Kierownik Działu
Sekretariatu Generalnego
Dział SG.A.3 – Przejrzystość & Etyka Komisja
Europejska

Szanowna Pani X!

W dniu 2 grudnia 2025 r. Rzecznik Praw Obywatelskich otrzymał zapytanie od Rzecznika Praw Obywatelskich Republiki Chorwacji dotyczące ubezpieczenia zdrowotnego obywateli i stałych rezydentów Chorwacji studiujących w innych państwach UE.  

Chorwacka rzeczniczka praw obywatelskich otrzymuje skargi od studentów i rodzin studentów odbywających studia za granicą w związku z utratą chorwackiego ubezpieczenia zdrowotnego. Zasadniczo wydaje się, że każdy obywatel lub stały rezydent opuszczający Chorwację na okres dłuższy niż rok (i mający mniej niż trzy miesiące corocznej obecności) jest zobowiązany do zarejestrowania urlopu czasowego z Chorwacji. Dotyczy to wielu studentów, którzy studiują w innym państwie członkowskim UE. Jednak od 2023 r. rejestracja takiego urlopu czasowego automatycznie doprowadziła do utraty chorwackiego ubezpieczenia zdrowotnego, niezależnie od okoliczności osobistych [1].

W przypadku osób studiujących w innym państwie członkowskim utrata chorwackiego ubezpieczenia zdrowotnego oznacza, że nie mogą one korzystać z wydanej przez Chorwację europejskiej karty ubezpieczenia zdrowotnego (EKUZ) podczas pobytu za granicą, a tym samym muszą pokryć koszty ubezpieczenia zdrowotnego w kraju studiów. Wydaje się, że stwarza to poważne przeszkody administracyjne i finansowe dla studentów. Równolegle obywatele chorwaccy i stali rezydenci studiujący w Chorwacji nadal korzystają z ubezpieczenia zdrowotnego pokrywanego z budżetu państwa.

Chorwacka Rzecznik Praw Obywatelskich poruszyła tę kwestię z organami krajowymi. Zdaniem jej biura i ekspertów, z którymi się konsultowała, sytuacja ta może stanowić naruszenie prawa do swobodnego przemieszczania się, rozporządzeń w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego [2] oraz orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE.

Na podstawie tego zapytania i późniejszej wymiany informacji z chorwacką rzeczniczką praw obywatelskich zwracamy się do Komisji o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

A. Czy Komisja może ustosunkować się do obaw i uwag prawnych poruszonych w zapytaniu (i załączonej opinii prawnej) przesłanym przez chorwacką rzeczniczkę praw obywatelskich?

W odpowiedzi na zapytanie, czy Komisja mogłaby również odnieść się do następujących aspektów:

B. W jakich okolicznościach i na jakich warunkach państwo członkowskie może zmienić swoje przepisy dotyczące pobytu, w tym urlopu czasowego, do celów dyrektywy 2004/38/WE oraz rozporządzeń 883/2004 i 987/2009?

C. Czy państwa członkowskie są zobowiązane do zapewnienia uwzględnienia co najmniej jednego czynnika indykatywnego określonego w art. 11 rozporządzenia 987/2009 przed ustaleniem miejsca zamieszkania jednego z ich obywateli lub osób posiadających prawo stałego pobytu na ich terytorium?

D. Czy zmiana chorwackiej ustawy o obowiązkowym ubezpieczeniu zdrowotnym wprowadzona w 2023 r. mogłaby stanowić ograniczenie prawa do swobodnego przemieszczania się, stawiając niektórych studentów w niekorzystnej sytuacji tylko dlatego, że skorzystali z prawa do swobodnego przemieszczania się, zgodnie z orzecznictwem sądów UE?

Bylibyśmy wdzięczni, gdyby Komisja mogła odpowiedzieć na to pytanie i na powyższe pytania do 13 lutego 2026 r., w miarę możliwości, abyśmy mogli przekazać odpowiedź chorwackiej rzecznik praw obywatelskich.

Kopia niniejszego pisma wraz z odpowiedzią Komisji zostanie udostępniona na stronie internetowej Rzecznika Praw Obywatelskich.

Z poważaniem,

Rosita Hickey
Dyrektor ds. zapytań

Strasburg, dnia 12 stycznia 2026 r.

[1] Takich jak posiadanie stałego pobytu w Chorwacji lub niezależnie od powodów, dla których tymczasowo opuściłeś kraj (np. studia, praca, leczenie itp.).

[2] Rozporządzenie 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, dostępne pod adresem: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex%3A32004R0883 ; oraz rozporządzenie 987/2009 dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004, dostępne pod adresem: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2009/987/oj/eng