# Zalecenie w sprawie odmowy udzielenia przez Komisję Europejską publicznego dostępu do dokumentów dotyczących zgodności z kryteriami zrównoważonego rozwoju biopaliw na podstawie dyrektywy w sprawie odnawialnych źródeł energii (sprawa 1527/2020/DL)
- Autor: Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich
- Data : 2021-11-08T00:00+01:00[Europe/Paris]
- [URL](https://www.ombudsman.europa.eu/pl/recommendation/pl/148898)
---
> Skarżący, który pracuje w sektorze biopaliw, stwierdził, że chciałby uzyskać te informacje w celu monitorowania możliwych powszechnych oszustw w sektorze zużytego oleju opałowego, które mogą mieć negatywny wpływ na lasy tropikalne, różnorodność biologiczną, klimat oraz krajowy sektor zbierania i recyklingu zużytej ropy naftowej w UE.
> 
> Skarżący zwrócił się o publiczny dostęp do wykazu wszystkich krajów pochodzenia zużytego oleju kuchennego (UCO) za lata 2016--2019, wraz z ilościami surowców zużytego oleju kuchennego zebranymi dla każdego kraju w każdym roku, zgłoszonymi Komisji Europejskiej przez dobrowolne systemy certyfikacji zrównoważonego rozwoju biopaliw na podstawie dyrektywy w sprawie odnawialnych źródeł energii.
> 
> Komisja stwierdziła, że nie posiada żadnego dokumentu odpowiadającego wnioskowi skarżącego.
> 
> Rzecznik ustalił, że Komisja posiadała szczegółowe informacje na temat krajów pochodzenia i ilości zebranych zużytych towarów. Informacje te nie były zawarte w jednym dokumencie, lecz były rozproszone w kilku dokumentach. Ponieważ skarżący był zainteresowany otrzymaniem żądanych informacji, nawet jeśli nie zostały one zebrane w jednym dokumencie, Rzecznik zaproponował, aby Komisja dokonała przeglądu posiadanych przez siebie dokumentów zawierających te informacje w celu ich ujawnienia.
> 
> Komisja nie przyjęła tej propozycji rozwiązania.
> 
> Rzecznik jest zarówno zaniepokojony, jak i rozczarowany odpowiedzią Komisji. Zamiast skorzystać z możliwości zapewnienia skarżącemu podstawowego prawa dostępu do dokumentów, Komisja powtórzyła, że nie posiada żadnych dokumentów odpowiadających wnioskowi, i odmówiła przeglądu żądanych dokumentów. Rzecznik Praw Obywatelskich nie może nie uznać, że odpowiedź Komisji wskazuje na celową i niewytłumaczalną odmowę rozstrzygnięcia tej sprawy. Jest to szczególnie niepokojące w świetle obaw wyrażonych w ostatnich latach w odniesieniu do wpływu unijnego przywozu zużytego oleju kuchennego na środowisko.
> 
> W związku z tym Rzecznik stwierdził, że odmowa Komisji dokonania przeglądu dokumentów stanowiła niewłaściwe administrowanie. Wydała odpowiednią rekomendację.
> 
Wykonane zgodnie z art. 4 ust. 1 Statutu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich[^\[1\]^](#_ftn1){#_ftnref1}

Kontekst skargi
---------------

**1.** W dyrektywie w sprawie odnawialnych źródeł energii[^\[2\]^](#_ftn2){#_ftnref2} z 2009 r. określono cele dla państw członkowskich w zakresie produkcji energii ze źródeł odnawialnych. Aby osiągnąć te cele, w dyrektywie w sprawie odnawialnych źródeł energii preferuje się stosowanie niektórych rodzajów surowców opartych na odpadach, takich jak zużyte oleje spożywcze (UCO), do produkcji biopaliw[^\[3\].^](#_ftn3){#_ftnref3} Dokonuje tego, umożliwiając dwukrotne zaliczenie tych rodzajów surowców na poczet odpowiednich celów[^\[4\].^](#_ftn4){#_ftnref4}

**2.** Dyrektywa w sprawie odnawialnych źródeł energii przewiduje utworzenie „dobrowolnych systemów certyfikacji" w celu weryfikacji zgodności z kryteriami zrównoważonego rozwoju określonymi w dyrektywie*\[5\].* Systemy^**[dobrowolne](#_ftn5){#_ftnref5}**^ są podmiotami prywatnymi uznanymi przez Komisję Europejską lub państwa członkowskie UE^[\[6\].](#_ftn6){#_ftnref6}^Składają one Komisji roczne sprawozdania na temat produkcji i przywozu surowców i biopaliw, które poświadczają. Sprawozdania zawierają następujące informacje: rodzaj produktu, kraj pochodzenia, surowiec, rok kalendarzowy oraz wartość biopaliw i surowców w tonach. UCO jest jednym z wymienionych rodzajów surowców.^\[7\]^{#_ftnref7}

**3.** Skarżący zwrócił się do Komisji o publiczny dostęp[^\[8\]^](#_ftn8){#_ftnref8} do *„dokumentów zawierających następujące informacje: Wykaz wszystkich krajów pochodzenia zużytego oleju kuchennego (UCO) za lata 2016, 2017, 2018 i 2019, wraz z ilościami surowców zużytego oleju kuchennego zebranych dla każdego kraju pochodzenia za każdy rok, zgłoszonymi Komisji Europejskiej przez wszystkie dobrowolne systemy certyfikacji zrównoważonego rozwoju biopaliw na podstawie dyrektywy w sprawie odnawialnych źródeł energii".*

**4.**Komisja odpowiedziała, że chociaż gromadziła takie dane, nie posiadała dokumentu, który odpowiadałby wnioskowi skarżącego. W szczególności stwierdziła ona, że nie przedstawiła żadnych dokumentów, które pozwoliłyby „wyodrębnić" informacje wymagane przez skarżącego ze sprawozdań będących w posiadaniu Komisji.

**5.** Skarżący zwrócił się następnie do Komisji o dokonanie przeglądu swojej decyzji.[^\[9\]^](#_ftn9){#_ftnref9} Stwierdził, że żądane przez niego informacje znajdują się w posiadaniu Komisji w łatwo dostępnym formacie, takim jak plik tekstowy, prosta baza danych lub arkusz Excela, a ich skopiowanie i udostępnienie wymagałoby nie więcej niż kilku chwil. Powiedział, że wszystkie wymagane informacje są gromadzone dla Komisji przez jedną organizację o nazwie „International Sustainability \& Carbon Certification" (ISCC), która korzystała z prostego internetowego systemu gromadzenia danych. Podał on link do strony internetowej ISCC[^\[10\],^](#_ftn10){#_ftnref10} na której stwierdzono, że zgodnie z dyrektywą w sprawie odnawialnych źródeł energii każdy uznany dobrowolny system certyfikacji jest zobowiązany do corocznego przesyłania Komisji sprawozdania. Sprawozdanie to musi zawierać ilości zrównoważonych materiałów (surowców i biopaliw końcowych) certyfikowanych przez system w poprzednim roku kalendarzowym. Aby spełnić ten wymóg prawny, ISCC jest zobowiązane do gromadzenia danych od użytkowników systemu ISCC, którzy zostali certyfikowani w dowolnym momencie w 2020 r.

**6.**Wobec braku odpowiedzi skarżący zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich. Rzecznik Praw Obywatelskich wszczął dochodzenie w sprawie sposobu, w jaki Komisja rozpatrzyła wniosek skarżącego. Zespół prowadzący dochodzenie odbył spotkanie z Komisją i skontrolował próbę sprawozdań przedłożonych mu w ramach systemów dobrowolnych. Następnie Komisja wydała również decyzję potwierdzającą, w której potwierdziła swoje pierwotne stanowisko.

### Propozycja Rzecznika Praw Obywatelskich dotycząca rozwiązania

**7.**W następstwie kontroli dokumentów Rzecznik Praw Obywatelskich potwierdził, że Komisja posiada szczegółowe informacje na temat krajów pochodzenia i ilości zużytego oleju kuchennego zebranych za lata, w odniesieniu do których skarżący zwrócił się o dostęp. Zauważyła, że Komisja nie posiada jednego dokumentu zawierającego wszystkie wymagane informacje, ale że informacje te są rozłożone na szereg dokumentów.

**8.** Ponieważ skarżący wskazał, że jest zainteresowany otrzymaniem przedmiotowych informacji, nawet jeśli nie zostały one zebrane w jednym dokumencie, Rzecznik Praw Obywatelskich przedstawił następującą propozycję rozwiązania[^\[11\]:^](#_ftn11){#_ftnref11}

**Komisja powinna dokonać przeglądu posiadanych przez siebie dokumentów zawierających kraje pochodzenia oraz odpowiednie wielkości produkcji i przywozu zużytego oleju kuchennego w okresie wskazanym przez skarżącego w celu ich ujawnienia.**

**9.** Rzecznik uznał, że to do Komisji należy ocena, czy informacje zawarte w tych dokumentach są chronione na mocy przepisów UE dotyczących publicznego dostępu i w związku z tym powinny zostać utajnione. Rzecznik stwierdził jednak, że podstawy odmowy dostępu powinny być interpretowane w sposób zawężający, ponieważ dane dotyczące ilości surowców zużytego oleju kuchennego należy uznać za informacje dotyczące emisji do środowiska[^\[12\].^](#_ftn12){#_ftnref12}

**10.**Komisja nie przyjęła propozycji Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczącej rozwiązania.

**11.**W swojej odpowiedzi Komisja powtórzyła, że nie posiada żadnego dokumentu odpowiadającego wnioskowi skarżącego. Komisja nie ujawniła dokumentów zawierających kraje pochodzenia, wielkości produkcji i przywozu zużytego oleju kuchennego, ponieważ nie były one objęte pierwotnym wnioskiem. Ponadto Komisja zrozumiała, że skarżący nie ubiegał się o dostęp do szeregu dokumentów, z których każdy zawierał jedynie pewne informacje.

**12.** Komisja poinformowała również, że niedawno opublikowała nowe sprawozdanie[^\[13\]^](#_ftn13){#_ftnref13} na temat funkcjonowania systemów dobrowolnych, które zawiera dane dotyczące pochodzenia zużytego oleju kuchennego wykorzystywanego do produkcji biopaliw, a także ocenę tych danych. Jeżeli skarżący uzna, że dane opublikowane w niniejszym sprawozdaniu są niewystarczające, może złożyć nowy wniosek o dostęp do sprawozdań przedłożonych Komisji przez systemy dobrowolne zgodnie z dyrektywą w sprawie odnawialnych źródeł energii.

**13.** Skarżący uznał za oczywiste, że Komisja posiada dokumenty odpowiadające jego wnioskowi. Twierdził on, że Komisja nie udzieliła mu pomocy w żadnym momencie tego procesu^[\[14\].](#_ftn14){#_ftnref14}^ Zamiast tego kilkakrotnie opóźniała on w sposób nieuzasadniony ten proces, co skutkowało oczekiwaniem na dokumenty przez ponad rok i cztery miesiące. Skarżący uznał propozycję Komisji, aby złożyć nowy wniosek o dostęp za zbędną i czasochłonną.

### Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich po przedstawieniu propozycji rozwiązania

**14.**Rzecznik jest rozczarowany, że Komisja odrzuciła jej wniosek.

**15.**Komisja przechowuje dane wymagane przez skarżącego, choć nie w jednym dokumencie.

**16.**W swojej pierwotnej odpowiedzi skierowanej do skarżącego Komisja ograniczyła się do stwierdzenia, czego nie posiadała, a mianowicie jednego dokumentu zawierającego wszystkie informacje, których chciał skarżący. Nie potwierdziła, jakie dokumenty posiadała. Nie potwierdziła również, że posiada surowe dane w bazie danych.

**17.**Skarżący odpowiedział następnie, wyjaśniając, czego chce i gdzie można go znaleźć (zob. pkt 5 powyżej). Bezsporne jest, że Komisja dysponuje sprawozdaniami, na które powołuje się skarżący w odpowiedzi na pierwotny wniosek.

**18.** Przepisy UE dotyczące publicznego dostępu do dokumentów stanowią, że jeżeli wniosek nie jest wystarczająco precyzyjny, instytucja zwraca się do wnioskodawcy o wyjaśnienie wniosku i pomaga mu w tym \[15\].{#_ftnref15}

**19.**Brzmienie tego przepisu oznacza, że wnioskodawca ma prawo do wyjaśnienia wniosku. Z przepisu tego wynika również w sposób dorozumiany, że instytucja jest zobowiązana do należytego uwzględnienia wszelkich wyjaśnień przedstawionych przez skarżącego w toku postępowania.

**20.**W niniejszej sprawie skarżący wyjaśnił, jakie dokumenty będące w posiadaniu Komisji są mu potrzebne. Mimo że Komisja nie zwróciła się do skarżącego o wyjaśnienia, przekazał on Komisji informacje, które pomogły jej zidentyfikować i zlokalizować te dokumenty. Wyjaśnienia te wyraźnie wskazywały na dokumenty, do których skarżący chciał uzyskać dostęp.

**21.**Komisja nie uwzględniła tych wyjaśnień w swojej odpowiedzi potwierdzającej. Jest to sprzeczne z zasadami przyjazności dla obywateli i ukierunkowania na usługi, które rządzą administracją UE.

**22.**Rzecznik Praw Obywatelskich zaproponował rozwiązanie, które dałoby Komisji kolejną możliwość rozstrzygnięcia tej sprawy poprzez przegląd dokumentów, które posiadała, zawierających żądane informacje. Zamiast skorzystać z możliwości zapewnienia skarżącemu podstawowego prawa dostępu do dokumentów, Komisja po prostu powtórzyła, że nie posiada żadnego dokumentu odpowiadającego wnioskowi. Rzecznik Praw Obywatelskich nie może nie uznać, że odpowiedź Komisji świadczy o niechęci do rozstrzygnięcia tej sprawy.

**23.**W odniesieniu do oświadczenia Komisji zawartego w odpowiedzi na propozycję Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczącą rozwiązania, zgodnie z którym skarżący może złożyć nowy wniosek o dostęp do sprawozdań składanych w ramach systemów dobrowolnych, Rzecznik przypomina, że skarżący złożył swój pierwotny wniosek w kwietniu 2020 r. Byłoby bardziej pomocne, gdyby Komisja zaangażowała się w prace nad wnioskiem dotyczącym rozwiązania, zamiast zwracać się do skarżącego o złożenie nowego wniosku.

**24.**Powodem, dla którego skarżący zwrócił się o dostęp do żądanych informacji, było monitorowanie ewentualnych nadużyć finansowych w sektorze zużytego oleju kuchennego. Rzecznik uważa, że ujawnienie tych dokumentów służyłoby zatem interesowi publicznemu i mogłoby wspierać rolę monitorującą Komisji. Jest to szczególnie ważne, biorąc pod uwagę obawy społeczeństwa zgłaszane w ostatnich latach dotyczące przywozu zużytego oleju kuchennego przez UE i jego wpływu na środowisko.

**25.** W związku **z tym Rzecznik stwierdza, że** **brak współpracy Komisji ze skarżącym i **nieuwzględnienie** jego wyjaśnień dotyczących dokumentów, do których chciał uzyskać dostęp, stanowiło niewłaściwe administrowanie.**

**26.**Rzecznik Praw Obywatelskich po raz kolejny wzywa Komisję, aby w celu wykazania swojego zaangażowania w zapewnienie pełnej skuteczności prawa publicznego dostępu do dokumentów oraz zasad przyjazności dla obywateli i dbałości o służbę dokonała przeglądu przedmiotowych dokumentów w celu ich ujawnienia.

Zalecenie
---------

Na podstawie dochodzenia w sprawie tej skargi Rzecznik Praw Obywatelskich przedstawia Komisji Europejskiej następujące zalecenie:

**Komisja **Europejska** powinna współpracować ze skarżącym, uwzględniając jego wyjaśnienia i dokonać przeglądu posiadanych przez niego dokumentów zawierających kraje pochodzenia oraz odpowiednie wielkości produkcji i przywozu zużytego oleju kuchennego w okresie wskazanym przez skarżącego w celu ich ujawnienia.**

Komisja Europejska i skarżący zostaną poinformowani o tym zaleceniu. Zgodnie z art. 4 ust. 2 Statutu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich Komisja Europejska przesyła szczegółową opinię do **dnia 4 lutego 2022 r.**

Emily O'Reilly


Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich


<br />


Strasburg, dnia 8 listopada 2021 r.

[\[1\]](#_ftnref1){#_ftn1} Dostępne pod adresem: [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=uriserv%3AOJ.L_.2021.253.01.0001.01.ENG\&toc=OJ%3AL%3A2021%3A253%3ATOC](https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=uriserv%3AOJ.L_.2021.253.01.0001.01.ENG&toc=OJ%3AL%3A2021%3A253%3ATOC).

[\[2\]](#_ftnref2){#_ftn2} Dyrektywa 2009/28/WE w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych, dostępna pod adresem:

<https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A02009L0028-20151005>.

[\[3\]](#_ftnref3){#_ftn3} Art. 17 dyrektywy 2009/28/WE.

[\[4\]](#_ftnref4){#_ftn4} Zob. załącznik IX do dyrektywy 2009/28/WE.

[\[5\]](#_ftnref5){#_ftn5} Art. 18 dyrektywy 2009/28/WE, zob. [również https://ec.europa.eu/energy/topics/renewableenergy/biofuels/voluntary-schemes_en.](https://ec.europa.eu/energy/topics/renewableenergy/biofuels/voluntary-schemes_en)

[\[6\]](#_ftnref6){#_ftn6} Art. 18 dyrektywy 2009/28/WE.

[\[7\]](#_ftnref7){#_ftn7} Zob. <https://ec.europa.eu/energy/topics/renewable-energy/biofuels/voluntary-schemes_en#documents>.

[\[8\]](#_ftnref8){#_ftn8} Na mocy rozporządzenia 1049/2001 w sprawie publicznego dostępu do Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji

dokumenty, [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex:32001R1049.](https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex:32001R1049)

[\[9\]](#_ftnref9){#_ftn9} Złożył on „ponowny wniosek" na podstawie art. 7 ust. 2 rozporządzenia 1049/2001.

[\[10\]](#_ftnref10){#_ftn10} <https://www.iscc-system.org/>.

[\[11\]](#_ftnref11){#_ftn11} Więcej informacji na temat kontekstu skargi, argumentów stron i dochodzenia Rzecznika Praw Obywatelskich można znaleźć w pełnym tekście propozycji Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczącej rozwiązania, dostępnym pod adresem: <https://www.ombudsman.europa.eu/en/doc/correspondence/en/145658>.

[\[12\]](#_ftnref12){#_ftn12} Art. 6 rozporządzenia 1367/2006 w sprawie zastosowania postanowień Konwencji z Aarhus o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska do instytucji i organów Wspólnoty, [http://data.europa.eu/eli/reg/2006/1367/oj.](http://data.europa.eu/eli/reg/2006/1367/oj)

[\[13\]](#_ftnref13){#_ftn13} <https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/86eb1ce8-11b5-11eb-9a54-01aa75ed71a1>.

[\[14\]](#_ftnref14){#_ftn14} Zgodnie z art. 6 ust. 2 rozporządzenia 1049/2001.

[\[15\]](#_ftnref15){#_ftn15} Artykuł 6 ust. 2 rozporządzenia 1049/2001.