• Złożyć skargę
  • Szukam informacji
60th Rome Treaty anniversaryTwoja Europa - Portal internetowy europejskich i krajowych służb publicznych

Europejska sieć rzeczników praw obywatelskich - Oświadczenie

Dostępne języki :  bg.es.cs.da.de.et.el.en.fr.ga.hr.it.lv.lt.hu.mt.nl.pl.pt.ro.sk.sl.fi.sv

Oświadczenie przyjęte na szóstym seminarium krajowych rzeczników praw obywatelskich państw członkowskich UE oraz państw kandydujących, Strasburg, 14-16 października 2007 r.

Europejska sieć rzeczników praw obywatelskich przygotowała niniejsze oświadczenie w celu podniesienia poziomu wiedzy na temat wymiaru pracy rzeczników związanego z Unią Europejską (UE) oraz z zamiarem wyjaśnienia, jaką obsługę zapewniają oni osobom składającym skargi dotyczące spraw wchodzących w zakres prawa UE.

Krajowi i regionalni rzecznicy praw obywatelskich w znaczącym stopniu przyczyniają się do zagwarantowania znajomości i możliwości korzystania z praw przysługujących obywatelom i mieszkańcom UE. Wraz z Europejskim Rzecznikiem Praw Obywatelskich tworzą oni europejską sieć rzeczników praw obywatelskich.

Europejska sieć rzeczników praw obywatelskich zrzesza, na zasadzie dobrowolności, krajowych i regionalnych rzeczników praw obywatelskich oraz podobne organy państw członkowskich Unii Europejskiej, krajowych rzeczników praw obywatelskich państw kandydujących do UE, Islandii, Norwegii, jak również Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich i Komisję Petycji Parlamentu Europejskiego. W Niemczech na szczeblu krajowym i regionalnym rolę podobną do roli rzeczników praw obywatelskich pełnią komisje petycji. Wchodzą one w skład tej sieci.

Prawo i polityka UE mają coraz większy wpływ na codzienne życie obywateli i mieszkańców państw członkowskich. W większości są one wprowadzane w życie przez władze publiczne państw członkowskich. Krajowi i regionalni rzecznicy praw obywatelskich zajmują się skargami na władze publiczne państw członkowskich, łącznie ze skargami dotyczącymi działań, które wchodzą w zakres prawa UE. Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich nadzoruje instytucje UE, takie jak Komisja Europejska.

Właściwy krajowy lub regionalny rzecznik praw obywatelskich odpowiada za rozpatrywanie skarg na władze publiczne państwa członkowskiego, łącznie ze skargami dotyczącymi spraw wchodzących w zakres prawa UE. Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich rozpatruje skargi na instytucje i organy Unii Europejskiej.

Chociaż uprawnienia i obowiązki poszczególnych rzeczników praw obywatelskich należących do sieci znacznie się różnią, wszyscy rzecznicy są zobowiązani do służenia obywatelom w sposób bezstronny, skuteczny i sprawiedliwy. W ramach swoich kompetencji wspierają oni zasady, na których opiera się Unia Europejska.

„Unia opiera się na zasadach wolności, demokracji, poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności oraz państwa prawnego, które są wspólne dla państw członkowskich" (art. 6 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej).

Jednym z najważniejszych aspektów działań sieci jest wymiana informacji na temat prawa UE i najlepszych praktyk, aby zapewnić obywatelom jak najlepszą pomoc. Zrzeszeni w sieci krajowi i regionalni rzecznicy praw obywatelskich mogą zwracać się do Europejskiego Rzecznika o pisemne odpowiedzi na pytania na temat prawa UE i jego interpretacji, co dotyczy także pytań, które powstają przy rozpatrywaniu konkretnych spraw.

Rola i cel rzeczników praw obywatelskich

Rzecznicy praw obywatelskich należący do sieci są niezależnymi i bezstronnymi osobami, ustanowionymi konstytucją lub ustawodawstwem, które zajmują się skargami na władze publiczne.

W przypadku każdej skargi usiłują oni uzyskać odpowiednie rezultaty. Po zbadaniu skargi i stwierdzeniu jej zasadności rzecznik praw obywatelskich może wyrazić krytykę zaistniałych faktów i podać odpowiedni sposób, w jaki jego zdaniem należało postąpić w danym przypadku. W wielu krajach rzecznik praw obywatelskich może również proponować środki prawne, które mogą obejmować np. odwołanie od decyzji, przeprosiny lub zapewnienie rekompensaty finansowej. Niektórzy rzecznicy mogą podejmować starania w celu osiągnięcia rozwiązania polubownego.

W niektórych przypadkach skarżący może mieć wybór między zwróceniem się do rzecznika praw obywatelskich a drogą sadową. Zwykle jednak rzecznik praw obywatelskich nie może zajmować się skargą, jeżeli sprawa jest lub była rozpatrywana przez sąd. W przeciwieństwie do sądu rzecznik praw obywatelskich nie wydaje prawnie wiążących decyzji, lecz władze publiczne zazwyczaj stosują się do jego zaleceń. W przeciwnym razie rzecznik może np. poprzez poinformowanie parlamentu zwrócić na sprawę uwagę polityczną i publiczną.

Poza odpowiadaniem na skargi rzecznicy praw obywatelskich podejmują aktywne starania w celu podniesienia jakości administracji publicznej i usług publicznych. Zachęcają oni do dobrego administrowania i poszanowania praw, proponują stosowne rozwiązania problemów systemowych, rozpowszechniają najlepszą praktykę i propagują kulturę zapewniania obywatelom właściwej pomocy.

Rzecznicy praw obywatelskich zachęcają władze publiczne do traktowania skarg jako szansy skutecznej komunikacji ze skarżącym i możliwości usunięcia braków w działaniu. Zgodnie z tym założeniem większość rzeczników praw obywatelskich nie rozpatruje skargi, jeżeli organowi, na który została ona złożona, nie dano najpierw rozsądnej możliwości samodzielnego rozwiązania sprawy.

Dokładne podstawy do działania rzeczników należących do sieci mogą się różnić, ale zazwyczaj są to: naruszenie praw, w tym praw podstawowych i praw człowieka, inne bezprawne postępowanie, w tym nieprzestrzeganie ogólnych zasad prawa, oraz działanie niezgodne z zasadami dobrej administracji. Przykładowymi przypadkami niewłaściwego administrowania, w których usunięciu może pomóc rzecznik praw obywatelskich, są: nieuzasadniona zwłoka, działanie niezgodne z ustaloną polityką lub ustalonymi procedurami, brak bezstronności, niesprawiedliwość, udzielenie nieprawidłowych informacji lub rady, brak konsekwencji i nieuprzejmość.

Służba obywatelom

Rzecznicy praw obywatelskich należący do Sieci są zobowiązani traktować wszystkich obywateli w sposób uprzejmy i z szacunkiem. Ich celem jest dostępność i właściwa pomoc, sprawiedliwość, bezstronność, konsekwencja i skuteczność.

W granicach ustalonych przez prawo oraz konieczność poszanowania prywatności i uzasadnione względy poufności rzecznicy zrzeszeni w sieci dążą do osiągnięcia przejrzystości swoich działań i decyzji. Publikują oni kryteria stosowane przy rozpatrywaniu skarg, podają uzasadnienia swoich decyzji i składają publicznie dostępne sprawozdania ze swojej działalności.

Rzecznicy zrzeszeni w sieci dążą do zachowania odpowiedniej równowagi pomiędzy dokładnością a szybkością przeprowadzanych dochodzeń, biorąc pod uwagę interesy skarżącego i potrzebę efektywnego wykorzystania zasobów.

Dostępność

Rzecznicy praw obywatelskich należący do sieci dążą do ułatwienia swobodnego i równego dostępu dla wszystkich osób, które mają prawo korzystać z ich usług.

Skargi można zazwyczaj kierować bezpośrednio do rzecznika praw obywatelskich.

Usługi rzecznika są zazwyczaj bezpłatne dla skarżącego.

Jeżeli prawo ustanawia wyjątki od powyższych zasad, rzecznik praw obywatelskich usiłuje w jak największym stopniu zminimalizować ich niekorzystne skutki dla skarżących.

Obsługa skarg

Celem rzeczników należących do sieci jest szybkie i skuteczne rozpatrywanie skarg. Biorą oni pod uwagę odpowiednie przepisy prawa UE, w tym ogólne zasady prawa, takie jak poszanowanie praw podstawowych. W tym zakresie Karta praw podstawowych Unii Europejskiej może stanowić pożyteczny punkt odniesienia.

Każda otrzymana skarga zostaje dokładnie przeanalizowana, aby zagwarantować osiągnięcie odpowiednich rezultatów.

Jeżeli skarga jest niedopuszczalna, rzecznik praw obywatelskich bezzwłocznie informuje skarżącego, jasno podając przyczynę lub przyczyny. Jeżeli jest to możliwe, rzecznik doradza skarżącemu zwrócenie się do innego organu, który może być pomocny.

Niektórzy rzecznicy praw obywatelskich stosują procedurę uproszczoną, jeżeli wstępna analiza wskazuje, że problem skarżącego może zostać szybko rozwiązany np. za pomocą rozmowy telefonicznej.

Jeżeli w sprawie skargi przeprowadzane jest pełne dochodzenie, rzecznik dostarcza skarżącemu informacje na ten temat lub zapewnia skarżącemu możliwość łatwego uzyskania takich informacji. Istotne informacje mogłyby dotyczyć np.:

  • stosowanej procedury;
  • zakresu dochodzenia, łącznie ze wskazaniem badanych kwestii; oraz
  • postępów w dochodzeniu.

Na zakończenie dochodzenia rzecznik wydaje pisemne sprawozdanie lub decyzję, które zazwyczaj przedstawiają:

  • ustalenia rzecznika;
  • czy rzecznik uznaje skargę za zasadną w całości czy w części i uzasadnienie tej opinii; oraz
  • ewentualne zalecenia rzecznika dla danego organu władzy publicznej.

Publikacja informacji

Rzecznicy praw obywatelskich należący do sieci publikują przystępne informacje w powszechnie dostępnej formie. Informacje takie mogą dotyczyć np. następujących kwestii:

  • kto ma prawo złożyć skargę;
  • na które władze publiczne można składać skargi;
  • rodzaje działalności, które mogą stanowić przedmiot skargi, w tym działania wchodzące w zakres prawa UE;
  • warunki dopuszczalności skarg;
  • sposób składania skarg;
  • w jakim języku lub językach można sporządzić skargę;
  • (w stosownych przypadkach) warunki stosowania przez rzecznika procedury uproszczonej;
  • w jaki sposób uzyskać indywidualną poradę dotyczącą możliwości złożenia skargi (np. informacyjna linia telefoniczna); oraz
  • możliwe rezultaty i środki prawne w przypadku uznania skargi za zasadną.

Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich zobowiązał się do ułatwienia szerokiego dostępu do informacji publikowanych przez krajowych i regionalnych członków sieci.

Strona internetowa Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich http://www.ombudsman.europa.eu zawiera informacje dotyczące sieci i łączy do głównych stron internetowych jej członków. Strona internetowa zawiera też przewodnik interaktywny, który może być pomocny we wskazaniu właściwego rzecznika lub właściwej, podobnej instytucji, lepiej powołanych do zajęcia się skargą lub do udzielenia informacji. Informacje można również uzyskać w biurze Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich (tel. +33 3 88 17 23 13).

Coraz lepsza służba obywatelom

Rzecznikom należącym do sieci zależy na ciągłej poprawie usług, które zapewniają obywatelom. W tym celu niniejsze oświadczenie będzie w razie potrzeby podlegało weryfikacji, aby zapewnić odzwierciedlenie w nim zmian zachodzących w zakresie najlepszych praktyk.