(Wykonane zgodnie z art. 3 ust. 6 Statutu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich.(1))

WNIOSEK

W maju 2002 r. L. złożyła skargę we własnym imieniu oraz w imieniu około 50 innych rodziców dzieci w Szkołach Europejskich w Brukseli, dotyczącą przydziału miejsc w Szkołach na rok akademicki 2002–2003, późniejszych wniesionych odwołań oraz mechanizmów koordynacji między Szkołami.

Podsumowując, skarżący zwrócili uwagę na następujące kwestie:

Miejsca dostępne w nowej sekcji podstawowej w Ixelles zostały przydzielone uczniom uczęszczającym obecnie do dwóch istniejących sekcji podstawowych na podstawie dwóch różnych zestawów kryteriów, które zostały określone i zastosowane jednostronnie i nieprzejrzystie przez szkołę pochodzenia. Złożono ponad 200 odwołań, z których część nie została jeszcze rozpatrzona w dniu złożenia skargi.

Mechanizmy koordynacji między szkołami brukselskimi są nieadekwatne nawet do podstawowych zadań, takich jak harmonizacja wakacji i dni wolnych między trzema szkołami.

Działania szkół w tej sprawie są sprzeczne z podstawowymi zasadami dobrej praktyki administracyjnej, a zatem naruszają art. 41 Karty praw podstawowych. Naruszono również art. 24 ust. 2 Karty, który stanowi, że „we wszystkich działaniach dotyczących dzieci, zarówno podejmowanych przez organy publiczne, jak i instytucje prywatne, należy przede wszystkim uwzględnić najlepszy interes dziecka”. Pierwszym kryterium rozmieszczenia dzieci między szkołami była zdolność trzech szkół, która została wcześniej ustalona, bez odniesienia do potrzeb dzieci lub życzeń ich rodziców.

Skarżący skontaktowali się z Komisją, która jest członkiem Rady Gubernatorów i która ma obowiązek chronić prawa i interesy swoich pracowników. Skarżący nigdy nie otrzymali pełnej odpowiedzi ani wyjaśnień od Szkół Europejskich, Rady Zarządzającej lub Komisji Europejskiej.

Skarżący obawiają się dalszego chaosu, gdy w przyszłości powstanie czwarta szkoła europejska w Brukseli.

Podsumowując, skarżący twierdzą, że działanie Szkół Europejskich jest sprzeczne z art. 24 ust. 2 i art. 41 Karty praw podstawowych oraz że mechanizmy koordynacji między szkołami są niewystarczające.

Skarżący zwracają się do Rzecznika Praw Obywatelskich o dołożenie wszelkich starań, aby:

• należy pilnie znaleźć rozwiązanie uwzględniające najlepszy interes dzieci, których to dotyczy;
• sprawa została w pełni zbadana na najwyższym szczeblu;
• przeprowadzono kompleksowy przegląd administracji Szkół Europejskich w celu zapewnienia, aby w przyszłości funkcjonowały one zgodnie z tymi samymi standardami dobrego zarządzania i dobrej praktyki administracyjnej, które mają zastosowanie do innych instytucji UE, oraz aby zgodnie z art. 24 ust. 2 Karty we wszystkich działaniach, które ich dotyczą, przede wszystkim uwzględniano najlepszy interes dzieci;
• wszystkie odwołania są przyjmowane, nawet jeśli rozwiązanie to wymagałoby podziału niektórych klas na dwie;
• dokonano przeglądu podziału zasobów między szkoły;
• ustanowiono jasny i przejrzysty system podziału dzieci między szkoły, aby uniknąć przenoszenia dzieci w podobnych warunkach w przyszłości.

WNIOSEK

Rzecznik konsekwentnie stoi na stanowisku, że szkoły europejskie nie są instytucją ani organem wspólnotowym. Rzecznik poinformował zatem skarżącego, że nie może zwrócić się bezpośrednio do Szkół Europejskich w sprawie skargi.

Rzecznik jest jednak również zdania, że Komisja ponosi pewną odpowiedzialność za funkcjonowanie Szkół Europejskich, ponieważ jest reprezentowana w Radzie Zarządzającej i w znacznym stopniu przyczynia się do ich finansowania. Rzecznik uważa, że odpowiedzialność Komisji nie obejmuje kwestii dotyczących wewnętrznego zarządzania szkołami.

Na tej podstawie Rzecznik zwrócił się do Komisji o opinię w sprawie skargi.

Opinia Komisji

Podsumowując, w opinii Komisji poruszono następujące kwestie:

Redystrybucja pewnej liczby uczniów między szkołami europejskimi w Brukseli była nieuniknioną konsekwencją dwóch czynników. Po pierwsze, decyzja Rady Gubernatorów o otwarciu trzeciej szkoły w Ixelles w celu odciążenia szkół Uccle i Woluwe, które w tamtym czasie były szczególnie oblegane, a po drugie, konieczność tymczasowego przeniesienia pewnej liczby uczniów ze szkoły Uccle do szkoły Woluwe w wyniku poważnych prac remontowych i rekonstrukcyjnych.

Podejmując decyzję o redystrybucji sekcji językowych między trzema szkołami, Rada Gubernatorów starała się zapewnić przestrzeganie podwójnej zasady równowagi geograficznej i racjonalnego wykorzystania zasobów. W żadnym momencie decyzja szefów nie wymagała ponownego przydzielenia uczniów w trakcie kadencji.

Aby lepiej zarządzać tymi ruchami, przedstawiciel Rady Gubernatorów powołał skoordynowaną grupę zarządzającą trzema szkołami brukselskimi, w której reprezentowani byli dyrektorzy, pracownicy dydaktyczni i stowarzyszenia rodziców.

Zgodnie z informacjami przekazanymi Komisji wybór rodziców był priorytetowy, ale ograniczenia narzucone przez strukturę organizacji szkoły oraz konieczność optymalnego wykorzystania dostępnych zasobów uniemożliwiły spełnienie oczekiwań i wymagań wszystkich rodzin. Według Szkoły trudno byłoby uzasadnić podział sekcji lub klas w jednej Szkole, gdy odpowiednie sekcje i klasy w innej Szkole były praktycznie puste.

Szkoły twierdzą, że przy ocenie indywidualnych przypadków zastosowały kryteria obecności rodzeństwa, bliskości geograficznej domu rodzinnego i utworzenia zrównoważonych klas w trzech Szkołach. Decyzje Szefów o tym, gdzie umieścić uczniów, opierały się na informacjach przekazanych Szkole przez rodziców dotyczących edukacji rodzeństwa i lokalizacji domu rodzinnego.

Komisja jest świadoma, że złożono znaczną liczbę skarg. Skargi te były rozpatrywane indywidualnie przez komisje w każdej Szkole, które składają się z członków Rady Administracyjnej i przedstawicieli rodziców. Duża część skarg została uwzględniona.

W odpowiedzi na wnioski skarżących Komisja podniosła następujące kwestie:

1 Stosowana procedura i kryteria stosowane przez Szkoły przy przenoszeniu uczniów, wraz z możliwością odwołania, sugerują, że najlepszy interes uczniów był kwestią nadrzędną, która w miarę możliwości została wzięta pod uwagę.

2 Na posiedzeniu w dniach 21-23 maja 2002 r. Rada Gubernatorów przeanalizowała sprawozdanie sporządzone przez jej przedstawiciela w sprawie "Podziału uczniów z cyklu przedszkolnego, podstawowego i średniego pomiędzy szkoły Bruksela I, II i III". Komisja nie została poinformowana o żadnych nieprawidłowościach w tym zakresie.

3 Zasady określone w Karcie praw podstawowych, a w szczególności w jej art. 24 ust. 2 i art. 41, mają w pełni zastosowanie do szkół europejskich i są dla nich wiążące. Zasady te mają również zastosowanie do przyszłej reformy szkół.

4 Zgodnie z informacjami przekazanymi Komisji szkoły dołożyły wszelkich starań, aby uwzględnić przede wszystkim wybory rodziców. W rzeczywistości podjęto wysiłki w celu dostosowania podziału klas od września 2002 r., wraz z późniejszym przeniesieniem stanowisk, a także w celu odstępstwa od zasad regulujących grupowanie klas podstawowych w roku 2002/2003 w odniesieniu do niektórych sekcji. Pomimo tych wysiłków nie można było zignorować pewnych ograniczeń narzuconych przez strukturę organizacji szkoły i potrzebę optymalnego wykorzystania dostępnych zasobów. Podział sekcji lub klas w jednej Szkole, gdy odpowiednie sekcje i klasy w innej Szkole były praktycznie puste, nie byłby dobrą praktyką administracyjną.

5 Jedynie Rada Gubernatorów jest uprawniona do decydowania o podziale zasobów między poszczególne szkoły europejskie. Musi kierować się zasadami równowagi geograficznej i optymalnego wykorzystania dostępnych zasobów.

6 Uczestnictwo stowarzyszeń rodziców, najpierw w skoordynowanej grupie zarządzającej trzema szkołami brukselskimi, utworzonej w celu lepszego zarządzania przenoszeniem uczniów, a następnie w komisjach odpowiedzialnych za rozpatrywanie skarg, świadczy o przejrzystości systemu. Przejrzystość ta musi być zachowana w przypadku wszelkich przyszłych transferów uczniów.

Uwagi skarżącego

L. przekazała uwagi, podsumowując, co następuje:

Skarżący dostarczyli Komisji informacje i zwrócili się do niej o interwencję w Radzie Gubernatorów w imieniu dzieci i ich rodzin. Przedstawiciel Komisji powinien był zatem zdawać sobie sprawę z sytuacji, w której Rada Gubernatorów spotkała się w dniach 21-23 maja 2002 r. Podział środków między szkoły bez dokładnej oceny potrzeb dzieci jest przykładem najgorszej praktyki administracyjnej.

Komisja uważa, że jedynie Rada Gubernatorów jest uprawniona do decydowania o podziale zasobów między szkoły. Świadczy to o tym, że Komisja nie wyciągnęła żadnych wniosków i odmawia wypełnienia swoich obowiązków. Komisja przeznacza większość środków na szkoły i powinna stawiać na pierwszym miejscu potrzeby i interesy dzieci.

DECYZJA

1 Przydział miejsc w szkołach europejskich
Sprawa skarżącego

1.1 W maju 2002 r. pani L. złożyła skargę we własnym imieniu oraz w imieniu około 50 innych rodziców dzieci ze Szkół Europejskich w Brukseli, dotyczącą przydziału miejsc na rok akademicki 2002-2003, późniejszych wniesionych odwołań oraz mechanizmów koordynacji między szkołami. Skarżący skontaktowali się z Komisją, która jest członkiem Rady Gubernatorów i która ma obowiązek chronić prawa i interesy swoich pracowników.

Podsumowując, skarżący twierdzą, że działanie Szkół Europejskich jest sprzeczne z art. 24 ust. 2 i art. 41 Karty praw podstawowych oraz że mechanizmy koordynacji między szkołami są niewystarczające. Zwracają się do Rzecznika Praw Obywatelskich o dołożenie wszelkich starań, aby:

• należy pilnie znaleźć rozwiązanie uwzględniające najlepszy interes dzieci, których to dotyczy;
• sprawa została w pełni zbadana na najwyższym szczeblu;
• przeprowadzono kompleksowy przegląd administracji Szkół Europejskich w celu zapewnienia, aby w przyszłości funkcjonowały one zgodnie z tymi samymi standardami dobrego zarządzania i dobrej praktyki administracyjnej, które mają zastosowanie do innych instytucji UE, oraz aby zgodnie z art. 24 ust. 2 Karty we wszystkich działaniach, które ich dotyczą, przede wszystkim uwzględniano najlepszy interes dzieci;
• wszystkie odwołania są przyjmowane, nawet jeśli rozwiązanie to wymagałoby podziału niektórych klas na dwie;
• dokonano przeglądu podziału zasobów między szkoły;
• ustanowiono jasny i przejrzysty system podziału dzieci między szkoły, aby uniknąć przenoszenia dzieci w podobnych warunkach w przyszłości.

Argumenty Komisji

1.2 Komisja poinformowała o znacznej liczbie skarg. Zostały one rozpatrzone indywidualnie i duża liczba została utrzymana. Procedura i kryteria stosowane przez Szkoły przy przenoszeniu uczniów, wraz z możliwością odwołania, sugerują, że dobro uczniów było kwestią nadrzędną, która w miarę możliwości została wzięta pod uwagę.

Jedynie Rada Gubernatorów jest uprawniona do decydowania o podziale zasobów między poszczególne szkoły. Musi kierować się zasadami równowagi geograficznej i optymalnego wykorzystania dostępnych zasobów. Rada Gubernatorów przeanalizowała sprawozdanie w tej sprawie, a Komisja nie jest świadoma żadnych nieprawidłowości w tym zakresie.

Szkoły dołożyły wszelkich starań, aby wybory rodziców były brane pod uwagę przede wszystkim. Podjęto wysiłki w celu dostosowania podziału klas, ale podział sekcji lub klas w jednej Szkole, gdy odpowiednie sekcje i klasy w innej Szkole były praktycznie puste, nie byłby dobrą praktyką administracyjną.

Zasady określone w Karcie praw podstawowych, a w szczególności w jej art. 24 ust. 2 i art. 41, mają pełne zastosowanie do szkół europejskich i są dla nich wiążące. Zasady te mają również zastosowanie do przyszłej reformy szkół.

Uczestnictwo stowarzyszeń rodziców, najpierw w skoordynowanej grupie zarządzającej trzema szkołami brukselskimi, która została utworzona w celu lepszego zarządzania przenoszeniem uczniów, a następnie w komisjach odpowiedzialnych za rozpatrywanie skarg, świadczy o przejrzystości systemu. Przejrzystość ta musi być zachowana w przypadku wszelkich przyszłych transferów uczniów.

Ustalenia Rzecznika
Praw Obywatelskich

1.3 Rzecznik zauważa, że szkoły europejskie zostały pierwotnie utworzone przez państwa członkowskie, które podpisały statut szkoły europejskiej w 1957 r. W 1994 r. państwa członkowskie i Wspólnoty Europejskie podpisały konwencję, która unieważnia i zastępuje statut z 1957 r. Konwencja ta weszła w życie w dniu 1 października 2002 r.

1.4 Rzecznik konsekwentnie stoi na stanowisku, że Szkoły Europejskie nie są instytucją ani organem wspólnotowym, ale że Komisja ponosi pewną odpowiedzialność za ich funkcjonowanie, ponieważ jest reprezentowana w Radzie Zarządzającej i w znacznym stopniu przyczynia się do ich finansowania. Rzecznik uważa, że odpowiedzialność Komisji nie obejmuje kwestii dotyczących wewnętrznego zarządzania szkołami.

W przedmiocie odwołań

1.5 Jeśli chodzi o odwołania dotyczące podziału dzieci między szkołami, Rzecznik uważa, że decyzje w sprawie indywidualnych odwołań nie wchodzą w zakres kompetencji Komisji, a zatem nie wchodzą w zakres dochodzenia Rzecznika. Rzecznik zauważa, że Komisja stwierdziła, iż duża liczba odwołań została uwzględniona.

Karta praw podstawowych

1.6 Jeśli chodzi o domniemane naruszenia Karty praw podstawowych, Rzecznik z zadowoleniem przyjmuje uznanie przez Komisję, że prawo do dobrej administracji (art. 41) i prawa dziecka (w szczególności art. 24 ust. 2 pkt 2) są wiążące dla szkół europejskich i mają również zastosowanie do ich przyszłej reformy. Co do zasady Rzecznik uważa, że poszanowanie tych praw jest spójne z uwzględnianiem również skuteczności w podziale zasobów między szkoły. W niniejszej sprawie Rzecznik nie uważa, że jego dochodzenie dostarczyło dowodów na naruszenie praw dziecka zagwarantowanych w art. 24 ust. 2 Karty, w szczególności biorąc pod uwagę fakt, że pierwotny podział dzieci między szkołami wydaje się być zmieniony przez dużą liczbę skutecznych odwołań.

Prawo do dobrej administracji omówiono poniżej.

Koordynacja i dobra administracja

1.7 Jeśli chodzi o zarzut, że mechanizmy koordynacji między szkołami są niewystarczające, Rzecznik przypomina, że złożono wiele odwołań i że według Komisji wiele z nich zostało uwzględnionych. Rzecznik uważa, że jest to dowód na istnienie skutecznego i elastycznego systemu rozpatrywania skarg.

1.8 Równocześnie Rzecznik zwraca uwagę, że w przypadku gdy dana dziedzina administracji generuje niezwykle dużą liczbę odwołań lub skarg, dobrą praktyką jest zbadanie, czy istnieje podstawowy problem, a jeśli tak, podjęcie środków w celu jego rozwiązania w przyszłości. Dotyczy to w szczególności sytuacji, gdy okazuje się, że znaczna część odwołań lub skarg jest uzasadniona.

1.9 Rzecznik zwraca również uwagę, że Komisja jest przedstawicielem Wspólnot Europejskich, które w dużej mierze finansują Szkoły Europejskie i które są sygnatariuszami Konwencji o Statucie Szkół z 1994 r. Rzecznik Praw Obywatelskich jest zdania, że odpowiedzialność Komisji w tej roli obejmuje promowanie dobrej administracji przez szkoły europejskie. Rzecznik uważa, że odpowiedź Komisji na wydarzenia, które doprowadziły do złożenia niniejszej skargi, nie dowodzi, że Komisja w pełni uznaje tę odpowiedzialność. Jest to przypadek niewłaściwego administrowania.

2 Wnioski

2.1 Z powodów wyjaśnionych powyżej Rzecznik uważa, że odpowiedź Komisji na wydarzenia, które doprowadziły do złożenia niniejszej skargi, nie dowodzi, że w pełni uznaje ona swoją odpowiedzialność za promowanie dobrej administracji przez Szkoły Europejskie.

2.2 Powyższe ustalenie dotyczy kwestii o znaczeniu ogólnym, która nie jest podatna na polubowne rozwiązanie. Rzecznik Praw Obywatelskich przedstawia zatem Komisji następujący projekt zalecenia, zgodnie z art. 3 ust. 6 Statutu Rzecznika Praw Obywatelskich:

Projekt zalecenia

Komisja powinna uznać swoją odpowiedzialność za promowanie dobrej administracji przez szkoły europejskie i przedstawić konkretne środki, które podejmie w celu wypełnienia tej odpowiedzialności w przyszłości.

Komisja i skarżący zostaną poinformowani o niniejszym projekcie zalecenia. Zgodnie z art. 3 ust. 6 Statutu Rzecznika Praw Obywatelskich Komisja przesyła szczegółową opinię do dnia 31 marca 2003 r. Szczegółowa opinia mogłaby polegać na przyjęciu projektu zalecenia Rzecznika Praw Obywatelskich i opisie sposobu jego wdrożenia.

Strasburg, 10 grudnia 2002 r.

 

Jacob SÖDERMAN

---

(1) Decyzja 94/262 Parlamentu Europejskiego z dnia 9 marca 1994 r. w sprawie przepisów i ogólnych warunków regulujących wykonywanie funkcji Rzecznika Praw Obywatelskich, Dz.U. L 113 z 1994 r., s. 5.

We wszystkich działaniach dotyczących dzieci, zarówno podejmowanych przez władze publiczne, jak i instytucje prywatne, należy przede wszystkim uwzględnić najlepszy interes dziecka.