Europejska rzeczniczka praw obywatelskich Teresa Anjinho stwierdziła kilka przypadków niewłaściwego administrowania w sposobie, w jaki Agencja Unii Europejskiej ds. Azylu (EUAA) wspiera władze greckie w rozpatrywaniu wniosków o udzielenie azylu. 

Obejmowały one niedopilnowanie, aby pracownicy prowadzący sprawy byli wystarczająco przeszkoleni do przeprowadzania przesłuchań osób ubiegających się o azyl wymagających szczególnego traktowania, oraz niezapewnienie osobom ubiegającym się o azyl procedury zgłaszania ewentualnych błędów popełnionych przez pracowników prowadzących sprawy podczas przesłuchań.

Dochodzenie było następstwem skargi złożonej przez dwie organizacje pozarządowe, które udzielają pomocy prawnej osobom ubiegającym się o azyl na wyspie Samos.

Rzeczniczka zauważyła, że AUEA musi gwarantować ochronę praw podstawowych w swoich działaniach, w tym gdy pełni jedynie rolę wspierającą. Z tego powodu zespoły wsparcia EUAA ds. azylu powinny przeprowadzać przesłuchania w sposób umożliwiający osobom ubiegającym się o azyl, które doświadczyły traumy, składanie zeznań na poparcie ich wniosków o azyl.

Aby poprawić sposób prowadzenia współpracy z państwami członkowskimi w zakresie zarządzania migracją na granicach zewnętrznych UE, Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że AUEA powinna zapewnić, aby:

pracownicy prowadzący sprawy uczestniczący w zespołach wsparcia ds. azylu przechodzą regularne szkolenia na temat osób wymagających szczególnego traktowania i ofiar handlu ludźmi;

istnieją procedury kierowania ofiar handlu ludźmi do właściwych organów krajowych;

organy krajowe podejmują działania następcze w przypadku wykrycia słabych punktów, zwłaszcza medycznych;

istnieje ugruntowany system umożliwiający osobom ubiegającym się o azyl zgłaszanie błędów podczas przesłuchania w sprawie azylu, po czym AUEA przeprowadza terminową ocenę.

Sprawozdawczość w zakresie naruszeń praw podstawowych w państwach członkowskich

Rzeczniczka zwróciła się również do EUAA o dokonanie przeglądu jej wewnętrznego systemu zgłaszania domniemanych naruszeń praw podstawowych osób ubiegających się o azyl przez którekolwiek z państw członkowskich. Ponadto powinna zapewnić zgłaszanie Komisji Europejskiej wszelkich widocznych naruszeń, w tym zgłoszeń zawracania.

Rzeczniczka stwierdziła, że przegląd powinien zostać uwzględniony w trwającym opracowywaniu „mechanizmu eskalacji” AUEA, a po jego utworzeniu pracownicy powinni być informowani o swoich obowiązkach sprawozdawczych.

Aby uzyskać przegląd sytuacji w innych państwach członkowskich, rzeczniczka zwróciła się do swoich odpowiedników w europejskiej sieci rzeczników o opinię na temat sposobu przestrzegania praw podstawowych podczas współpracy między AUEA a krajowymi urzędnikami ds. azylu.

Kontekst

W „Europejskim programie w zakresie migracji”, przedstawionym w 2015 r., wprowadzono „podejście oparte na hotspotach”, w ramach którego agencje UE i państwa członkowskie współpracują w celu zarządzania migracją na granicach zewnętrznych UE.

W Grecji doprowadziło to do utworzenia kilku obiektów na wschodnich wyspach Morza Egejskiego w celu przyjmowania osób przybywających drogą morską podczas rozpatrywania ich wniosków.

Zgodnie z planami operacyjnymi zawartymi z Grecją pracownicy EUAA prowadzący sprawy są obecni w tych obiektach i przeprowadzają rozmowy z osobami ubiegającymi się o azyl. Mogą również sporządzać opinie w sprawie wniosków o udzielenie azylu. Zapisy rozmów i opinie są wykorzystywane przez władze greckie do podejmowania indywidualnych decyzji w sprawie wniosków o udzielenie azylu.