# Zalecenie w sprawie sposobu, w jaki Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej (Frontex) zajęła się zarzutami molestowania ze strony funkcjonariusza stałej służby kategorii 2 (sprawa 456/2024/MIK)
- Autor: Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich
- Data : 2026-01-23T00:00+01:00[Europe/Paris]
- [URL](https://www.ombudsman.europa.eu/pl/recommendation/pl/218805)
---
> Sprawa dotyczyła nieudzielenia przez Europejską Agencję Straży Granicznej i Przybrzeżnej (Frontex) merytorycznej odpowiedzi na skargę administracyjną dotyczącą zarzutów nękania i nieprawidłowości zgłoszonych przez funkcjonariusza stałej służby kategorii 2.
>
> Skarżący złożył skargę administracyjną do Fronteksu w marcu 2023 r. Frontex odpowiedział, że wbrew wcześniejszym informacjom, które przekazał skarżącemu, nie ma on prawa do złożenia takiej skargi. W związku z tym nie otrzymałby merytorycznej odpowiedzi. W toku dochodzenia prowadzonego przez Rzecznik Frontex stwierdził jednak, że do listopada 2024 r. udzieli skarżącemu ogólnej merytorycznej odpowiedzi. Frontex udzielił tej odpowiedzi skarżącemu dopiero w grudniu 2025 r. Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że niespójne informacje przekazane skarżącemu oraz rażące opóźnienie w udzieleniu odpowiedzi na skargę stanowią niewłaściwe administrowanie. Rzecznik nie uznał jednak za konieczne wydania zalecenia, biorąc pod uwagę, że Frontex udzielił skarżącemu merytorycznej odpowiedzi.
>
> Ponadto dochodzenie Rzecznika Praw Obywatelskich wykazało brak skutecznego mechanizmu składania skarg i dochodzenia roszczeń przez funkcjonariuszy kategorii 2, np. w sytuacjach molestowania we Fronteksie. Rzecznik stwierdziła, że jest to kwestia systemowa, która również stanowi przypadek niewłaściwego administrowania.
>
> Rzecznik zalecił zarządowi Fronteksu wprowadzenie skutecznego mechanizmu składania skarg i dochodzenia roszczeń w ramach zbliżającego się przeglądu ram prawnych dla urzędników kategorii 2.
>
Wykonane zgodnie z art. 4 ust. 1 Statutu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich[^\[1\]^](#_ftn1){#_ftnref1}
Kontekst skargi
---------------
**1.**Skarżący jest byłym funkcjonariuszem stałej służby kategorii 2 Fronteksu.
**2. Stała służba**Fronteksu jest pierwszą służbą mundurową UE. Wykonują one zadania operacyjne Fronteksu, takie jak wspieranie organów państw członkowskich w zarządzaniu migracją, operacjach powrotowych i funkcjach straży przybrzeżnej. Stały Korpus składa się z następujących kategorii:
* kategoria 1, czyli personel statutowy Fronteksu, do którego ma zastosowanie regulamin pracowniczy UE[\[2\],](#_ftn2){#_ftnref2}
* kategoria 2, czyli personel oddelegowany z państw członkowskich do Fronteksu na dłuższy okres,
* kategoria 3, czyli personel z państw członkowskich gotowy do oddelegowania do Fronteksu w perspektywie krótkoterminowej,
* Kategoria 4, która stanowi rezerwę szybkiego reagowania składającą się z personelu z państw członkowskich gotowego do rozmieszczenia na potrzeby szybkich interwencji na granicy[\[3\].](#_ftn3){#_ftnref3}
**3.** Jeżeli chodzi o urzędników kategorii 2, zarząd Fronteksu przyjmuje i aktualizuje związane z nimi przepisy, z zastrzeżeniem uprzedniego zatwierdzenia przez Komisję Europejską \[4\].[Obecnie](#_ftn4){#_ftnref4} ich status reguluje decyzja zarządu Fronteksu nr 30/2020 z dnia 11 października 2020 r.[\[5\]](#_ftn5){#_ftnref5}
**4.**Skarżący uważa, że był molestowany podczas pracy we Fronteksie. Uważa, że molestowanie było związane z faktem, że często składał skargi dotyczące różnych nieprawidłowości w ramach Fronteksu, takich jak nieodpowiednie zakwaterowanie funkcjonariuszy rozmieszczonych w różnych miejscach, nadmierne obciążenie pracą, wymogi pozostawania w gotowości do pracy, nieprzestrzeganie przepisów związanych z COVID-19 i inne rzeczy.
**5.**14 lipca 2022 r. złożył oficjalną skargę do Fronteksu dotyczącą nękania i innych domniemanych nieprawidłowości. Skarga ta była następstwem wcześniejszych skarg do Fronteksu.
**6.** Zgodnie z decyzją zarządu nr 24/2022 w sprawie prowadzenia dochodzeń administracyjnych i postępowań dyscyplinarnych[\[6\]](#_ftn6){#_ftnref6} Frontex zakwalifikował skargę jako „wstępną informację" o potencjalnych naruszeniach obowiązków statutowych przez swoich pracowników. Frontex nie uznał skargi za „wniosek o pomoc"[\[7\]](#_ftn7){#_ftnref7} związany z potencjalnym nękaniem. 13 grudnia 2022 r. Frontex oddalił skargę, informując skarżącego, że nie stwierdził naruszenia obowiązków statutowych przez swoich pracowników. Frontex nie podał jednak żadnych powodów swojego ustalenia.
**7.** W swojej decyzji Frontex poinformował skarżącego, że jest on uprawniony do złożenia zażalenia administracyjnego na odpowiedź na podstawie art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego. Zgodnie z tym przepisem „każda*osoba, do której stosuje się niniejszy regulamin pracowniczy, może złożyć do organu powołującego zażalenie na niekorzystny dla niej akt, w przypadku gdy organ ten podjął decyzję lub nie przyjął środka przewidzianego w regulaminie pracowniczym* ".[\[8\]](#_ftn8){#_ftnref8}
**8.**Na podstawie informacji dostarczonych przez Frontex skarżący zatrudnił przedstawiciela prawnego i 15 marca 2023 r. złożył skargę na podstawie art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego, kwestionując oddalenie jego skargi dotyczącej molestowania i innych domniemanych nieprawidłowości.
**9.**Po ponad roku braku odpowiedzi ze strony Fronteksu na jego skargę skarżący zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich w kwietniu 2024 r.
W przedmiocie dochodzenia
-------------------------
**10.**Rzecznik wszczął dochodzenie w celu uzyskania merytorycznej odpowiedzi na skargę na podstawie art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego.
**11.** 14 czerwca 2024 r. Frontex poinformował Rzecznika Praw Obywatelskich i skarżącego, że nadal analizuje „dalsze*informacje"* na temat potencjalnych naruszeń obowiązków statutowych przez swoich pracowników, o których mowa w skardze z 15 marca 2023 r. Jednocześnie Frontex wyjaśnił, że skarżący nie był uprawniony do złożenia skargi na podstawie art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego, zauważając jednocześnie, że poprzednie informacje przekazane skarżącemu były nieprawidłowe, ponieważ urzędnicy kategorii 2 nie należą do personelu statutowego Fronteksu, a zatem nie są objęci regulaminem pracowniczym. Frontex nie sprecyzował, czy skarżący zostanie ostatecznie poinformowany o wyniku oceny „dalszych*informacji",* ani czy będzie miał możliwość zakwestionowania tych ustaleń.
**12.**Uznając odpowiedź Fronteksu za niezadowalającą, 23 lipca 2024 r. Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Fronteksu o dalsze informacje.
**13.** Frontex odpowiedział 23 września 2024 r., stwierdzając, że przewiduje, iż zakończy ocenę informacji przekazanych przez skarżącego do końca listopada 2024 r., z zamiarem przekazania „ogólnych*ustaleń"* zarówno Rzecznikowi Praw Obywatelskich, jak i skarżącemu.
**14.**Ponieważ nie otrzymała żadnych dalszych informacji od Fronteksu, w dniu 9 stycznia 2025 r. Rzecznik zwróciła się do Fronteksu o aktualizację i zwróciła się o przekazanie dodatkowych informacji do dnia 10 lutego 2025 r.
**15.**Frontex nie odpowiedział na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich.
**16.** W dniu 16 kwietnia 2025 r. Rzecznik Praw Obywatelskich przypomniał Fronteksowi o jego prawnym obowiązku współpracy z Rzecznikiem Praw Obywatelskich w kontekście prowadzonych przez niego dochodzeń[\[9\]](#_ftn9){#_ftnref9} i zwrócił się do Fronteksu z szeregiem szczegółowych pytań dotyczących rozpatrywania tej sprawy.
**17.**W dniu 12 czerwca 2025 r. Frontex potwierdził swoje zobowiązanie do współpracy z Rzecznikiem Praw Obywatelskich i odpowiedział na niektóre jego pytania. W dniu 16 czerwca 2025 r. Frontex przedstawił dodatkowe informacje.
**18.**Uznając odpowiedzi Fronteksu za niekompletne, a w każdym razie niezadowalające, Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się o spotkanie z przedstawicielami Fronteksu, a także o kontrolę akt Fronteksu dotyczących sprawy skarżącego.
**19. Zespół**dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich spotkał się z przedstawicielami Fronteksu i skontrolował akta Fronteksu w dniach 5 i 6 października 2025 r. Podczas kontroli zespół dochodzeniowy stwierdził, że 19 grudnia 2022 r. do skarżącego wysłano merytoryczną odpowiedź na zarzuty skarżącego, której ani Frontex, ani skarżący nie przekazali wcześniej Rzecznikowi Praw Obywatelskich.
**20.**Podczas dochodzenia Rzecznik uzyskał uwagi skarżącego na temat informacji przekazanych przez Frontex.
### Argumenty przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich
**21.** **Skarżący** twierdził, że Frontex niedostatecznie odniósł się do jego obszernych zarzutów dotyczących nękania i nieprawidłowości. Twierdził ponadto, że Frontex nie współpracował należycie z Rzecznikiem Praw Obywatelskich podczas dochodzenia, o czym świadczą opóźnione i wymijające odpowiedzi na pytania Rzecznika. Ponadto stwierdził, że odpowiedzi Fronteksu udzielone podczas dochodzenia wskazują na brak odpowiednich mechanizmów składania skarg i dochodzenia roszczeń przez funkcjonariuszy kategorii 2 doświadczających molestowania. Skarżący zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich o ocenę istoty jego zarzutów dotyczących molestowania.
**22.** **Frontex**stwierdził, że nie wiedział, że Rzecznik nie posiada merytorycznej odpowiedzi z 19 grudnia 2022 r. na zarzuty skarżącego (zidentyfikowane przez zespół dochodzeniowy Rzecznika podczas kontroli).
**23.**Jeżeli chodzi o ramy proceduralne mające zastosowanie do uwag skarżącego, Frontex twierdził, że skargi z 14 lipca 2022 r. i 15 marca 2023 r. stanowiły jedynie „informacje" i „dalsze informacje" na temat potencjalnych naruszeń obowiązków statutowych przez pracowników Fronteksu. Frontex uznał, że jest zobowiązany do zbadania tych informacji na podstawie decyzji zarządu nr 24/2022 w sprawie prowadzenia dochodzeń administracyjnych i postępowań dyscyplinarnych. Frontex uznał jednak, że na mocy tych ram prawnych nie był zobowiązany do udzielenia skarżącemu merytorycznej odpowiedzi ani uzasadnionej odpowiedzi, ani nie był związany żadnymi ustawowymi terminami na analizę informacji.
**24.** Frontex stwierdził, że w swoich uwagach skarżący nie odniósł się wyraźnie do „wniosku o pomoc" lub „art. 24 regulaminu pracowniczego UE"[\[10\].](#_ftn10){#_ftnref10} Gdyby to zrobił, wyraźnie wskazywałoby to Fronteksowi, że skarżący zwraca się o pomoc z powodu molestowania, co może prowadzić do zastosowania przez Frontex innych ram prawnych i wydania uzasadnionej decyzji.
**25.**Jeżeli chodzi o opóźnienie w rozpatrzeniu uwag skarżącego, Frontex twierdził, że potrzebuje dodatkowego czasu na przeanalizowanie statusu prawnego funkcjonariuszy kategorii 2. Frontex dodał, że stosowanie regulaminu pracowniczego do urzędników kategorii 2 może być problematyczne, ponieważ umożliwiłoby tym urzędnikom zakwestionowanie decyzji Fronteksu w sprawie „wniosków o pomoc" przed sądami UE, a także ubieganie się o odszkodowanie.
**26.**Frontex stwierdził, że obecnie rozważa zaproponowanie zarządowi zmiany decyzji dotyczącej ram prawnych mających zastosowanie do funkcjonariuszy kategorii 2 w celu rozwiązania niektórych kwestii. Nie przewiduje on jednak dodania żadnego przepisu umożliwiającego składanie „wniosków o pomoc" w przypadku molestowania.
**27. Frontex argumentował** jednak, że zapewnił bezpośrednią komunikację z kadrą kierowniczą wyższego szczebla w przypadku urzędników kategorii 2, którzy mogą zgłaszać swoje zarzuty i obawy bezpośrednio zastępcy dyrektora wykonawczego ds. rozmieszczenia i dyrektorowi wykonawczemu. Zdaniem Fronteksu umożliwia to „skuteczniejsze*i skuteczniejsze rozwiązywanie problemów".*
**28.**Frontex wyjaśnił ponadto, że jego zdaniem brak formalnych mechanizmów składania skarg i dochodzenia roszczeń w ramach Fronteksu nie narusza praw funkcjonariuszy kategorii 2, ponieważ mogą oni dochodzić swoich praw przed organami swojego państwa członkowskiego. Jeżeli do sądu krajowego wniesiona zostanie skarga przeciwko Fronteksowi, Frontex może podjąć decyzję o uchyleniu jego międzynarodowego immunitetu jurysdykcyjnego.
### Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich prowadząca do wydania zalecenia
***Brak merytorycznej odpowiedzi Fronteksu na skargę z 15 marca 2023 r.***
**29.**Rzecznik zauważa, że skarżący otrzymał merytoryczną odpowiedź na swoją pierwotną skargę z lipca 2022 r. w grudniu 2022 r. Rzecznik nie został powiadomiony o tej odpowiedzi w momencie wszczęcia niniejszego dochodzenia. Odpowiedź ta, choć zwięzła, odnosiła się do istoty zarzutów skarżącego dotyczących mobbingu i nieprawidłowości.
**30.** Skarżący otrzymał jednak merytoryczną odpowiedź na swoją późniejszą skargę administracyjną z marca 2023 r. dopiero w grudniu 2025 r., czyli **po prawie trzech latach.** Rzecznik uważa, że jest to nieuzasadnione i rażące opóźnienie.
**31.**Rzecznik zauważa ponadto, że Frontex początkowo poinformował skarżącego, że jest on uprawniony do złożenia zażalenia administracyjnego na podstawie art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego. Opierając się na tych informacjach, a tym samym oczekując, że Frontex udzieli odpowiedzi na taką skargę, skarżący zatrudnił przedstawiciela prawnego do przygotowania skargi i uiścił za to opłaty. Frontex stwierdził jednak następnie, że skarżący nie miał prawa powoływać się na art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego i że nie udzieli merytorycznej odpowiedzi na zażalenie administracyjne, a uczynił to dopiero ponad rok później, w wyniku szeroko zakrojonego dochodzenia Rzecznika w tej sprawie.
**32.** Zdaniem Rzecznika Frontex powinien był należycie uwzględnić oczekiwania wynikające z informacji, które przekazał skarżącemu. Niezależnie od tego, czy były to „uzasadnione oczekiwania" w rozumieniu orzecznictwa UE[\[11\],](#_ftn11){#_ftnref11} faktem pozostaje, że Frontex przekazał skarżącemu nieprawidłowe informacje, które skorygował dopiero po tym, jak skarżący zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich. Ta dezinformacja skłoniła go następnie do złożenia, w dobrej wierze, skargi, poniesienia związanych z tym kosztów i oczekiwania na konstruktywną odpowiedź. W takich okolicznościach Frontex powinien był -- ze względów sprawiedliwości -- zająć się obawami skarżącego, nawet jeśli nie mógł traktować ich jako formalnej skargi na podstawie art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego.
**33.**Miało to miejsce jeszcze bardziej po tym, jak skarżący zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich. W toku dochodzenia Rzecznika we wrześniu 2024 r. Frontex poinformował Rzecznika, że planuje sfinalizować ocenę skargi administracyjnej z marca 2023 r. do końca listopada 2024 r. Frontex poinformował również, że zamierza przekazać swoje ogólne ustalenia Rzecznikowi Praw Obywatelskich i skarżącemu. Ponieważ w przewidzianym terminie nie otrzymano żadnych ogólnych ustaleń, Rzecznik przypomniał Frontexowi o tej sprawie w styczniu i kwietniu 2025 r. Jak wspomniano powyżej, Frontex przekazał jednak ostateczne ogólne ustalenia dopiero w grudniu 2025 r.
**34.** Rzecznik nie jest przekonany argumentem Fronteksu, że cały ten czas potrzebował on przeprowadzenia wewnętrznej analizy dotyczącej statusu prawnego funkcjonariuszy kategorii 2. Nie przekonuje jej również argument Fronteksu, że odpowiednie ramy prawne nie przewidują żadnego terminu na udzielenie tego rodzaju odpowiedzi. W tym względzie Rzecznik przypomina Fronteksowi, że nawet w braku przepisu prawnego i w ramach dobrej administracji decyzje powinny być podejmowane w rozsądnym terminie, w szczególności w przypadku kwestii tak poważnych jak zarzuty molestowania.[\[12\]](#_ftn12){#_ftnref12} W tym przypadku nie można uznać, że udzielenie zwięzłej merytorycznej odpowiedzi na zarzuty skarżącego zajmuje prawie trzy lata.
**35.**W związku z tym Rzecznik stwierdza, że niedociągnięcia Fronteksu w tej sprawie, rozpatrywane łącznie, stanowią niewłaściwe administrowanie polegające na:
rażące opóźnienie Fronteksu w udzieleniu merytorycznej odpowiedzi na skargę administracyjną skarżącego z marca 2023 r.,
niespójne informacje przekazane skarżącemu przez Frontex dotyczące jego prawa do złożenia skargi administracyjnej; oraz
· brak gotowości Fronteksu do odpowiedniego reagowania na oczekiwania, które stworzył dzięki informacjom przekazanym skarżącemu na temat możliwości złożenia skargi administracyjnej.
**36.**Rzecznik uważa, że niewłaściwe administrowanie jest poważne, ponieważ Frontex zobowiązał się podczas tego dochodzenia (we wrześniu 2024 r.) do przekazania Rzecznikowi ogólnych ustaleń (w przybliżeniu do listopada 2024 r.) i nie wywiązał się z tego zobowiązania w rozsądnym terminie, ponieważ zajęło to Fronteksowi ponad rok, pomimo dwóch upomnień Rzecznika.
**37.** Rzecznik uważa, że zalecenie dotyczące rozwiązania problemu niewłaściwego administrowania nie jest konieczne, biorąc pod uwagę fakt, że Frontex udzielił skarżącemu merytorycznej odpowiedzi[\[13\].](#_ftn13){#_ftnref13}
***Niezapewnienie przez Frontex skutecznych mechanizmów składania skarg i dochodzenia roszczeń przez funkcjonariuszy stałej służby kategorii 2***
**38.**W toku tego dochodzenia Rzecznik Praw Obywatelskich zidentyfikował problem systemowy polegający na braku skutecznych mechanizmów składania skarg i dochodzenia roszczeń przez funkcjonariuszy kategorii 2, na przykład gdy funkcjonariusz kategorii 2 uważa, że doświadczają oni molestowania.
**39.**Rzecznik zauważa, że w decyzji zarządu Fronteksu nr 30/2020 ustanowiono prawa i obowiązki funkcjonariuszy kategorii 2 oddelegowanych do Fronteksu. W decyzji tej nie określono jednak żadnych mechanizmów składania skarg i dochodzenia roszczeń w przypadku, gdy funkcjonariusze kategorii 2 uznają, że Frontex naruszył ich prawa.
**40.**Ponadto w odniesieniu do zarzutów molestowania Rzecznik zauważa, że zgodnie z decyzją zarządu 16/2019 dotyczącą polityki Fronteksu w zakresie przeciwdziałania molestowaniu prawo do wszczęcia „formalnej procedury" jest ograniczone do personelu statutowego i oddelegowanych ekspertów krajowych. Ta „formalna procedura" może zostać zainicjowana „wnioskiem o pomoc" złożonym na podstawie art. 24 regulaminu pracowniczego UE.
**41.** Jednocześnie w ramach polityki Fronteksu w zakresie przeciwdziałania molestowaniu „każda*osoba nieobjęta regulaminem pracowniczym, pracująca na podstawie umowy na mocy prawa krajowego i zamierzająca złożyć skargę dotyczącą mobbingu lub molestowania seksualnego przeciwko członkowi personelu Agencji, może to uczynić na mocy przepisów krajowych. Mogą jednak również zwrócić uwagę Urzędu Inspekcji i Kontroli na zdarzenia będące przedmiotem ich skargi. Jeżeli przekazane informacje są wystarczająco poważne, można wszcząć dochodzenie administracyjne.* Jak wyjaśnił Frontex podczas tego dochodzenia, wewnętrzna ocena informacji przekazanych do Biura Inspekcji i Kontroli oraz wszelkie późniejsze dochodzenia są regulowane decyzją zarządu Fronteksu nr 24/2022 w sprawie dochodzeń administracyjnych i postępowań dyscyplinarnych. Ocena i wszelkie późniejsze dochodzenia koncentrują się zatem głównie na domniemanym sprawcy mobbingu. Decyzja przewiduje jedynie ograniczone prawa domniemanych ofiar molestowania, a mianowicie prawo do informacji o wszczęciu i zamknięciu dochodzenia administracyjnego oraz prawo do informacji o wnioskach Fronteksu w przypadku podjęcia przez Frontex działań następczych w związku z dochodzeniem[\[14\].](#_ftn14){#_ftnref14} Jednak domniemane ofiary nie mają prawa do merytorycznej odpowiedzi na powiadomienia o potencjalnych naruszeniach obowiązków ustawowych lub molestowaniu. Nie przysługują im również inne prawa procesowe, takie jak prawo do bycia wysłuchanym.
**42.** Rzecznik zauważa również, że osoby pracujące we Fronteksie, które nie są objęte regulaminem pracowniczym, mają dostęp do „procedury nieformalnej", polegającej głównie na pomocy zaufanego doradcy. Procedura ta „nie*obejmuje jednak formalnego rejestrowania faktów ani stosowania kar*". Jak oświadczył Frontex w toku dochodzenia, osoby te mogą również zgłaszać swoje obawy bezpośrednio zastępcy dyrektora wykonawczego ds. rozmieszczenia i dyrektorowi wykonawczemu.
**43.**Rzecznik uważa, że środki dostępne obecnie dla funkcjonariuszy kategorii 2, którzy chcą zgłosić zarzuty molestowania i zwrócić się o ochronę prawną do Fronteksu, są niewystarczające.
**44.** Rzecznik zwraca uwagę, że instytucje i organy UE są związane Kartą praw podstawowych Unii Europejskiej, która w art. 31 ust. 1 stanowi, że „każdy*pracownik ma prawo do warunków pracy szanujących jego zdrowie, bezpieczeństwo i godność".*
**45.**W odniesieniu do pracowników, do których stosuje się regulamin pracowniczy, niniejsze postanowienie karty wchodzi w życie na mocy art. 12a regulaminu pracowniczego, który zakazuje wszelkich form molestowania w miejscu pracy, wraz z możliwością zwrócenia się przez ofiary takiego zachowania o pomoc do instytucji lub organu UE na podstawie art. 24 regulaminu pracowniczego. Jeżeli instytucja lub organ odmówią udzielenia pomocy, zainteresowany pracownik jest uprawniony do złożenia zażalenia na podstawie art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego, a następnie może wnieść sprawę do sądu Unii.
**46.**Rzecznik jest zaniepokojony, że -- jak wynika z tego dochodzenia -- funkcjonariusze kategorii 2 we Fronteksie nie dysponują obecnie równoważnymi mechanizmami prawnymi umożliwiającymi ubieganie się o pomoc w przypadku molestowania.
**47. Argument**Fronteksu, zgodnie z którym funkcjonariusze kategorii 2 mogą dochodzić swoich praw przed organami krajowymi swojego państwa członkowskiego, nie jest przekonujący. Nie jest jasne, w jaki sposób organy krajowe byłyby w stanie skutecznie chronić funkcjonariusza kategorii 2 w sytuacji molestowania występującej we Fronteksie, który co do zasady nie podlega jurysdykcji organów krajowych. Nie jest również jasne, w jaki sposób organy krajowe mogłyby zapewnić skuteczne środki odwoławcze w odniesieniu do wszelkich innych decyzji podejmowanych przez Frontex w odniesieniu do funkcjonariuszy kategorii 2. W szczególności Rzecznik zauważa, że możliwość podejmowania przez funkcjonariuszy kategorii 2 działań przed sądami krajowymi jest całkowicie uzależniona od uznaniowej decyzji Fronteksu o uchyleniu immunitetu międzynarodowego, co dodatkowo ogranicza ich dostęp do środków odwoławczych.
**48.**Rzecznik uważa, że obecne procedury w ramach Fronteksu dotyczące funkcjonariuszy kategorii 2, które są w dużej mierze nieformalne, uznaniowe i pozbawione jasnych praw opartych na wiążących instrumentach prawnych mających zastosowanie do Fronteksu, są niewystarczające. Rzecznik nie może zaakceptować argumentu, że Frontex mógłby rozważyć zastosowanie art. 24 regulaminu pracowniczego przez analogię do urzędników kategorii 2 w niektórych przypadkach w sposób uznaniowy. Zdaniem Rzecznik podejście to nie gwarantowałoby pewności prawa urzędnikom kategorii 2. Frontex sam przyznał, że niechętnie stosuje to podejście, ponieważ może otworzyć się na skargi i roszczenia odszkodowawcze przed sądami UE.
**49.**Rzecznik zauważa w tym kontekście, że zarówno funkcjonariusze kategorii 1, jak i kategorii 2 wchodzą w skład stałej służby Fronteksu i wykonują zadania operacyjne Fronteksu. Chociaż są oni zatrudnieni na różnych zasadach, a ich obowiązki mogą się różnić, ich sytuacja jest porównywalna, ponieważ wszyscy mają prawo do warunków pracy szanujących ich zdrowie, bezpieczeństwo i godność, a w konsekwencji do skutecznych środków odwoławczych, w szczególności w przypadkach domniemanego molestowania. Różnice dotyczące przepisów mających do nich zastosowanie lub ich ról nie wydają się uzasadniać nierównej ochrony prawnej przed potencjalnym nękaniem lub innymi decyzjami podejmowanymi przez Frontex, które mogą mieć negatywny wpływ na funkcjonariuszy kategorii 2. Prawa funkcjonariuszy kategorii 2 pracujących we Fronteksie nie powinny być przestrzegane w mniejszym stopniu niż prawa funkcjonariuszy kategorii 1, chyba że jest to odpowiednio uzasadnione. Podczas oddelegowania do Fronteksu funkcjonariusze kategorii 2 są w pełni zintegrowani z personelem Fronteksu i to w ramach Fronteksu należy wdrożyć odpowiednie i skuteczne środki ochrony prawnej. Byłoby to zgodne z zasadami sprawiedliwości i dobrej administracji.
**50.**W związku z powyższym Rzecznik stwierdza, że niezapewnienie przez Frontex skutecznych mechanizmów składania skarg i dochodzenia roszczeń przez funkcjonariuszy stałej służby kategorii 2, na przykład w przypadkach molestowania, stanowi niewłaściwe administrowanie. W związku z tym składająca petycję przedstawia poniżej odpowiednie zalecenie.
**51.** Podczas tego dochodzenia Frontex poinformował Rzecznika Praw Obywatelskich o zbliżającym się przeglądzie decyzji zarządu dotyczącej urzędników kategorii 2. Frontex wskazał jednak, że nie planuje wprowadzenia przepisów dotyczących mechanizmów składania skarg i dochodzenia roszczeń, takich jak zarzuty dotyczące molestowania wysuwane przez funkcjonariuszy kategorii 2 w ramach Fronteksu. Rzecznik uważa, że zarząd Fronteksu powinien zająć się tą kwestią. W związku z tym Rzecznik Praw Obywatelskich przedstawi to zalecenie zarządowi Fronteksu, a także poinformuje o tym Komisję Europejską, ponieważ Komisja jest odpowiedzialna za zatwierdzanie wszelkich zmian w decyzji zarządu Fronteksu dotyczącej urzędników kategorii 2[\[15\].](#_ftn15){#_ftnref15}
Zalecenie
---------
Na podstawie dochodzenia w sprawie tej skargi Rzecznik Praw Obywatelskich formułuje następujące zalecenie dla Fronteksu:
**Frontex powinien zapewnić przegląd swoich decyzji zarządu w celu wprowadzenia formalnej procedury składania skarg i dochodzenia roszczeń przez funkcjonariuszy stałej służby kategorii 2 w odniesieniu do decyzji podjętych przez Frontex, w tym procedury zwracania się o pomoc w sytuacjach nękania lub molestowania.**
Frontex i skarżący zostaną poinformowani o tym zaleceniu. Zgodnie z art. 4 ust. 2 statutu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich Frontex przesyła szczegółową opinię do dnia 23 kwietnia 2026 r. Rzecznik Praw Obywatelskich zwróci również uwagę zarządu Fronteksu i Komisji Europejskiej na to zalecenie.
Teresa Anjinho
Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich
<br />
Strasburg, 23 stycznia 2026 r.
[\[1\]](#_ftnref1){#_ftn1} Dostępne pod adresem: [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=uriserv%3AOJ.L_.2021.253.01.0001.01.ENG\&toc=OJ%3AL%3A2021%3A253%3ATOC](https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=uriserv%3AOJ.L_.2021.253.01.0001.01.ENG&toc=OJ%3AL%3A2021%3A253%3ATOC)
[\[2\]](#_ftnref2){#_ftn2} Rozporządzenie nr 31 (EWG), 11 (EWEA) ustanawiające regulamin pracowniczy urzędników i warunki zatrudnienia innych pracowników Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej, Dz.U. P 045/1385 („regulamin pracowniczy UE"), [https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/1962/31(1)/2014-05-01/eng.](https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/1962/31(1)/2014-05-01/eng)
[\[3\]](#_ftnref3){#_ftn3} Art. 54 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady 2019/1896 z dnia 13 listopada 2019 r. w sprawie Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej (...), Dz.U. L 295 [z 1 r., https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2019/1896/oj/eng.](https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2019/1896/oj/eng)
[\[4\]](#_ftnref4){#_ftn4} Artykuł 95 ust. 6 rozporządzenia 2019/1896.
[\[5\]](#_ftnref5){#_ftn5} Decyzja zarządu Fronteksu nr 30/2020 z dnia 11 października 2020 r. w sprawie przyjęcia przepisów dotyczących oddelegowania kategorii 2 stałej służby Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej.
[\[6\]](#_ftnref6){#_ftn6} Decyzja zarządu Fronteksu nr 24/2022 w sprawie dochodzeń administracyjnych i postępowań dyscyplinarnych.
[\[7\]](#_ftnref7){#_ftn7} Pracownicy, do których ma zastosowanie regulamin pracowniczy UE, mogą wystąpić z wnioskiem o pomoc na podstawie art. 24 regulaminu pracowniczego UE, na przykład w sytuacjach nękania lub molestowania.
[\[8\]](#_ftnref8){#_ftn8} Zob. przypis 2.
[\[9\]](#_ftnref9){#_ftn9} Zgodnie z art. 5 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego 2021/1163 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiającego przepisy i ogólne warunki regulujące wykonywanie funkcji Rzecznika Praw Obywatelskich (Statut Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich) (...), <https://www.ombudsman.europa.eu/en/legal-basis/statute/en> „instytucje,*organy i jednostki organizacyjne Unii oraz właściwe organy państw członkowskich, na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich lub z własnej inicjatywy i bez zbędnej zwłoki, przekazują Rzecznikowi Praw Obywatelskich wszelkie informacje, których zażądał do celów dochodzenia*".
[\[10\]](#_ftnref10){#_ftn10} Zob. przypis 7.
[\[11\]](#_ftnref11){#_ftn11} Wyrok Sądu z dnia 25 października 2018 r., *PO i in./SEAE,* sprawa T-729/16, pkt 79, [https://infocuria.curia.europa.eu/tabs/affair?lang=EN\&searchTerm=%22T-729%2F16%22.](https://infocuria.curia.europa.eu/tabs/affair?lang=EN&searchTerm=%22T-729%2F16%22)
[\[12\]](#_ftnref12){#_ftn12} Obowiązek przeprowadzenia postępowania administracyjnego w rozsądnym terminie jest ogólną zasadą prawa Unii, która ponadto jest wymieniona jako element prawa do dobrej administracji w art. 41 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, który stanowi, że „każda*osoba ma prawo do bezstronnego i sprawiedliwego rozpatrzenia swojej sprawy w rozsądnym terminie przez instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii* ". Zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 7 kwietnia 2011 r., C‑321/09 P, Grecja przeciwko Komisji¸ [https://infocuria.curia.europa.eu/tabs/affair?lang=EN\&searchTerm=%22C-321%2F09+P%22,](https://infocuria.curia.europa.eu/tabs/affair?lang=EN&searchTerm=%22C-321%2F09+P%22) pkt 32--34; wyrok z dnia 11 lipca 2013 r., Tzirani przeciwko Komisji, F‑46/11, [https://infocuria.curia.europa.eu/tabs/affair?lang=EN\&sort=AFF_NUM-DESC\&searchTerm=%22F-46%2F11%22,](https://infocuria.curia.europa.eu/tabs/affair?lang=EN&sort=AFF_NUM-DESC&searchTerm=%22F-46%2F11%22) pkt 116--117. Zob. również art. 17 Europejskiego kodeksu dobrego postępowania administracyjnego, <https://www.ombudsman.europa.eu/en/publication/en/3510>.
[\[13\]](#_ftnref13){#_ftn13} Rzecznik zarejestrował uwagi skarżącego dotyczące merytorycznej treści odpowiedzi Fronteksu jako odrębną skargę.
[\[14\]](#_ftnref14){#_ftn14} Art. 20 decyzji 24/2022.
[\[15\]](#_ftnref15){#_ftn15} Artykuł 95 ust. 6 rozporządzenia 2019/1896.