(Wykonane zgodnie z art. 3 ust. 6 Statutu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich (1))

WNIOSEK

Skarżący pracuje dla Komisji Europejskiej jako oddelegowany ekspert krajowy. W 2004 r. została wezwana do stawienia się w charakterze świadka przed niemieckim sądem. Jej wniosek o jednodniowy urlop okolicznościowy w tym celu został odrzucony w dniu 14 października 2004 r., ponieważ obowiązujące przepisy nie przewidywały takiej możliwości dla oddelegowanych ekspertów krajowych. W dniu 15 listopada 2004 r. skarżący złożył wewnętrzne zażalenie na tę decyzję zgodnie z art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego urzędników Wspólnot Europejskich (zwanego dalej „regulaminem pracowniczym”). W skardze tej skarżący argumentował, że osoby wezwane do stawienia się w charakterze świadków są zobowiązane do zastosowania się do tego nakazu. Skarżący stwierdził ponadto, że obowiązek stawienia się w charakterze świadka przed sądem nie zależy od stanowiska zajmowanego przez daną osobę w Komisji. Dodała, że składanie zeznań nie jest przyjemnością i że w związku z tym nie należy zobowiązywać oddelegowanych ekspertów krajowych do wykorzystania w tym celu dnia przysługującego im z tytułu corocznego urlopu wypoczynkowego.

Zdaniem skarżącego skarga ta została odrzucona przez Komisję jako niedopuszczalna ze względu na to, że oddelegowani eksperci krajowi nie mają prawa do zastosowania procedury przewidzianej w art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego.

Artykuł 6 załącznika V do regulaminu pracowniczego stanowi, że urzędnicy mogą, na wniosek, otrzymać urlop okolicznościowy uzupełniający urlop wypoczynkowy.

Zgodnie z działem II.b.3 („Kumony”) załącznika do decyzji Komisji C(2004) 1587 z dnia 28 kwietnia 2004 r. wprowadzającej przepisy wykonawcze dotyczące urlopu, urzędnikom i innym pracownikom można przyznać jeden dzień roboczy urlopu okolicznościowego, jeżeli zostali wezwani do złożenia zeznań w sprawie, która nie dotyczy ich bezpośrednio i osobiście. W takich przypadkach nie przewidziano jednak urlopu okolicznościowego dla oddelegowanych ekspertów krajowych.

W skardze do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich skarżąca twierdziła, że odmowa przyznania oddelegowanemu ekspertowi krajowemu urlopu okolicznościowego w przypadku wezwania go do złożenia zeznań przed sądem stanowi dyskryminację. Stwierdziła, że jeden dzień należy zaliczyć na jej konto urlopowe za 2004 r. oraz że należy zmienić obowiązujące przepisy, tak aby przewidzieć urlop okolicznościowy dla oddelegowanych ekspertów krajowych w taki sam sposób, jak dla urzędników w przypadkach, gdy są oni wzywani do złożenia zeznań przed sądem.

WNIOSEK

Opinia Komisji

W swojej opinii Komisja przedstawiła następujące uwagi:

Podczas gdy urzędnicy podlegali regulaminowi pracowniczemu, oddelegowani eksperci krajowi podlegali wyłącznie decyzji Komisji z dnia 27 lutego 2004 r. regulującej ich stanowisko (2) ("decyzja Komisji z dnia 27 lutego 2004 r."). Te dwie kategorie pracowników podlegały zatem różnym przepisom.

Ponadto Komisja nie była pracodawcą oddelegowanych ekspertów krajowych. Zgodnie z art. 1 ust. 2 decyzji Komisji z dnia 27 lutego 2004 r. oddelegowani eksperci krajowi pozostawali w służbie swoich pracodawców przez cały okres oddelegowania i nadal byli opłacani przez swoich pracodawców.

W związku z tym między Komisją a oddelegowanymi ekspertami krajowymi nie istniał żaden stosunek prawny ani inny stosunek pracy, mimo że ze względów zasadniczo praktycznych oddelegowani eksperci krajowi byli zależni od Komisji w odniesieniu do niektórych swoich praw, w szczególności w dziedzinie urlopów. Komisja przyznała jednak oddelegowanemu ekspertowi krajowemu pewną liczbę dni urlopu zwykłego i specjalnego. Ponadto, na należycie uzasadniony wniosek pracodawcy oddelegowanego eksperta krajowego, Komisja może przyznać w poszczególnych przypadkach do dwóch dni urlopu okolicznościowego w okresie 12 miesięcy, zgodnie z art. 14 ust. 4 decyzji Komisji z dnia 27 lutego 2004 r. Skarżący skorzystał z tej możliwości w dniach 14 kwietnia i 10 grudnia 2004 r.

Jednakże w dniu 22 marca 2005 r. Komisja dodała następujący ust. 3 do art. 14 ust. 4 decyzji Komisji z dnia 27 lutego 2004 r.:

„Na należycie uzasadniony wniosek oddelegowanego eksperta krajowego kierownik działu oddelegowanego eksperta krajowego może udzielić dodatkowego urlopu okolicznościowego w porozumieniu z kierownikiem działu odpowiedzialnego za zasoby ludzkie w danej dyrekcji generalnej, jeżeli ten płatny urlop okolicznościowy leży w interesie Komisji. Informuje się DG ds. Personelu i Administracji.”

W niniejszej sprawie Komisja w pełni zastosowała się do decyzji z dnia 27 lutego 2004 r. Nie będąc pracodawcą oddelegowanego eksperta krajowego, nie był on zobowiązany do zmiany niniejszej decyzji w celu przyznania urlopu ad hoc w celu umożliwienia oddelegowanemu ekspertowi krajowemu stawienia się w charakterze świadka przed sądem.

Komisja przyznała już oddelegowanym ekspertom krajowym liczne możliwości urlopu, które można wykorzystać na zaspokojenie potrzeb, które mogą pojawić się podczas oddelegowania.

Biorąc jednak pod uwagę, że wspomniana zmiana decyzji Komisji z dnia 27 lutego 2004 r., która przewidywała możliwość przyznania dodatkowego urlopu, została niedawno przyjęta, Komisja była gotowa przyznać skarżącemu dodatkowy urlop w 2005 r. Oferta ta została złożona wyłącznie w celu rozstrzygnięcia sprawy i była uzasadniona faktem, że skarżąca wystąpiła o urlop w celu wypełnienia obowiązku nałożonego na nią jako obywatelkę. Nie należy go traktować jako precedensu w odniesieniu do postępowania z uprawnieniami urlopowymi oddelegowanego eksperta krajowego ani w odniesieniu do zakresu uznania, jakim dysponują jego służby w tej sprawie.

Uwagi skarżących

W swoich uwagach skarżąca przyjęła do wiadomości propozycję Komisji dotyczącą przyznania jej dodatkowego dnia urlopu. Wyraziła ona jednak pogląd, że Komisja nie przedstawiła uzasadnienia w odniesieniu do nierównego traktowania urzędników i oddelegowanych ekspertów krajowych w danej dziedzinie.

Skarżący stwierdził, że możliwość przyznania oddelegowanemu ekspertowi krajowemu dwudniowego urlopu okolicznościowego na należycie uzasadniony wniosek jego pracodawcy nie ma znaczenia w obecnym kontekście, ale jest uzasadniona stanowiskiem oddelegowanego eksperta krajowego, który pozostaje w służbie swoich pracodawców i nadal otrzymuje od nich wynagrodzenie. Uznała ona ponadto, że nowy akapit art. 14 ust. 4 decyzji Komisji z dnia 27 lutego 2004 r. prawdopodobnie nie pomoże w rozwiązaniu przyszłych spraw o podobnym charakterze, ponieważ wymaga on, aby udzielenie urlopu leżało w interesie Komisji, a niniejsza sprawa wzbudziła wątpliwości co do tego, czy Komisja rzeczywiście miała interes w tym, by oddelegowani eksperci krajowi wypełniali swoje obowiązki jako obywatele.

Skarżący podkreślił również, że to Komisja i tylko Komisja podjęła decyzję o przyznaniu urlopu oddelegowanym ekspertom krajowym. Jej zdaniem nie było żadnego powodu, który mógłby uzasadniać fakt, że Komisja potraktowała oddelegowanych ekspertów krajowych inaczej niż jej własnych urzędników w odniesieniu do wypełniania obowiązków nałożonych na nich jako obywateli.

SKUTKI OMBUDSMANA DO OSIĄGNIĘCIA PRZYJAZNEGO ROZWIĄZANIA

Po dokładnym rozpatrzeniu opinii i uwag Rzecznik nie był przekonany, że Komisja odpowiednio zareagowała na zarzut skarżącego i jego drugi zarzut.

Propozycja rozwiązania polubownego

Art. 3 ust. 5 Statutu Rzecznika Praw Obywatelskich (4) nakazuje Rzecznikowi Praw Obywatelskich poszukiwanie, w miarę możliwości, rozwiązania we współpracy z zainteresowaną instytucją w celu wyeliminowania przypadku niewłaściwego administrowania i zadośćuczynienia skarżącemu.

W związku z tym Rzecznik Praw Obywatelskich przedstawił Komisji następującą propozycję polubownego rozwiązania:

Komisja mogłaby rozważyć zmianę lub doprecyzowanie obowiązujących przepisów w celu zapewnienia, aby oddelegowani eksperci krajowi mogli otrzymać urlop okolicznościowy na takich samych warunkach jak urzędnicy w przypadkach, gdy muszą stawić się w charakterze świadków przed sądem.

Wniosek ten opierał się na następujących wstępnych wnioskach:

Stanowisko przyjęte przez Komisję w niniejszej sprawie nie było do końca jasne. Wydawało się jednak, że Komisja podtrzymuje dwie główne argumenty. Po pierwsze, Komisja zdawała się sugerować, że jej zdaniem ewentualne nierówne traktowanie wynika z obiektywnych różnic między urzędnikami a oddelegowanymi ekspertami krajowymi, a zatem nie stanowi dyskryminacji. Po drugie, Komisja zdawała się sugerować, że zasadniczo nie doszło do nierównego traktowania urzędników i oddelegowanych ekspertów krajowych, ponieważ brak szczególnego przepisu umożliwiającego urlop okolicznościowy w przypadkach, w których oddelegowani eksperci krajowi muszą stawić się w charakterze świadków przed sądem, został zrekompensowany możliwością uzyskania urlopu okolicznościowego w innych pozycjach.

Jeśli chodzi o pierwszą linię argumentacji, Komisja nie przedstawiła jednak zadowalającego wyjaśnienia, dlaczego istniejące różnice między urzędnikami a oddelegowanymi ekspertami krajowymi mogłyby uprawniać ją do odmiennego traktowania tych dwóch kategorii pracowników przy podejmowaniu decyzji w sprawie wniosków o urlop okolicznościowy w celu stawienia się w charakterze świadka przed sądem. Jeśli chodzi o drugą argumentację Komisji, możliwość przewidziana w art. 14 ust. 4 akapit pierwszy decyzji Komisji z dnia 27 lutego 2004 r. nie wydaje się wystarczająca, aby stwierdzić, że urzędnicy i oddelegowani eksperci krajowi są zasadniczo traktowani jednakowo. Artykuł 14 ust. 4 akapit drugi mógłby mieć znaczenie w niniejszym kontekście tylko wtedy, gdyby Komisja była gotowa przyjąć, że przyznanie urlopu okolicznościowego oddelegowanemu ekspertowi krajowemu, w przypadkach gdy musi on stawić się w charakterze świadka przed sądem, leży w interesie Komisji. Nie było jednak jasne, czy rzeczywiście tak było. Nawet gdyby uwagi przedstawione przez Komisję należało rozumieć w ten sposób, że Komisja zgodziła się na zastosowanie art. 14 ust. 4 akapit drugi w sprawach takich jak sprawa skarżącego, potrzeba zapewnienia jasności prawa wymagałaby, aby Komisja wyraziła ten pogląd z wystarczającą precyzją.

W związku z powyższym Rzecznik doszedł do wstępnego wniosku, że brak równego traktowania urzędników i oddelegowanych ekspertów krajowych przez Komisję w odniesieniu do wniosków o urlop okolicznościowy na stawienie się w charakterze świadka przed sądem lub, alternatywnie, brak wyjaśnienia przez Komisję, że interpretuje ona obowiązujące przepisy w taki sposób, aby uniknąć nierównego traktowania urzędników i oddelegowanych ekspertów krajowych w tej dziedzinie, może stanowić niewłaściwe administrowanie.

Opinia Komisji

W swojej opinii Komisja przedstawiła następujące uwagi:

Chociaż z prawnego punktu widzenia status urzędnika różnił się od statusu oddelegowanego eksperta krajowego i chociaż Komisja nie była pracodawcą oddelegowanego eksperta krajowego, zawsze uważała, że przepisów mających zastosowanie do oddelegowanego eksperta krajowego nie można uznać za dyskryminujące. W odniesieniu do urlopu oraz w celu uniknięcia wszelkiej dyskryminacji między oddelegowanymi ekspertami krajowymi oraz między oddelegowanymi ekspertami krajowymi a urzędnikami służby cywilnej (którzy korzystali z większej liczby dni urlopu okolicznościowego), Komisja postanowiła przyznać urlop w wymiarze 2,5 dnia roboczego za każdy pełny miesiąc pracy oddelegowanego eksperta krajowego, czyli łącznie 30 dni w roku. Dla porównania urzędnikowi przysługiwało prawo do urlopu w wymiarze 2 dni w miesiącu, czyli 24 dni w roku.

Przy okazji ostatniej rewizji decyzji Komisji z dnia 27 lutego 2004 r.

dostosowanie liczby dni urlopu przyznanego oddelegowanemu ekspertowi krajowemu ze względu na narodziny dziecka do liczby dni urlopu przyznanego urzędnikom służby cywilnej (która została zwiększona z 2 do 10 w momencie zmiany regulaminu pracowniczego w 2004 r.);

przyznali oddelegowanemu ekspertowi krajowemu nowy dwudniowy urlop w przypadku przeprowadzki w związku z podjęciem zatrudnienia; oraz

dodała możliwość nowego, dodatkowego urlopu okolicznościowego dla oddelegowanych ekspertów krajowych, jeżeli ten płatny urlop okolicznościowy leży w interesie Komisji.

Oprócz normalnego 30-dniowego urlopu oddelegowani eksperci krajowi dysponują obecnie dziewięcioma rodzajami urlopu okolicznościowego oraz dwiema możliwościami dodatkowego urlopu określonymi w art. 14 ust. 4 pkt 1 i 2 decyzji Komisji z dnia 27 lutego 2004 r.

W związku z powyższym Komisja chciała podkreślić brak nierównego traktowania urzędników służby cywilnej i oddelegowanych ekspertów krajowych w odniesieniu do urlopu okolicznościowego w przypadku wezwania do stawienia się w charakterze świadka przed sądem w zakresie, w jakim brak takiego urlopu okolicznościowego dla oddelegowanych ekspertów krajowych został zrekompensowany większą liczbą dni urlopu zwyczajnego.

Odesłanie oddelegowanych ekspertów krajowych do ich państw członkowskich w celu zastosowania prawa krajowego w tej kwestii, przy jednoczesnym umożliwieniu im nieobecności w pracy, gdy są wezwani do złożenia zeznań w charakterze świadka przed sądem, w szczególności w sprawach takich jak niniejsza, w których zeznania nie były związane z działalnością oddelegowanych ekspertów krajowych podczas ich oddelegowania do Komisji, nie może być uznane za dyskryminujące.

Na zakończenie Komisja stwierdziła, że uważa, iż działała w pełnej zgodności ze swoimi przepisami mającymi zastosowanie do oddelegowanych ekspertów krajowych. Dodała, że przyznała już skarżącemu dodatkowy dzień zwykłego urlopu w 2005 r. i że zostało to dokonane wyłącznie w celu znalezienia rozwiązania w niniejszej sprawie.

Uwagi skarżącego

W swoich uwagach skarżąca podtrzymała skargę. Wspomniała również, że dodatkowy dzień urlopu nie został jeszcze zaksięgowany na jej koncie urlopowym.

Ocena Rzecznika
Praw Obywatelskich

Na podstawie opinii Komisji i uwag skarżącego w tej sprawie Rzecznik stwierdził, że nie można osiągnąć polubownego rozwiązania.

DECYZJA

1 Rzekoma dyskryminacja w odniesieniu do urlopu okolicznościowego dla oddelegowanych ekspertów krajowych

1.1 Skarżący pracuje dla Komisji Europejskiej jako oddelegowany ekspert krajowy. W 2004 r. została wezwana do stawienia się w charakterze świadka przed niemieckim sądem. Jej wniosek o jednodniowy urlop okolicznościowy w tym celu został odrzucony przez Komisję w dniu 14 października 2004 r. ze względu na to, że obowiązujące przepisy nie przewidywały takiej możliwości.

1.2 W skardze do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich skarżąca twierdziła, że odmowa przyznania OEK urlopu okolicznościowego w przypadku wezwania go do złożenia zeznań przed sądem stanowi dyskryminację, biorąc pod uwagę możliwość przyznania urlopu okolicznościowego urzędnikom w podobnych okolicznościach. Stwierdziła, że jeden dzień należy zaliczyć na jej konto urlopowe za 2004 r. oraz że należy zmienić obowiązujące przepisy, tak aby przewidzieć urlop okolicznościowy dla oddelegowanych ekspertów krajowych w taki sam sposób, jak dla urzędników w przypadkach, gdy są oni wzywani do złożenia zeznań przed sądem.

1.3 W swojej opinii Komisja podkreśliła, że podczas gdy urzędnicy podlegają regulaminowi pracowniczemu urzędników Wspólnot Europejskich ("regulamin pracowniczy"), oddelegowani eksperci krajowi podlegają wyłącznie decyzji Komisji z dnia 27 lutego 2004 r. regulującej ich stanowisko (5) ("decyzja Komisji z dnia 27 lutego 2004 r."). Komisja wskazała ponadto, że to nie pracodawca oddelegowanych ekspertów krajowych pozostawał w służbie swoich pracodawców przez cały okres oddelegowania i nadal otrzymywał wynagrodzenie od swoich pracodawców. Zdaniem Komisji nie istniał zatem żaden związek prawny ani inny stosunek pracy między Komisją a oddelegowanymi ekspertami krajowymi, mimo że z przyczyn zasadniczo praktycznych oddelegowani eksperci krajowi byli zależni od Komisji w odniesieniu do niektórych swoich praw, w szczególności w dziedzinie urlopu. Komisja dodała, że mimo to przyznała oddelegowanym ekspertom krajowym pewną liczbę dni urlopu zwykłego i specjalnego. Ponadto, na należycie uzasadniony wniosek pracodawcy oddelegowanego eksperta krajowego, Komisja może przyznać urlop okolicznościowy w wymiarze do dwóch dni w okresie 12 miesięcy w indywidualnych przypadkach, zgodnie z art. 14 ust. 4 akapit pierwszy decyzji Komisji z dnia 27 lutego 2004 r.

Komisja wskazała ponadto, że ostatnio do art. 14 ust. 4 decyzji Komisji z dnia 27 lutego 2004 r. dodano następujący akapit (6):

„Na należycie uzasadniony wniosek oddelegowanego eksperta krajowego kierownik działu oddelegowanego eksperta krajowego może udzielić dodatkowego urlopu okolicznościowego w porozumieniu z kierownikiem działu odpowiedzialnego za zasoby ludzkie w danej dyrekcji generalnej, jeżeli ten płatny urlop okolicznościowy leży w interesie Komisji. Informuje się DG ds. Personelu i Administracji.”

Komisja stwierdziła, że w niniejszej sprawie w pełni przestrzegała swojej decyzji z dnia 27 lutego 2004 r. i że przyznała już oddelegowanym ekspertom krajowym liczne możliwości urlopu, które mogły zostać wykorzystane na zaspokojenie potrzeb, które mogły pojawić się w trakcie oddelegowania.

Dodała jednak, że ponieważ nowo przyjęta zmiana decyzji Komisji z dnia 27 lutego 2004 r. przewidywała możliwość przyznania dodatkowych dni urlopu, jest gotowa przyznać skarżącemu dodatkowy dzień urlopu na rok 2005. Komisja podkreśliła, że oferta ta została złożona wyłącznie w celu rozstrzygnięcia sprawy i była uzasadniona faktem, że skarżąca zwróciła się o urlop w celu wypełnienia obowiązku nałożonego na nią jako obywatelkę. Dodała ona, że nie należy jej traktować jako precedensu w odniesieniu do postępowania z uprawnieniami urlopowymi oddelegowanych ekspertów krajowych ani w odniesieniu do zakresu uznania, jakim dysponują jej służby w tej sprawie.

1.4 W swoich uwagach dotyczących tej opinii skarżąca podtrzymała swoją skargę.

1.5 Po zbadaniu opinii Komisji i uwag skarżącego Rzecznik zauważył, że Komisja zaproponowała przyznanie skarżącemu dodatkowego dnia urlopu. Komisja dodała jednak, że oferta ta została złożona w celu rozstrzygnięcia sprawy. Biorąc pod uwagę, że w swoich uwagach dotyczących opinii Komisji skarżąca jasno stwierdziła, że Komisja nie udzieliła zadowalającej odpowiedzi na bardziej ogólny aspekt jej skargi, Rzecznik doszedł do wniosku, że w przedmiotowej sprawie nie osiągnięto dotychczas porozumienia. Konieczne było zatem zajęcie się istotą sprawy skarżącego, czyli rzekomą dyskryminacją urzędników i oddelegowanych ekspertów krajowych w odniesieniu do przyznania urlopu okolicznościowego.

1.6 W dniu 6 września 2005 r. Rzecznik Praw Obywatelskich przedłożył Komisji propozycję polubownego rozwiązania, w której wezwał Komisję do rozważenia zmiany lub wyjaśnienia obowiązujących przepisów w celu zapewnienia, że oddelegowani eksperci krajowi mogą otrzymać urlop okolicznościowy na takich samych warunkach jak urzędnicy w przypadkach, gdy muszą stawić się w charakterze świadka przed sądem.

1.7 W odpowiedzi na ten wniosek Komisja wskazała, że oddelegowanemu ekspertowi krajowemu przyznano urlop w wymiarze 2,5 dnia roboczego za każdy pełny miesiąc służby, czyli łącznie 30 dni w roku, podczas gdy urzędnikowi przysługuje jedynie urlop w wymiarze 2 dni w miesiącu, czyli 24 dni w roku. Komisja stwierdziła ponadto, że przy okazji ostatniej zmiany decyzji z dnia 27 lutego 2004 r. (1) dostosowała liczbę dni urlopu przyznanego oddelegowanemu ekspertowi krajowemu ze względu na narodziny dziecka do liczby dni urlopu przyznanego urzędnikom służby cywilnej, (2) przyznała oddelegowanemu ekspertowi krajowemu nowy dwudniowy urlop w przypadku przeprowadzki w celu podjęcia zatrudnienia oraz (3) dodała możliwość nowego dodatkowego urlopu okolicznościowego dla oddelegowanego eksperta krajowego, jeżeli ten płatny urlop okolicznościowy leżał w interesie Komisji. Oprócz normalnego 30-dniowego urlopu oddelegowani eksperci krajowi dysponują obecnie dziewięcioma rodzajami urlopu okolicznościowego oraz dwiema możliwościami dodatkowego urlopu określonymi w art. 14 ust. 4 pkt 1 i 2 decyzji Komisji z dnia 27 lutego 2004 r. W świetle tych faktów Komisja podkreśliła, że nie ma nierównego traktowania urzędników służby cywilnej i oddelegowanych ekspertów krajowych w odniesieniu do urlopu okolicznościowego w przypadku wezwania do stawienia się w charakterze świadka przed sądem w zakresie, w jakim brak takiego urlopu okolicznościowego dla oddelegowanych ekspertów krajowych został zrekompensowany większą liczbą dni urlopu zwyczajnego. Komisja dodała, że fakt skierowania oddelegowanych ekspertów krajowych do ich państw członkowskich w celu zastosowania prawa krajowego w tej kwestii, przy jednoczesnym zapewnieniu im możliwości nieobecności w pracy, gdy są wezwani do złożenia zeznań w charakterze świadka przed sądem, w szczególności w sprawach takich jak niniejsza, w których zeznania nie były związane z działalnością oddelegowanych ekspertów krajowych podczas ich oddelegowania do Komisji, nie może zostać uznany za dyskryminujący.

Komisja stwierdziła, że jej zdaniem działała w pełnej zgodności z przepisami mającymi zastosowanie do oddelegowanych ekspertów krajowych. Dodała, że przyznała już skarżącemu dodatkowy dzień zwykłego urlopu w 2005 r. i że zostało to dokonane wyłącznie w celu znalezienia rozwiązania w niniejszej sprawie.

1.8 W swoich uwagach do tej opinii skarżąca podtrzymała swoją skargę. . Wspomniała również, że dodatkowy dzień urlopu nie został jeszcze zaksięgowany na jej koncie urlopowym.

1.9 Rzecznik Praw Obywatelskich zauważa, że z załącznika do decyzji Komisji C(2004) 1587 z dnia 28 kwietnia 2004 r. wprowadzającej przepisy wykonawcze dotyczące urlopu (wyciągi z niego zostały przedłożone przez skarżącego) wynika, że urzędnicy i inni pracownicy Komisji mogą otrzymać jeden dzień roboczy urlopu okolicznościowego, jeżeli zostaną wezwani do złożenia zeznań w sprawie, która nie dotyczy ich bezpośrednio i osobiście. W odnośnym tekście stwierdza się jednak, że w takich przypadkach nie przewidziano urlopu okolicznościowego dla oddelegowanych ekspertów krajowych. Na podstawie tego przepisu wydaje się zatem, że istnieje różnica w traktowaniu między urzędnikami (i innymi pracownikami) z jednej strony a oddelegowanymi ekspertami krajowymi z drugiej strony.

1.10 W swojej opinii w sprawie skargi Komisja podkreśliła różnice między urzędnikami a oddelegowanymi ekspertami krajowymi. Z uwag tych zdaje się wynikać, że Komisja uznała, iż ewentualne nierówne traktowanie wynika z obiektywnych różnic między urzędnikami a oddelegowanymi ekspertami krajowymi, a zatem nie stanowi dyskryminacji. Rzecznik Praw Obywatelskich przyznaje, że istnieją istotne różnice między urzędnikami z jednej strony a oddelegowanymi ekspertami krajowymi z drugiej strony. Należy jednak zauważyć, że w niniejszej sprawie nie należy porównywać ogólnego stanowiska tych kategorii pracowników Komisji, lecz ich stanowiska w odniesieniu do konkretnej sytuacji, w jakiej znajdują się członkowie personelu Komisji, gdy sąd wzywa ich do stawienia się w charakterze świadków w sprawie, która nie dotyczy ich bezpośrednio ani osobiście. Komisja nie kwestionuje, że osoba wezwana do złożenia zeznań w takich okolicznościach wypełnia obowiązek ciążący na niej jako na obywatelu. Rzecznik nie dostrzega jednak, w jaki sposób fakt, że dana osoba jest urzędnikiem lub oddelegowanym ekspertem krajowym, może mieć znaczenie w tym kontekście. Obowiązek zastosowania się do wniosku sądu o stawienie się w charakterze świadka wynika z obowiązku obywatela, a nie z pełnienia funkcji urzędnika lub oddelegowanego eksperta krajowego. Zdaniem Rzecznika nie wykazano, w jaki sposób różnice między statusem urzędników i oddelegowanych ekspertów krajowych mogłyby uprawniać Komisję do odmiennego traktowania tych dwóch kategorii pracowników przy podejmowaniu decyzji w sprawie wniosków o urlop okolicznościowy w celu stawienia się w charakterze świadka przed sądem.

Rzecznik zauważa, że Komisja nie wydaje się podtrzymywać tej argumentacji w swojej odpowiedzi na jego propozycję polubownego rozwiązania. Komisja ponownie podkreśla jednak w tej odpowiedzi, że nie jest pracodawcą oddelegowanych ekspertów krajowych, lecz że oddelegowani eksperci krajowi pozostają zatrudnieni przez organy krajowe oddelegowujące ich do Komisji. Należy zatem przypomnieć, że Komisja nie kwestionuje faktu, iż decyzje w sprawie urlopu w odniesieniu do oddelegowanych ekspertów krajowych są podejmowane przez nią samą, a nie przez oddelegowujące organy krajowe. Okoliczność, że Komisja nie jest pracodawcą oddelegowanych ekspertów krajowych, nie ma zatem znaczenia w niniejszym kontekście.

1.11 W swojej opinii w sprawie skargi Komisja najwyraźniej oparła się na fakcie, że obowiązujące przepisy przewidują dalsze możliwości przyznania urlopu okolicznościowego oddelegowanemu ekspertowi krajowemu, który mógłby zostać wykorzystany na zaspokojenie potrzeb, które mogą pojawić się w trakcie oddelegowania. W odpowiedzi na propozycję Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczącą polubownego rozwiązania Komisja odniosła się również do różnic między urzędnikami a urzędnikami służby cywilnej w odniesieniu do normalnego urlopu. Komisja wydaje się zatem sugerować, że zasadniczo nie doszło do nierównego traktowania urzędników i oddelegowanych ekspertów krajowych, biorąc pod uwagę, że brak szczególnego przepisu przewidującego urlop okolicznościowy w przypadkach, w których oddelegowani eksperci krajowi muszą stawić się w charakterze świadków przed sądem, kompensuje fakt, że oddelegowani eksperci krajowi otrzymują urlop normalniejszy niż urzędnicy oraz możliwość uzyskania urlopu okolicznościowego w innych pozycjach.

1.12 W celu rozpatrzenia tego argumentu Rzecznik uważa, że należy dokonać rozróżnienia między urlopem normalnym a urlopem okolicznościowym.

1.13 Jeśli chodzi o zwykły urlop, prawdą jest, że oddelegowani eksperci krajowi otrzymują urlop w wymiarze 30 dni roboczych rocznie, podczas gdy podstawowe uprawnienie urzędników przewiduje urlop w wymiarze zaledwie 24 dni roboczych. Należy jednak wziąć pod uwagę fakt, że regulamin pracowniczy i decyzja Komisji C(2004) 1587 z dnia 28 kwietnia 2004 r. wprowadzająca przepisy wykonawcze dotyczące urlopu przewidują, że urzędnicy Komisji kwalifikują się do dodatkowych dni urlopu ze względu na wiek (do 6 dni) i kategorię (do 3 dni) oraz że dodaje się czas podróży (do 6 dni) w zależności od odległości między miejscem zatrudnienia a miejscem pochodzenia tych urzędników. W odniesieniu do oddelegowanych ekspertów krajowych art. 14 ust. 5 decyzji Komisji z dnia 27 lutego 2004 r. stanowi, że prawo do corocznego urlopu w wymiarze 30 dni roboczych jest „uznawane za wyczerpujące. W szczególności nie przyznaje się dalszych uprawnień w odniesieniu do podróży, wieku lub kategorii.” Oznacza to, że podczas gdy zwykły urlop oddelegowanego eksperta krajowego wynosi w każdym przypadku 30 dni roboczych w roku, urzędnicy otrzymują co najmniej 24 dni, do których zostanie dodana pewna liczba dodatkowych dni, jak wspomniano powyżej. Porównanie prawa do urlopu przysługującego oddelegowanemu ekspertowi krajowemu (30 dni) i podstawowego prawa do urlopu przysługującego urzędnikom (24 dni) wydaje się zatem niewłaściwe. W każdym razie Komisja nie wyjaśniła, w jaki sposób taka różnica między oddelegowanym ekspertem krajowym a urzędnikami w odniesieniu do prawa do normalnego urlopu mogłaby uzasadniać odmienne traktowanie w odniesieniu do urlopu okolicznościowego. Rzecznik uważa, że warto zauważyć, iż sama Komisja wspomina, że niedawno dostosowała liczbę dni urlopu (specjalnego) przyznanego oddelegowanemu ekspertowi krajowemu ze względu na narodziny dziecka do liczby dni urlopu przyznanego urzędnikom służby cywilnej. Wydaje się to sugerować, że nawet zdaniem Komisji oddelegowani eksperci krajowi i urzędnicy są porównywalni, przynajmniej w odniesieniu do niektórych rodzajów urlopów okolicznościowych.

1.14 W odniesieniu do urlopu okolicznościowego Rzecznik zauważa, że Komisja powołuje się w tym kontekście na art. 14 ust. 4 decyzji Komisji z dnia 27 lutego 2004 r.

1.15 W akapicie pierwszym tego przepisu przewidziano możliwość przyznania oddelegowanemu ekspertowi krajowemu do dwóch dni urlopu okolicznościowego w okresie 12 miesięcy. Biorąc pod uwagę, że przepis ten nie określa powodów, dla których taki urlop okolicznościowy może zostać przyznany, nie wydaje się wykluczone, że na przepis ten można się powołać w przypadkach, gdy oddelegowany ekspert krajowy musi stawić się w charakterze świadka przed sądem. Należy jednak zauważyć, że przepis ten ma zastosowanie tylko wtedy, gdy pracodawca oddelegowanego eksperta krajowego złoży należycie określony wniosek, podczas gdy urzędnicy mogą sami bezpośrednio zwrócić się do Komisji o urlop okolicznościowy w podobnych okolicznościach. Należy również zauważyć, że wspomniany przepis przewiduje maksymalnie dwa dni urlopu okolicznościowego na 12 miesięcy, podczas gdy przepisy mające zastosowanie do urzędników można interpretować w ten sposób, że jeden dzień urlopu okolicznościowego może zostać przyznany za każdym razem, gdy urzędnik musi złożyć zeznania przed sądem. W odpowiedzi na propozycję Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczącą polubownego rozwiązania Komisja nie zakwestionowała możliwości takiej interpretacji. Zdaniem Rzecznika możliwość przewidziana w art. 14 ust. 4 akapit pierwszy decyzji Komisji z dnia 27 lutego 2004 r. nie jest zatem wystarczająca, aby uzasadnić wniosek, że urzędnicy i oddelegowani eksperci krajowi są zasadniczo traktowani jednakowo.

1.16 Artykuł 14 ust. 4 akapit drugi decyzji Komisji z dnia 27 lutego 2004 r., dodany do tego przepisu w 2005 r., nie zawiera takiego ograniczenia. Należy jednak zauważyć, że przepis ten ma zastosowanie wyłącznie w przypadku, gdy urlop okolicznościowy, o który wnioskował oddelegowany ekspert krajowy, leży „w interesie Komisji”. Odpowiedni przepis mógłby zatem mieć znaczenie w niniejszym kontekście tylko wtedy, gdyby Komisja była gotowa przyjąć, że przyznanie urlopu okolicznościowego oddelegowanemu ekspertowi krajowemu w przypadkach, gdy jest on wzywany do złożenia zeznań w charakterze świadka przed sądem, leży w interesie Komisji. Nie jest jednak jasne, czy rzeczywiście tak jest. W swojej propozycji polubownego rozwiązania Rzecznik zauważył, że uwagi, które Komisja przedstawiła w swojej opinii w sprawie skargi, można również interpretować w odwrotny sposób. W odpowiedzi na ten wniosek Komisja powstrzymała się jednak od wyjaśnienia, czy jej zdaniem przyznanie urlopu okolicznościowego oddelegowanym ekspertom krajowym, którzy muszą stawić się w charakterze świadków przed sądem, leży lub może leżeć „w interesie Komisji”. Nawet gdyby argumenty Komisji miały być rozumiane w ten sposób, że Komisja zgodziła się na zastosowanie art. 14 ust. 4 akapit drugi w przypadkach takich jak skarga skarżącego, potrzeba zapewnienia jasności prawa wymagałaby, aby pogląd ten został wyrażony z wystarczającą precyzją w odpowiednich przepisach. Zdaniem Rzecznika można to osiągnąć na przykład poprzez zmianę decyzji Komisji w sprawie oddelegowanych ekspertów krajowych z dnia 27 lutego 2004 r. lub jej decyzji z dnia 28 kwietnia 2004 r. wprowadzającej przepisy wykonawcze dotyczące urlopów. Należy zauważyć, że w odpowiedniej sekcji tej ostatniej decyzji nadal stwierdza się, że „nie przewidziano urlopu okolicznościowego” dla oddelegowanych ekspertów krajowych w przypadkach, gdy są oni wzywani do złożenia zeznań przed sądem.

1.17 W związku z powyższym Rzecznik dochodzi do wniosku, że brak równego traktowania urzędników i oddelegowanych ekspertów krajowych przez Komisję w odniesieniu do wniosków o urlop okolicznościowy na stawienie się w charakterze świadka przed sądem lub, alternatywnie, brak wyjaśnienia przez Komisję, że interpretuje ona obowiązujące przepisy w taki sposób, aby uniknąć nierównego traktowania urzędników i oddelegowanych ekspertów krajowych w tej dziedzinie, stanowi niewłaściwe administrowanie.

1.18 Rzecznik uważa, że w celu uniknięcia ewentualnych nieporozumień warto dodać, że jest on w pełni świadomy faktu, iż Komisja dysponuje swobodą uznania w kwestii przyznania urlopu okolicznościowego urzędnikowi, który musi stawić się w charakterze świadka przed sądem. Wyżej wymieniony wniosek dotyczący niewłaściwego administrowania dotyczy zatem braku odpowiedniego uprawnienia dyskrecjonalnego do przyznania urlopu okolicznościowego oddelegowanemu ekspertowi krajowemu (lub braku wyjaśnienia przez Komisję, że takie odpowiednie uprawnienie dyskrecjonalne istnieje w odniesieniu do wniosków o urlop okolicznościowy w takich okolicznościach). Rzecznik uważa również za użyteczne przypomnienie, że niniejsze dochodzenie dotyczy jedynie przypadków, w których urzędnicy lub oddelegowani eksperci krajowi są wzywani do składania zeznań w sprawach, które nie dotyczą ich bezpośrednio lub osobiście. Jak wyjaśniono w decyzji Komisji z dnia 28 kwietnia 2004 r., taki urlop okolicznościowy może zatem zostać przyznany tylko wtedy, gdy skarżący nie jest zaangażowany w sprawę, tj. gdy nie jest objęty dochodzeniem, a oddelegowany ekspert krajowy jest albo stroną wytaczającą powództwo cywilne, albo stroną przeciwną w takiej sprawie.

2 Wnioski

W związku z powyższym Rzecznik sporządza następujący projekt zalecenia dla Komisji, zgodnie z art. 3 ust. 6 Statutu Rzecznika Praw Obywatelskich:

Projekt zalecenia

Komisja powinna zmienić lub doprecyzować obowiązujące przepisy w celu zapewnienia, aby oddelegowani eksperci krajowi mogli otrzymać urlop okolicznościowy na takich samych warunkach jak urzędnicy w przypadkach, gdy muszą stawić się w charakterze świadków przed sądem, i zastosować te przepisy do sprawy skarżącego.

Komisja i skarżący zostaną poinformowani o niniejszym projekcie zalecenia. Zgodnie z art. 3 ust. 6 Statutu Rzecznika Praw Obywatelskich Komisja przesyła szczegółową opinię do dnia 30 kwietnia 2006 r. Szczegółowa opinia mogłaby polegać na przyjęciu decyzji Rzecznika Praw Obywatelskich i opisie środków podjętych w celu wdrożenia projektu zalecenia.

Strasburg, 2 lutego 2006 r.

 

P. Nikiforos DIAMANDOUROS

---

(1) Decyzja 94/262 Parlamentu Europejskiego z dnia 9 marca 1994 r. w sprawie przepisów i ogólnych warunków regulujących wykonywanie funkcji Rzecznika Praw Obywatelskich, Dz.U. L 113, s. 15.

(2) Decyzja Komisji C(2004) 577 z dnia 27 lutego 2004 r. dotycząca zmiany decyzji C(2002) 1559 z dnia 30 kwietnia 2002 r., zmienionej decyzją C(2003) 406 z dnia 31 stycznia 2003 r., ustanawiającą zasady delegowania ekspertów krajowych do Komisji.

(3) Decyzja Komisji C(2005) 872 z dnia 22 marca 2005 r.

(4) Decyzja 94/262 Parlamentu Europejskiego z dnia 9 marca 1994 r. w sprawie przepisów i ogólnych warunków regulujących wykonywanie funkcji Rzecznika Praw Obywatelskich, Dz.U. L 113, s. 15.

(5) Decyzja Komisji C(2004) 577 z dnia 27 lutego 2004 r. dotycząca zmiany decyzji C(2002) 1559 z dnia 30 kwietnia 2002 r., zmienionej decyzją C(2003) 406 z dnia 31 stycznia 2003 r., ustanawiającą zasady delegowania ekspertów krajowych do Komisji.

(6) Decyzja Komisji C(2005) 872 z dnia 22 marca 2005 r.