# Projekt zalecenia dla Komisji Europejskiej w dochodzeniu z własnej inicjatywy 1004/97/PD
- Autor: Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich
- Data : 1999-03-08T00:00+01:00[Europe/Paris]
- [URL](https://www.ombudsman.europa.eu/pl/recommendation/pl/417)
---
(Wykonane zgodnie z art. 3 ust. 6 Statutu Rzecznika Praw Obywatelskich.[(1)](#(1)){#Footnote1})   
Pismem z dnia 7 listopada 1997 r. Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich wszczął z własnej inicjatywy dochodzenie w sprawie tajemnicy, która stanowi część procedur rekrutacyjnych Komisji. W swoim piśmie Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Komisji o poinformowanie go, czy zamierza ona podjąć środki w celu nadania bardziej namacalnego charakteru zaangażowaniu Wspólnoty na rzecz przejrzystości w tej dziedzinie. Chciał on w szczególności dowiedzieć się, czy Komisja zamierza zezwolić kandydatom na przystępowanie do pytań egzaminacyjnych z sali egzaminacyjnej, informując o kryteriach oceny kandydatów, którzy o nie wystąpią, podając imiona i nazwiska członków komisji konkursowej oraz umożliwiając ujawnienie poprawionych kopii egzaminów zainteresowanym kandydatom.   
Powody wszczęcia dochodzenia były zasadniczo następujące:   
Istotną częścią obowiązków Rzecznika Praw Obywatelskich jest praca na rzecz poprawy stosunków między instytucjami wspólnotowymi a obywatelami europejskimi. Wydaje się, że pierwszy kontakt wielu obywateli z instytucjami wspólnotowymi ma miejsce w kontekście rekrutacji. Byłoby cenne dla instytucji, gdyby pierwsze wrażenia obywateli podczas pierwszego spotkania z administracją wspólnotową były pozytywne. Ponadto wydaje się sprzeczne ze zobowiązaniem Wspólnoty do przejrzystości, aby pierwsze kontakty z ewentualnymi przyszłymi urzędnikami służby cywilnej charakteryzowały się brakiem przejrzystości.   
Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich otrzymał szereg skarg w dziedzinie rekrutacji, w szczególności dotyczących braku przejrzystości procedur. W skardze 46/27.7.95/FVK/B-DE skarżąca nie była w stanie uzyskać informacji o powodach odrzucenia jej wniosku. W skardze 252/22.11.95/Tfr/ES skarżący nie mógł otrzymać nazwisk członków komisji konkursowej. W skargach 659/24.6.96/AEKA/FIN/IJH i 850/3.9.96/JIA/FIN/KT nie ujawniono nazwisk ani kwalifikacji członków komisji konkursowej. W skardze 216/08.11.95/MH/A skarżący nie mógł znać nazwisk korektorów, którzy wspierali komisję konkursową. W skardze 142/97/PD skarżący nie mógł zabrać ze sobą z sali egzaminacyjnej kopii zadanych pytań, a w odpowiedzi na jego wniosek o ponowne rozpatrzenie ocen z egzaminu poinformowano go, że przekazane mu oceny odpowiadają tym, które przyznała mu komisja konkursowa. W skardze 773/29.7.96/SS/FIN/PD czterech wnioskodawców zwróciło się do Komisji z wnioskiem o kopię egzaminów z wynikiem pozytywnym i o ponowne rozpatrzenie oceny; ich wniosek został odrzucony, a w odniesieniu do wniosku o ponowne rozpatrzenie właściwa komisja konkursowa oświadczyła po prostu, że ustaliła, iż „oznaczenie egzaminu zostało dokonane w prawidłowy i sprawiedliwy sposób", nie podając żadnych dalszych szczegółów. W skargach 105/97/PD, 675/1.7.96/AL/FIN/KT i 940/11.10.96/AS/SW/BB również odrzucono wniosek o przekazanie oznaczonej kopii egzaminu. Ponadto w skargach 675/2.7.96/AL/FIN/KT i 659/24.6.96/AEKA/FIN/IJH skarżący zwrócili się o przekazanie kryteriów oceny. W skardze 940/11.10.96/AS/SW/BB skarżący zwrócił się o przekazanie kryteriów oceny dotyczących oceny doświadczenia zawodowego.   
Uwagi instytucji wspólnotowych dotyczące tego rodzaju skarg zawierały dwa powtarzające się elementy. Chodzi tu o odniesienie do art. 6 załącznika III do regulaminu pracowniczego. Przepis ten stanowi, że „postępowanie komisji konkursowej jest tajne". Drugim elementem są szerokie uprawnienia dyskrecjonalne komisji konkursowych.   
Artykuł 6 został ustanowiony w celu zagwarantowania niezależności komisji konkursowych poprzez ochronę ich przed ingerencją i naciskami. Ta uzasadniona uwaga nie wydaje się utrudniać rozwoju gwarancji proceduralnych dla wnioskodawców, zgodnie z wymogami art. 6.   
Z pewnością słuszne jest, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości komisje konkursowe dysponują szerokimi uprawnieniami dyskrecjonalnymi. Takie uprawnienia oznaczają, że zakres kontroli sądowej jest ograniczony; przyznanie takich uprawnień nie wydaje się uniemożliwiać organom publicznym przestrzegania zasad dobrej administracji.   
Bez uszczerbku dla uprawnień dyskrecjonalnych komisji konkursowych i art. 6 wydaje się, że Komisja może sama podjąć decyzję o opracowaniu gwarancji proceduralnych dla wnioskodawców w ramach dobrego postępowania administracyjnego. Obecnie wydaje się, że przepisowi nadano zakres, którego jego podstawowy cel może nie uzasadniać i który obywatele uważają za niezrozumiały w demokratycznej i odpowiedzialnej administracji, zaangażowanej w przejrzystość. Biorąc pod uwagę szerokie uprawnienia dyskrecjonalne komisji konkursowych, wydaje się tym ważniejsze, aby uprawnienia te były wykonywane zgodnie z zasadami dobrego postępowania administracyjnego. Przekazanie ocenionego egzaminu i kryteriów oceny zainteresowanemu wnioskodawcy, który się o nie zwróci, mogłoby również ułatwić pracę komisji konkursowych w zakresie rozpatrywania zapytań i skarg od kandydatów.   
W związku z tym był to kontekst, w którym Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Komisji.   
**Opinia Komisji**   
Opinia Komisji została podzielona na trzy części. Komisja stwierdziła zasadniczo, co następuje:   
Po pierwsze, Komisja uznała, że procedury rekrutacyjne są pierwszym i dla wielu kandydatów jedynym bezpośrednim kontaktem z administracją wspólnotową, w związku z czym ważne jest, aby kontakt ten był pozytywny. Komisja uznała, że liczba skarg dotyczących braku przejrzystości była bardzo niska w porównaniu z całkowitą liczbą kandydatów biorących udział w różnych konkursach organizowanych przez Komisję.   
Po drugie, Komisja przypomniała ramy prawne dotyczące operacji rekrutacyjnych: Konkursy organizowane przez administrację wspólnotową są regulowane regulaminem pracowniczym i ogólnymi zasadami prawa wspólnotowego określonymi w orzecznictwie sądów wspólnotowych. Konkursy są procedurami rekrutacyjnymi regulowanymi prawem i wyłącznie sądy wspólnotowe są właściwe do kontrolowania prawidłowego stosowania prawa.   
Komisja podkreśliła, że konkurs jest zwykle procedurą egzaminacyjną, ale egzaminy nie są egzaminami w tradycyjnym znaczeniu tego terminu. Podczas gdy egzaminy i konkursy są podobne w zakresie, w jakim oba mają na celu wybór kandydatów, istnieje jednak zasadnicza różnica między egzaminami i konkursami pod względem oceny osiągnięć uczestników. Sukces w egzaminie zależy tylko od uzyskania wymaganego minimum; Uczestnicy są oceniani na podstawie "obiektywnych" kryteriów. Z drugiej strony kandydaci w konkursie są oceniani względem siebie, tj. ocena ma charakter porównawczy.   
Zdaniem Komisji jest to powód leżący u podstaw art. 6 załącznika III do regulaminu pracowniczego dotyczącego tajności prac komisji konkursowych i wynikających z niego zasad, w szczególności zasady dotyczącej niezależności komisji konkursowej, która ma na celu ochronę komisji przed wszelkimi interwencjami lub naciskami, niezależnie od tego, skąd pochodzą.   
Jeżeli chodzi o sądową kontrolę prac komisji konkursowej, Komisja stwierdziła, że należy rozróżnić dwa rodzaje decyzji:   
- Z jednej strony decyzje dotyczące dopuszczenia do konkursu, w odniesieniu do których kontrola sądowa jest niezwykle rygorystyczna.   
- Z drugiej strony, decyzje dotyczące oceny porównawczej wnioskodawców. Decyzje te wiążą się z dużym marginesem swobody, zgodnie z orzecznictwem sądów wspólnotowych, do którego Rzecznik odnosi się również w swoich decyzjach. Ten zakres uznania jest zrozumiały, ponieważ tylko Rada może ocenić indywidualnego wnioskodawcę, ponieważ tylko Rada posiada wiedzę o wszystkich wnioskodawcach i w związku z tym może je porównać. Z tego powodu jedynie "czysta" kopia dokumentów egzaminacyjnych - tj. kopia bez adnotacji znacznika - jest przekazywana zainteresowanemu wnioskodawcy w krajach, które zezwalają na taką komunikację w konkursach. W rzeczywistości przekazanie oznaczonej kopii lub szczegółowej oceny egzaminu ustnego nie służyłoby żadnemu celowi, ponieważ ocena tego egzaminu przez osobę trzecią, która nie dokonała oceny pozostałych skarżących, byłaby pozbawiona znaczenia. Ten zakres uznania, który może być postrzegany jako uznaniowy, ale z pewnością nie arbitralny, podlega kontroli sądowej w zakresie, w jakim sądy wspólnotowe zapewniają, aby komisje konkursowe nie naruszyły żadnej wiążącej je reguły lub zasady.   
Po trzecie, Komisja wskazała, że niedawno skarżącym pozwolono przystępować do pytań egzaminacyjnych przy opuszczaniu sali egzaminacyjnej, chyba że prawo autorskie to utrudniało. W odniesieniu do informowania o kryteriach oceny Komisja stwierdziła, że kryteria te są przekazywane na żądanie. Jeśli chodzi o możliwość podania nazwisk członków komisji konkursowych do wiadomości skarżących, Komisja uznała za stosowne, aby nie podawać ich do wiadomości publicznej w celu zachowania niezależności członków i prawidłowego przebiegu konkursów. Jeśli chodzi o możliwość ujawnienia zainteresowanemu wnioskodawcy kopii ocenionych dokumentów egzaminacyjnych, Komisja stwierdziła, że byłoby to bez znaczenia ze względu na charakter postępowania z zakresu konkurencji, jak wyjaśniono powyżej. Ponadto Komisja stwierdziła, że biorąc pod uwagę tysiące kandydatów ubiegających się o udział w konkursach, często ze wszystkich państw członkowskich, ujawnienie kopii ocenionych dokumentów egzaminacyjnych może wiązać się z kosztami administracyjnymi i finansowymi.   

DECYZJA
-------

<br />

**1 Pytania egzaminacyjne**   
1.1 Jeśli chodzi o pytania egzaminacyjne, Komisja zobowiązała się zezwolić kandydatom na zabranie ze sobą tych pytań po opuszczeniu sali egzaminacyjnej, chyba że prawa autorskie to utrudniają. W związku z tym Rzecznik nie znajduje powodów, aby dalej badać tę kwestię.   
**2 Kryteria oceny**   
2.1 Jeśli chodzi o przekazywanie kryteriów oceny, Komisja stwierdziła, że są one przekazywane wnioskodawcom składającym wniosek. W związku z tym Rzecznik nie znajduje powodów, aby dalej badać tę kwestię.   
**3 Imiona i nazwiska członków komisji konkursowej**   
3.1 W odniesieniu do kwestii, czy kandydatom należy umożliwić zapoznanie się z nazwiskami członków komisji konkursowej, Rzecznik Praw Obywatelskich przestrzega następujących zasad: Do tej pory Komisja uważała, że nie należy podawać nazwisk posłów, aby zachować ich niezależność i utrudnić wywieranie presji na posłów. Rzecznik Praw Obywatelskich uważa tę kwestię za istotną. Rzecznik Praw Obywatelskich musi jednak również przypomnieć, że podstawową zasadą dobrej administracji jest to, że każdy członek społeczeństwa, który zajmuje się urzędnikiem, ma prawo znać nazwisko tego urzędnika. Administracja bez twarzy i nazwiska jest alienująca. Rzecznik uważa zatem za niedopuszczalne, że kandydaci, którzy biorą udział w egzaminach ustnych, nie mają prawa znać nazwisk osób, które je badają.   
**4.1
Jeśli chodzi o** kwestię, czy kandydaci powinni mieć dostęp do własnych dokumentów egzaminacyjnych po ich zaznaczeniu, Rzecznik zauważa, że Komisja opiera swoją odmowę udzielenia dostępu danemu wnioskodawcy na założeniu, że takie ujawnienie byłoby pozbawione znaczenia ze względu na charakter konkursów, tj. ocenę porównawczą kandydatów. Ponadto Komisja argumentowała, że ujawnienie dokumentów egzaminacyjnych może wiązać się z kosztami administracyjnymi i finansowymi.   
4.2 Po pierwsze, Rzecznik Praw Obywatelskich zauważa, że Komisja z pewnością ma rację, iż komisje konkursowe dysponują dużym marginesem swobody przy ocenie kandydatów. Ocena komisji konkursowej jest ostateczna i w rzeczywistości odrzucony kandydat nie ma możliwości jej zakwestionowania. W związku z tym jeszcze ważniejsze jest, aby opinia publiczna miała pełne zaufanie do prac komisji konkursowych.   
4.3 Po tej uwadze wstępnej należy zauważyć, że oznaczona kopia pracy egzaminacyjnej składa się z dwóch elementów, samej pracy egzaminacyjnej i ocen. Należy stwierdzić, że zainteresowanemu skarżącemu, który jest autorem pracy egzaminacyjnej, nie można odmówić dostępu do tej samej pracy.   
4.4 Jeśli chodzi o drugi element, Rzecznik musi przypomnieć, że podstawową zasadą przejrzystości jest to, że to obywatel, a nie administracja, decyduje, czy żądanie informacji jest uzasadnione. Administracja może odrzucić wniosek obywatela ze względu na jego poufność, ale nie może odrzucić wniosku ze względu na to, że nie ma on sensu dla zainteresowanego obywatela. Niezależnie od kwestii, czy znaki towarowe mogą być kwestionowane, czy też nie, skarżący ma zasadniczy interes w tym, by wiedzieć, jakie błędy popełnił. W związku z tym Rzecznik nie może zgodzić się z tym, że Komisja odmawia ujawnienia oznakowanych dokumentów egzaminacyjnych zainteresowanej skarżącej, która o to wnosi, ze względu na to, że nie służą one żadnemu celowi.   
4.5 Jeśli chodzi o koszty administracyjne i finansowe, Rzecznik zauważa, że Komisja nie uzasadniła tego dowodami. Jeżeli okaże się, że duża liczba wnioskodawców zwraca się o kopie ich dokumentów egzaminacyjnych, Komisja może rozważyć nałożenie rozsądnej opłaty za koszty.   
4.6 W tym kontekście Rzecznik Praw Obywatelskich musi stwierdzić, że Komisja nie powołała się na żaden powód, który uzasadniałby jej odmowę przekazania zainteresowanemu wnioskodawcy kopii ocenionych dokumentów egzaminacyjnych. W celu zwiększenia przejrzystości i zaufania opinii publicznej do działalności komisji konkursowych Komisja powinna zatem zapewnić zainteresowanemu wnioskodawcy, który o to wystąpi, dostęp do jego własnych, oznakowanych dokumentów egzaminacyjnych. Aby umożliwić Komisji podjęcie niezbędnych kroków w celu zorganizowania takiego ujawnienia, ustalenie to ogranicza się do przyszłych konkursów organizowanych przez Komisję.   
**5 Projekt zalecenia**   
5.1 Zgodnie z art. 3 ust. 6 Statutu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich Rzecznik przedstawia zatem Komisji następujący projekt zalecenia:   
:   Podczas egzaminów ustnych Komisja podaje kandydatom nazwiska członków komisji konkursowej.
:   W przyszłych konkursach Komisja zapewnia wnioskodawcom dostęp do ich własnych ocenionych dokumentów egzaminacyjnych na żądanie.

Zgodnie z art. 3 ust. 6 Statutu Komisja przesyła szczegółową opinię do dnia 30 czerwca 1999 r. Szczegółowa opinia mogłaby polegać na przyjęciu projektu zalecenia Rzecznika Praw Obywatelskich i opisie sposobu jego wdrożenia.   
Strasburg, 8 marca 1999 r.,   
Jacob SÖDERMAN   

*** ** * ** ***

[(1)](#Footnote1){#(1)} Decyzja 94/262 Parlamentu Europejskiego z dnia 9 marca 1994 r. w sprawie przepisów i ogólnych warunków regulujących wykonywanie funkcji Rzecznika Praw Obywatelskich, Dz.U. L 113 z 1994 r., s. 15.