη αυτής της μείωσης. Στόχος του οδηγού είναι να κατευθύνει τους καταγγέλλοντες στον φορέα που είναι ο πλέον κατάλληλος για να τους βοηθήσει, είτε πρόκειται για τις δικές μου υπηρεσίες, είτε για τις υπηρεσίες εθνικών ή περιφερειακών διαμεσολαβητών στα κράτη μέλη, είτε για την Επιτροπή Αναφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, είτε για τους διασυνοριακούς μηχανισμούς επίλυσης προβλημάτων που έχει θεσπίσει η Επιτροπή, όπως η δικτυακή πύλη «Η Ευρώπη σου» και το SOLVIT. Το 2010, περισσότερα από 19 000 άτομα έλαβαν συμβουλές μέσω του διαδραστικού οδηγού, ο οποίος είναι διαθέσιμος στις 23 επίσημες γλώσσες της ΕΕ.

Σε αντίθεση με τις καταγγελίες που δεν εμπίπτουν στην εντολή μου, ο αριθμός των ερευνών που κινήθηκαν - 335 - και των ερευνών που περατώθηκαν - 326 - παρέμεινε σταθερός το 2010 σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Η τάση αυτή επιβεβαιώνει ότι περισσότεροι άνθρωποι στρέφονται τώρα στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή για τους σωστούς λόγους. Αποδίδω αυτή την ευπρόσδεκτη εξέλιξη σε μεγάλο βαθμό στις ενισχυμένες προσπάθειές μας για ενημέρωση των πολιτών, των εταιρειών, των ενώσεων, των ΜΚΟ και άλλων δυνητικών καταγγελλόντων.

Προέλευση των καταγγελιών

Όσον αφορά την προέλευση των καταγγελιών, μπορώ να σας πω ότι η Γερμανία και η Ισπανία εξακολούθησαν να αποτελούν την πηγή του μεγαλύτερου αριθμού καταγγελιών, ακολουθούμενες από την Πολωνία και το Βέλγιο. Το 2010 λάβαμε 375 καταγγελίες από τη Γερμανία και 349 από την Ισπανία.

Ωστόσο, σε σχέση με το μέγεθος του πληθυσμού τους, το μεγαλύτερο ποσοστό καταγγελιών προήλθε από μικρότερα κράτη μέλη, δηλαδή το Λουξεμβούργο, την Κύπρο και ξανά το Βέλγιο. Αποδίδω τον μεγάλο αριθμό καταγγελιών από το Βέλγιο στο γεγονός ότι πολλοί πολίτες, ενώσεις, ΜΚΟ και εταιρείες που συνεργάζονται με την ΕΕ έχουν, ως εκ τούτου, την έδρα τους στο Βέλγιο και είναι πιθανότερο να υποβάλουν καταγγελία στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή.

Λεπτομέρειες σχετικά με τις καταγγελίες ανά χώρα θα βρείτε στην ετήσια έκθεση και στον χάρτη και τα αριθμητικά στοιχεία που περιέχονται στην επισκόπηση. Εάν χρειάζεστε παραδείγματα συγκεκριμένων περιπτώσεων ανά χώρα, τα οποία υπερβαίνουν αυτά που σας προσφέρουμε στο δελτίο Τύπου και στην επισκόπηση, μη διστάσετε να ρωτήσετε τον Gundi.

Μπορεί επίσης να σας ενδιαφέρει να σημειώσετε ότι το 2010, η πλειονότητα των καταγγελιών, δηλαδή το 78%, υποβλήθηκαν από μεμονωμένους πολίτες, ενώ το 22% προήλθε από εταιρείες, ΜΚΟ ή άλλες οργανώσεις και ενώσεις. Θα ήθελα, ωστόσο, να επισημάνω ότι οι καταγγελίες από την τελευταία κατηγορία είναι πιο συχνά παραδεκτές και οδηγούν επίσης σε έρευνες πιο συχνά.

Οι υποθέσεις του 2010

Σε περισσότερο από το 70 % όλων των υποθέσεων που παραλήφθηκαν το 2010, το γραφείο μου ήταν σε θέση να βοηθήσει τον καταγγέλλοντα κινώντας έρευνα σχετικά με την υπόθεση, μεταφέροντάς την σε αρμόδιο φορέα ή παρέχοντας συμβουλές σχετικά με το πού να απευθυνθεί. Περίπου οι μισές από τις καταγγελίες που δεν ενέπιπταν στην εντολή μου διαβιβάστηκαν σε εθνικό ή περιφερειακό διαμεσολαβητή στα κράτη μέλη. Πολλές από τις καταγγελίες αυτές αφορούσαν εθνικές υπηρεσίες υγείας, συνταξιοδοτικά συστήματα ή δικαστικές αποφάσεις.

Όπως ήδη ανέφερα, κλείσαμε 326 υποθέσεις το 2010. Είμαι στην ευχάριστη θέση να επισημάνω ότι σε περισσότερες από τις μισές από αυτές τις περιπτώσεις, δηλαδή στο 55 %, το οικείο θεσμικό όργανο αποδέχθηκε φιλική λύση ή διευθέτησε το ζήτημα. Στις άλλες περιπτώσεις, είτε δεν διαπίστωσα κρούσμα κακοδιοίκησης είτε εξέδωσα σύσταση που έγινε δεκτή από το θεσμικό όργανο, επικριτική παρατήρηση ή ειδική έκθεση προς το Κοινοβούλιο.

Η συνεχής μείωση των επικριτικών παρατηρήσεων που διατυπώνει το γραφείο μου αποτελεί περαιτέρω θετική απόδειξη ότι τα θεσμικά όργανα της ΕΕ αναλαμβάνουν πιο προορατικό ρόλο στην επίλυση καταγγελιών και στην επίτευξη αμοιβαία επωφελών αποτελεσμάτων. Αυτό είναι προφανώς πάντα προτιμότερο για τον καταγγέλλοντα και το οικείο θεσμικό όργανο. Το 2010 διατυπώσαμε επικριτικές παρατηρήσεις σε 33 υποθέσεις, έναντι 35 υποθέσεων το 2009 και 44 υποθέσεων το 2008.

Το 2010 απέστειλα μια ειδική έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Σημειώνω ότι μια ειδική έκθεση εκδίδεται μόνο όταν έχει παραβιαστεί μια θεμελιώδης αρχή της χρηστής διοίκησης. Η υπόθεση αφορούσε την άρνηση της Επιτροπής να αποκαλύψει επιστολές της αυτοκινητοβιομηχανίας Porsche σχετικά με τις εκπομπές CO2 από τα αυτοκίνητα. Η έκθεση αφορούσε την έλλειψη ειλικρινούς και καλόπιστης συνεργασίας της Επιτροπής με τον Διαμεσολαβητή. Η ΜΚΟ Friends of the Earth Europe είχε ζητήσει πρόσβαση στις επιστολές το 2007 και έλαβε το πλήρες περιεχόμενό τους μόλις τον Απρίλιο του 2011, αφού είχα εκδώσει την ειδική έκθεσή μου.

Οι περισσότερες έρευνες που κινήθηκαν το 2010 αφορούσαν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, και συγκεκριμένα το 65%. Αυτό δεν προκαλεί έκπληξη, δεδομένου ότι η Επιτροπή περιλαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος της διοίκησης της ΕΕ και αυτό με το οποίο οι πολίτες, οι επιχειρήσεις και οι ΜΚΟ έχουν τη μεγαλύτερη επαφή. Στη δεύτερη θέση ήταν η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Επιλογής Προσωπικού, ακολουθούμενη από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της ΕΕ. Συνολικά, οι οργανισμοί της ΕΕ αντιπροσώπευαν το 10 % του συνόλου των ερευνών που κινήθηκαν.

Είμαι στην ευχάριστη θέση να αναφέρω ότι ο χρόνος που απαιτήθηκε για την ολοκλήρωση των ερευνών μειώθηκε από 13 μήνες κατά μέσο όρο το 2008 σε εννέα μήνες το 2009 και το 2010. Περισσότερες από τις μισές έρευνες το 2010 περατώθηκαν εντός τριών μηνών.

Περιεχόμενο των καταγγελιών

Επιτρέψτε μου τώρα να αναφερθώ στο περιεχόμενο των καταγγελιών. Το 2010, ο συνηθέστερος ισχυρισμός που εξέτασε ο Διαμεσολαβητής ήταν η έλλειψη διαφάνειας στη διοίκηση της ΕΕ. Ο ισχυρισμός αυτός προέκυψε στο 33% του συνόλου των ερευνών που περατώθηκαν και περιλάμβανε άρνηση παροχής πληροφοριών και πρόσβασης σε έγγραφα. Σημειώνω με ανησυχία ότι ο αριθμός των υποθέσεων διαφάνειας παρέμεινε σταθερά υψηλός τα τελευταία χρόνια. Εξάλλου, μια υπεύθυνη και διαφανής διοίκηση της ΕΕ είναι καίριας σημασίας για την οικοδόμηση της εμπιστοσύνης των πολιτών στην ΕΕ.

Άλλα είδη εικαζόμενης κακοδιοίκησης αφορούσαν προβλήματα με την εκτέλεση συμβάσεων ή προσκλήσεων υποβολής προσφορών της ΕΕ, καταχρηστικότητα, κατάχρηση εξουσίας και διακρίσεις.

Επιτρέψτε μου να σας δώσω ένα σημαντικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η Διαμεσολαβήτρια μπόρεσε να συμβάλει συγκεκριμένα στη βελτίωση της διαφάνειας στη διοίκηση της ΕΕ: Το 2010, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA), ο οποίος εδρεύει στο Λονδίνο, αποδέχθηκε δύο συστάσεις του Διαμεσολαβητή. Σε μία περίπτωση, δημοσίευσε αναφορές ανεπιθύμητων ενεργειών για ένα φάρμακο κατά της ακμής, το οποίο είχε ζητήσει ένας Ιρλανδός πολίτης. Ο γιος του αυτοκτόνησε μετά τη λήψη αυτού του φαρμάκου. Στη δεύτερη περίπτωση, ο EMA δημοσίευσε εκθέσεις κλινικών μελετών και εκθέσεις δοκιμών για φάρμακα κατά της παχυσαρκίας. Αυτή η υπόθεση είχε υποβληθεί από Δανούς ερευνητές. Στα τέλη του 2010, ο EMA ενέκρινε μια νέα πολιτική διαφάνειας, η οποία παρέχει στο κοινό πολύ ευρύτερη πρόσβαση στα έγγραφά του. Χαιρετίζω δημόσια αυτή την κίνηση.

Θα βρείτε μια ολόκληρη σειρά άλλων παραδειγμάτων περιπτώσεων στο δελτίο Τύπου, στην επισκόπηση και στην ίδια την ετήσια έκθεση.

Συμπέρασμα

Επιτρέψτε μου να ολοκληρώσω. Κύρια προτεραιότητά μου παραμένει να βοηθήσω τη διοίκηση της ΕΕ να καταστεί πιο ανοικτή, υπεύθυνη και φιλική προς τον πολίτη· με άλλα λόγια, να δημιουργηθεί μια νοοτροπία παροχής υπηρεσιών που θα περιλαμβάνει, ως βασικό χαρακτηριστικό διάκρισης, μια προορατική προσέγγιση της χρηστής διοίκησης. Επιπλέον, δεσμεύομαι να βοηθήσω τους πολίτες να κάνουν πλήρη χρήση των δικαιωμάτων τους, όπως προβλέπεται από τη Συνθήκη της Λισαβόνας και τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, και να τους ενημερώσω σχετικά με τα δικαιώματα αυτά. Για την επίτευξη αυτού του στόχου, θα συνεργαστώ στενά με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τους εθνικούς και περιφερειακούς διαμεσολαβητές στα κράτη μέλη.

Σας ευχαριστώ πολύ για την προσοχή σας. Είμαι στην ευχάριστη θέση να απαντήσω στις ερωτήσεις σας.