- PL Polski
Tłumaczenia maszynowe mogą zawierać błędy potencjalnie zmniejszające zrozumiałość i dokładność; Rzecznik Praw Obywatelskich nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek rozbieżności. Aby uzyskać najbardziej wiarygodne informacje i pewność prawną, należy zapoznać się z następującymi informacjami wersja źródłowa na angielski, do której odnośnik znajduje się powyżej.
Więcej informacji można znaleźć w naszej polityce językowej i tłumaczeniowej.
Wniosek w sprawie 860/2018/THH dotyczący rozpatrzenia i odrzucenia przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności wniosku o publiczny dostęp do deklaracji o braku konfliktu interesów pracowników kadry kierowniczej średniego szczebla
Rozwiązanie - Data Czwartek | 14 marca 2019
Sprawa 860/2018/THH - Otwarta Czwartek | 11 października 2018 - Decyzja z Wtorek | 18 czerwca 2019 - Instytucja, której sprawa dotyczy Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności ( Przyjęte rozwiązanie ) - Kraj Belgia
Sporządzono zgodnie z art. 3 ust. 5 Statutu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich [1]
Kontekst skargi
1. W dniu 26 października 2017 r. skarżący, działając w imieniu międzynarodowej sieci organizacji pozarządowych, zwrócił się do Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) o publiczny dostęp do „deklaracji o braku konfliktu interesów kierownictwa operacyjnego EFSA”, stwierdzając, że link na stronie internetowej EFSA „prowadzi do obecnej sytuacji”.
2. W dniu 20 listopada 2017 r. EFSA przekazał skarżącemu deklaracje interesów dyrektora wykonawczego EFSA i czterech kierowników departamentów, które zostały już opublikowane na stronie internetowej EFSA. EFSA błędnie zrozumiała, że skarżący domaga się dostępu do deklaracji o braku konfliktu interesów opublikowanych na stronie internetowej EFSA i jako taka nie odniosła się w swojej decyzji do deklaracji o braku konfliktu interesów, które nie zostały podane do wiadomości publicznej na jej stronie internetowej.
3. W dniu 21 listopada 2017 r. skarżący odpowiedział, wyjaśniając, że wniosek dotyczył deklaracji o braku konfliktu interesów wszystkich pracowników szczebla zarządzania operacyjnego EFSA, w tym deklaracji o braku konfliktu interesów, które nie zostały opublikowane na stronie internetowej EFSA.
4. Po zarejestrowaniu wyjaśnień skarżącego jako nowego wniosku o publiczny dostęp do dokumentów w dniu 15 grudnia 2017 r. EFSA odmówił dostępu do pozostałych deklaracji o braku konfliktu interesów (złożonych przez pracowników średniego szczebla kierowniczego EFSA). EFSA uzasadnił swoją odmowę tym, że dokumenty zawierały dane osobowe zainteresowanych osób i że w związku z tym miały zastosowanie przepisy UE dotyczące ochrony danych osobowych [2]. Ponieważ jednak dokumenty zawierające dane osobowe mogą zostać ujawnione wyłącznie w przypadku stwierdzenia uzasadnionej konieczności ich ujawnienia [3], EFSA zwrócił się do skarżącego o wykazanie konieczności ujawnienia danych osobowych.
5. Skarżący skorzystał z tej możliwości i w dniu 23 stycznia 2018 r. przedstawił swoją opinię na temat uzasadnionej konieczności ujawnienia dokumentów zawierających dane osobowe.
6. Po przedłużeniu terminu udzielenia odpowiedzi EFSA odmówiła publicznego dostępu do deklaracji interesów w dniu 9 marca 2018 r.
7. W dniu 16 marca 2018 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie decyzji odmownej, tzw. „ponowny wniosek”[4].
8. W dniu 11 kwietnia 2018 r. EFSA potwierdził swoją pierwotną decyzję o odmowie dostępu.
9. Niezadowolony z tego wyniku skarżący zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich w dniu 9 maja 2018 r.
W przedmiocie dochodzenia
10. Rzecznik wszczęła dochodzenie w sprawie rozpatrzenia i odrzucenia przez EFSA wniosku o publiczny dostęp do deklaracji interesów pracowników średniego szczebla kierowniczego.
11. W trakcie dochodzenia Rzecznik Praw Obywatelskich otrzymał dodatkowe opinie EFSA na temat skargi i zapoznał się z wymaganymi dokumentami.
Argumenty przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich
Argumenty EFSA
12. EFSA podkreślił rozróżnienie między ekspertami naukowymi i członkami komitetu naukowego i paneli naukowych EFSA z jednej strony a pracownikami pracującymi w EFSA z drugiej strony. Przepisy ustanawiające EFSA i ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności [5] wymagają podania do wiadomości publicznej deklaracji o braku konfliktu interesów dyrektora wykonawczego EFSA, członków jego zarządu, członków forum doradczego, członków komitetu naukowego EFSA i członków paneli naukowych EFSA. W związku z tym EFSA zauważyła, że publikuje na swojej stronie internetowej wszystkie te deklaracje o braku konfliktu interesów, w odniesieniu do których podanie do wiadomości publicznej jest obowiązkowe. Publikuje również dane kierowników departamentów, chociaż nie było to obowiązkowe w momencie złożenia wniosku przez skarżącego.
13. EFSA argumentował, że przepisy mające zastosowanie do pracowników EFSA niebędących pracownikami naukowymi to regulamin pracowniczy UE [6], który nie wymaga ujawniania deklaracji interesów. EFSA rozpatrzył wniosek skarżącego na podstawie rozporządzenia 1049/2001. Zdaniem EFSA skarżący nie przedstawił żadnego ważnego argumentu wskazującego na konieczność przekazania mu danych osobowych, jak wymaga tego rozporządzenie 1049/2001 w celu zapewnienia zgodności z unijnymi przepisami o ochronie danych.
14. W trakcie dochodzenia EFSA poinformował Rzecznika, że od lipca 2018 r. wymaga publikacji deklaracji o braku konfliktu interesów członków operacyjnego zespołu zarządzającego EFSA.[7] Dotyczy to nie tylko dyrektora wykonawczego EFSA, ale także kierowników departamentów i kierowników działów.[8] EFSA podkreślił, że deklaracje o braku konfliktu interesów dyrektora wykonawczego i kierowników departamentów są już publicznie dostępne oraz że publikacja deklaracji o braku konfliktu interesów kierowników działów jest przewidziana na pierwszy kwartał 2019 r.
15. EFSA zauważyła, że jako agencja UE podlega ona „kontroli ze strony władz i organów upoważnionych do przeprowadzania audytów i kontroli”, co zapewnia zgodność deklarowanych interesów jej pracowników z pracą EFSA. Jej polityka przewiduje, że jej pracownicy muszą składać roczne deklaracje o braku konfliktu interesów. Zapewnia to systematyczną kontrolę interesów pracowników pod kątem potencjalnych konfliktów [9] EFSA nie zgodziła się z argumentem skarżącego, że jakość naukowa jego pracy nie może być kontrolowana przez opinię publiczną, jeżeli żądane dokumenty nie zostaną ujawnione. Jego zdaniem deklaracje o braku konfliktu interesów są „narzędziem zapewniającym niezależność EFSA, a nie narzędziem służącym do określania doskonałości naukowej”. Doskonałość naukowa pracowników jest oceniana w procedurach rekrutacyjnych oraz poprzez przyznawanie certyfikatów, stopni naukowych i nagród. EFSA stwierdził również, że fakt, iż niektórzy pracownicy byli wcześniej zatrudnieni w „przemyśle” lub w organach finansowych przedsiębiorstw, nie oznacza, że EFSA nie może ich zatrudnić. Deklaracje o braku konfliktu interesów uniemożliwiają rekrutację osób, które znajdują się w konflikcie interesów w związku z zadaniami, do których zostały zatrudnione.
16. Jeżeli chodzi o rozpatrzenie wniosku, EFSA uznał, że jest to zgodne z przepisami UE.[10] EFSA wyjaśnił, że wstępne wnioski i wnioski potwierdzające otrzymano wcześniej w tej samej skrzynce pocztowej. Chociaż wstępne wnioski są rozpatrywane przez kierownika służb prawnych i atestacyjnych we współpracy z odpowiednimi działami, wnioski potwierdzające są rozpatrywane przez dyrektora wykonawczego EFSA. EFSA wyjaśnił, że dzięki nowej polityce zarządzania wnioskami o dostęp do dokumentów wnioski potwierdzające będą w przyszłości przesyłane bezpośrednio do dyrektora wykonawczego EFSA.
17. Zdaniem EFSA nie pominęła ona wszystkich dokumentów, o które zwrócił się skarżący w swoim pierwotnym wniosku. EFSA była zdania, że jej odpowiedź była wystarczająca, ponieważ EFSA odniosła się do wszystkich deklaracji o braku konfliktu interesów, które były dostępne na stronie internetowej EFSA. W następstwie pisma skarżącego, w którym wyjaśnił on, że zwraca się o dostęp do deklaracji interesów wszystkich członków kierownictwa operacyjnego EFSA, EFSA uznał wyjaśnienia skarżącego za nowy wniosek o dostęp do dokumentów i nadał mu nowy numer referencyjny.
18. Ponadto EFSA podkreślił, że zwrócił się do skarżącego o przedstawienie argumentów wykazujących konieczność przekazania danych osobowych zgodnie z art. 8 lit. b) rozporządzenia 45/2001. W następstwie odpowiedzi skarżącego EFSA stwierdził, że dokonał oceny argumentów skarżącego i przedstawił wystarczające wyjaśnienie odmowy wydania żądanych dokumentów.
Argumenty Skarżącego
19. Skarżący twierdził, że nieujawnianie przez EFSA deklaracji o braku konfliktu interesów wszystkich pracowników zarządzania operacyjnego nie jest zgodne z polityką EFSA ani z przepisami ustanawiającymi EFSA i ustanawiającymi procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności [11].
20. Według skarżącego EFSA ma złą reputację w zakresie przejrzystości i konfliktów interesów, co sprawia, że ujawnienie danych osobowych jest „konieczne” zgodnie z przepisami UE dotyczącymi ochrony danych [12], ponieważ ujawnienie to jest wymagane do celów kontroli publicznej. Skarżący argumentował, że publiczny dostęp umożliwi zainteresowanym stronom i społeczeństwu wyrobienie sobie własnego poglądu na temat dokumentów. Taka przejrzystość pomogłaby promować demokrację, zapobiegać konfliktom interesów i stronniczym decyzjom oraz budować zaufanie do EFSA.
21. Skarżący podniósł kwestię, dlaczego pozostała część deklaracji o braku konfliktu interesów nie mogłaby zostać podana do wiadomości publicznej, gdyby takie deklaracje szefów departamentu były, zwłaszcza biorąc pod uwagę, że nie ma prawnego rozróżnienia między pracownikami wyższego szczebla a pracownikami nieurzędniczymi.
22. Ponadto skarżący skrytykował rozpatrywanie przez EFSA wniosków o dostęp do dokumentów. Jego zdaniem fakt, że ponowne wnioski muszą zostać wysłane do tej samej osoby w EFSA co pierwotny wniosek, sprawia, że procedura przeglądu jest bezskuteczna, ponieważ można przewidzieć jej wynik. Argumentował, że oznacza to, iż ponowny wniosek nie może służyć jako właściwy przegląd pierwotnej decyzji. Sytuuje to skarżącego w niekorzystnej sytuacji, ponieważ „brakuje” mu w procedurze prawnej możliwości ponownego rozważenia przez instytucję swojej decyzji.
23. Skarżący twierdził również, że EFSA początkowo nie podjął decyzji w sprawie całego swojego wniosku, udzielając dostępu do dokumentów opublikowanych na stronie internetowej, ale nie podejmując decyzji w sprawie dokumentów, które nie zostały opublikowane. Dopiero po wyjaśnieniu przez skarżącego, że zażądał dwudziestu dziewięciu dokumentów, zamiast pięciu, EFSA podjął decyzję w sprawie pozostałych dwudziestu czterech.
24. Ponadto skarżący twierdził, że odpowiedzi EFSA były „ogólne i niezbyt trafne”. Skarżący zauważył, że w trakcie oceny wniosku EFSA zwrócił się do niego o uzasadnienie uzasadnionej konieczności ujawnienia danych osobowych zawartych w dokumentach. Skarżący twierdzi jednak, że po jego wyjaśnieniach EFSA nie ustosunkował się do jego argumentów i nie rozpatrzył ich.
Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich
25. Rzecznik uznaje zasadność argumentu EFSA dotyczącego rozróżnienia między ekspertami naukowymi i członkami komitetu naukowego i paneli naukowych EFSA z jednej strony a pracownikami średniego szczebla pracującymi w EFSA z drugiej strony. Rzecznik wyraża zadowolenie, że EFSA opublikował odpowiednie deklaracje o braku konfliktu interesów zgodnie z przepisami ustanawiającymi EFSA i ustanawiającymi procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności [13].
26. Rzecznik z zadowoleniem przyjmuje fakt, że EFSA posunął się o krok dalej w ujawnianiu deklaracji o braku konfliktu interesów szefów departamentów, których ujawnienie nie było obowiązkowe w momencie składania przez skarżącego wniosku o dostęp do dokumentów. Rzecznik Praw Obywatelskich przyznaje, że regulamin pracowniczy UE nie zawiera obowiązku ujawniania deklaracji interesów przez pracowników średniego szczebla kierowniczego EFSA [14].
27. Rzecznik z zadowoleniem przyjmuje również niedawne wdrożenie decyzji EFSA o ujawnieniu na swojej stronie internetowej deklaracji o braku konfliktu interesów kierowników działów. Jest to ważny krok w kierunku osiągnięcia większej przejrzystości.
28. Rzecznik zauważa, że decyzja EFSA stanowi, że skład zespołu zarządzania operacyjnego EFSA zostanie wskazany na stronie internetowej EFSA.[15] W swoich dodatkowych opiniach EFSA wyjaśnił, że zespół zarządzania operacyjnego składa się z dyrektora wykonawczego, kierowników departamentów i kierowników działów. Jest to zgodne z oświadczeniem zamieszczonym na stronie internetowej EFSA, które brzmi: „Za bieżące zarządzanie EFSA odpowiada dyrektor wykonawczy przy wsparciu kierowników departamentów i kierowników działów”.
29. Kiedy jednak skarżący zwrócił się o dostęp do wszystkich dwudziestu dziewięciu deklaracji o braku konfliktu interesów członków zespołu zarządzania operacyjnego EFSA, zrozumiał, że w skład zespołu zarządzania operacyjnego wchodzą główny naukowiec, starszy koordynator naukowy, starszy doradca polityczny, kierownik zespołu i urzędnik ds. zaangażowania zainteresowanych stron.
30. Jeżeli chodzi o głównego naukowca EFSA, starszego koordynatora naukowego i starszego doradcę politycznego, ze schematu organizacyjnego EFSA [16] wynika, że osoby te pełnią rolę doradców i zapewniają bezpośrednie wsparcie dyrektorowi wykonawczemu. W związku z tym wydaje się, że każdy z nich odgrywa bardzo wpływową rolę w kształtowaniu polityki i strategii EFSA w dziedzinie nauki. W związku z tym Rzecznik uważa, że właściwe i spójne byłoby, aby EFSA publikował deklaracje o braku konfliktu interesów tych osób w taki sam sposób, jak robi to w przypadku kierowników departamentów i kierowników działów.
31. Jeżeli chodzi o pozostałe deklaracje interesów, o które zwrócił się skarżący, w szczególności deklaracje kierownika zespołu i urzędnika ds. zaangażowania zainteresowanych stron, Rzecznik wyraża zadowolenie, że osoby pełniące te funkcje nie są ani członkami zespołu zarządzania operacyjnego EFSA, ani nie zapewniają bezpośredniego wsparcia dyrektorowi wykonawczemu. W związku z tym osoby te nie odgrywają znaczącej roli w przyjmowaniu istotnych strategii politycznych EFSA dotyczących bezpieczeństwa żywności i pasz. W tym kontekście nie ma oczywistej konieczności udzielania publicznego dostępu do ich danych osobowych, a w każdym razie EFSA nie wykazała takiej konieczności.
32. Jeżeli chodzi o rozpatrywanie przez EFSA wniosków o dostęp do dokumentów, Rzecznik z zadowoleniem przyjmuje wyjaśnienie EFSA, że wnioski wstępne i potwierdzające są rozpatrywane przez różnych pracowników. Rzecznik wyraża zadowolenie, że EFSA posiada odpowiedni system rozpatrywania wniosków o dostęp do dokumentów.
33. Rzecznik zauważa również, że nowa standardowa procedura operacyjna EFSA ustanowi oddzielne skrzynki pocztowe dla wniosków wstępnych i ponownych. Rzecznik uważa, że ta nowa procedura zapewni wnioskodawców, że ponowne wnioski będą oceniane obiektywnie i na nowo.
34. Rzecznik z zadowoleniem przyjmuje przedstawione jej wyjaśnienia dotyczące rozpatrywania wniosków o udzielenie dostępu i tworzenia oddzielnych skrzynek pocztowych, jednak zdaje sobie sprawę, że EFSA wyjaśniła te kwestie w przedstawionych jej dodatkowych opiniach, których skarżący nie otrzymał. Rzecznik sugeruje zatem, aby EFSA przekazała te informacje skarżącemu. Rzecznik Praw Obywatelskich uzna następnie tę kwestię za rozwiązaną.
Propozycja rozwiązania
Na podstawie powyższej oceny Rzecznik proponuje, aby Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności opublikował deklaracje o braku konfliktu interesów głównego naukowca, starszego koordynatora ds. nauki i starszego doradcy politycznego.
Propozycje ulepszeń
Rzecznik sugeruje, aby Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności przekazał skarżącemu więcej informacji na temat systemów, które wprowadził lub wprowadzi w celu rozpatrywania wniosków wstępnych i ponownych na mocy rozporządzenia 1049/2001.
Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności jest proszony o poinformowanie Rzecznika Praw Obywatelskich do dnia 15 kwietnia 2019 r. o wszelkich działaniach podjętych w związku z powyższą propozycją rozwiązania i sugestią poprawy.
Emily O'Reilly
Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich
Strasburg, 14 marca 2019 r.
[1] Decyzja Parlamentu Europejskiego z dnia 9 marca 1994 r. w sprawie przepisów i ogólnych warunków regulujących wykonywanie funkcji Rzecznika Praw Obywatelskich (94/262/EWWiS, WE, Euratom), Dz.U. L 113, s. 15.
[2] Zgodnie z rozporządzeniem 45/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2000 r. o ochronie osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez Wspólnotę
instytucje i organy oraz swobodny przepływ takich danych, dostępne pod adresem https://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2001:008:0001:0022:en:PDF oraz zgodnie z rozporządzeniem 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji, dostępnym pod adresem http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32001R1049&rid=1.
[3] Art. 8 lit. b) rozporządzenia 45/2001.
[4] Zgodnie z art. 8 rozporządzenia 1049/2001.
[5] Artykuły 37 i 38 rozporządzenia 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, ustanawiającego Europejską Wspólnotę Żywnościową
[6] Rozporządzenie nr 31 (EWG), 11 (EWEA) ustanawiające regulamin pracowniczy urzędników i warunki zatrudnienia innych pracowników Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej, dostępne pod adresem: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:01962R0031-20140501&from=EN.
[7] Decyzja dyrektora wykonawczego Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności w sprawie zarządzania konkurencyjnymi interesami, dostępna pod adresem: https://www.efsa.europa.eu/sites/default/files/corporate_publications/files/competing_interest_management_17.pdf
[8] Art. 24 ust. 1 lit. a) ppkt (iv) decyzji dyrektora wykonawczego Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności w sprawie zarządzania konkurencyjnymi interesami.
[9] art. 37 rozporządzenia 178/2002; rozporządzenie nr 31 (EWG) i 11 (EWEA) ustanawiające regulamin pracowniczy urzędników i warunki zatrudnienia innych pracowników Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej, 14 czerwca 1962 r.; Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności, decyzja dyrektora wykonawczego w sprawie deklaracji o braku konfliktu interesów, 31 lipca 2014 r., dostępna pod adresem: https://www.efsa.europa.eu/sites/default/files/corporate_publications/files/independencerules2014.pdf.
[10] Rozporządzenie 1049/2001.
[11] Art. 37 rozporządzenia 178/2002.
[12] Art. 8 lit. b) rozporządzenia 45/2001.
[13] Art. 37 rozporządzenia 178/2002.
[14] Rozporządzenie 31 (EWG) i 11 (EWEA) ustanawiające regulamin pracowniczy urzędników i warunki zatrudnienia innych pracowników Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej, 14 czerwca 1962 r.
[15] Art. 24 ust. 1 lit. a) ppkt (iv) decyzji dyrektora wykonawczego Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności w sprawie zarządzania konkurencyjnymi interesami.
[16] Dostępne pod adresem: http://www.efsa.europa.eu/sites/default/files/assets/orgchart.pdf