Szanowny Panie Przewodniczący!

Otrzymałem skargę na decyzję Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie powyższego wniosku o publiczny dostęp do dokumentów.

Skarżący zwrócił się o publiczny dostęp do oświadczeń o braku konfliktu interesów złożonych przez wszystkich sędziów i rzeczników generalnych Trybunału Sprawiedliwości i Sądu od dnia 1 stycznia 2018 r., w tym do poprzednich wersji oświadczeń, które mogły zostać następnie zaktualizowane.

W odpowiedzi na ponowny wniosek Trybunał wskazał, że publikuje na swojej stronie internetowej najnowsze deklaracje interesów złożone przez obecnych sędziów i rzeczników generalnych, z wyłączeniem poufnych załączników. Jednocześnie Trybunał zauważył, że jego decyzja w sprawie publicznego dostępu do dokumentów ma zastosowanie wyłącznie do dokumentów sporządzonych lub otrzymanych „w ramach wykonywania jego funkcji administracyjnych”[1], podczas gdy wnioskowane oświadczenia stanowią dokumenty związane z jego funkcjami sądowymi. Wynika to z faktu, że zgodnie z art. 5 ust. 1 kodeksu postępowania członków i byłych członków Trybunału deklaracje interesów mają na celu zapobieganie wszelkim potencjalnym lub postrzeganym konfliktom interesów w przypadku, gdy członkowie rozpatrują sprawę sądową.[2] W związku z tym, zdaniem Trybunału, deklaracje te przyczyniają się do zapewnienia niezależności i bezstronności Trybunału, a także jego postrzegania przez opinię publiczną, nierozerwalnie związanego z wykonywaniem jego zadań sądowych.

Ze względu na sądowy charakter żądanych dokumentów Trybunał uznał, że nie może udzielić publicznego dostępu do obecnie niepublikowanych oświadczeń złożonych przez byłych członków oraz poprzednich wersji oświadczeń złożonych przez obecnych członków.

Trybunał odniósł się również do faktu, że w każdym razie żądane dokumenty zawierają dane osobowe, podczas gdy skarżący nie wskazał na konieczność przekazania mu tych danych w konkretnym celu w interesie publicznym [3].

Opierając się na informacjach dostarczonych przez Trybunał w decyzji potwierdzającej [4], skarżący zakwestionował tę decyzję, składając skargę do Rzecznika Praw Obywatelskich na podstawie art. 228 TFUE.

Postanowiłem wszcząć dochodzenie w celu uzyskania od Trybunału wyjaśnień dotyczących sposobu, w jaki rozróżnia on dokumenty związane z jego działalnością sądową i administracyjną. Członkowie społeczeństwa, którzy są zainteresowani uzyskaniem dostępu do niektórych dokumentów Trybunału, nie zawsze mogą dysponować wystarczającymi informacjami, aby dokonać tego rozróżnienia.

Uważam, że zarzut ten mógłby pomóc w wyjaśnieniu następujących kwestii.

(1) W przedmiocie sądowego charakteru spornych dokumentów

W decyzji potwierdzającej Trybunał zauważył, że nałożony na jego członków obowiązek zgłaszania interesów zapewnia ich bezstronność i niezawisłość, które są kluczowymi atrybutami wykonywania funkcji sądowniczych. Dlatego też, zdaniem Trybunału, żądane dokumenty są ściśle związane z funkcjami sądowymi [5].

Ochrona dokumentów sądowych przed publicznym ujawnieniem na podstawie art. 15 ust. 3 akapit czwarty TFUE stanowi funkcjonalną gwarancję prawidłowego wykonywania mandatu Trybunału. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału „ograniczenia nałożone na stosowanie zasady przejrzystości w odniesieniu do działalności sądowej służą temu samemu celowi: to znaczy zmierzają one do zapewnienia, aby korzystanie z prawa dostępu do dokumentów instytucji nie naruszało ochrony postępowań sądowych. W tym względzie należy zauważyć, że ochrona postępowań sądowych oznacza w szczególności, że należy zapewnić przestrzeganie zasad równości broni i prawidłowego administrowania wymiarem sprawiedliwości”.[6]

Pragnę zauważyć, że Trybunał sam opublikował niektóre z żądanych dokumentów na swojej stronie internetowej zgodnie z art. 5 ust. 8 kodeksu postępowania swoich członków i byłych członków [7]. W każdym razie wcześniej opublikowane dokumenty weszły już do domeny publicznej. Jeżeli dokumenty te rzeczywiście odnosiły się do zadań sądowych Trybunału na podstawie art. 15 ust. 3 akapit czwarty TFUE, co Trybunał wydaje się interpretować w niniejszej sprawie jako uniemożliwiające publiczne ujawnienie jakichkolwiek dokumentów sądowych, nie zmienia to faktu, że Trybunał proaktywnie opublikował takie dokumenty na swojej stronie internetowej.

Ponadto Sąd orzekł już, że obowiązki nałożone przez kodeks postępowania na członków Trybunału nie dotyczą wyłącznie ich działalności orzeczniczej, lecz również ich ogólnego zachowania poza salą rozpraw. Kodeks ma zatem na celu zapewnienie szerszej autonomii instytucjonalnej Trybunału i ochrony zaufania publicznego do niego. Na tej podstawie Sąd sklasyfikował niektóre dokumenty związane z kodeksem postępowania jako wchodzące w zakres decyzji Trybunału w sprawie publicznego dostępu do jego dokumentów administracyjnych [8].

Ponadto pragnę zauważyć, że członkowie innych instytucji Unii [9], a także pracownicy instytucji i organów Unii [10] są również zobowiązani do składania deklaracji o braku konfliktu interesów ze względu na potrzebę zapewnienia autonomii swoich instytucji i zaufania publicznego do przestrzegania przez nie najwyższych standardów etycznych. Wnioski o publiczny dostęp do dokumentów tych instytucji i organów UE podlegają indywidualnej ocenie na podstawie przepisów UE dotyczących publicznego dostępu do dokumentów (rozporządzenie 1049/2001 [11]). W tym kontekście i dla porównania przydatne byłoby wyjaśnienie, dlaczego deklaracje interesów złożone przez członków Trybunału już opublikowane na stronie internetowej Trybunału powinny być klasyfikowane jako dokumenty sądowe, a zatem zwolnione z ujawniania w odpowiedzi na wnioski o publiczny dostęp do dokumentów.

(2) Niektóre z żądanych dokumentów zostały już podane do wiadomości publicznej

Chociaż Trybunał uważa, że nie może ujawnić żądanych dokumentów, ponieważ stanowią one dokumenty sądowe, przyznaje, że niektóre z nich - a mianowicie oświadczenia złożone zgodnie z obowiązującym kodeksem postępowania - zostały już podane do wiadomości publicznej.

Zgodnie z art. 5 ust. 8 kodeksu postępowania, który wszedł w życie w dniu 7 października 2021 r.[12], Trybunał publikuje na swojej stronie internetowej deklaracje interesów złożone przez sędziów i rzeczników generalnych. Fakt, że Trybunał następnie usunął oświadczenia byłych członków, nie zmienia faktu, że dokumenty te – w tym zawarte w nich dane osobowe – w pewnym momencie weszły do domeny publicznej [13]. Osoby trzecie miały możliwość legalnego uzyskania tych dokumentów w odnośnym okresie poprzez pobranie ich ze strony internetowej Trybunału. W związku z tym przydatne byłoby wyjaśnienie, dlaczego Trybunał uważa, że nie może już ujawniać wcześniej opublikowanych dokumentów, nawet przy założeniu, że odnoszą się one do jego zadań sądowych.

(3) Konieczność wykazania konieczności przekazania danych osobowych

Przyznaję, że niezależnie od charakteru żądanych dokumentów Trybunał może uznać, że poufne załączniki do oświadczeń o braku konfliktu interesów i oświadczeń lub ich wcześniejsze wersje złożone przed wejściem w życie obecnego kodeksu postępowania, których Trybunał nigdy nie opublikował na swojej stronie internetowej, nie mogą zostać ujawnione ze względu na konieczność ochrony prywatności i integralności osób fizycznych zgodnie z odpowiednim wyjątkiem od publicznego dostępu na mocy decyzji Trybunału w sprawie publicznego dostępu do dokumentów [14].  

Jednocześnie pragnę zauważyć, że Trybunał oparł się na tym argumencie dopiero na etapie potwierdzającym. W związku z tym poinformowała skarżącego o konieczności uzasadnienia konieczności przekazania mu danych osobowych wyłącznie w odpowiedzi na jego ponowny wniosek, podczas gdy nie przekazała tej informacji w pierwotnej decyzji.

W tym kontekście przydatne byłoby omówienie, czy skarżący miał rzeczywistą możliwość przedstawienia swoich argumentów w tym zakresie.

W związku z tym postanowiłem, że mój zespół śledczy musi spotkać się z odpowiednimi przedstawicielami Trybunału w celu uzyskania dalszych wyjaśnień w powyższych kwestiach. Byłbym wdzięczny, gdyby Pańskie biuro skontaktowało się z Michałem Krajewskim, właściwym urzędnikiem ds. dochodzeń, w celu uzgodnienia ustaleń dotyczących posiedzenia, które ma się odbyć do 18 września 2026 r.

Informacje, które Trybunał uznaje za poufne, nie zostaną ujawnione skarżącemu ani żadnej innej osobie bez uprzedniej zgody Trybunału [15].

Z poważaniem,

Teresa Anjinho
Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich

Strasburg, 25 czerwca 2026 r.

[1] Art. 1 ust. 1 decyzji w sprawie publicznego dostępu do dokumentów znajdujących się w posiadaniu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w ramach wykonywania jego funkcji administracyjnych, C 45/2, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32020D0210(01).

[2] Kodeks postępowania członków i byłych członków Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, Dz.U. C 397/1, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=oj:JOC_2021_397_R_0001.

[3] Zgodnie z art. 9 ust. 1 lit. b) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady 2018/1725 w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii i swobodnego przepływu takich danych (…), Dz.U. L 295/39, https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2018/1725/oj/eng.

[4] Punkt 31 orzeczenia Trybunału w sprawie 0002/2026C.

[5] Punkt 17 orzeczenia Trybunału w sprawie 0002/2026C.

[6] Zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 21 września 2010 r. w sprawach połączonych C‑514/07 P, C‑528/07 P i C‑532/07 P Szwecja przeciwko Komisji, ECLI:EU:C:2010:541, pkt 84–85, https://juris.curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=84028&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=253005. Zob. również wyrok z dnia 18 lipca 2017 r. w sprawie C-213/15 P Komisja przeciwko Patrickowi Breyerowi, ECLI:EU:C:2017:563, pkt 53, https://juris.curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=192887&pageIndex=0&doclang=en&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=198487.

[7] Wyżej wymieniony w przypisie 2.

[8] Sąd, wyrok z dnia 20 września 2019 r., Franklin Dehousse/Trybunał Sprawiedliwości, T‑433/17, ECLI:EU:T:2019:632, pkt 88–92 i 96.

[9] Zob. na przykład art. 3 decyzji Komisji z dnia 31 stycznia 2018 r. w sprawie kodeksu postępowania członków Komisji Europejskiej, Dz.U. C 65/7, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32018D0221(02); zob. również art. 14 kodeksu postępowania członków i byłych członków Trybunału [Europejskiego Trybunału Obrachunkowego], Dz.U. L 128/102, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/en/TXT/?uri=CELEX:32022Q0502%2801%29.

[10] Art. 11 i 11a rozporządzenia nr 31 (EWG), 11 (EWEA) ustanawiającego regulamin pracowniczy urzędników i warunki zatrudnienia innych pracowników Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej, Dz.U. P 45/1385, https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/1962/31(1)/2014-05-01/eng.

[11] Rozporządzenie (WE) nr 1049/2001 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2001/1049/oj/eng.

[12] Art. 11 ust. 1 kodeksu postępowania.

[13] Wyrok Sądu z dnia 26 kwietnia 2018 r., Espírito Santo Financial/EBC, T‑251/15, ECLI:EU:T:2018:234, pkt 146, 149–150; Wyrok z dnia 30 stycznia 2008 r., sprawa T‑380/04, Ioannis Terezakis/Komisja, ECLI:EU:T:2008:19, pkt 100–101.

[14] Ww. art. 3 ust. 1 decyzji w sprawie publicznego dostępu do dokumentów będących w posiadaniu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w ramach wykonywania jego funkcji administracyjnych.

[15] Proszę wyraźnie oznaczyć taki materiał jako „poufny”. Zaszyfrowane wiadomości e-mail można wysyłać na naszą dedykowaną skrzynkę pocztową. Informacje i dokumenty tego rodzaju zostaną usunięte z akt Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich wkrótce po zakończeniu dochodzenia.