Szanowny Panie Przewodniczący!

Postanowiłem z własnej inicjatywy wszcząć dochodzenie w powyższej sprawie.

Jak Panu wiadomo, zgodnie z rozporządzeniem w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH)[1] Komisja jest odpowiedzialna za przyjmowanie środków uzależniających stosowanie niektórych niebezpiecznych substancji chemicznych od uprzedniego zezwolenia [2] lub ograniczeń [3] na podstawie opinii lub zaleceń Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA).[4] Komisja przyjmuje te środki w ramach „procedury komitetowej”, z pomocą komitetów przedstawicieli państw członkowskich UE.

Co istotne, podczas gdy procesy oceny ryzyka i zarządzania ryzykiem na mocy rozporządzenia REACH są w toku, odpowiednie substancje mogą być nadal wprowadzane do obrotu (i stosowane) w UE. W tym kontekście ogromne znaczenie dla zdrowia publicznego i środowiska ma jak najszybsze i jak najbardziej przejrzyste wypełnianie przez Komisję roli podmiotu zarządzającego ryzykiem. Konieczność poprawy skuteczności procesów REACH została zauważona w przeprowadzonej w 2017 r. ocenie funkcjonowania REACH [5], natomiast w „Strategii w zakresie chemikaliów na rzecz zrównoważoności: W kierunku nietoksycznego środowiska” Komisja podkreśliła potrzebę szybkiego reagowania na ustalenia naukowe dotyczące niebezpiecznych substancji chemicznych [6].

Przeprowadziłem niedawno konsultacje publiczne dotyczące przejrzystości procesu decyzyjnego UE mającego wpływ na środowisko [7]. Jedna z kwestii poruszonych przez społeczeństwo obywatelskie w ramach tych konsultacji [8] dotyczy czasu, jaki Komisja poświęciła na włączenie substancji niebezpiecznych (które mogą już znajdować się na rynku) do wykazu substancji objętych zezwoleniem [9] i wprowadzenie ograniczeń, a także na podjęcie decyzji w sprawie wniosków o udzielenie zezwolenia [10] na podstawie zaleceń i opinii ECHA. W szczególności organizacja ochrony środowiska, która wniosła wkład w konsultacje, stwierdziła, że na podstawie publicznie dostępnych danych mediana czasu na wprowadzenie przez Komisję ograniczeń wynosiła 19 miesięcy, na włączenie substancji do wykazu zezwoleń wynosiła 23 miesiące, a na podjęcie decyzji w sprawie indywidualnych zezwoleń – 16 miesięcy (licząc od otrzymania odpowiedniej dokumentacji od ECHA).[11] Wstępna analiza przeprowadzona przez mój zespół dochodzeniowy, oparta na publicznie dostępnych danych, potwierdziła obawy dotyczące czasu potrzebnego na umieszczenie substancji w wykazie zezwoleń i wprowadzenie ograniczeń. To bardzo niepokojące.

Oprócz czasu, jaki Komisja poświęciła na przyjęcie wyżej wymienionych środków, istnieją obawy co do braku przejrzystości „procedur komitetowych”, których Komisja musi przestrzegać przy przyjmowaniu rozporządzeń wykonawczych i decyzji.[12] Procedury te przewidują podanie do wiadomości publicznej ograniczonych informacji, co utrudnia społeczeństwu pociąganie Komisji i państw członkowskich do odpowiedzialności za ich działania. Chociaż niektóre informacje są publikowane w rejestrze procedur komitetowych [13], nie ma pewności, czy informacje te są wystarczające, aby opinia publiczna mogła śledzić postępy dyskusji i zrozumieć przyczyny ewentualnych opóźnień oraz czy informacje te są publikowane w odpowiednim czasie.

W związku z powyższym zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie przez Komisję odpowiedzi na pytania zawarte w załączniku do niniejszego pisma. Byłbym wdzięczny za otrzymanie odpowiedzi Komisji do dnia 8 września 2023 r.

Uznałem również, że konieczne jest, aby mój zespół śledczy spotkał się z odpowiednimi przedstawicielami Komisji w celu wyjaśnienia niektórych kwestii wynikających z informacji opublikowanych w rejestrze procedur komitetowych oraz treści akt administracyjnych dotyczących włączenia substancji do wykazu substancji objętych zezwoleniem, wniosków o udzielenie zezwolenia i ograniczeń. Mogę poprosić o wgląd do tych akt na późniejszym etapie tego dochodzenia. Byłbym wdzięczny, gdyby Komisja skontaktowała się z panem Michałem Krajewskim (+32 22 84 44 64, michal.krajewski@ombudsman.europa.eu), który jest odpowiedzialny za to dochodzenie, w celu ustalenia, że posiedzenie odbędzie się wkrótce po otrzymaniu odpowiedzi na pytania zawarte w załączniku.

Z poważaniem, 

Emily O'Reilly

Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich

Strasburg, 8 czerwca 2023 r.

Załącznik – Pytania do Komisji:

1) W odniesieniu do czasu potrzebnego Komisji na rozpatrzenie sprawy:

a) Jaka była mediana czasu, w którym Komisja mogła umieścić substancje w wykazie substancji podlegających zezwoleniu, udzielić zezwolenia lub wprowadzić ograniczenia, licząc od dnia otrzymania przez Komisję dokumentacji od ECHA do dnia oficjalnej publikacji odpowiedniego aktu? Proszę podać wszystkie procedury rozpoczęte od wejścia w życie rozporządzenia REACH.

b) Jaki był średni czas rozpatrywania przez Komisję toczących się spraw dotyczących trzech procedur wymienionych w lit. a), licząc od daty otrzymania przez Komisję dokumentacji od ECHA do daty niniejszego pisma?

c) Proszę podać podział plików, które trwały lub były w toku przez sześć, dwanaście, osiemnaście, dwadzieścia cztery, trzydzieści, trzydzieści sześć itp. miesięcy (tj. podział na sześć miesięcy). Proszę przedstawić osobne sprawozdanie na temat spraw zamkniętych i nierozstrzygniętych, jak w lit. a) i b).

d) Proszę podać dane wskazujące, czy czas potrzebny na zakończenie powyższych procedur z biegiem czasu wydłużał się lub skracał, od czasu wejścia w życie rozporządzenia REACH.

2) Jakie kroki podejmuje Komisja w celu przetworzenia wyżej wymienionych plików po otrzymaniu ich od ECHA? Na jakim etapie (etapach) tego procesu występują opóźnienia? Na przykład, czy istnieje opóźnienie między otrzymaniem dokumentacji od ECHA a umieszczeniem jej w porządku obrad komitetu REACH? Jeśli tak, to dlaczego?

3) Czy Komisja systematycznie publikuje wszystkie dokumenty wymienione w art. 10 rozporządzenia w sprawie procedury komitetowej (w przypadku Komitetu REACH)? Ile czasu zajmuje opublikowanie takich dokumentów w rejestrze procedury komitetowej? Czy Komisja mogłaby udostępnić dodatkowe dokumenty i informacje podczas procedury komitetowej, aby umożliwić społeczeństwu śledzenie postępów dyskusji i zrozumienie przyczyn ewentualnych opóźnień, zwłaszcza biorąc pod uwagę treść wniosków o publiczny dostęp do dokumentów otrzymywanych przez Komisję w związku z tymi procedurami?

[1] Rozporządzenie nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/ALL/?uri=celex%3A32006R1907

[2] Tytuł VII rozporządzenia REACH

[3] Tytuł VIII rozporządzenia REACH

[4] Więcej informacji na temat procedur REACH można znaleźć na stronie internetowej ECHA: https://echa.europa.eu/regulations/reach/understanding-reach

[5] Dokument roboczy służb Komisji towarzyszący dokumentowi: Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Sprawozdanie ogólne Komisji w sprawie funkcjonowania REACH i przeglądu niektórych elementów: Wnioski i działania”, SWD/2018058 final, sekcje 5.6 i 5.7: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=COM%3A2018%3A116%3AFIN

[6] Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Strategia w zakresie chemikaliów na rzecz zrównoważoności: W kierunku nietoksycznego środowiska, COM(2020) 667 final, s. 9 i 14: https://environment.ec.europa.eu/strategy/chemicals-strategy_en

[7] https://www.ombudsman.europa.eu/en/document/en/168767 

[8] https://www.ombudsman.europa.eu/en/doc/correspondence/en/169594

[9] Załącznik XIV do rozporządzenia REACH

[10] Chociaż Komisja podejmuje decyzję w sprawie zezwoleń, przedsiębiorstwa mogą nadal korzystać z dostępu do rynku UE na podstawie art. 56 ust. 1 lit. d) rozporządzenia REACH.

[11] The Need for Speed Report by the European Environmental Bureau [Sprawozdanie Europejskiego Biura Ochrony Środowiska na temat potrzeby prędkości]: https://eeb.org/library/the-need-for-speed-why-it-takes-the-eu-a-decade-to-control-harmful-chemicals-and-how-to-secure-more-szybkie-ochrony/

[12] Na podstawie opinii i zaleceń ECHA Komisja opracowuje projekty środków, które są następnie analizowane przez komitet ekspertów reprezentujący rządy UE (komitet REACH https://ec.europa.eu/transparency/comitology-register/screen/committees/C34200/consult?lang=en) w ramach procedury komitetowej.

[13] https://ec.europa.eu/transparency/comitology-register/screen/committees/C34200/consult?lang=pl