Europejska rzeczniczka praw obywatelskich Teresa Anjinho wszczęła dochodzenie w celu zbadania, w jaki sposób Komisja Europejska zapewnia, aby jej spotkania z zainteresowanymi stronami w ramach „kontroli rzeczywistości” były zgodne z wymogami przejrzystości w procesie decyzyjnym.

Kontrole rzeczywistości to nowe narzędzie konsultacji, za pomocą którego Komisja zwraca się o informacje bezpośrednio do zainteresowanych stron, które sama zidentyfikowała, aby dowiedzieć się o wszelkich przeszkodach napotykanych podczas wdrażania przepisów UE.   

Komisja twierdzi, że ponieważ kontrole rzeczywistości służą gromadzeniu informacji faktycznych, danych lub wiedzy fachowej, są one zatem wyłączone z przepisów dotyczących przejrzystości, które zwykle regulują spotkania między Komisją a przedstawicielami grup interesu.

Skarżący, organizacja społeczeństwa obywatelskiego, twierdzi, że wszystkie etapy procesu decyzyjnego UE muszą być objęte znaczącymi środkami na rzecz przejrzystości.

W ramach pierwszego etapu dochodzenia Rzecznik Praw Obywatelskich skierowała do Komisji szereg pytań dotyczących kontroli rzeczywistości.

Obejmują one sposób, w jaki zapewnia się, aby takie spotkania pozostawały w zakresie gromadzenia informacji faktycznych i nie stały się szerszymi konsultacjami, które podlegają standardowym środkom przejrzystości mającym zastosowanie do spotkań z lobbystami.

Rzeczniczka zwróciła się również do Komisji o przedstawienie wykazu wszystkich kontroli rzeczywistości przeprowadzonych przez nią w 2025 i 2026 r., a także informacji na temat tego, w jaki sposób zapewnia ona, aby interesy przedsiębiorstw nie dominowały w dyskusjach, oraz w jaki sposób zapewnia organizacjom społeczeństwa obywatelskiego terminowy dostęp do tego, co zostało omówione podczas rzeczywistych spotkań kontrolnych.  

 Zwróciła się do Komisji o udzielenie odpowiedzi do dnia 18 września 2026 r.

Kontekst

Środki przejrzystości dotyczące spotkań komisarzy z przedstawicielami grup interesu oraz spotkań wyższych rangą pracowników Komisji z przedstawicielami grup interesu określono w dwóch decyzjach Komisji (2024/3081 i 2024/3082).

W art. 3 każdej decyzji określono wyłączenia ze środków służących przejrzystości, zwracając uwagę, że decyzja nie obejmuje „spotkań organizowanych w celu przedstawienia uwag: w odpowiedzi na bezpośrednie i konkretne wnioski Komisji, jej przedstawicieli lub pracowników o udzielenie rzeczowych informacji, danych lub wiedzy fachowej.