- PL Polski
Tłumaczenia maszynowe mogą zawierać błędy potencjalnie zmniejszające zrozumiałość i dokładność; Rzecznik Praw Obywatelskich nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek rozbieżności. Aby uzyskać najbardziej wiarygodne informacje i pewność prawną, należy zapoznać się z następującymi informacjami wersja źródłowa na angielski, do której odnośnik znajduje się powyżej.
Więcej informacji można znaleźć w naszej polityce językowej i tłumaczeniowej.
Zalecenie w sprawie odmowy udzielenia przez Radę Unii Europejskiej pełnego publicznego dostępu do opinii prawnej dotyczącej umowy handlowej UE ze Zjednoczonym Królestwem (sprawa 717/2021/DL)
Zalecenie
Sprawa 717/2021/SF - Otwarta Środa | 21 kwietnia 2021 - Zalecenia w sprawie Czwartek | 24 lutego 2022 - Decyzja z Piątek | 17 czerwca 2022 - Instytucja, której sprawa dotyczy Rada Unii Europejskiej ( Stwierdzony przypadek niewłaściwego administrowania ) - Kraj Finlandia
Skarżący zwrócił się o publiczny dostęp do opinii Służby Prawnej Rady Unii Europejskiej na temat charakteru prawnego umowy o handlu i współpracy zawartej między Zjednoczonym Królestwem a UE.
Rada zapewniła jedynie bardzo ograniczony dostęp do opinii, argumentując, że jej pełne ujawnienie zaszkodziłoby stosunkom międzynarodowym, doradztwu prawnemu i trwającemu procesowi decyzyjnemu.
Rzecznik uznał, że informacje zawarte w opinii nie są szczególnie chronione. Stwierdziła ona, że Rada nie wykazała, w jaki sposób ujawnienie mogłoby konkretnie i faktycznie naruszyć interes publiczny dotyczący stosunków międzynarodowych. Stwierdziła również, że nie jest jasne, w jaki sposób ujawnienie naruszyłoby zdolność Rady do uzyskania szczerych, obiektywnych i kompleksowych porad. Rzecznik Praw Obywatelskich był raczej zdania, że większa przejrzystość wzmocniłaby legitymację umowy.
Rzecznik zaproponował jako rozwiązanie, by Rada udzieliła jak najszerszego dostępu do opinii swojej Służby Prawnej. Rada nie zastosowała się do tej propozycji rozwiązania.
Ponieważ Rada nie obaliła ani nie odniosła się do argumentów zawartych we wniosku Rzecznika dotyczącym rozwiązania, Rzecznik podtrzymuje swoje stanowisko. Składająca petycję uważa, że odmowa udzielenia przez Radę szerokiego publicznego dostępu do opinii stanowi niewłaściwe administrowanie, i wydała odpowiednie zalecenie, aby rozwiązać ten problem.
Wykonane zgodnie z art. 4 ust. 1 Statutu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich [1]
Kontekst skargi
1. Po wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa z Unii Europejskiej w styczniu 2020 r. UE i Zjednoczone Królestwo rozpoczęły negocjacje w sprawie szczegółów umowy handlowej. Negocjacje te doprowadziły do zawarcia „umowy o handlu i współpracy między UE a Zjednoczonym Królestwem”, która weszła w życie w maju 2021 r.[2].
2. Na posiedzeniu, które odbyło się w listopadzie 2020 r., Służba Prawna Rady UE wyraziła opinię, czy umowa może zostać zawarta jako „umowa wyłącznie UE”[3]. Następnie Służba Prawna przedstawiła swoje opinie na piśmie, wydając w styczniu 2021 r. opinię prawną w sprawie Umowy o handlu i współpracy między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony („opinia”) [4].
3. W lutym 2021 r. skarżący z Uniwersytetu w Helsinkach zwrócił się o publiczny dostęp do opinii [5].
4. Rada ujawniła jedynie bardzo ograniczoną część opinii, stwierdzając, że pełne ujawnienie naruszyłoby ochronę interesu publicznego w odniesieniu do stosunków międzynarodowych, doradztwa prawnego i procesu decyzyjnego [6].
5. Niezadowolony z decyzji Rady o udzieleniu jedynie częściowego dostępu skarżący zwrócił się do Rzecznika w kwietniu 2021 r.
Propozycja Rzecznika Praw Obywatelskich dotycząca rozwiązania
6. Rzecznik wszczął dochodzenie w sprawie odmowy udzielenia przez Radę pełnego publicznego dostępu do opinii. W trakcie dochodzenia zespół dochodzeniowy Rzecznika zbadał niezredagowaną wersję opinii.
7. Po zapoznaniu się z dokumentem Rzecznik uznał, że informacji zawartych w opinii nie można uznać za szczególnie chronione. Uznała, że opinia w żaden sposób nie podważa publicznego stanowiska, jakie UE zajęła w odniesieniu do ratyfikacji umowy, ani nie ujawnia informacji na temat stanowiska negocjacyjnego lub strategii negocjacyjnej UE. Rodzaj umów handlowych, które mogą być zawierane, stanowi część prawa Unii, a zatem jest znany osobom trzecim. Rzecznik nie miał zatem jasności co do tego, w jaki sposób ujawnienie informacji mogłoby wpłynąć na trwające negocjacje handlowe ze Zjednoczonym Królestwem, a także na przyszłe negocjacje UE. Wręcz przeciwnie, Rzecznik uznał, że ujawnienie mogłoby zwiększyć zaufanie do legalności umów handlowych.
8. Rzecznik odniósł się ponadto do wyroku Sądu w sprawie „Pech przeciwko Radzie”[7], uznając, że opinii prawnej nie można uznać za wrażliwą, ponieważ sama treść nie jest wrażliwa. W związku z tym ujawnienie opinii nie mogło naruszyć ochrony porady prawnej.
9. Ponadto niezależnie od różnych opinii na temat tego, czy ujawnienie opinii prawnej w momencie przyjęcia „decyzji potwierdzającej” mogłoby poważnie zagrozić procesowi decyzyjnemu Rady, umowa weszła już w życie. W związku z tym Rzecznik wezwał Radę do uwzględnienia tej zmiany podczas przeglądu swojej decyzji w świetle ewentualnego dalszego ujawnienia.
10. W związku z powyższym Rzecznik zaproponował jako rozwiązanie [8], aby Rada udzieliła jak najszerszego dostępu do opinii swojej Służby Prawnej z dnia 25 stycznia 2021 r.
11. Rada nie przyjęła propozycji Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczącej rozwiązania.
12. W swojej odpowiedzi Rada argumentowała, że chociaż wewnętrzne procedury przyjęcia decyzji zostały już zakończone, przedmiot opinii prawnej pozostaje delikatny w kontekście otwierania, negocjowania i zawierania innych umów ze Zjednoczonym Królestwem lub z innymi państwami trzecimi, ponieważ ujawnia strategię, która mogłaby mieć również zastosowanie do innych umów. Rada stwierdziła, że delikatny charakter dokumentu nie jest automatycznie usuwany tylko dlatego, że wewnętrzne procedury w Radzie zostały zawarte w odniesieniu do jednej konkretnej umowy, gdy ta opinia prawna jest istotna dla innych umów, do których zastosowanie ma również wyjątek dotyczący stosunków międzynarodowych.
13. Rada uznała zatem, że wyjątki związane z ochroną interesu publicznego w odniesieniu do stosunków międzynarodowych i ochrony opinii prawnej nadal uzasadniają nieujawnienie opinii.
14. Skarżący wyraził ubolewanie, że Rada postanowiła nie stosować się do propozycji Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczącej rozwiązania i uznała to za niepokojącą praktykę dla obywateli UE. Wyraziła również rozczarowanie decyzją Rady o odmowie pełnego dostępu do propozycji rozwiązania przedstawionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich oraz odpowiedzi Rady na tę propozycję [9].
Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich po przedstawieniu propozycji rozwiązania
15. Rada nie skorzystała z okazji, by zweryfikować swoje stanowisko w sprawie wniosku skarżącego o udzielenie dostępu w świetle szczegółowych argumentów przedstawionych przez Rzecznik w jej propozycji rozwiązania. Rada udzieliła raczej bardzo krótkiej odpowiedzi, w której nie ustosunkowała się do argumentów Rzecznika.
16. Zasadniczo Rada stwierdziła, że treść opinii pozostaje delikatna w świetle potencjalnych przyszłych negocjacji w sprawie innych umów międzynarodowych. Rzecznik przedstawiła już jednak argumenty, dlaczego uważa, że informacji zawartych w opinii nie można uznać za szczególnie chronione oraz że Rada nie wyjaśniła w wystarczającym stopniu, w jaki sposób ujawnienie mogłoby zaszkodzić jej stosunkom międzynarodowym.
17. Ponieważ Rada nie obaliła argumentów Rzecznika, Rzecznik podtrzymuje swoje stanowisko. Po raz kolejny podkreśla, że rodzaj umów handlowych, które mogą być zawierane, stanowi część prawa UE, a zatem jest znany osobom trzecim. Większość informacji zawartych w opinii jest już publicznie dostępna [10]. Rzecznik jest zatem zdania, że ujawnienie opinii prawdopodobnie nie podważy stanowiska negocjacyjnego UE ani nie ujawni jej strategii, ani obecnie, ani w przyszłych negocjacjach handlowych.
18. Rada argumentowała ponadto, że dokument ten pozostaje dokumentem sensytywnym, nawet jeśli wewnętrzne procedury Rady zostały zakończone w odniesieniu do tej konkretnej umowy. Rzecznik odniósł się już jednak do niedawnego wyroku Sądu, w którym Trybunał zauważył, że kwestia, czy opinia prawna jest szczególnie wrażliwa, zależy od tego, czy treść samej opinii jest szczególnie wrażliwa.[11] W tym względzie Rzecznik zauważył, że informacji zawartych w spornej opinii nie można uznać za wrażliwe.
19. Rada nie odniosła się do tych argumentów. Chociaż Rzecznik ma świadomość, że Rada odwołała się od wyroku w sprawie „Pech przeciwko Radzie”, zauważa, że jest ona związana ustaleniami Sądu w trakcie postępowania odwoławczego. Rzecznik wyraża zatem ubolewanie, że Rada postanowiła na razie pominąć ten wyrok przy ocenie ewentualnego ujawnienia niniejszej opinii.
20. W związku z powyższym Rzecznik stwierdza, że odmowa udzielenia przez Radę możliwie najszerszego dostępu do opinii stanowiła niewłaściwe administrowanie. W związku z tym sprawozdawczyni zaleca, aby Rada dokonała przeglądu opinii swojej Służby Prawnej w celu zapewnienia jak najszerszego dostępu.
Zalecenie
Na podstawie dochodzenia w sprawie tej skargi Rzecznik Praw Obywatelskich wydaje Radzie następujące zalecenie:
Rada powinna zapewnić możliwie najszerszy dostęp do opinii swojej Służby Prawnej.
Rada i skarżący zostaną poinformowani o tym zaleceniu. Zgodnie z art. 4 ust. 2 Statutu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich Rada przesyła szczegółową opinię do dnia 24 maja 2022 r.
Emily O'Reilly
Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich
Strasburg, 24 lutego 2022 r.
[1] Dostępne pod adresem: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=uriserv%3AOJ.L_.2021.253.01.0001.01.ENG&toc=OJ%3AL%3A2021%3A253%3ATOC.
[2] Umowa o handlu i współpracy między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:22021A0430(01)&from=EN.
[3] Więcej informacji można znaleźć na stronie: https://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2012/june/tradoc_149616.pdf.
[4] Dokument Rady o numerze referencyjnym 5591/21.
[5] Zgodnie z rozporządzeniem 1049/20012001 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/en/TXT/?uri=CELEX%3A32001R1049.
[6] Zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. a) tiret trzecie, art. 4 ust. 2 tiret drugie i art. 4 ust. 3 rozporządzenia 1049/2001.
[7] Wyrok Sądu (druga izba) z dnia 21 kwietnia 2021 r., Pech/Rada, T-252/19: https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?language=en&num=T-252/19. Wyrok jest obecnie przedmiotem odwołania.
[8] Więcej informacji na temat kontekstu skargi, argumentów stron i dochodzenia Rzecznika Praw Obywatelskich można znaleźć w pełnym tekście propozycji Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczącej rozwiązania dostępnej pod adresem: https://www.ombudsman.europa.eu/en/solution/en/149544.
[9] W odpowiedzi na propozycję rozwiązania przedstawioną przez Rzecznika Rada wskazała części propozycji rozwiązania, które jej zdaniem zawierają informacje poufne. Zasygnalizowała ponadto, że elementy zawarte w jej odpowiedzi na propozycję rozwiązania są poufne. W związku z tym Rzecznik nie jest w stanie ujawnić tych elementów w niniejszym zaleceniu.
[10] Rada sama opublikowała większość fragmentów. Zob. na przykład motywy decyzji Rady 2020/2252 w sprawie podpisania, w imieniu Unii, i tymczasowego stosowania Umowy o handlu i współpracy między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony, oraz Umowy między Unią Europejską a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej w sprawie procedur bezpieczeństwa na potrzeby wymiany i ochrony informacji niejawnych, dostępne pod adresem: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32020D2252&from=EN.
[11] Wyrok w sprawie Pech przeciwko Radzie, pkt 85 (zob. przypis 7).