Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich Emily O'Reilly zwróciła się do Komisji o udoskonalenie wytycznych dotyczących oceny oferentów w odniesieniu do zamówień związanych z polityką publiczną po udzieleniu firmie BlackRock Investment Management zamówienia na badania w obszarze zainteresowania finansowego i regulacyjnego firmy.

O’Reilly zwróciła się również do Komisji o rozważenie wzmocnienia przepisów dotyczących konfliktu interesów zawartych w rozporządzeniu finansowym – prawie UE regulującym sposób prowadzenia postępowań o udzielenie zamówienia publicznego finansowanych z budżetu UE.

Stwierdziła, że obowiązujące przepisy nie są wystarczająco solidne i jasne, aby umożliwić urzędnikom znalezienie konfliktu interesów innego niż w bardzo wąskim zakresie konfliktów zawodowych.

„Wniosek przedsiębiorstwa o przeprowadzenie badania mającego na celu uwzględnienie go w polityce regulującej interesy biznesowe tego przedsiębiorstwa powinien był doprowadzić do znacznie bardziej krytycznej kontroli ze strony Komisji” – powiedział Rzecznik.

Chociaż Rzecznik uznała, że Komisja mogła zrobić więcej, aby sprawdzić, czy przedsiębiorstwu nie należy udzielić zamówienia, ze względu na możliwy konflikt interesów, uznała, że podstawowym problemem są obecne przepisy UE dotyczące zamówień publicznych. W związku z tym zwróci ona uwagę prawodawców UE na tę kwestię.

„Ryzyko konfliktu interesów przy udzielaniu zamówień związanych z polityką UE należy rozpatrywać znacznie solidniej zarówno w prawie UE, jak i wśród urzędników, którzy podejmują te decyzje”– powiedziała O’Reilly.

„Nie można przyjąć podejścia opartego na zaznaczeniu pól wyboru przy udzielaniu niektórych zamówień. Równe traktowanie oferentów jest ważne, ale nieuwzględnianie innych kluczowych czynników przy ocenie ofert nie służy ostatecznie interesowi publicznemu.”

Propozycje Rzecznika wynikają z dochodzenia w sprawie decyzji Komisji o udzieleniu zamówienia BlackRock na przeprowadzenie badania dotyczącego włączenia celów środowiskowych, społecznych i związanych z zarządzaniem do unijnych przepisów bankowych. Rzecznik Praw Obywatelskich otrzymał trzy skargi związane z decyzją Komisji – dwie od posłów do Parlamentu Europejskiego i jedną od grupy społeczeństwa obywatelskiego.

Dochodzenie Rzecznika Praw Obywatelskich zwróciło uwagę na fakt, że BlackRock optymalizował swoje szanse na uzyskanie zamówienia, składając wyjątkowo niską ofertę finansową, co można postrzegać jako próbę wywierania wpływu na obszar inwestycyjny mający znaczenie dla jego klientów.

O’Reilly powiedziała: „Należało zadać pytania dotyczące motywacji, strategii cenowej oraz tego, czy środki wewnętrzne podjęte przez przedsiębiorstwo w celu zapobiegania konfliktom interesów były rzeczywiście odpowiednie”.

„UE przewiduje w nadchodzących latach bezprecedensowe poziomy wydatków i inwestycji ze znaczącymi powiązaniami z sektorem prywatnym – obywatele muszą mieć pewność, że zamówienia obejmujące fundusze UE są udzielane dopiero po przeprowadzeniu solidnego procesu weryfikacji. Obecne przepisy nie zapewniają tej gwarancji.

Kontekst

Komisja opracowuje narzędzia i mechanizmy w celu uwzględnienia czynników środowiskowych, społecznych i związanych z zarządzaniem w unijnych bankowych ramach ostrożnościowych. W lipcu 2019 r. Komisja ogłosiła zaproszenie do składania ofert na badanie mające na celu przedstawienie obecnej sytuacji i określenie wyzwań związanych z rozwiązywaniem tej kwestii. Otrzymała dziewięć ofert, a w marcu 2020 r. udzieliła zamówienia spółce BlackRock Investment Management, która była jedynym dużym zarządzającym inwestycjami w grupie oferentów.

Analizując decyzję, Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że wewnętrzne wytyczne Komisji dotyczące zamówień publicznych nie zapewniły pracownikom wystarczającej jasności co do sposobu oceny ewentualnych konfliktów interesów.

Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził również, że odpowiednia definicja w rozporządzeniu finansowym dotycząca tego, co stanowi konflikt interesów, jest zbyt niejasna, aby mogła być pomocna w tak konkretnej sytuacji, jak ta dotycząca BlackRock. Ze względu na to ograniczenie w rozporządzeniu finansowym Rzecznik nie stwierdził niewłaściwego administrowania ze strony Komisji w tym przypadku. Zamiast tego zasugerowała zaostrzenie przepisów i przekazała swoją decyzję w tym dochodzeniu Parlamentowi i Radzie – prawodawcom UE – do rozpatrzenia.

Decyzja Rzecznika Praw Obywatelskich znajduje się tutaj.