Στρασβούργο, 16-10-2002

Κύριον Romano Prodi
Πρόεδρο της Επιτροπής
200 rue de la Loi
B-1049 Bruxelles

Κύριε Πρόεδρε,

Όπως ασφαλώς γνωρίζετε, τα τελευταία έτη χρειάσθηκε να επιληφθώ μεγάλου αριθμού καταγγελιών κατά της Επιτροπής. Η εμπειρία την οποία μπόρεσα να αποκομίσω με οδηγεί να θέσω σε εσάς ένα θέμα γενικότερης φύσεως. Είμαι πεπεισμένος ότι ο Διαμεσολαβητής της Ευρωπαϊκής Ενώσεως πρέπει όχι απλώς να αντιδρά σε μεμονωμένες περιπτώσεις κακής διοικήσεως αλλά να προσπαθεί επίσης να συμβάλει στη βελτίωση της διοικήσεως διατυπώνοντας εποικοδομητικές προτάσεις, όπου τούτο φαίνεται αρμόζον.

Επιπροσθέτως θα ήθελα να επανέλθω σε διάφορες υποθέσεις στις οποίες έχω διατυπώσει κριτική παρατήρηση.

Εξάλειψη της κακής διοικήσεως μέσω της καταβολής αποζημιώσεως

Το άρθρο 3, παράγραφος 5 του Καθεστώτος του οδηγεί τον Διαμεσολαβητή της Ευρωπαϊκής Ενώσεως να αναζητεί στο μέτρο του δυνατού λύση "ικανή να εξαλείψει τις περιπτώσεις κακής διοικήσεως". Η διάταξη αυτή έχει βεβαίως ως αφετηρία την ιδέα ότι η κακή διοίκηση πρέπει να εκριζωθεί και ότι τα δυσάρεστα αποτελέσματά της πρέπει να επανορθώνονται στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό. Νομίζω θα συμφωνήσετε ότι, ενώ ο Διαμεσολαβητής πρέπει να επιδιώκει αυτό το αποτέλεσμα, η υποχρέωση προς εξάλειψη αυτής καθ' εαυτής της κακής διοικήσεως βαρύνει τη διοίκηση. Η υποχρέωση των θεσμικών οργάνων της ΕΕ να τηρούν τις αρχές της χρηστής διοικήσεως και το αντίστοιχο δικαίωμα των Ευρωπαίων πολιτών στη χρηστή διοίκηση θα εστερούντο πράγματι νοήματος εάν δεν είχαν ως συνεπαγωγή ότι αποτελεί καθήκον της διοικήσεως να προσπαθεί να αίρει τα αποτελέσματα που απορρέουν από την κακή διοίκηση.

Σημειώνω μετά χαράς ότι η πρακτική που ακολουθεί η Επιτροπή έχει δείξει ότι το θεσμικό όργανο συμμερίζεται αυτή την ερμηνεία. Στην υπόθεση 109/98/ME, επί παραδείγματι, τρεις επιθεωρητές αλιείας είχαν προσληφθεί από την Επιτροπή στους βαθμούς B4/B5 ενώ άλλοι είχαν τοποθετηθεί σε υψηλότερους βαθμούς. Ήμουν της γνώμης ότι επρόκειτο για άνιση μεταχείριση και συνέστησα στην Επιτροπή να λάβει μέτρα προς επανόρθωση της καταστάσεως. Κατόπιν τούτου η Επιτροπή μου γνωστοποίησε ότι “προς το συμφέρον της δικαιοσύνης και της αμεροληψίας”, δέχθηκε το σχέδιο συστάσεως που είχα διατυπώσει.

Σε πολλές επίσης περιπτώσεις η Επιτροπή εξεπλήρωσε τις υποχρεώσεις της που απέρρεαν από συμβάσεις που είχε συνάψει με ιδιώτες ή επιχειρήσεις, αλλά αφού η μη συμμόρφωση προς τις υποχρεώσεις αυτές είχε καταγγελθεί στον Διαμεσολαβητή. Παραπέμπω σε ένα μόνον παράδειγμα, στην υπόθεση 780/2000/GG η Επιτροπή δέχθηκε την πρόταση του Διαμεσολαβητή να καταβάλει στην καταγγέλλουσα το ποσό που συνέχιζε να της οφείλει. Ως αποτέλεσμα το ποσό που καταβλήθηκε στην καταγγέλλουσα υπερέβαινε € 7 400.

Το τελευταίο παράδειγμα όμως δεικνύει επίσης ότι η εξάλειψη των περιπτώσεων κακής διοικήσεως μπορεί να απαιτεί κάτι πέραν του να γίνει ό,τι έπρεπε να είχε γίνει προηγουμένως. Στην υπόθεση 780/2000/GG η Επιτροπή αναγνώρισε ότι η καταγγέλλουσα έπρεπε να είχε πληρωθεί το 1995, ενώ η πληρωμή διενεργήθηκε μόλις το 2001. Για να αποζημιώσει την καταγγέλλουσα για αυτήν την καθυστέρηση, η Επιτροπή δέχθηκε να καταβάλει τόκο (του οποίου το ποσό στη συγκεκριμένη περίπτωση υπερέβαινε € 3 400).

Πράγματι σε αριθμό παρομοίων περιπτώσεων η Επιτροπή έχει πράγματι καταβάλει τόκο ή έχει κατ' άλλον τρόπο αποζημιώσει τον καταγγέλλοντα για να εξαλείψει το κρούσμα κακής διοικήσεως που διαπιστώνεται. Για τις ανάγκες της παρούσης αρκεί να γίνει μνεία μερικών παραδειγμάτων. Στην υπόθεση 489/98/OV η Επιτροπή δεν είχε επανεντάξει στο εν ενεργεία προσωπικό της τον καταγγέλλοντα μετά τη λήξη αδείας άνευ αποδοχών την οποία είχε λάβει για προσωπικούς λόγους. Η Επιτροπή δέχθηκε να καταβάλει στον καταγγέλλοντα μισθό δύο μηνών για να τον αποζημιώσει για την απώλεια αμοιβής και τη συνακόλουθη μείωση στα συνταξιοδοτικά του δικαιώματα. Στην υπόθεση 390/99/ADB η Επιτροπή δέχθηκε την πρότασή μου να καταβάλει τόκο στον καταγγέλλοντα. Το αυτό συνέβη στις υποθέσεις 860/99/MM και 1230/2000/GG. Στην υπόθεση 444/2000/ME διατύπωσα σχέδιο συστάσεως σύμφωνα με το οποίο η Επιτροπή έπρεπε να προτείνει διευθέτηση της απαιτήσεως για οικονομικές απώλειες που είχε προβάλει ο καταγγέλλων. Η Επιτροπή δέχθηκε την πρότασή μου τελικώς.

Χαίρομαι, διότι στις ως άνω όπως και σε άλλες υποθέσεις η Επιτροπή συνέβαλε στο να επιτευχθεί δίκαιη επίλυση του θέματος. Πιστεύω όμως ότι είναι καιρός να θεσπισθούν γενικές κατευθυντήριες γραμμές για παρόμοιες υποθέσεις, για να καθίσταται ευκολότερη τόσο για τον Διαμεσολαβητή όσο και τη διοίκηση η εξεύρεση λύσεων σε υποθέσεις αυτού του είδους στο μέλλον.

Επ' αυτού φαίνεται χρήσιμο να θεωρήσει κανείς πώς έχει η κατάσταση στο Ηνωμένο Βασίλειο. Σύμφωνα με πληροφορίες που παρέσχε ο Κοινοβουλευτικός Διαμεσολαβητής του Ηνωμένου Βασιλείου η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου έχει δεχθεί την αρχή ότι στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό ο καταγγέλλων πρέπει να τίθεται στη θέση στην οποία θα ευρίσκετο εάν δεν είχε υπάρξει κακή διοίκηση και ότι, εάν τούτο δεν είναι δυνατόν, πρέπει να γίνεται χρήση κάποιας δέουσας εναλλακτικής δυνατότητας για αποζημίωση. Διάφορα υπουργεία στην κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου έχουν ως εκ τούτου εγκρίνει και δημοσιεύσει κώδικες πρακτικής σχετικά με την επανόρθωση στις περιπτώσεις κακής διοικήσεως, συμπεριλαμβανομένης και της χρηματικής αποζημιώσεως, αφού συζήτησαν με τον Διαμεσολαβητή.

Βάσει της εμπειρίας που έχω αποκομίσει από τις υποθέσεις των οποίων έπρεπε να επιληφθώ ως Διαμεσολαβητής της Ευρωπαϊκής Ενώσεως και έχοντας υπόψη τις λύσεις που εγκρίνουν διαμεσολαβητές σε κράτη μέλη όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, θα ήθελα να προτείνω εν κατακλείδι τα εξής:

• Αποτελεί ορθή διοικητική πρακτική η εξάλειψη των κρουσμάτων κακής διοικήσεως ευθύς ως ανακαλύπτονται.
• Προς επίτευξη τούτου η διοίκηση πρέπει στο μέτρο του δυνατού να λαμβάνει μέτρα για να εξασφαλίσει ότι οι καταγγέλλοντες τίθενται στην ίδια θέση στην οποία θα ευρίσκοντο εάν δεν είχε σημειωθεί η κακή διοίκηση.
• Στις περιπτώσεις στις οποίες τούτο δεν είναι δυνατόν, η διοίκηση πρέπει να μεριμνά για να αποζημιώσει τον καταγγέλλοντα για τη ζημία που υπέστη ή τη δύσκολη θέση στην οποία περιήλθε. Εάν δεν υπάρχουν προσφορότερες μορφές αποζημιώσεως, πρέπει να χορηγείται χρηματική αποζημίωση.

Θα σας παρακαλούσα να εξετάσετε τις ως άνω προτάσεις και να με πληροφορήσετε εάν η Επιτροπή συμφωνεί με αυτές.

Συνέχεια που δίδεται σε κριτικές παρατηρήσεις

Όπως ανέφερα ανωτέρω, η Επιτροπή ήδη φαίνεται να έχει ενεργήσει εφαρμόζοντας αυτές τις αρχές σε διάφορες υποθέσεις. Υπάρχει ωστόσο ένας μικρός αριθμός υποθέσεων όπου η Επιτροπή έχει αρνηθεί να δεχθεί την άποψη του Διαμεσολαβητή ότι πρέπει να προβεί σε αποζημίωση. Στις αποφάσεις με τις οποίες έχω κλείσει αυτές τις υποθέσεις έχω συμπεριλάβει κριτικές παρατηρήσεις.

Πιστεύω ότι είναι άκρως επιθυμητό να επιτευχθεί συνέπεια στην προσέγγιση των καταγγελιών. Πέραν τούτου το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με κάλεσε πέρσι να ελέγξω ποίο αποτέλεσμα είχαν στη διοίκηση οι κριτικές παρατηρήσεις μου. Σας πληροφόρησα εν συνεχεία ότι θα επανέλθω στις κριτικές παρατηρήσεις που έχουν διατυπωθεί στην περίπτωση επί μέρους υποθέσεων μετά την παρέλευση κάποιου χρονικού διαστήματος.

Θα παρακαλούσα κατά συνέπειαν την Επιτροπή πέραν των γενικών προτάσεων που διατυπώνω προς εξάλειψη των κρουσμάτων κακής διοικήσεως να εξετάσει επίσης τις κάτωθι τέσσερις υποθέσεις στις οποίες δεν εισακούσθηκαν οι προτάσεις ή τα σχέδια συστάσεως που διετύπωσα:

1) 511/99/GG:

Η Επιτροπή είχε δεχθεί να συμβάλει με επιχορήγηση € 70 000 στη χρηματοδότηση αναπτυξιακού έργου στη Νότιο Αμερική στο οποίο επεδίδετο μικρή γερμανική φιλανθρωπική οργάνωση. Ενώ δεχόταν ότι το έργο άξιζε τη βοήθεια, η Επιτροπή αρνήθηκε εν συνεχεία να αποδεσμεύσει τα χρήματα λόγω του ότι την αίτηση την είχε υποβάλει άλλη γερμανική ένωση κατά της οποίας η Επιτροπή θεωρούσε ότι είχε με τη σειρά της χρηματική απαίτηση. Η Επιτροπή αρνήθηκε να συμμορφωθεί προς το σχέδιο συστάσεως του Διαμεσολαβητή, ήτοι ότι πρέπει να αποζημιώσει τη μικρή γερμανική φιλανθρωπική οργάνωση.

2) 1689/2000/GG:

Η Επιτροπή είχε καλέσει τον καταγγέλλοντα να συντάξει έγγραφο σχετικό με συνέδριο που διεξήχθη στη Λισσαβώνα το 1999 και ήταν διοργάνωση της Επιτροπής και των πορτογαλικών αρχών. Βάσει των στοιχείων που διατίθενται φαίνεται ότι για την παροχή αυτής της υπηρεσίας είχε συμφωνηθεί αμοιβή € 3 000. Εν τέλει η Επιτροπή αρνήθηκε να πληρώσει, αντ' αυτού δε παρέπεμψε τον καταγγέλλοντα στις πορτογαλικές αρχές, οι οποίες αρνήθηκαν επίσης να πληρώσουν. Ο Διαμεσολαβητής διετύπωσε σχέδιο συστάσεως στην Επιτροπή για να μεριμνήσει ώστε να καταβληθεί στον καταγγέλλοντα το ποσό των € 3 000 και να αποζημιώσει τον καταγγέλλοντα για τον χρόνο που διέθεσε και τις προσπάθειες που κατέβαλε προβάλλοντας την απαίτησή του. Η Επιτροπή αρνήθηκε να δεχθεί αυτό το σχέδιο συστάσεως, ενώ προσεφέρθη να καταβάλει € 1 600.

3) 344/2001/GG:

Ο καταγγέλλων είχε υποβάλει αίτηση συνολικού ύψους € 1 600 για επιχορήγηση βάσει προγράμματος για την αδελφοποίηση πόλεων. Παρά τις προφορικές υποσχέσεις ότι τα χρήματα θα χορηγηθούν, η αίτηση τελικώς απερρίφθη. Στον καταγγέλλοντα γνωστοποιήθηκε τούτο μετά παρέλευση τριμήνου. Ο Διαμεσολαβητής πρότεινε στην Επιτροπή να αναγνωρίσει ότι οφείλει αποζημίωση στον καταγγέλοντα για τις αρνητικές συνέπειες που είχε ο τρόπος με τον οποίον η Επιτροπή χειρίσθηκε την αίτηση. Η Επιτροπή αρνήθηκε.

4) 1165/2001/ME:

Ο καταγγέλλων είχε συνάψει συμφωνία με την Επιτροπή για επιχορήγηση. Η Επιτροπή εν συνεχεία αποφάσισε να μειώσει την τελική καταβολή κατά ποσό μεγαλύτερο των € 30 700 χωρίς να αιτιολογήσει την απόφασή της ευλόγως βάσει στοιχείων. Ο Διαμεσολαβητής πρότεινε στην Επιτροπή να αναγνωρίσει ότι πρέπει να καταβάλει στον καταγγέλλοντα το ως άνω ποσό, η Επιτροπή όμως αρνήθηκε να δεχθεί την πρόταση.

Συμπέρασμα

Σας παρακαλώ να μου γνωστοποιήσετε τις απόψεις της Επιτροπής επί των θεμάτων που τίθενται διά της παρούσης έως τις 16 Δεκεμβρίου 2002.

Δεδομένου ότι το θέμα που τίθεται διά της παρούσης είναι γενικής σημασίας, μπορεί να χρειασθεί να υποβληθεί κάποια χρονική στιγμή στο μέλλον ειδική έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για να λάβει το Κοινοβούλιο γνώση των εξελίξεων επί του θέματος.

Με εξαιρετική εκτίμηση

 

Jacob SÖDERMAN

κοινοποίηση: κ. Massangioli