(Wykonane zgodnie z art. 3 ust. 6 Statutu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich (1))

WNIOSEK

Według skarżącego istotne fakty są, w skrócie, następujące:

Skarżący jest urzędnikiem kategorii B pracującym dla Parlamentu Europejskiego od dnia 1 września 1994 r.

W dniu 18 lutego 2004 r. zgłosiła się do konkursu wewnętrznego A/95 (Administratorzy) organizowanego przez Parlament. Składając wniosek, wspomniała, że jest w ciąży i że ma urodzić w dniu 17 czerwca 2004 r.

W dniu 4 czerwca 2004 r. komisja konkursowa zaprosiła ją na testy, które miały się odbyć w dniu 2 lipca 2004 r. W dniu 12 czerwca 2004 r. skarżąca wystosowała pismo do Parlamentu, w którym wskazała, że ponieważ będzie karmić piersią swoje dziecko, będzie potrzebowała pewnej elastyczności podczas testów, tj. opuszczenia sali między dwoma testami i rozpoczęcia testów później niż pozostali kandydaci, pod warunkiem że będzie mogła ukończyć testy później. W dniu 17 czerwca 2004 r. Parlament poinformował ją, że będzie mogła opuścić salę, ale nie będzie możliwe przyznanie jej więcej czasu niż pozostałym kandydatom. Skarżący uznał te warunki za niedopuszczalne i skontaktował się z Parlamentem telefonicznie.

W dniu 28 czerwca 2004 r. poinformowała Parlament, że dziecko jeszcze się nie urodziło i że planuje poddać się badaniom w czasie ciąży.

W dniu 1 lipca 2004 r. urodziła dziecko. Tego samego dnia poinformowała Parlament, że nie będzie mogła uczestniczyć w testach, i zwróciła się w piśmie do Parlamentu o ich późniejsze przeprowadzenie.

W dniu 2 lipca 2004 r. odbyły się testy.

W dniu 15 lipca 2004 r. Parlament odpowiedział negatywnie na jej wniosek.

W dniu 31 lipca 2004 r. wniosła ona zgodnie z art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego odwołanie od decyzji Parlamentu z dnia 15 lipca 2004 r. Argumentowała, że powód wykluczenia jej z konkursu jest sprzeczny z zasadą niedyskryminacji ze względu na płeć i stanowi nierówność dla kobiet w zakresie ich awansu. Równość kobiet i mężczyzn jest podstawową zasadą prawa wspólnotowego. Zasada niedyskryminacji została określona w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej oraz w regulaminie pracowniczym. Według skarżącego kobieta nie może wziąć udziału w konkursie dzień po porodzie, podczas gdy jest to możliwe dla mężczyzny, który niedawno został ojcem. Niekorzystna sytuacja kobiet jest jeszcze większa, ponieważ instytucje rzadko organizują konkursy wewnętrzne. Skarżący wniósł o dopuszczenie go do testów, argumentując, że nawet jeśli konkurs odbywa się w różnym czasie, przestrzegana jest zasada równości kandydatów, ponieważ komisja konkursowa może oceniać kandydatów według tych samych kryteriów i można zorganizować testy o porównywalnych trudnościach.

W dniu 14 października 2004 r. Parlament oddalił jej odwołanie ze względu na to, że zgodnie z orzecznictwem sądów wspólnotowych egzaminy powinny odbyć się w tym samym dniu dla wszystkich kandydatów. W odniesieniu do argumentu, że egzaminy mogą być organizowane w różnym czasie, Parlament zauważył, że gdy tylko kandydaci zapoznają się z egzaminami, tajemnica nie jest już zachowana. Ponadto naruszona zostałaby zasada anonimowości. Stwierdził również, że konkurs nie może zostać zakwestionowany z powodu nieobecności jednego kandydata, czy to z powodów medycznych, praktycznych, czy innych.

W skardze do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich skarżąca podtrzymała argumenty przedstawione w odwołaniu. Twierdziła również, że organ powołujący nie zajął stanowiska w sprawie jej argumentu, że była dyskryminowana. Nie zgodziła się z argumentami organu powołującego, który uznał jej ciążę za problem medyczny. Uważała, że stan kobiety w ciąży jest nieunikniony i można go do pewnego stopnia przewidzieć. Była w ciąży przed opublikowaniem konkursu. Komisja konkursowa wiedziała o jej stanie, kiedy zdecydowała się zorganizować testy w dniu 2 lipca. W konsekwencji była ona również świadoma ryzyka naruszenia jej udziału w konkursie, a tym samym dyskryminowania jej. Nawet gdyby poród nastąpił w przewidywanym terminie, nie wzięłaby udziału w konkursie na takich samych warunkach jak pozostali kandydaci (ze względu na zmęczenie po urodzeniu dziecka i warunki karmienia piersią). Ponadto udowodniła, że jest zainteresowana tym konkursem i że nie może wziąć w nim udziału tylko dlatego, że urodziła dziecko. Przekonywała, że niedyskryminacja jest podstawową zasadą prawa wspólnotowego i leży u podstaw polityki personalnej Parlamentu. Uznała, że w interesie Parlamentu leży znalezienie rozwiązania jej sprawy, aby uniknąć sprzeczności z zasadami proklamowanymi przez Parlament.

Skarżąca poinformowała o swojej sprawie Dział ds. Równości Szans Parlamentu Europejskiego oraz Komisję Mieszaną ds. Równości Szans (2) („COPEC”).

Skarżący zwrócił uwagę na fakt, że konkurs jest nadal w toku i wyraził nadzieję, że możliwe będzie znalezienie rozwiązania w ramach konkursu.

Skarżąca twierdziła, że odmowa zorganizowania przez Parlament egzaminów pisemnych dla niej w późniejszym terminie była dyskryminująca. Stwierdziła ona, że powinna mieć możliwość przystąpienia do testów, a jeżeli nie będzie to możliwe, powinna mieć taką samą możliwość awansu jak ta przyznana w konkursie A/95 w rozsądnym terminie. Stwierdziła również, że przyszłe konkursy powinny uwzględniać szczególną sytuację kobiet w ciąży.

W dniu 9 lutego 2005 r. skarżąca przesłała dwa dodatkowe dokumenty, które były istotne dla jej skargi.

Pierwszym dokumentem było pismo COPEC skierowane do sekretarza generalnego Parlamentu z dnia 10 stycznia 2005 r. z wnioskiem o zmianę decyzji dotyczącej skarżącego. Komitet zwrócił uwagę na art. 1 lit. d) regulaminu pracowniczego zakazujący wszelkiej dyskryminacji (3) oraz na art. 2 ust. 2 i 4 dyrektywy 2002/73/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 września 2002 r. zmieniającej dyrektywę Rady 76/207/EWG w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w zakresie dostępu do zatrudnienia, kształcenia i awansu zawodowego oraz warunków pracy (5) ("dyrektywa 2002/73/WE"). Komitet argumentował, że oba niedawno przyjęte przepisy mogą zmienić orzecznictwo sądów wspólnotowych i że należałoby je uwzględnić, nawet gdyby nie były bezpośrednio stosowane.

Drugim dokumentem była opinia profesora Uniwersytetu w Glasgow i adwokata z dnia 7 lutego 2005 r. w sprawie prawa Unii i regulaminu pracowniczego w odniesieniu do zakazu dyskryminacji ze względu na płeć w miejscu pracy. W opinii stwierdzono, że decyzja o wykluczeniu skarżącego nie uwzględnia ugruntowanych zasad równego traktowania i niedyskryminacji określonych w prawodawstwie UE i orzecznictwie wspólnotowym, oraz wyrażono nadzieję, że instytucja i skarżący znajdą rozwiązanie, które zapewni skarżącemu możliwość rozwoju kariery zawodowej, której niesłusznie odmówiono.

WNIOSEK

Opinia Parlamentu Europejskiego

Opinię Parlamentu w sprawie skargi można podsumować w następujący sposób:

Możliwość wzięcia udziału w testach pisemnych konkursu A/95

Parlament wskazał, że po zapoznaniu się przez kandydatów z przedmiotem testów nie obowiązuje już tajemnica. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem (6) komisja konkursowa zapewnia w trakcie konkursu przestrzeganie zasady równego traktowania, która jest podstawową zasadą prawa wspólnotowego. Trybunał potwierdził, że zasada równości wymaga, aby egzaminy pisemne były przeprowadzane w tym samym dniu dla wszystkich kandydatów (7). Aby zapewnić ścisłą równość kandydatów, egzaminy pisemne w ramach konkursu powinny być identyczne i odbyć się tego samego dnia.

Ponadto naruszona zostałaby zasada anonimowości, gdyby komisja konkursowa skorygowała różne testy pisemne.

Podsumowując, decyzja Parlamentu o odrzuceniu wniosku skarżącego była zasadna.

Możliwość promocji podobnej do tej oferowanej w konkursie A/95

Parlament przypomniał, że regulamin pracowniczy przyznaje instytucjom szeroki zakres uznania w odniesieniu do organizacji konkursów. Wykonywanie tych uprawnień dyskrecjonalnych musi być zgodne z bezwzględnie obowiązującymi wymogami art. 27 akapit pierwszy, zgodnie z którym rekrutacja ma na celu zapewnienie instytucji usług urzędników spełniających najwyższe wymogi w zakresie kwalifikacji, wydajności i uczciwości, a także z art. 29 ust. 1 regulaminu pracowniczego. Wybór, jakiego należy dokonać w ramach wykonywania tego uprawnienia, musi być zawsze regulowany wymogami stanowiska, które ma zostać obsadzone, oraz, bardziej ogólnie, interesem służby (8).

Jak wspomniano w art. 2 przepisów wewnętrznych dotyczących rekrutacji urzędników i innych pracowników, w porozumieniu z Komitetem Pracowniczym co roku sporządzana jest wieloletnia prognoza potrzeb instytucji, która stanowi podstawę organizacji konkursów zewnętrznych i wewnętrznych. Organ powołujący, zgodnie z potrzebami służby, określa kryteria dopuszczenia w każdym ogłoszeniu o konkursie.

Jeżeli skarżąca chce awansować, ma możliwość wzięcia udziału w konkursach, które mogą być organizowane w przyszłości i które odpowiadają jej dyplomom i doświadczeniu zawodowemu. Mogłaby ona również skorzystać z nowej procedury certyfikacji przewidzianej w art. 45 lit. a) regulaminu pracowniczego. Procedura ta umożliwi mianowanie urzędnika w grupie funkcyjnej AST na stanowisko w grupie funkcyjnej AD.

Dyskryminacja ze względu na płeć i szczególny stan kobiet

Parlament stosuje politykę równych szans i faworyzuje kandydatury wykwalifikowanych kobiet i mężczyzn, z wyłączeniem wszelkich rodzajów dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność, rasę, religię, wiek lub orientację seksualną.

Podejmowane są wszelkie kroki uznane za rozsądne w celu zapewnienia wszystkim kandydatom możliwości wzięcia udziału w konkursach na równych zasadach. Z tego powodu dziecko skarżącej w towarzystwie osoby trzeciej miałoby dostęp do pokoju testowego, a skarżąca mogłaby wyjść z pokoju, aby karmić piersią swoje dziecko.

Odmowa zorganizowania egzaminów w innym terminie dla skarżącej nie wynika z jej płci, ale z faktu, że konkurs nie może zostać odwołany, ponieważ jeden kandydat nie mógł być obecny, czy to z powodów medycznych, praktycznych, czy innych. Orzecznictwo nie pozwala bowiem komisji konkursowej na zorganizowanie egzaminów w innym terminie dla jednego kandydata, ponieważ Sąd stwierdziłby nieważność takiej decyzji.

Uwagi skarżących

W swoich uwagach skarżąca podniosła w skrócie następujące kwestie:

Według wiedzy skarżącej konkurs A/95 jest pierwszym konkursem wewnętrznym zorganizowanym w kategorii A od czasu jej pracy w Parlamencie.

Skarżący zwrócił uwagę na szereg wydarzeń. W dniach 20 i 22 czerwca 2005 r. lekarz skarżącego próbował wywołać poród. W dniu urodzenia (1 lipca 2005 r.) poinformowała telefonicznie Parlament, że następnego dnia nie będzie mogła wziąć udziału w testach. Doradzono jej udział, ponieważ byłaby to jej jedyna szansa na wzięcie udziału w konkursie.

W dniu 8 marca 2005 r. skarżący został wyróżniony w 2005 r. przez COPEC za aktywne zwrócenie uwagi instytucji na ryzyko dyskryminacji ze względu na płeć związane z organizacją konkursów i selekcji, zwłaszcza w przypadku macierzyństwa. Zwraca również uwagę na brak szczegółowych zasad pozwalających niedawnym matkom na karmienie piersią na egzaminach i przydzielanie im dodatkowego czasu na egzaminy. [Skarżący] wzywa instytucję do dokonania przeglądu obecnych procedur w celu uniknięcia przypadków dyskryminacji ze względu na płeć w przyszłych konkursach”.

Skarżąca twierdziła, że gdyby polityka równych szans i zasada niedyskryminacji były właściwie stosowane, nie zostałaby wykluczona z konkursu, ponieważ urodziła dziecko. Dyskryminacja była wynikiem szeregu wydarzeń:

• Niepoinformowanie przez Parlament skarżącej, że data jej porodu nie została uwzględniona przy ustalaniu daty testów
  Przy okazji rozmowy telefonicznej ze służbami Parlamentu poinformowano ją, że przy ustalaniu daty testów nie można uwzględnić porodu. Gdyby skarżąca została poinformowana, że data jej porodu nie została uwzględniona, mogłaby zareagować wcześniej (w lutym lub marcu), kontaktując się z Parlamentem lub odwołując się od tej decyzji.


• data testów
  Fakt, że termin testów przypadał dwa tygodnie po przewidywanej dacie porodu, mógł zmniejszyć szanse skarżącego na udział w konkursie. Data ta przypada w okresie, w którym matka wraca do zdrowia po porodzie i opiekuje się nowym dzieckiem. Takie informacje są powszechnie znane i mogły zostać dostarczone przez służbę medyczną Parlamentu. Ponadto w ramach tego konkursu otrzymano jedynie 107 zgłoszeń, co oznacza, że możliwe było określenie odpowiedniej daty.
  Jedyną możliwością, jaką Parlament dał skarżącemu, było wzięcie udziału w trwających jeden dzień testach, podczas gdy było to fizycznie niemożliwe, o czym świadczy zaświadczenie lekarskie.


• warunki karmienia piersią
  Skarżąca oświadczyła, że nie wzięła udziału w konkursie ze względu na warunki narzucone przez Parlament. Byłyby one jednak wysoce dyskryminujące w odniesieniu do przydzielonego jej czasu.
  Uznała, że Rzecznik Praw Obywatelskich powinien zająć stanowisko w sprawie tych warunków i ewentualnie pomóc Parlamentowi w ustanowieniu odpowiednich przepisów dotyczących kobiet karmiących piersią i ich dzieci.
  Potrzeby kobiet karmiących piersią różnią się w zależności od wieku dziecka. W pierwszych tygodniach po porodzie kobiety i ich dzieci powinny korzystać z prywatnego pokoju i odpowiedniego czasu na karmienie piersią.
  Warunki przewidziane przez Parlament w celu umożliwienia karmienia piersią podczas testów oznaczają, że matka ma mniej czasu niż inni kandydaci na testy, ponieważ karmi piersią swoje dziecko podczas testów, albo pozostawia głodne dziecko płaczące. Skarżący uznał, że takie warunki nie pozwalają mu na udział w testach na równych zasadach i że warunki te nie są rozsądne.


• Brak woli Parlamentu do rozważenia alternatywy dla udziału w testach w dniu 2 lipca
  Skarżąca twierdziła, że Parlament nigdy nie skontaktował się z nią w celu znalezienia odpowiednich warunków do przystąpienia do testów. Mogła zostać dopuszczona do testów w swojej sali szpitalnej 2 lipca.


• odmowa wyznaczenia drugiego terminu testów
  Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem Parlamentu. Orzecznictwo przywołane przez Parlament poprzedza dyrektywę 2002/73. Tekst ten prawdopodobnie zmieni obecne orzecznictwo (9).
  Zdaniem skarżącego zasada anonimowości nie jest jasna. Testy ustne nie są anonimowe. Ponadto nie ma anonimowości, gdy jeden przedmiot jest wybierany tylko przez jednego kandydata lub gdy tylko jeden kandydat przystępuje do testu w określonym języku.


• odmowa zaoferowania rozwiązań alternatywnych Traktat
  WE stanowi podstawę prawną działań pozytywnych (art. 141 ust. 4 pkt 10). Działanie potwierdzające jest również przewidziane w Traktacie ustanawiającym Konstytucję dla Europy (art. II-83 ust. 11) oraz w regulaminie pracowniczym (art. 1 lit. d)). Na tej podstawie skarżąca uznała, że Parlament powinien zaoferować jej dodatkową szansę na uzyskanie stanowiska w wyższej kategorii lub uprzywilejowanych warunkach przyjmowania do istniejących szans na zrekompensowanie nierówności wynikających z wykluczenia jej z konkursu.
  Jeżeli Parlament słusznie uważa, że nie doszło do dyskryminacji skarżącej, jedynymi powodami, dla których nie wzięła ona udziału w konkursie, jest jej brak woli lub fakt, że urodziła dziecko, co jej zdaniem jest wyraźnym przypadkiem nierówności.

Skarżący utrzymywał, że konkurs A/95 powinien zostać ponownie otwarty i że należy zorganizować nową serię testów. Zauważyła, że lista zawiera tylko 15 nazwisk, podczas gdy ogłoszenie o konkursie odnosiło się do zachowania maksymalnie 20 nazwisk. Uznała, że można zorganizować nowy konkurs wewnętrzny, aby zrekompensować dyskryminację.

W odniesieniu do procedury certyfikacji twierdziła, że przepisy mogą przewidywać działania pozytywne mające na celu zaradzenie nierównościom. Mogłaby zostać wybrana do pierwszej grupy kandydatów w 2005 lub 2006 r., co stanowiłoby rozsądny termin. Jeżeli jednak Rzecznik Praw Obywatelskich zaleci odszkodowanie, jest gotowa rozważyć inne opcje.

Skarżąca twierdziła, że Parlament nie ustosunkował się do jej argumentu, zgodnie z którym przyszłe konkursy i procedury selekcji powinny przewidywać szczególny warunek dotyczący kobiet, w szczególności w odniesieniu do macierzyństwa.

Podsumowując, skarżąca wskazała, że zrobiła wszystko, aby jak najszybciej wziąć udział w konkursie. Skargę złożoną do Rzecznika Praw Obywatelskich należy rozumieć jako pozytywne podejście do problemu, który dotyczy kobiet w ciąży i instytucji, która nie przestrzega własnych zasad. Wolała raczej szukać konstruktywnego podejścia niż wszczynać postępowania sądowe.

SKUTKI OMBUDSMANA DO OSIĄGNIĘCIA PRZYJAZNEGO ROZWIĄZANIA

Po dokładnym rozważeniu opinii Parlamentu i uwag skarżącego Rzecznik uznał, że Parlament nie zareagował w odpowiedni sposób na zarzuty i twierdzenia skarżącego. W związku z tym, zgodnie z art. 3 ust. 5 swojego statutu, zwrócił się on do przewodniczącego Parlamentu o zaproponowanie rozwiązania polubownego.

Propozycja rozwiązania polubownego

Rzecznik uznał, że przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy Parlament najwyraźniej oparł się wyłącznie na orzecznictwie dotyczącym konkursów, które nie odnosi się do sytuacji kobiet w ciąży, i nie nadał żadnego znaczenia orzecznictwu, które w różnych okolicznościach określa wymogi zasady równości w odniesieniu do szczególnej sytuacji kobiet w ciąży (12). Doszedł on do wstępnego wniosku, że Parlament, w dobrej wierze i bez umyślnego zamiaru dyskryminacji, nie zachował równowagi między dwoma aspektami równości istotnymi w niniejszej sprawie i że jest to przypadek niewłaściwego administrowania.

Rzecznik zauważył, że Parlament sam zasugerował, że skarżący może brać udział w przyszłych konkursach, a także skorzystać z nowej procedury certyfikacji przewidzianej w art. 45 lit. a) regulaminu pracowniczego. Rzecznik zasugerowała, że Parlament mógłby rozważyć przekazanie skarżącej konkretnych informacji na temat tych możliwości, ponieważ odnoszą się one do jej sytuacji.

Odpowiedź Parlamentu Europejskiego na propozycję Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczącą polubownego rozwiązania

W odpowiedzi na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich Parlament sformułował następujące uwagi:

Parlament zgodził się na propozycję rozwiązania polubownego.

Odpowiednie departamenty formalnie zobowiązały się zatem do powiadomienia skarżącego o ustaleniach dotyczących procedury certyfikacji, gdy tylko właściwy organ przyjmie odpowiedni harmonogram planowania.

Jeżeli chodzi o konkursy wewnętrzne, w których może wziąć udział skarżący, Parlament nie miał na tym etapie planów zorganizowania takich konkursów.

Uwagi skarżącego dotyczące odpowiedzi Parlamentu Europejskiego

Uwagi skarżącego można podsumować w następujący sposób:

W dniu 2 grudnia 2005 r. skarżąca otrzymała e-mail od dyrektora Dyrekcji ds. Strategii Zasobów Ludzkich, w którym poinformował ją o zbliżającej się publikacji zaproszenia do wyrażenia zainteresowania procedurą certyfikacji i zwrócił uwagę na krótki termin składania wniosków. Nie odniesiono się do skargi. Dopiero gdy skarżąca została poinformowana o odpowiedzi Parlamentu na propozycję polubownego rozwiązania, zrozumiała jej adres e-mail. Początkowo uważała, że e-mail został wysłany do wszystkich.

Skarżący uznał, że Parlament nie odpowiedział przychylnie na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich. Uznała, że Parlament zobowiązał się do dostarczania jej informacji, które są w dużej mierze dostępne i łatwo dostępne dla wszystkich urzędników. Ponadto informacje te dotyczyły procedury certyfikacji, do której miałaby ona dostęp niezależnie od jej udziału w konkursie A/95. W odpowiedzi Parlamentu nie uwzględniono jej sytuacji, co zostało przeanalizowane we wniosku Rzecznika dotyczącym rozwiązania polubownego. Nie zaoferowano jej żadnego odszkodowania za poniesioną przez nią szkodę. Odniosła się do sprawy C-284/02 Land Brandenburg przeciwko Sass (13).

Podsumowując, zwróciła uwagę, że odpowiedź Parlamentu nie jest zadowalająca, i zwróciła się do Parlamentu o przedstawienie odpowiedniego wniosku w celu zapewnienia zgodności z zasadą słuszności.

W świetle powyższych uwag poczynionych przez skarżącego Rzecznik uważa, że w tej sprawie nie osiągnięto polubownego rozwiązania.

DECYZJA

1 Uwaga wstępna

1.1 Jak wspomniano w piśmie Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 22 listopada 2004 r., dochodzenie Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie niniejszej skargi dotyczy:

(i) zarzut skarżącej, że odmowa Parlamentu Europejskiego zorganizowania dla niej testów pisemnych w późniejszym terminie była dyskryminująca; oraz

(ii) twierdzeń skarżącego, że:

a) powinna mieć możliwość przystąpienia do testów, a jeżeli nie jest to możliwe, powinna otrzymać w rozsądnym terminie taką samą możliwość awansu jak w konkursie A/95; oraz

b) przyszłe konkursy powinny uwzględniać szczególną sytuację kobiet w ciąży.

W swoich uwagach dotyczących opinii Parlamentu w sprawie skargi skarżąca odniosła się m.in. do kwestii warunków karmienia piersią .. Skarżąca stwierdziła, że nie wzięła udziału w konkursie ze względu na warunki narzucone przez Parlament. Byłyby one jednak wysoce dyskryminujące w odniesieniu do przydzielonego jej czasu. Uznała, że Rzecznik Praw Obywatelskich powinien zająć stanowisko w sprawie tych warunków i ewentualnie pomóc Parlamentowi w ustanowieniu odpowiednich przepisów dotyczących kobiet karmiących piersią i ich dzieci.

W skardze do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich skarżąca wskazała, że jej argumenty są podobne do argumentów przedstawionych w odwołaniu na podstawie art. 90 ust. 2, w którym zakwestionowała decyzję Parlamentu z dnia 15 lipca 2004 r. i zwróciła się o dopuszczenie jej do egzaminów pisemnych konkursu. Zwróciła się do Rzecznika o odwołanie się do jej odwołania na podstawie art. 90 ust. 2. Stwierdziła ponadto, że chciałaby dodać pewne dodatkowe uwagi. Wśród tych rozważań wymieniła warunki karmienia piersią ustanowione przez Parlament, które uznała za niedopuszczalne dla noworodka. Wskazała, że w pierwszych dniach po porodzie czas i czas trwania każdego karmienia wymaganego przez dziecko nie były przewidywalne. Ponadto, jeśli karmienie piersią stwarza trudności na początku, może to być bolesne dla matki i może zagrozić karmieniu piersią. Rzecznik uważa, że powyższa kwestia jest argumentem na poparcie zarzutu skarżącej, że jej udział w konkursie nie odbyłby się na takich samych warunkach jak w przypadku pozostałych kandydatów.

1.2 Rzecznik zauważa jednak, że powyższy zarzut został po raz pierwszy sformułowany przez skarżącą w jej uwagach. Skarga do Rzecznika Praw Obywatelskich nie zawierała takiego zarzutu, który w związku z tym nie wchodził w zakres dochodzenia Rzecznika Praw Obywatelskich, jak wskazano w jego piśmie z dnia 22 listopada 2004 r. Ponadto wydaje się, że skarżąca nie wyczerpała wszystkich możliwości wewnętrznych administracyjnych środków odwoławczych w odniesieniu do decyzji Parlamentu w sprawie warunków karmienia piersią swojego dziecka, ponieważ odwołanie wniesione przez skarżącą na podstawie art. 90 ust. 2 nie było skierowane przeciwko tej decyzji. W swojej decyzji w sprawie art. 90 ust. 2 ani w swojej opinii Parlament nie odniósł się do tego konkretnego argumentu, a jedynie stwierdził w swojej opinii, że ustalenia są rozsądne. W tych okolicznościach i zgodnie z przepisami art. 2 ust. 8 Statutu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich (14) Rzecznik nie może przyjąć zaproszenia skarżącego do zajęcia stanowiska w tej sprawie. Skarżący może jednak rozważyć złożenie nowej skargi do Rzecznika Praw Obywatelskich w tej sprawie, po wyczerpaniu możliwości wewnętrznych administracyjnych środków odwoławczych.

2 Odmowa zorganizowania przez Parlament Europejski nowych testów pisemnych dla skarżącego i związanych z nimi roszczeń

2.1 W dniu 18 lutego 2004 r. skarżąca zgłosiła się do konkursu wewnętrznego A/95 zorganizowanego przez Parlament, informując, że jest w ciąży. Została zaproszona na testy, które miały się odbyć w dniu 2 lipca 2004 r. Skarżący urodził dziecko w dniu 1 lipca 2004 r. Tego samego dnia poinformowała Parlament, że nie będzie mogła uczestniczyć w testach, i zwróciła się o ich przeprowadzenie w późniejszym terminie. Parlament odmówił zorganizowania testów w innym terminie.

Skarżąca twierdziła, że nie mogła przystąpić do testów dzień po porodzie. Uznała ona, że nie doszłoby do naruszenia zasady równości, gdyby testy były organizowane w różnym czasie. Nie zgodziła się z uznaniem przez Parlament jej ciąży za problem medyczny.

Podsumowując, skarżąca twierdziła, że odmowa zorganizowania przez Parlament testów pisemnych dla niej w późniejszym terminie była dyskryminująca. Wniosła ona o umożliwienie jej przystąpienia do testów, a jeżeli nie będzie to możliwe, o przyznanie jej w rozsądnym terminie takiej samej możliwości awansu jak w konkursie A/95.

2.2 W swojej opinii Parlament wskazał, że po zapoznaniu się przez kandydatów z tematem testów nie obowiązuje już tajemnica. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem (15) komisja konkursowa zapewnia w trakcie konkursu przestrzeganie zasady równego traktowania, która jest podstawową zasadą prawa wspólnotowego. Trybunał potwierdził również, że zasada równości wymaga, aby egzaminy pisemne były przeprowadzane w tym samym dniu dla wszystkich kandydatów (16). Ponadto naruszona zostałaby zasada anonimowości, gdyby komisja konkursowa skorygowała różne testy pisemne. Podsumowując, Parlament argumentował, że jego decyzja o odrzuceniu wniosku skarżącego była zasadna.

Odmowa zorganizowania egzaminów w innym terminie dla skarżącej nie wynikała z jej płci, ale z faktu, że konkurs nie może zostać odwołany, ponieważ jeden kandydat nie mógł być obecny, czy to z powodów medycznych, praktycznych, czy innych. Orzecznictwo nie pozwala bowiem komisji konkursowej na zorganizowanie egzaminów w innym terminie dla jednego kandydata, ponieważ Sąd stwierdziłby nieważność takiej decyzji.

Parlament przypomniał, że regulamin pracowniczy przyznaje instytucjom szeroki zakres uznania w odniesieniu do organizacji konkursów. Korzystanie z tego uprawnienia dyskrecjonalnego musi być zgodne z art. 27, zgodnie z którym rekrutacja ma na celu zapewnienie instytucji usług urzędników spełniających najwyższe wymogi w zakresie kwalifikacji, wydajności i uczciwości, a także z art. 29 ust. 1. Wybór, jakiego należy dokonać w ramach wykonywania tego uprawnienia, musi być zawsze regulowany wymogami stanowiska, które ma zostać obsadzone, oraz, bardziej ogólnie, interesem służby(17).

Parlament zwrócił również uwagę, że jeśli skarżąca chce zostać awansowana, ma możliwość wzięcia udziału w konkursach, które mogą być organizowane w przyszłości i które odpowiadają jej dyplomom i doświadczeniu zawodowemu. Mogłaby ona również skorzystać z nowej procedury certyfikacji przewidzianej w art. 45 lit. a) regulaminu pracowniczego (18).

2.3 Rzecznik przypomina przede wszystkim, że zgodnie z art. 21 Karty praw podstawowych:

„Zakazana jest wszelka dyskryminacja ze względu na płeć, rasę, kolor skóry, pochodzenie etniczne lub społeczne, cechy genetyczne, język, religię lub przekonania, poglądy polityczne lub wszelkie inne poglądy, przynależność do mniejszości narodowej, majątek, urodzenie, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną.”;

Równe traktowanie obu płci zostało wyraźnie uznane przez sąd wspólnotowy za prawo podstawowe zagwarantowane w prawie wspólnotowym(19). To samo dotyczy prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego(20), które obejmuje między innymi wolność prokreacji(20). Rzecznik przypomina również, że zasada niedyskryminacji wymaga, aby różne sytuacje nie były traktowane jednakowo, chyba że takie traktowanie jest obiektywnie uzasadnione (21). W kontekście klasyfikacji ze względu na płeć lub klasyfikacji wiążących się z obciążeniem dla prawa podstawowego oznacza to, że obrońca kwestionowanej klasyfikacji musi wykazać, że klasyfikacja służy uzasadnionemu celowi interesu ogólnego oraz że zastosowane środki są proporcjonalne do osiągnięcia tego celu (22). W tym względzie należy również pamiętać, że zasada niedyskryminacji ze względu na płeć obejmuje nie tylko dyskryminację bezpośrednią, ale także pośrednią lub de facto, którą można stwierdzić w szczególności wtedy, gdy neutralna (tj. nie wyraźnie oparta na płci) klasyfikacja wpływa niekorzystnie tylko na członków jednej płci, a faktu tego nie można odpowiednio wyjaśnić obiektywnymi czynnikami niezwiązanymi z płcią.

Ponadto Rzecznik przypomina, że obowiązek uzasadnienia nałożony w art. 25 akapit drugi regulaminu pracowniczego oraz, w odniesieniu do decyzji podjętych w wyniku zażalenia, obowiązek nałożony w art. 90 ust. 2 akapit drugi tego regulaminu mają na celu, po pierwsze, dostarczenie zainteresowanym informacji wystarczających do oceny zasadności decyzji i celowości zaskarżenia jej do sądu wspólnotowego lub Rzecznika Praw Obywatelskich, a po drugie, umożliwienie sądowi wspólnotowemu lub Rzecznikowi Praw Obywatelskich poddania jej kontroli.

2.4 W tym przypadku Parlament zauważył, że jego odmowa zorganizowania testów w innym terminie dla skarżącej nie wynika z jej płci, lecz z faktu, że:

• zgodnie z orzecznictwem egzaminy powinny odbywać się w tym samym dniu dla wszystkich kandydatów, w związku z czym komisja konkursowa nie może organizować egzaminów w innym terminie dla jednego kandydata;
• konkursu nie można odwołać ani zakwestionować, ponieważ jeden kandydat nie mógł być obecny, czy to z powodów medycznych, praktycznych, czy innych;
• gdy tylko kandydaci zapoznają się z testami, tajemnica nie będzie już zachowana;
• zasada anonimowości zostałaby naruszona;
• orzecznictwo nie pozwala komisji konkursowej na zorganizowanie egzaminów w innym terminie dla jednego kandydata.

2.5 Rzecznik zauważa przede wszystkim, że Parlament oparł swoją zakwestionowaną odmowę na rozróżnieniu między kandydatami, którzy zgłosili się na egzaminach, a kandydatami, którzy tego nie uczynili "z powodów medycznych, praktycznych lub innych". W związku z tym klasyfikacja wydaje się na jego twarzy neutralna pod względem płci. Niemniej jednak sporna decyzja wiąże się de facto z dyskryminacją ze względu na płeć w rozumieniu opisanym powyżej w odniesieniu do kandydatów znajdujących się w sytuacji podobnej do sytuacji skarżącego w dniu egzaminów. Odmowa zorganizowania nowej serii testów w innym terminie dla kandydatów, którzy nie stawili się na egzaminach w dniu, w którym odbył się konkurs, ze względu na ich stan fizyczny spowodowany urodzeniem dziecka, może dotyczyć wyłącznie płci żeńskiej. Ponadto faktu tego nie można wytłumaczyć obiektywnymi czynnikami innymi niż płeć danych kandydatów. Poza tym taka odmowa może sprawić, że korzystanie z podstawowej wolności prokreacji stanie się znacznie mniej atrakcyjne dla kandydatek, a tym samym może stanowić rzeczywiste i odczuwalne obciążenie dla ich prawa do poszanowania życia prywatnego. W związku z tym Parlament musi wykazać, że sporna odmowa służy uzasadnionemu celowi interesu ogólnego i jest proporcjonalna do osiągnięcia tego celu.

2.6 Jeśli chodzi o pierwszą część dochodzenia (cel), Parlament zasadniczo odniósł się do zasady równego traktowania kandydatów. Rzecznik uważa, że zasada ta, stanowiąca część podstawowych zasad prawa wspólnotowego(23), stanowi zgodny z prawem cel interesu ogólnego, którego realizacja mogłaby, ale sama w sobie nie uzasadnia utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji. Rzecznik przyjmuje do wiadomości argument Parlamentu, że zgodnie z orzecznictwem zasada równości wymaga, aby egzaminy pisemne były przeprowadzane w tym samym dniu dla wszystkich kandydatów (24). Wydaje się jednak, że wymóg ten nie został zbadany i zastosowany przez sądy wspólnotowe w odniesieniu do kandydatów znajdujących się w sytuacji porównywalnej z sytuacją skarżącego w niniejszej sprawie, w której należy również należycie uwzględnić zasady niedyskryminacji ze względu na płeć oraz poszanowania życia prywatnego i rodzinnego. Ponadto z orzecznictwa wynika, że ten sam wymóg nie ma charakteru bezwzględnego i może zostać uchylony w szczególności w przypadku bezprawnego uniemożliwienia kandydatom udziału w testach(25). W tym względzie Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że (i) interes kandydatów, aby nie wyznaczono daty egzaminów pisemnych, która jest dla nich nieodpowiednia, musi być wyważony z koniecznością, aby data egzaminów pisemnych była taka sama dla wszystkich kandydatów, oraz (ii) jeżeli kandydat poinformuje właściwy organ powołujący, że względy religijne uniemożliwiają mu ustalenie niektórych dat, organ „powinien wziąć to pod uwagę przy ustalaniu daty egzaminów pisemnych i starać się unikać takich dat”(podkreślenie dodane)(26). „Z drugiej strony, jeżeli kandydat nie poinformuje [...] Urzędu w odpowiednim czasie o swoich trudnościach, [...] Urząd miałby prawo odmówić wyznaczenia alternatywnego terminu, zwłaszcza jeżeli na egzamin zwołano innych kandydatów.”(27) Biorąc pod uwagę, że korzystanie z wolności prokreacji jest również podstawowym prawem jednostki, Rzecznik uważa, że podobne zasady mają zastosowanie, gdy kandydatka informuje organ powołujący organ organ powołujący, że przyczyny związane z ciążą i rodzeniem dziecka w dającej się racjonalnie przewidzieć przyszłości praktycznie uniemożliwiają lub nadmiernie utrudniają jej udział w konkursie w określonych terminach. W związku z tym Rzecznik Praw Obywatelskich przyjmuje w odpowiedniej części twierdzenie skarżącego, że właściwe organy powołujące powinny uwzględnić szczególną sytuację kobiet w ciąży w kontekście przyszłych konkursów.

2.7 W świetle powyższego Rzecznik uważa, że Parlament powinien był również zająć się drugą częścią dochodzenia (proporcjonalność), która dotyczy znalezienia właściwej równowagi między konkurującymi ze sobą zasadami i interesami. Niemniej jednak Parlament nie zbadał kwestii, czy zasada proporcjonalności została zachowana, i nie przedstawił wystarczających powodów, dla których tak się stało. W tych okolicznościach kwestionowana odmowa Parlamentu, potwierdzona decyzją Parlamentu w sprawie odwołania wniesionego przez skarżącego na podstawie art. 90 ust. 2 oraz opinią Parlamentu w sprawie skargi do Rzecznika Praw Obywatelskich, nie jest zasadna. Jest to przypadek niewłaściwego administrowania, a Rzecznik Praw Obywatelskich przedstawi poniżej projekt zalecenia.

2.8 W związku z tym Rzecznik zauważa, że w swoich uwagach dotyczących opinii Parlamentu w sprawie jej skargi skarżąca wskazała, że zaskarżona odmowa była wynikiem m.in. nieuwzględnienia przez Parlament (odpowiednio) prawdopodobnej daty urodzenia jej dziecka przy ustalaniu daty testów. Rzecznik Praw Obywatelskich uważa, że w kontekście właściwego wdrożenia jego projektu zalecenia Parlament powinien również odpowiednio odnieść się do tego argumentu, biorąc pod uwagę uwagi Rzecznika na końcu pkt 2.6 niniejszej decyzji.

2.9 Wreszcie Rzecznik zauważa, że ze względu na charakter stwierdzonego powyżej niewłaściwego administrowania oraz treść projektu zalecenia nie byłoby właściwe, w kontekście niniejszej decyzji, rozpatrywanie twierdzenia skarżącej, że powinna ona mieć możliwość przystąpienia do testów w rozsądnym terminie, a jeśli nie jest to możliwe, że powinna mieć taką samą możliwość awansu jak ta przyznana w konkursie A/95. W związku z tym Rzecznik Praw Obywatelskich zajmie się tym zarzutem w swojej ostatecznej decyzji zamykającej dochodzenie w przedmiotowej sprawie.

3 Wnioski

3.1 Rzecznik Praw Obywatelskich przedstawia zatem Parlamentowi następujący projekt zalecenia, zgodnie z art. 3 ust. 6 Statutu Rzecznika Praw Obywatelskich.

Projekt zalecenia

Zakwestionowana przez Parlament odmowa zorganizowania nowej serii testów w innym terminie dla kandydatów, którzy nie wzięli udziału w egzaminach w dniu, w którym odbył się konkurs, ze względu na ich stan fizyczny spowodowany urodzeniem dziecka, wiąże się de facto z dyskryminacją ze względu na płeć. Poza tym taka odmowa może sprawić, że korzystanie z podstawowej wolności prokreacji stanie się znacznie mniej atrakcyjne dla kandydatek, a tym samym może stanowić rzeczywiste i odczuwalne obciążenie dla ich prawa do poszanowania życia prywatnego. W związku z tym Parlament musi wykazać, że sporna odmowa służy uzasadnionemu celowi interesu ogólnego i jest proporcjonalna do osiągnięcia tego celu. Zasada równego traktowania kandydatów, na którą w istocie powołuje się Parlament, stanowi uzasadniony cel interesu ogólnego, którego realizacja mogłaby, ale sama w sobie nie uzasadnia utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji. Parlament powinien był również zająć się kwestią zgodności z zasadą proporcjonalności, która odnosi się do sprawiedliwego wyważenia konkurencyjnych zasad i interesów związanych ze kwestionowaną odmową. Niedopełnienie tego obowiązku przez Parlament oznacza, że kwestionowana odmowa Parlamentu jest nieuzasadniona. Jest to przypadek niewłaściwego administrowania. W związku z tym Parlament powinien rozważyć ponowne zbadanie zasadności kwestionowanej odmowy, po odpowiednim zbadaniu kwestii przestrzegania zasady proporcjonalności. W tym kontekście Parlament powinien rozważyć zbadanie m.in. argumentu skarżącej, zgodnie z którym przy ustalaniu daty testów nie wzięła ona (odpowiednio) pod uwagę prawdopodobnej daty urodzenia jej dziecka.

Parlament i skarżący zostaną poinformowani o tym projekcie zalecenia. Zgodnie z art. 3 ust. 6 Statutu Rzecznika Praw Obywatelskich Parlament przesyła szczegółową opinię do dnia 30 listopada 2006 r. Jeżeli Parlament ponownie zbada stosowność zakwestionowanej odmowy na podstawie treści niniejszego projektu zalecenia, Rzecznik uzna, że Parlament przyjął jego projekt zalecenia i zamknie dochodzenie w sprawie tej skargi. Jeżeli skarżąca nie jest zadowolona z nowej decyzji Parlamentu, będzie miała możliwość złożenia nowej skargi do Rzecznika Praw Obywatelskich po złożeniu odwołania zgodnie z art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego.

Strasburg, 10 sierpnia 2006 r.

 

P. Nikiforos DIAMANDOUROS

---

(1) Decyzja 94/262 Parlamentu Europejskiego z dnia 9 marca 1994 r. w sprawie przepisów i ogólnych warunków regulujących wykonywanie funkcji Rzecznika Praw Obywatelskich, Dz.U. L 113, s. 15.

(2) Do ogólnych zadań COPEC należy proponowanie wszelkich odpowiednich środków w celu zapewnienia równych szans mężczyznom i kobietom w Parlamencie Europejskim oraz monitorowanie właściwego wdrażania podjętych środków.

(3) Artykuł 1 lit. d) stanowi: „Przy stosowaniu niniejszego regulaminu pracowniczego zakazana jest wszelka dyskryminacja ze względu na płeć, rasę, kolor skóry, pochodzenie etniczne lub społeczne, cechy genetyczne, język, religię lub przekonania, poglądy polityczne lub wszelkie inne poglądy, przynależność do mniejszości narodowej, majątek, urodzenie, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną.”;

(4) Artykuł 2 ust. 2 stanowi: „[...] Mniej korzystne traktowanie kobiety związane z ciążą lub urlopem macierzyńskim w rozumieniu dyrektywy 92/85/EWG stanowi dyskryminację w rozumieniu niniejszej dyrektywy”.

(5) Dz.U. L 269 z 2002 r.

(6) Zob. sprawa T-43/91 Hoyer przeciwko Komisji, RecFP 1994, s. I-A-91 i II-297; Sprawa T-44/91 Smets przeciwko Komisji, RecFP 1994, s. I-A-97 i II-319.

(7) Zob. sprawa T-132/89 Gallone przeciwko Radzie, Rec. 1990, s. II-549.

(8) Zob. sprawa T-294/97 Carrasco Benitez przeciwko Komisji, RecFP s. I-A-601 i II-1819.

(9) Rzecznik rozumie, że skarżący odnosi się do art. 2 ust. 7 dyrektywy 76/207/EWG, który stanowi, co następuje: „Mniej korzystne traktowanie kobiety związane z ciążą lub urlopem macierzyńskim w rozumieniu dyrektywy 92/85/EWG stanowi dyskryminację w rozumieniu niniejszej dyrektywy”.

(10) Artykuł 141 ust. 4 stanowi: "W celu zapewnienia w praktyce pełnej równości kobiet i mężczyzn w życiu zawodowym, zasada równego traktowania nie stanowi przeszkody dla Państwa Członkowskiego w utrzymaniu lub przyjmowaniu środków przewidujących szczególne korzyści w celu ułatwienia wykonywania działalności zawodowej przez osoby płci niedostatecznie reprezentowanej lub w celu zapobiegania niekorzystnym sytuacjom w karierze zawodowej lub ich kompensowania."

(11) Artykuł II-83 stanowi: "Równość kobiet i mężczyzn musi być zapewniona we wszystkich dziedzinach, w tym w zakresie zatrudnienia, pracy i wynagrodzenia. Zasada równości nie stanowi przeszkody w utrzymaniu lub przyjmowaniu środków przewidujących szczególne korzyści dla niedostatecznie reprezentowanej płci.”

(12) Odpowiednie orzecznictwo, o którym mowa we wniosku dotyczącym rozwiązania polubownego, dotyczyło również dyskryminacji ze względu na płeć w odniesieniu do urlopu macierzyńskiego.

(13) Sprawa C-284/02 Land Brandenburg przeciwko Sass [2004] Zb.Orz. I-11143, pkt 35-36.

(14) „Nie można składać do Rzecznika Praw Obywatelskich skarg dotyczących stosunków pracy między instytucjami i organami wspólnotowymi a ich urzędnikami i innymi pracownikami, chyba że zainteresowana osoba wyczerpała wszystkie możliwości składania wewnętrznych wniosków i skarg administracyjnych, w szczególności procedur, o których mowa w art. 90 ust. 1 i 2 regulaminu pracowniczego (...)”.

(15) Zob. sprawa T-43/91 Hoyer przeciwko Komisji [1994] RecFP I-A-91 i II-297; Sprawa T-44/91 Smets przeciwko Komisji, RecFP 1994, s. I-A-97 i II-319.

(16) Zob. sprawa T-132/89 Gallone przeciwko Radzie, Rec. 1990, s. II-549.

(17) Zob. sprawa T-294/97 Carrasco Benitez przeciwko Komisji [1998] RecFP I-A-601 i II-1819.

(18) Artykuł 45 lit. a) regulaminu pracowniczego stanowi: "W drodze odstępstwa od art. 5 ust. 3 lit. b) i c) urzędnik należący do grupy funkcyjnej AST może zostać powołany z grupy zaszeregowania 5 na stanowisko w grupie funkcyjnej AD, pod warunkiem że:

a) został wybrany zgodnie z procedurą określoną w ust. 2 niniejszego artykułu do udziału w obowiązkowym programie szkoleniowym określonym w lit. b) niniejszego ustępu,

b) ukończył program szkoleniowy określony przez organ powołujący, obejmujący zestaw obowiązkowych modułów szkoleniowych, oraz

znajduje się na sporządzonej przez organ powołujący liście kandydatów, którzy zdali egzamin ustny i pisemny wykazujący, że pomyślnie uczestniczyli w programie szkoleniowym, o którym mowa w lit. b) niniejszego ustępu. Treść tego badania ustala się zgodnie z art. 7 ust. 2 lit. c) załącznika III.”

(19) Zob. np. wyrok z 1984 r. w sprawach połączonych 75/82 i 117/82 Razzouk i Beydoun przeciwko Komisji, Rec. s. 1509, pkt 16.

(20) Zob. np. sprawa C-404/92 P X przeciwko Komisji [1994] Rec. I-4737, pkt 17; Sprawa C-60/00 Carpenter, Rec. 2002, s. I-6279, pkt 46.

(21) Zob. np. sprawa C-344/04 International Air Transport Association, wyrok z dnia 10 stycznia 2006 r., dotychczas nieopublikowany, pkt 95.

(22) Por. ww. wyrok w sprawie X przeciwko Komisji, pkt 18, dotyczący ograniczeń prawa do poszanowania życia prywatnego.

(23) Zob. sprawa T-173/99 Elkaïm i Mazuel przeciwko Komisji [2000] RecFP I-A-101 i II-433, pkt 87; Sprawa T-5/04 Scano przeciwko Komisji, wyrok z dnia 13 lipca 2005 r., dotychczas nieopublikowany; Sprawa T-165/03 Vonier przeciwko Komisji, wyrok z dnia 10 listopada 2004 r., dotychczas nieopublikowany.

(24) Zob. sprawa 130/75 Prais przeciwko Radzie, Rec. 1976, s. 1589, pkt 14; Sprawa T-132/89 Gallone przeciwko Radzie, Rec. 1990, s. II-549, pkt 36.

(25) Zob. sprawa T-53/00 Angioli przeciwko Komisji [2003] ECR-SC I-A-13 i II-73, pkt 36 (niedostępny w języku angielskim): „force est de constater que la Commission n'a pas violé le principe d'égalité de traitement et de non-discrimination ni en décidant qu'il fallait organizer une seconde série d'épreuves écrites afin de permettre à des candidats, illégalement empêchés de participer (...) d'y prendre part, ni en décidant que les questions posées lors de la seconde série d'épreuves devaient être différentes de celles formulées lors de la première série d'épreuves écrites (...)”.

(26) Zob. sprawa 130/75 Prais przeciwko Radzie, Rec. 1976, s. 1589, pkt 14-16.

(27) Wyżej wymieniony wyrok w sprawie Prais przeciwko Radzie, pkt 17.