Szanowny Panie Przewodniczący!

Osiągnięcie równości dla wszystkich było jednym z głównych zobowiązań Komisji Europejskiej w ostatnich latach. W odniesieniu do niepełnosprawności doprowadziło to do przyjęcia przez Komisję strategii na rzecz praw osób z niepełnosprawnościami na lata 2021–2030, a także nowej strategii w zakresie zasobów ludzkich.   

Z zadowoleniem przyjmuję fakt, że te dwie strategie podkreślają zamiar Komisji, by dawać przykład w zapewnianiu inkluzywności i różnorodności jej siły roboczej. Niezwykle ważne jest, aby administracja UE, zarówno jako decydent, jak i pracodawca, odgrywała swoją rolę w usuwaniu przeszkód strukturalnych, z którymi borykają się osoby z niepełnosprawnościami.

W 2020 r., w następstwie jednego z moich dochodzeń, Komisja dokonała przeglądu ogólnych przepisów wykonawczych do wspólnego systemu ubezpieczenia chorobowego i ubezpieczeniowego (JSIS). Przegląd miał zagwarantować pracownikom UE i ich rodzinom kompleksowe pokrycie potrzeb zdrowotnych związanych z niepełnosprawnością. Pomogłoby to w przejściu od opieki zdrowotnej skoncentrowanej na chorobie do systemów opieki zdrowotnej skoncentrowanych na ludziach [1]. UE jest stroną Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych i zmiany te były również zgodne z apelami ekspertów ONZ.

Obecnie UE jest poddawana drugiemu okresowemu przeglądowi w ramach konwencji. Nadszedł czas, aby zastanowić się nad tym, co administracja UE zrobiła od czasu pierwszego przeglądu, oraz ocenić, czy podjęte kroki skutecznie przyczyniły się do wprowadzenia konkretnych i pozytywnych zmian dla zainteresowanych stron. Czy w związku z tym Komisja mogłaby przedstawić aktualne informacje na podstawie pytań zawartych w załączniku?

Będę wdzięczny za przesłanie odpowiedzi Komisji do dnia 16 maja 2024 r. Uprzejmie informuję, że prawdopodobnie opublikuję Państwa odpowiedź i związane z nią załączniki w internecie ^[2]. Jeżeli Komisja wolałaby, aby kwestie te były omawiane na posiedzeniu, byłoby to również możliwe i w takim przypadku zaproponowalibyśmy opublikowanie jawnej wersji sprawozdania z posiedzenia.

Odpowiedzialnym urzędnikiem dochodzeniowym jest Amandine Le Bellec.

Z poważaniem,

Europejska
Rzecznik Praw Obywatelskich Emily O'Reilly

Strasburg, 16 lutego 2024 r.

Załącznik – Wykaz pytań

A) Czy Komisja mogłaby przedstawić Rzecznikowi Praw Obywatelskich aktualne informacje na temat działań podjętych w związku z jej zaleceniem i sugestiami dotyczącymi poprawy opieki zdrowotnej zawartymi w OI/4/2016/EA?[3] W jaki sposób zmiany wprowadzone do ogólnych przepisów wykonawczych do RCAM spełniają zalecenie Komitetu ONZ, zgodnie z którym RCAM powinien kompleksowo zaspokajać potrzeby zdrowotne związane z niepełnosprawnością w sposób zgodny z konwencją?

B) W nowych OPW RCAM utrzymano cztery istniejące wcześniej kryteria pełnego zwrotu kosztów leczenia. Czy Komisja mogłaby poinformować Rzecznika Praw Obywatelskich o sposobie stosowania tych kryteriów, a w szczególności kryteriów dotyczących „agresywnych procedur diagnostycznych lub terapeutycznych”,„poważnych upośledzeń” i „skróconej średniej długości życia” w przypadkach niepełnosprawności? Co się dzieje, gdy nie jest to tylko jedno, ale kilka z tych kryteriów, które nie są spełnione?

C) Czy Komisja może przedstawić swoje stanowisko w odniesieniu do tego, czy przy podejmowaniu decyzji o przyznaniu pełnego zwrotu kosztów uzasadnione jest rozróżnienie rodzajów upośledzeń (fizycznych, umysłowych, intelektualnych lub sensorycznych) lub postrzeganego „stopnia” niepełnosprawności? 

D) Istotną zmianą wprowadzoną w wyniku przeglądu GIP RCAM w 2020 r. jest zwiększony stopień elastyczności, jakim dysponują lekarze przy ocenie jednego kryterium jako spełnionego w świetle pozostałych. W jaki sposób Komisja zapewnia, aby ta większa elastyczność nie prowadziła do nieprzewidywalności zwrotów?

E) Czy Komisja mogłaby poinformować Rzecznika Praw Obywatelskich o wszelkich działaniach podjętych na mocy art. 25 lit. d) Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych? Czy podnoszenie świadomości na temat Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych i podejścia do niepełnosprawności opartego na prawach człowieka jest częścią szkolenia pracowników służby zdrowia UE lub personelu pracującego w ramach wspólnego systemu ubezpieczenia chorobowego?

F) W OI/4/2016/EA Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się o przegląd liczby wniosków o uznanie „poważnej choroby” złożonych przez osoby niepełnosprawne lub w ich imieniu, a także ich wyników (liczba odrzuconych wniosków, liczba skarg na podstawie art. 90 ust. 2 i późniejsze decyzje). Ponieważ w tamtym czasie tego rodzaju statystyki nie istniały, Komisja przekazała Rzecznikowi informacje na temat liczby skarg związanych z poważną chorobą, a wśród nich liczby skarg, w których skarżący sami stwierdzili niepełnosprawność, oraz ich ostatecznego wyniku. Jeżeli jest to obecnie możliwe, czy Komisja mogłaby przedstawić Rzecznikowi Praw Obywatelskich przegląd wniosków związanych z niepełnosprawnością dotyczących uznania „poważnej choroby” i ich wyników, począwszy od 2020 r. i wejścia w życie zmienionych OPW? Ewentualnie, czy Komisja mogłaby przekazać Rzecznikowi informacje tego samego rodzaju, które przekazała w OI/4/2016/EA?

[1] Posiedzenie wysokiego szczebla Zgromadzenia Ogólnego ONZ, wrzesień 2023 r., komunikat prasowy dostępny pod adresem: https://www.who.int/news/item/21-09-2023-world-leaders-commit-to-redouble-efforts-towards-universal-health-coverage-by-2030#:~:text=In%20the%20Political%20Declaration%2C%20Heads,health%20care%20(PHC)%20approach

[2] Jeżeli chcą Państwo przedłożyć dokumenty lub informacje, które uważają Państwo za poufne, proszę zaznaczyć je jako „Poufne”. Szyfrowane wiadomości e-mail można wysyłać na naszą specjalną skrzynkę pocztową. Informacje i dokumenty tego rodzaju zostaną usunięte z akt Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich wkrótce po zakończeniu dochodzenia.

[3] Dostępne pod adresem: https://www.ombudsman.europa.eu/lt/decision/en/112191. Zgodnie z zaleceniem Rzecznika Praw Obywatelskich „Komisja powinna niezwłocznie podjąć się zadania przeglądu OPW (regulujących funkcjonowanie RCAM) w celu zapewnienia, aby osoby z niepełnosprawnościami były w przyszłości traktowane w ramach RCAM w sposób zgodny z Konwencją ONZ o prawach osób niepełnosprawnych. Do celów przeglądu OPW Komisja powinna określić jasny harmonogram konsultacji z odpowiednimi przedstawicielami pracowników z niepełnosprawnościami, a także z przedstawicielami pracowników z niepełnosprawnościami będącymi na utrzymaniu. Proces przeglądu powinien koncentrować się na kryteriach pełnego zwrotu kosztów leczenia, ale konieczne może być również rozważenie innych kwestii”.

W odniesieniu do sugestii proszę odnieść się w szczególności do sugestii 1, 4 i 5.