Europejska rzeczniczka praw obywatelskich Teresa Anjinho wszczęła dochodzenie w sprawie sposobu, w jaki Komisja Europejska zapewnia przejrzystość, inkluzywność i rozliczalność przy przyjmowaniu zharmonizowanych norm dotyczących sztucznej inteligencji (AI).

Dochodzenie jest następstwem skargi organizacji społeczeństwa obywatelskiego, której dotyczy fakt, że organy normalizacyjne odpowiedzialne za opracowanie norm dla Komisji nie są zobowiązane do publicznego ujawniania informacji na temat osób nad nimi pracujących i nie publikują protokołów swoich posiedzeń. Skarżący twierdzi również, że Komisja nie zapewniła zrównoważonej reprezentacji interesów w procesie normalizacji.

W ramach pierwszego etapu dochodzenia Rzecznik Praw Obywatelskich zwróciła się do Komisji o udzielenie odpowiedzi na szereg pytań dotyczących takich kwestii, jak skład grupy opracowującej normy, zasady przejrzystości stosowane przez organy normalizacyjne, sposób zarządzania procesem normalizacji i jego monitorowania przez Komisję oraz sposób, w jaki Komisja dokona przeglądu jego wyników.

Rzeczniczka zwróciła się również do Komisji o przekazanie zespołowi śledczemu szeregu dokumentów dotyczących tej sprawy.

Kontekst

Normy zharmonizowane to normy europejskie opracowane przez uznaną europejską organizację normalizacyjną na wniosek Komisji Europejskiej. Przedsiębiorstwa mogą korzystać ze zharmonizowanych norm w celu wykazania, że produkty, usługi lub procesy są zgodne z odpowiednimi przepisami UE, co umożliwia im dostęp do rynku UE.

W maju 2023 r. Komisja skierowała wniosek o normalizację dotyczący aktu w sprawie AI do dwóch prywatnych europejskich organizacji normalizacyjnych: Europejskiego Komitetu Normalizacyjnego (CEN) i Europejskiego Komitetu Normalizacyjnego Elektrotechniki (CENELEC). Komisja zwróciła się do nich o zapewnienie, aby normy zharmonizowane przyczyniły się do zminimalizowania ryzyka związanego ze sztuczną inteligencją dla bezpieczeństwa i praw podstawowych. Oznacza to, że organizacje te będą musiały zająć się nie tylko kwestiami technicznymi, ale także szerszymi decyzjami uznaniowymi w odniesieniu do sposobu projektowania i wykorzystywania systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka w celu zapewnienia ochrony praw podstawowych w UE.